సమాస పహిలా : గణేశస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస దుసరా : గణేశస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస తిసరా : శారదాస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస చవథా : సద్గురుస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస పాంచవా : సంతస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస సహావా : శ్రోతేజనస్తవన ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస సాతవా : కవేశ్వరస్తవన ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస ఆఠవా : సభాస్తవన ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస నవవా : పరమార్థస్తవన ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస దహావా : నరదేహస్తవననిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస పహిలా : పూర్ణాపూర్ణనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
ప్రాణీవ్యాపక మన వ్యాపక । పృథ్వీ వ్యాపక తేజ వ్యాపక ।
వాయో ఆకాశ త్రిగుణ వ్యాపక । అంతరాత్మా మూళమాయా ॥ ౧ ॥
వాయో ఆకాశ త్రిగుణ వ్యాపక । అంతరాత్మా మూళమాయా ॥ ౧ ॥
నిర్గుణ బ్రహ్మ తేం వ్యాపక । ఐసేం అవఘేంచ వ్యాపక ।
తరీ హేం సగట కిం కాయే యేక । భేద ఆహే ॥ ౨ ॥
తరీ హేం సగట కిం కాయే యేక । భేద ఆహే ॥ ౨ ॥
ఆత్మా ఆణి నిరంజన । యేణేంహి వాటతో అనుమాన ।
ఆత్మా సగుణ కిం నిర్గుణ । ఆణి నిరంజన ॥ ౩ ॥
ఆత్మా సగుణ కిం నిర్గుణ । ఆణి నిరంజన ॥ ౩ ॥
శ్రోతా సందేహీం పదిలా । తేణేం సందేహ వాఢలా ।
అనుమాన ధరూన బైసలా । కోణ తో కైసా ॥ ౪ ॥
అనుమాన ధరూన బైసలా । కోణ తో కైసా ॥ ౪ ॥
ఐకా పహిలీ ఆశంకా । అవఘా గల్బలా కరూం నకా ।
ప్రగట కరూన వివేకా । ప్రత్యయే పాహావా ॥ ౫ ॥
ప్రగట కరూన వివేకా । ప్రత్యయే పాహావా ॥ ౫ ॥
శరీపాడేం సామర్థ్యపాడేం । ప్రాణీ వ్యాప కరీ నివాడేం ।
పరీ పాహతాం మనాయేవఢేం । చపళ నాహీం ॥ ౬ ॥
పరీ పాహతాం మనాయేవఢేం । చపళ నాహీం ॥ ౬ ॥
చపళపణ యేకదేసీ । పూర్ణ వ్యాపకతా నవ్హే త్యాసీ ।
పాహాతాం పృథ్వీచ్యా వ్యాపాసీ । సీమా ఆహే ॥ ౭ ॥
పాహాతాం పృథ్వీచ్యా వ్యాపాసీ । సీమా ఆహే ॥ ౭ ॥
తైసేంచి ఆప ఆణి తేజ । అపూర్ణ దిసతీ సహజ ।
వాయో చపళ సమజ । యేకదేసీ ॥ ౮ ॥
వాయో చపళ సమజ । యేకదేసీ ॥ ౮ ॥
గగన ఆణి నిరంజన । తేం పూర్ణ వ్యాపక సఘన ।
కోణీయేక అనుమాన । తేథేం అసేచినా ॥ ౯ ॥
కోణీయేక అనుమాన । తేథేం అసేచినా ॥ ౯ ॥
త్రిగుణ గుణక్షోభిణీ మాయా । మాఈక జాఈల విలయా ।
అపూర్ణ యేకదేసీ తయా । పూర్ణ వ్యాపకతా న ఘడే ॥ ౧౦ ॥
అపూర్ణ యేకదేసీ తయా । పూర్ణ వ్యాపకతా న ఘడే ॥ ౧౦ ॥
ఆత్మా ఆణి నిరంజన । హేం దోహికడే నామాభిధాన ।
అర్థాన్వయే సమజోన । బోలణేం కరావేం ॥ ౧౧ ॥
అర్థాన్వయే సమజోన । బోలణేం కరావేం ॥ ౧౧ ॥
ఆత్మా మన అత్యంత చపళ । తరీ హేం వ్యాపక నవ్హేచి కేవళ ।
సుచిత అంతఃకర్ణ నివళ । కరూన పాహావేం ॥ ౧౨ ॥
సుచిత అంతఃకర్ణ నివళ । కరూన పాహావేం ॥ ౧౨ ॥
అంతరాళీం పాహాతాం పాతాళీ నాహీం । పాతాళీం పాహాతాం అంతరాళీం నాహీం ।
పూర్ణపణేం వసత నాహీం । చహుంకడే ॥ ౧౩ ॥
పూర్ణపణేం వసత నాహీం । చహుంకడే ॥ ౧౩ ॥
పుఢేం పాహాతాం మాగేం నాహీం । మాగేం పాహాతాం పుఢేం నాహీం ।
వామ సవ్య వ్యాప నాహీం । దశదిశా ॥ ౧౪ ॥
వామ సవ్య వ్యాప నాహీం । దశదిశా ॥ ౧౪ ॥
చహుంకడే నిశాణేం మాండావీం । యేకసరీం కైసీం సివావీం ।
యాకారణేం సమజోన ఉగవీ । ప్రత్యయేం ఆపణాసీ ॥ ౧౫ ॥
యాకారణేం సమజోన ఉగవీ । ప్రత్యయేం ఆపణాసీ ॥ ౧౫ ॥
సూర్య ఆలా ప్రతిబింబలా । హాహి దృష్టాంత న ఘడే వస్తులా ।
వస్తురూప నిర్గుణాలా । మ్హణిజేత ఆహే ॥ ౧౬ ॥
వస్తురూప నిర్గుణాలా । మ్హణిజేత ఆహే ॥ ౧౬ ॥
ఘటాకాశ మఠకాశ । హాహి దృష్టాంత విశేష ।
తుళూం జాతాం నిర్గుణాస । సామ్యతా యేతే ॥ ౧౭ ॥
తుళూం జాతాం నిర్గుణాస । సామ్యతా యేతే ॥ ౧౭ ॥
బ్రహ్మీంచా అంశ ఆకాశ । ఆణీ ఆత్మ్యాచా అంశ మానస ।
దోహీంచా అనుభవ ప్రత్యయాస । యేథేం ఘ్యావా ॥ ౧౮ ॥
దోహీంచా అనుభవ ప్రత్యయాస । యేథేం ఘ్యావా ॥ ౧౮ ॥
గగన ఆణి హేం మన । కైసే హోతీ సమాన ।
మననసీళ మహాజన । సకళహి జాణతీ ॥ ౧౯ ॥
మననసీళ మహాజన । సకళహి జాణతీ ॥ ౧౯ ॥
మన హేం పుఢేం వావడే । మాగేం ఆవఘేంచి రితేం పడే ।
పూర్ణ గగనాస సామ్యతా ఘడే । కోణ్యా ప్రకారేం ॥ ౨౦ ॥
పూర్ణ గగనాస సామ్యతా ఘడే । కోణ్యా ప్రకారేం ॥ ౨౦ ॥
పరబ్రహ్మచి అచళ । ఆణి పర్వతాసహి మ్హణతీ అచళ ।
దినీహీ యేక కేవళ । హేం కైసేం మ్హణావేం ॥ ౨౧ ॥
దినీహీ యేక కేవళ । హేం కైసేం మ్హణావేం ॥ ౨౧ ॥
జ్ఞాన విజ్ఞాన విపరితజ్ఞాన । తినీ కైసీం హోతీ సమాన ।
యాచా ప్రత్యయో మనన । కరూన పాహావా ॥ ౨౨ ॥
యాచా ప్రత్యయో మనన । కరూన పాహావా ॥ ౨౨ ॥
జ్ఞాన మ్హణిజే జాణణేం । అజ్ఞాన మ్హణిజే నేణణేం ।
విపరితజ్ఞాన మ్హణిజే దేఖణేం । యేకాచేం యేక ॥ ౨౩ ॥
విపరితజ్ఞాన మ్హణిజే దేఖణేం । యేకాచేం యేక ॥ ౨౩ ॥
జాణణేం నేణణేం వేగళేం కేలేం । ఢోబళేం పంచభూతిక ఉరలేం ।
విపరీతజ్ఞాన సమజలేం । పాహిజే జీవీం ॥ ౨౪ ॥
విపరీతజ్ఞాన సమజలేం । పాహిజే జీవీం ॥ ౨౪ ॥
ద్రష్టా సాక్షీ అంతరాత్మా । జీవాత్మాచీ హోయే శివాత్మా ।
పుఢేం శివాత్మా తోచి జీవాత్మా । జన్మ ఘేతో ॥ ౨౫ ॥
పుఢేం శివాత్మా తోచి జీవాత్మా । జన్మ ఘేతో ॥ ౨౫ ॥
ఆత్మత్వీం జన్మమరణ లాగే । ఆత్మత్వీం జన్మమరణ న భంగే ।
సంభవామి యుగే యుగే । ఐసే హేం వచన ॥ ౨౬ ॥
సంభవామి యుగే యుగే । ఐసే హేం వచన ॥ ౨౬ ॥
జీవ యేకదేసీ నర । విచారేం జాలా విశ్వంభర ।
విశ్వంభరాస సంసార । చుకేనా కీం ॥ ౨౭ ॥
విశ్వంభరాస సంసార । చుకేనా కీం ॥ ౨౭ ॥
జ్ఞాన ఆణి అజ్ఞాన । వృత్తిరూపేం హేం సమాన ।
నివృత్తిరూపేం విజ్ఞాన । జాలేం పాహిజే ॥ ౨౮ ॥
నివృత్తిరూపేం విజ్ఞాన । జాలేం పాహిజే ॥ ౨౮ ॥
జ్ఞానేం యేవఢేం బ్రహ్మాండ కేలేం । జ్ఞానేం యేవఢేం వాఢవిలేం ।
నానా వికారాచేం వళలేం । తేం హేం జ్ఞాన ॥ ౨౯ ॥
నానా వికారాచేం వళలేం । తేం హేం జ్ఞాన ॥ ౨౯ ॥
ఆఠవేం దేహ బ్రహ్మాండీచేం । తేం హేం జ్ఞాన సాచేం ।
విజ్ఞానరూప విదేహాచేం । పద పావిజే ॥ ౩౦ ॥
విజ్ఞానరూప విదేహాచేం । పద పావిజే ॥ ౩౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే పూర్ణాపూర్ణనిరూపణనామ సమాస పహిలా ॥
సమాస దుసరా : సృష్టీత్రివిధలక్షణనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
మూళమాయా నస్తాం చంచళ । నిర్గుణ బ్రహ్మ తేం నిశ్చళ ।
జైసేం గగన అంతరాళ । చహుంకడే ॥ ౧ ॥
జైసేం గగన అంతరాళ । చహుంకడే ॥ ౧ ॥
దృశ్య ఆలేం ఆణి గేలేం । పరీ తేం బ్రహ్మ సంచలేం ।
జైసేం గగన కోందాటలేం । చహుంకడే ॥ ౨ ॥
జైసేం గగన కోందాటలేం । చహుంకడే ॥ ౨ ॥
జికడే పాహావేం తికడే అపార । కోణేకడే నాహీం పార ।
యేకజినసీ స్వతంత్ర । దుసరేం నాహీం ॥ ౩ ॥
యేకజినసీ స్వతంత్ర । దుసరేం నాహీం ॥ ౩ ॥
బ్రహ్మాండావరతేం బైసావేం । అవకాశ భకాస అవలోకావేం ।
తేథేం చంచళ వ్యాపకాచ్యా నాంవేం । సున్యాకార ॥ ౪ ॥
తేథేం చంచళ వ్యాపకాచ్యా నాంవేం । సున్యాకార ॥ ౪ ॥
దృశ్య వివేకేం కాఢిలేం । మగ పరబ్రహ్మ కోందాటలేం ।
కోణాసీచ అనుమానలేం । నాహీం కదా ॥ ౫ ॥
కోణాసీచ అనుమానలేం । నాహీం కదా ॥ ౫ ॥
అధోర్ధ పాహాతాం చహుంకడే । నిర్గుణ బ్రహ్మ జికడే తికడే ।
మన ధాంవేల కోణేకడే । అంత పాహావయా ॥ ౬ ॥
మన ధాంవేల కోణేకడే । అంత పాహావయా ॥ ౬ ॥
దృశ్య చళే బ్రహ్మ చళేనా । దృశ్య కళే బ్రహ్మ కళేనా ।
దృశ్య ఆకళే బ్రహ్మ ఆకళేనా । కల్పనేసీ ॥ ౭ ॥
దృశ్య ఆకళే బ్రహ్మ ఆకళేనా । కల్పనేసీ ॥ ౭ ॥
కల్పనా మ్హణిజే కాంహీంచ నాహీం । బ్రహ్మ దాటలే ఠాఈంచా ఠాఈం ।
వాక్యార్థ వివరత జాఈ । మ్హణిజే బరేం ॥ ౮ ॥
వాక్యార్థ వివరత జాఈ । మ్హణిజే బరేం ॥ ౮ ॥
పరబ్రహ్మాయేవఢేం థోర నాహీం । శ్రవణాపరతేం సాధన నాహీం ।
కళల్యావిణ కాంహీంచ నాహీం । సమాధాన ॥ ౯ ॥
కళల్యావిణ కాంహీంచ నాహీం । సమాధాన ॥ ౯ ॥
పిప్లీకామార్గేం హళు హళు ఘడే । విహంగమేం ఫళాసీ గాంఠీ పడే ।
సాధక మననీం పవాడే । మ్హణిజే బరేం ॥ ౧౦ ॥
సాధక మననీం పవాడే । మ్హణిజే బరేం ॥ ౧౦ ॥
పరబ్రహ్మాసారిఖేం దుసరేం । కాంహీంచ నాహీం ఖరేం ।
నిందా ఆణి స్తుతిఉత్తరేం । పరబ్రహ్మీం నాహీం ॥ ౧౧ ॥
నిందా ఆణి స్తుతిఉత్తరేం । పరబ్రహ్మీం నాహీం ॥ ౧౧ ॥
ఐసే పరబ్రహ్మ యేకజినసీ । కాంహీం తుళేనా తయాసీ ।
మానుభవ పుణ్యరాసీ । తేథేం పవాడతీ ॥ ౧౨ ॥
మానుభవ పుణ్యరాసీ । తేథేం పవాడతీ ॥ ౧౨ ॥
చంచళేం హోతే దుఃఖప్రాప్తీ । నిశ్చళాయేవడీ నాహీం విశ్రాంతీ ।
నిశ్చళ ప్రత్యయేం పాహాతీ । మాహానుభావ ॥ ౧౩ ॥
నిశ్చళ ప్రత్యయేం పాహాతీ । మాహానుభావ ॥ ౧౩ ॥
ముళాపాసూన శేవటవరీ । విచారణా కేలీచ కరీ ।
ప్రత్యయాచా నిశ్చయో అంతరీం । తయాసీచ ఫావే ॥ ౧౪ ॥
ప్రత్యయాచా నిశ్చయో అంతరీం । తయాసీచ ఫావే ॥ ౧౪ ॥
కల్పనేచి సృష్టీ జాలీ । త్రివిధ ప్రకారేం భాసలీ ।
తిక్షణ బుద్ధీనేం ఆణిలీ । పాహిజే మనా ॥ ౧౫ ॥
తిక్షణ బుద్ధీనేం ఆణిలీ । పాహిజే మనా ॥ ౧౫ ॥
మూళమాయేపాసూన త్రిగుణ । అవఘేం యేకదేసీ లక్షణ ।
పాంచా భూతాంచా ఢోబళా గుణ । దిసత ఆహే ॥ ౧౬ ॥
పాంచా భూతాంచా ఢోబళా గుణ । దిసత ఆహే ॥ ౧౬ ॥
పృథ్వీపాసూన చ్యారీ ఖాణీ । చత్వార వేగళాలీ కరణీ ।
సకళ సృష్టీచి చాలీ యేథునీ । పుఢేం నాహీం ॥ ౧౭ ॥
సకళ సృష్టీచి చాలీ యేథునీ । పుఢేం నాహీం ॥ ౧౭ ॥
సృష్టీచేం వివిధ లక్షణ । విశద కరూం నిరూపణ ।
శ్రోతీం సుచిత అంతఃకర్ణ । కేలేం పాహిజే ॥ ౧౮ ॥
శ్రోతీం సుచిత అంతఃకర్ణ । కేలేం పాహిజే ॥ ౧౮ ॥
మూళమాయా జాణీవేచీ । ముళీం సూక్ష్మ కల్పనేచీ ।
జైసీ స్థితీ పరే వాచేచీ । తద్రూపచి తే ॥ ౧౯ ॥
జైసీ స్థితీ పరే వాచేచీ । తద్రూపచి తే ॥ ౧౯ ॥
అష్టధా ప్రకృతీచేం మూళ । తే హే మూళమాయాచ కేవళ ।
సూక్ష్మరూప బీజ సకళ । ముళీంచ ఆహే ॥ ౨౦ ॥
సూక్ష్మరూప బీజ సకళ । ముళీంచ ఆహే ॥ ౨౦ ॥
జడ పదార్థ చేతవితేం తేం । మ్హణౌన చైతన్య బోలిజేతేం ।
సూక్ష్మ రూపేం సంకేతేం । సమజోన ఘ్యావీం ॥ ౨౧ ॥
సూక్ష్మ రూపేం సంకేతేం । సమజోన ఘ్యావీం ॥ ౨౧ ॥
ప్రకృతీ పురుషాచా విచార । అర్ధనారీనటేశ్వర ।
అష్టధా ప్రకృతీచా విచార । సకళ కాంహీం ॥ ౨౨ ॥
అష్టధా ప్రకృతీచా విచార । సకళ కాంహీం ॥ ౨౨ ॥
గుప్త త్రిగుణాచేం గూఢత్వ । మ్హణౌన సంకేత మహత్తత్త్వ ।
గుప్తరూపేం శుద్ధసత్వ । తేథేంచి వసే ॥ ౨౩ ॥
గుప్తరూపేం శుద్ధసత్వ । తేథేంచి వసే ॥ ౨౩ ॥
జేథూన గుణ ప్రగటతీ । తీస గుణక్షోభిణీ మ్హణతీ ।
త్రిగుణాచీం రూపేం సమజతీ । ధన్య తే సాధు ॥ ౨౪ ॥
త్రిగుణాచీం రూపేం సమజతీ । ధన్య తే సాధు ॥ ౨౪ ॥
గుప్తరూపేం గుణసౌమ్య । మ్హణౌని బోలిజే గుణసామ్య ।
సూక్ష్మ సంకేత అగమ్య । బహుతాంస కైంచా ॥ ౨౫ ॥
సూక్ష్మ సంకేత అగమ్య । బహుతాంస కైంచా ॥ ౨౫ ॥
మూళమాయేపాసూన త్రిగుణ । చంచళ యేకదేసీ లక్షణ ।
ప్రత్యయేం పాహాతాం ఖూణ । అంతరీం యేతే ॥ ౨౬ ॥
ప్రత్యయేం పాహాతాం ఖూణ । అంతరీం యేతే ॥ ౨౬ ॥
పుఢేం పంచభూతాంచీం బండేం । వాఢలీం విశాళేం ఉదండేం ।
సప్తద్వీపేం నవఖండేం । వసుంధరా హే ॥ ౨౭ ॥
సప్తద్వీపేం నవఖండేం । వసుంధరా హే ॥ ౨౭ ॥
త్రిగుణాపాసూన పృథ్వీవరీ । దుసర్యా జినసాన్యాచీ పరీ ।
దోనీ జినస యాఉపరీ । తిసరా ఐకా ॥ ౨౮ ॥
దోనీ జినస యాఉపరీ । తిసరా ఐకా ॥ ౨౮ ॥
పృథ్వీ నానా జినసాచేం బీజ । అండజ జారజ శ్వేతజ ఉద్భిజ ।
చ్యారీ ఖాణీ చ్యారీ వాణీ సహజ । నిర్మాణ జాల్యా ॥ ౨౯ ॥
చ్యారీ ఖాణీ చ్యారీ వాణీ సహజ । నిర్మాణ జాల్యా ॥ ౨౯ ॥
ఖాణీ వాణీ హోతీ జాతీ । పరంతు తైసీచ ఆహే జగతీ ।
ఐసే హోతీ ఆణీ జాతీ । ఉదండ ప్రాణీ ॥ ౩౦ ॥
ఐసే హోతీ ఆణీ జాతీ । ఉదండ ప్రాణీ ॥ ౩౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సృష్టీత్రివిధలక్షణనిరూపణనామ సమాస దుసరా ॥
సమాస తిసరా : సూక్ష్మనామాభిధాననిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
ముళీంహూన సేవటవరీ । విస్తార బోలిలా నానాపరీ ।
పున్హా వివరత విరత మాఘారీ । వృత్తి న్యావీ ॥ ౧ ॥
పున్హా వివరత విరత మాఘారీ । వృత్తి న్యావీ ॥ ౧ ॥
చ్యారీ ఖాణీ చ్యారీ వాణీ । చౌర్యాసీ లక్ష జీవయోనీ ।
నానా ప్రకారీచే ప్రాణీ । జన్మాస యేతీ ॥ ౨ ॥
నానా ప్రకారీచే ప్రాణీ । జన్మాస యేతీ ॥ ౨ ॥
అవఘే హోతీ పృథ్వీపాసూనీ । పృథ్వీమధేం జాతీ నాసోనీ ।
అనేక యేతీ జాతీ పరీ అవనీ । తైసీచ ఆహే ॥ ౩ ॥
అనేక యేతీ జాతీ పరీ అవనీ । తైసీచ ఆహే ॥ ౩ ॥
ఐసేం హేం సేండ్యాకడిల ఖాండ । దుసరేం భూతాంచేం బండ ।
తిసరేం నామాభిధానేం ఉదండ । సూక్ష్మరూపేం ॥ ౪ ॥
తిసరేం నామాభిధానేం ఉదండ । సూక్ష్మరూపేం ॥ ౪ ॥
స్థూళ అవఘేం సాండూన ద్యావేం । సూక్ష్మరూపేం వోళఖావేం ।
గుణాపాసూన పాహిలేచ పాహావేం । సూక్ష్మదృష్టీం ॥ ౫ ॥
గుణాపాసూన పాహిలేచ పాహావేం । సూక్ష్మదృష్టీం ॥ ౫ ॥
గుణాచీం రూపేం జాణివ నేణీవ । పాహిలాచ పాహావా అభిప్రావ ।
సూక్ష్మదృష్టీచేం లాఘవ । యేథూన పుఢేం ॥ ౬ ॥
సూక్ష్మదృష్టీచేం లాఘవ । యేథూన పుఢేం ॥ ౬ ॥
శుద్ధ నేణీవ తమోగుణ । శుద్ధ జాణీవ సత్వగుణ ।
జాణీవనేణీవ రజోగుణ । మిశ్రిత చాలిలా ॥ ౭ ॥
జాణీవనేణీవ రజోగుణ । మిశ్రిత చాలిలా ॥ ౭ ॥
త్రిగుణాచీం రూపేం ఐసీం । కళోం లాగలీం అపైసీం ।
గుణాపుఢీల కర్దమాసీ । గుణక్షోభిణీ బోలిజే ॥ ౮ ॥
గుణాపుఢీల కర్దమాసీ । గుణక్షోభిణీ బోలిజే ॥ ౮ ॥
రజ తమ ఆణి సత్వ । తిహీంచేం జేథేం గూఢత్వ ।
తేం జాణిజే మహత్తత్త్వ । కర్దమరూప ॥ ౯ ॥
తేం జాణిజే మహత్తత్త్వ । కర్దమరూప ॥ ౯ ॥
ప్రకృతీ పురుష శివశక్తి । అర్ధనారీనటేశ్వర మ్హణతీ ।
పరీ యాచీ స్వరూపస్థితీ । కర్దమరూప ॥ ౧౦ ॥
పరీ యాచీ స్వరూపస్థితీ । కర్దమరూప ॥ ౧౦ ॥
సూక్ష్మరూపేం గుణసౌమ్య । త్యాస బోలిజే గుణసామ్య ।
తైసేంచి చైతన్య అగమ్య । సూక్ష్మరూపీ ॥ ౧౧ ॥
తైసేంచి చైతన్య అగమ్య । సూక్ష్మరూపీ ॥ ౧౧ ॥
బహుజినసీ మూళమాయా । మాహాంకారణ బ్రహ్మాండీచీ కాయా ।
ఐసియా సూక్ష్మ అన్వయా । పాహిలేంచి పాహావేం ॥ ౧౨ ॥
ఐసియా సూక్ష్మ అన్వయా । పాహిలేంచి పాహావేం ॥ ౧౨ ॥
చ్యారీ ఖాణీ పాంచ భూతేం । చౌదా సూక్ష్మ సంకేతేం ।
కాయే పాహణేం తేం యేథేం । శోధూన పాహావేం ॥ ౧౩ ॥
కాయే పాహణేం తేం యేథేం । శోధూన పాహావేం ॥ ౧౩ ॥
ఆహాచ పాహాతాం కళేనా । గరజ కేల్యాం సమజేనా ।
నానా ప్రకారీం జనాచ్యా మనా । సందేహ పడతీ ॥ ౧౪ ॥
నానా ప్రకారీం జనాచ్యా మనా । సందేహ పడతీ ॥ ౧౪ ॥
చౌదా పాంచ యేకోణీస । యేకోణీస చ్యారీ తేవిస ।
యాంమధేం మూళ చతుర్దశ । పాహిలేంచి పాహావేం ॥ ౧౫ ॥
యాంమధేం మూళ చతుర్దశ । పాహిలేంచి పాహావేం ॥ ౧౫ ॥
జో వివరోన సమజలా । తేథేం సందేహ నాహీం ఉరలా ।
సమజల్యావిణ జో గల్బలా । తో నిరర్థక ॥ ౧౬ ॥
సమజల్యావిణ జో గల్బలా । తో నిరర్థక ॥ ౧౬ ॥
సకళ సృష్టీచేం బీజ । మూళమాయేంత అసే సహజ ।
అవఘేం సమజతాం సజ్జ । పరమార్థ హోతో ॥ ౧౭ ॥
అవఘేం సమజతాం సజ్జ । పరమార్థ హోతో ॥ ౧౭ ॥
సమజలేం మాణూస చావళేనా । నిశ్చై అనుమాన ధరీనా ।
సావళగోందా కరీనా । పరమార్థ కదా ॥ ౧౮ ॥
సావళగోందా కరీనా । పరమార్థ కదా ॥ ౧౮ ॥
శబ్దాతీత బోలతాం ఆలేం । త్యాస వాచ్యాంశ బోలిలేం ।
శుద్ధ లక్ష్యాంశ లక్షిలేం । పాహిజే వివేకేం ॥ ౧౯ ॥
శుద్ధ లక్ష్యాంశ లక్షిలేం । పాహిజే వివేకేం ॥ ౧౯ ॥
పూర్వపక్ష మ్హణిజే మాయా । సిద్ధాంతేం జాయే విలయా ।
మాయా నస్తాం మగ తయా । కాయే మ్హణావేం ॥ ౨౦ ॥
మాయా నస్తాం మగ తయా । కాయే మ్హణావేం ॥ ౨౦ ॥
అన్వయే ఆణీ వీతరేక । హా పూర్వపక్షాచా వివేక ।
సిద్ధాంత మ్హణిజే శుద్ధ యేక । దుసరేం నాహీం ॥ ౨౧ ॥
సిద్ధాంత మ్హణిజే శుద్ధ యేక । దుసరేం నాహీం ॥ ౨౧ ॥
అధోముఖేం భేద వాఢతో । ఊర్ధముఖేం భేద తుటతో ।
నిఃసంగపణేం నిర్గుణీ తో । మాహాంయోగీ ॥ ౨౨ ॥
నిఃసంగపణేం నిర్గుణీ తో । మాహాంయోగీ ॥ ౨౨ ॥
మాయా మిథ్యా ఐసీ కళలీ । తరీ మగ భీడ కాం లాగలీ ।
మాయేచేం భిడేనేం ఘసరలీ । స్వరూపస్థితీ ॥ ౨౩ ॥
మాయేచేం భిడేనేం ఘసరలీ । స్వరూపస్థితీ ॥ ౨౩ ॥
లటకే మాయేనేం దపటావేం । సత్య పరబ్రహ్మ సాండావేం ।
ముఖ్య నిశ్చయేం హిండావేం । కాసయాసీ ॥ ౨౪ ॥
ముఖ్య నిశ్చయేం హిండావేం । కాసయాసీ ॥ ౨౪ ॥
పృథ్వీమధేం బహుత జన । త్యామధేం అసతీ సజ్జన ।
పరీ సాధూస వోళఖతో కోణ । సాధువేగళా ॥ ౨౫ ॥
పరీ సాధూస వోళఖతో కోణ । సాధువేగళా ॥ ౨౫ ॥
మ్హణౌన సంసార సాండావా । మగ సాధూచా శోధ ఘ్యావా ।
ఫిరఫిరోం ఠాఇం పాడావా । సాధుజన ॥ ౨౬ ॥
ఫిరఫిరోం ఠాఇం పాడావా । సాధుజన ॥ ౨౬ ॥
ఉదండ హుడకావే సంత । సాంపడే ప్రచితీచా మహంత ।
ప్రచితీవిణ స్వహిత । హోణార నాహీం ॥ ౨౭ ॥
ప్రచితీవిణ స్వహిత । హోణార నాహీం ॥ ౨౭ ॥
ప్రపంచ అథవా పరమార్థ । ప్రచితీవిణ అవఘేం వేర్థ ।
ప్రత్యయేజ్ఞానీ తో సమర్థ । సకళాంమధ్యేం ॥ ౨౮ ॥
ప్రత్యయేజ్ఞానీ తో సమర్థ । సకళాంమధ్యేం ॥ ౨౮ ॥
రాత్రందివస పాహావా అర్థ । అర్థ పాహేల తో సమర్థ ।
పరలోకీంచ నిజస్వార్థ । తేథేంచి ఘడే ॥ ౨౯ ॥
పరలోకీంచ నిజస్వార్థ । తేథేంచి ఘడే ॥ ౨౯ ॥
మ్హణౌన పాహిలేంచి పాహావేం । ఆణి శోధిలేంచి శోధావేం ।
అవఘేం కళతాం స్వభావేం । సందేహ తుటతీ ॥ ౩౦ ॥
అవఘేం కళతాం స్వభావేం । సందేహ తుటతీ ॥ ౩౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సూక్ష్మనామాభిధాననిరూపణనామ సమాస తిసరా ॥
సమాస చౌథా : ఆత్మానిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సకళ జనాస ప్రార్థనా । ఉగేంచ ఉదాస కరావేంనా ।
నిరూపణ ఆణావేం మనా । ప్రత్యయాచేం ॥ ౧ ॥
నిరూపణ ఆణావేం మనా । ప్రత్యయాచేం ॥ ౧ ॥
ప్రత్యయే రాహిలా యేకేకడే । ఆపణ ధాంవతో భలతేకడే ।
తరీ సారాసారాచే నివాడే । కైసే హోతీ ॥ ౨ ॥
తరీ సారాసారాచే నివాడే । కైసే హోతీ ॥ ౨ ॥
ఉగిచ పాహాతాం సృష్టీ । గల్బలా దిసతో దృష్టీం ।
పరీ తే రాజసత్తేచీ గోష్టీ । వేగళీచ ॥ ౩ ॥
పరీ తే రాజసత్తేచీ గోష్టీ । వేగళీచ ॥ ౩ ॥
పృథ్వీమధేం జితుకీం శరీరేం । తితుకీం భగవంతాచీం ఘరేం ।
నానా సుఖేం యేణేం ద్వారేం । ప్రాప్త హోతీ ॥ ౪ ॥
నానా సుఖేం యేణేం ద్వారేం । ప్రాప్త హోతీ ॥ ౪ ॥
త్యాచా మహిమా కళేల కోణాలా । మాతా వాంటూన కృపాళు జాలా ।
ప్రత్యక్ష జగదీశ జగాలా । రక్షితసే ॥ ౫ ॥
ప్రత్యక్ష జగదీశ జగాలా । రక్షితసే ॥ ౫ ॥
సత్త పృథ్వీమధేం వాంటలీ । జేథేం తేథేం విభాగలీ ।
కళేనేం సృష్టి చాలిలీ । భగవంతాచే ॥ ౬ ॥
కళేనేం సృష్టి చాలిలీ । భగవంతాచే ॥ ౬ ॥
మూళ జాణత్యా పురుషాచీ సత్తా । శరీరీం విభాగలీ తత్వతా ।
సకళ కళా చాతుర్యతా । తేథేం వసే ॥ ౭ ॥
సకళ కళా చాతుర్యతా । తేథేం వసే ॥ ౭ ॥
సకళ పురాచా ఈశ । జగామధ్యేం తో జగదీశ ।
నానా శరీరీం సావకాస । కరూం లాగే ॥ ౮ ॥
నానా శరీరీం సావకాస । కరూం లాగే ॥ ౮ ॥
పాహాతాం సృష్టిచీ రచనా । తే యేకాచేన చాలేనా ।
యేకచి చాలవీ నానా । దేహ ధరునీ ॥ ౯ ॥
యేకచి చాలవీ నానా । దేహ ధరునీ ॥ ౯ ॥
నాహీం ఉంచ నీచ విచారిలేం । నాహీం బరేం వాఈట పాహిలేం ।
కార్యే చాలోం ఐసేం జాలేం । భగవంతాసీ ॥ ౧౦ ॥
కార్యే చాలోం ఐసేం జాలేం । భగవంతాసీ ॥ ౧౦ ॥
కింవా నేణణేం ఆడవేం కేలేం । కింవా అభ్యాసీం ఘాతలేం ।
హేం కైసేం కైసేం కేలేం । త్యాచా తోచి జాణే ॥ ౧౧ ॥
హేం కైసేం కైసేం కేలేం । త్యాచా తోచి జాణే ॥ ౧౧ ॥
జగదాంతరీం అనుసంధాన । బరేం పాహాణేం హేంచి ధ్యాన ।
ధ్యాన ఆణీ తేం జ్ఞాన । యేకరూప ॥ ౧౨ ॥
ధ్యాన ఆణీ తేం జ్ఞాన । యేకరూప ॥ ౧౨ ॥
ప్రాణీ సంసారాస ఆలా । కాంహీం యేక శాహాణా జాలా ।
మగ తో వివరోం లాగలా । భూమండళీం ॥ ౧౩ ॥
మగ తో వివరోం లాగలా । భూమండళీం ॥ ౧౩ ॥
ప్రగట రామాచేం నిశాణ । ఆత్మారామ జ్ఞానఘన ।
విశ్వంభర విద్యమాన । భాగ్యేం కళే ॥ ౧౪ ॥
విశ్వంభర విద్యమాన । భాగ్యేం కళే ॥ ౧౪ ॥
ఉపాసనా ధుండున వాసనా ధరిలీ । తరీ తే లాంబతచి గేలీ ।
మహిమా న కళే బోలిలీ । యేథార్థ ఆహే ॥ ౧౫ ॥
మహిమా న కళే బోలిలీ । యేథార్థ ఆహే ॥ ౧౫ ॥
ద్రష్టా మ్హణిజే పాహాతా । సాక్షీ మ్హణిజే జాణతా ।
అనంతరూపీ అనంతా । వోళఖావేం ॥ ౧౬ ॥
అనంతరూపీ అనంతా । వోళఖావేం ॥ ౧౬ ॥
సంగతీ అసావీ భల్యాంచీ । ధాటీ కథా నిరూపణాచీ ।
కాంహీం యేక మనాచీ । విశ్రాంతీ ఆహే ॥ ౧౭ ॥
కాంహీం యేక మనాచీ । విశ్రాంతీ ఆహే ॥ ౧౭ ॥
త్యాహిమధేం ప్రత్యయేజ్ఞాన । జాళూన టాకిలా అనుమాన ।
ప్రచితీవిణ సమాధాన । పావిజేల కైంచేం ॥ ౧౮ ॥
ప్రచితీవిణ సమాధాన । పావిజేల కైంచేం ॥ ౧౮ ॥
మూళసంకల్ప తో హరిసంకల్ప । మూళమాయేమధీల సాక్షేప ।
జగదాంతరీం తేంచి రూప । దేఖిజేతేం ॥ ౧౯ ॥
జగదాంతరీం తేంచి రూప । దేఖిజేతేం ॥ ౧౯ ॥
ఉపాసనా జ్ఞానస్వరూప । జ్ఞానీం చౌథా దేహ ఆరోప ।
యాకారణేం సర్వ సంకల్ప । సోడూన ద్యావా ॥ ౨౦ ॥
యాకారణేం సర్వ సంకల్ప । సోడూన ద్యావా ॥ ౨౦ ॥
పుఢేం పరబ్రహ్మ విశాళ । గగనాసారిఖేం పోకళ ।
ఘన పాతళ కోమళ । కాయే మ్హణావేం ॥ ౨౧ ॥
ఘన పాతళ కోమళ । కాయే మ్హణావేం ॥ ౨౧ ॥
ఉపాసనా మ్హణిజే జ్ఞాన । జ్ఞానేం పావిజే నిరంజన ।
యోగియాంచేం సమాధాన । యేణేం రితీం ॥ ౨౨ ॥
యోగియాంచేం సమాధాన । యేణేం రితీం ॥ ౨౨ ॥
విచార నేహటూనసా పాహే । తరీ ఉపాసనా ఆపణచి ఆహే ।
యేక జాయే ఏక ఆహే । దేహ ధరునీ ॥ ౨౩ ॥
యేక జాయే ఏక ఆహే । దేహ ధరునీ ॥ ౨౩ ॥
అఖండ ఐసీ ఘాలమేలీ । పూర్వాపార హోత గేలీ ।
ఆతాం హి తైసీచ చాలిలీ । ఉత్పత్తి స్థితీ ॥ ౨౪ ॥
ఆతాం హి తైసీచ చాలిలీ । ఉత్పత్తి స్థితీ ॥ ౨౪ ॥
బనావరీ బనచరాంచీ సత్తా । జళావరీ జళచరాంచీ సత్తా ।
భూమండళీం భూపాళాం సమస్తాం । యేణేంచి న్యాయేం ॥ ౨౫ ॥
భూమండళీం భూపాళాం సమస్తాం । యేణేంచి న్యాయేం ॥ ౨౫ ॥
సామర్థ్య ఆహే చళవళేచేం । జో జో కరీల తయాచేం ।
పరంతు యేథేం భగవంతాచేం । అధిష్ఠాన పాహిజే ॥ ౨౬ ॥
పరంతు యేథేం భగవంతాచేం । అధిష్ఠాన పాహిజే ॥ ౨౬ ॥
కర్తా జగదీశ హేం తోం ఖరేం । పరీ విభాగ ఆలా పృథకాకారేం ।
తేథేం అహంతేచేం కావిరేం । బాధిజేనా ॥ ౨౭ ॥
తేథేం అహంతేచేం కావిరేం । బాధిజేనా ॥ ౨౭ ॥
హరిర్దాతా హరిర్భోక్తా । ఐసేం చాలతేం తత్వతా ।
యే గోష్టీచా ఆతాం । విచార పాహావా ॥ ౨౮ ॥
యే గోష్టీచా ఆతాం । విచార పాహావా ॥ ౨౮ ॥
సకళ కర్తా పరమేశ్వరు । ఆపలా మాఇక విచారు ।
జైసేం కళేల తైసేం కరూం । జగదాంతరేం ॥ ౨౯ ॥
జైసేం కళేల తైసేం కరూం । జగదాంతరేం ॥ ౨౯ ॥
దేవాయేవఢేం చపళ నాహీం । బ్రహ్మాయేవఢేం నిశ్చళ నాహీం ।
పాఇరీ చఢోన పాహీం । మూళపరియంత ॥ ౩౦ ॥
పాఇరీ చఢోన పాహీం । మూళపరియంత ॥ ౩౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే ఆత్మానిరూపణనామ సమాస చౌథా ॥
సమాస పాంచవా : చత్వారజిన్నసనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
యేథూన పాహాతాం తేథవరీ । చత్వార జీనస అవధారీం ।
యేక చౌదా పాంచ చ్యారీ । ఐసేం ఆహే ॥ ౧ ॥
యేక చౌదా పాంచ చ్యారీ । ఐసేం ఆహే ॥ ౧ ॥
పరబ్రహ్మ సకళాంహూన వేగళేం । పరబ్రహ్మ సకళాంహూన ఆగళేం ।
నానా కల్పనేనిరాళేం । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౨ ॥
నానా కల్పనేనిరాళేం । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౨ ॥
పరబ్రహ్మాచా విచార । నానా కల్పనేహూన పర ।
నిర్మళ నిశ్చళ నిర్వికార । అఖండ ఆహే ॥ ౩ ॥
నిర్మళ నిశ్చళ నిర్వికార । అఖండ ఆహే ॥ ౩ ॥
పరబ్రహ్మాస కాంహీంచ తుళేనా । హా యేక ముఖ్య జినసానా ।
దుసరా జినస నానా కల్పనా । మూళమాయా ॥ ౪ ॥
దుసరా జినస నానా కల్పనా । మూళమాయా ॥ ౪ ॥
నానా సూక్ష్మరూప । సూక్ష్మ ఆణీ కర్దమరూప ।
ముళీంచ్యా సంకల్పాచా ఆరోప । మూళమాయా ॥ ౫ ॥
ముళీంచ్యా సంకల్పాచా ఆరోప । మూళమాయా ॥ ౫ ॥
హరిసంకల్ప ముళీంచా । ఆత్మారామ సకళాంచా ।
సంకేత నామాభిధానాచా । యేణేం ప్రకారేం ॥ ౬ ॥
సంకేత నామాభిధానాచా । యేణేం ప్రకారేం ॥ ౬ ॥
నిశ్చళీం చంచళ చేతలేం । మ్హణౌని చైతన్య బోలిలేం ।
గుణసామానత్వేం జాలేం । గుణసామ్య ఐసేం ॥ ౭ ॥
గుణసామానత్వేం జాలేం । గుణసామ్య ఐసేం ॥ ౭ ॥
అర్ధనారీనటేశ్వర । తోచి శడ్గుణైశ్వర ।
ప్రకృతిపురుషాచా విచార । శివశక్తీ ॥ ౮ ॥
ప్రకృతిపురుషాచా విచార । శివశక్తీ ॥ ౮ ॥
సుద్ధసత్వగుణాచీ మాండణీ । అర్ధమాత్రా గుణక్షోభిణీ ।
పుఢేం తిహీ గుణాంచీ కరణీ । ప్రగట జాలీ ॥ ౯ ॥
పుఢేం తిహీ గుణాంచీ కరణీ । ప్రగట జాలీ ॥ ౯ ॥
మన మాయా అంతరాత్మా । చౌదా జినసాంచీ సీమా ।
విద్యమాన జ్ఞానాత్మా । ఇతుకే ఠాఇం ॥ ౧౦ ॥
విద్యమాన జ్ఞానాత్మా । ఇతుకే ఠాఇం ॥ ౧౦ ॥
ఐసా దుసరా జినస । అభిధానేం చతుర్దశ ।
ఆతాం తిసరా జినస । పంచమాహాభూతేం ॥ ౧౧ ॥
ఆతాం తిసరా జినస । పంచమాహాభూతేం ॥ ౧౧ ॥
యేథేం పాహాతాం జాణీవ థోడీ । ఆదిఅంత హే రోకడీ ।
ఖాణీ నిరోపిల్యా తాంతడీ । తో చౌథా జినస ॥ ౧౨ ॥
ఖాణీ నిరోపిల్యా తాంతడీ । తో చౌథా జినస ॥ ౧౨ ॥
చ్యారీ ఖాణీ అనంత ప్రాణీ । జాణీవేచీ జాలీ దాటణీ ।
చ్యారీ జినస యేథూనీ । సంపూర్ణ జాలే ॥ ౧౩ ॥
చ్యారీ జినస యేథూనీ । సంపూర్ణ జాలే ॥ ౧౩ ॥
బీజ థోడేం పేరిజేతేం । పుఢేం త్యాచేం ఉదండ హోతేం ।
తైసేం జాలేం ఆత్మయాతేం । ఖాణీ వాణీ ప్రగటతాం ॥ ౧౪ ॥
తైసేం జాలేం ఆత్మయాతేం । ఖాణీ వాణీ ప్రగటతాం ॥ ౧౪ ॥
ఐసీ సత్తా ప్రబళలీ । థోడే సత్తేచి ఉదండ జాలీ ।
మనుష్యవేషేం సృష్టీ భోగిలీ । నాన ప్రకారేం ॥ ౧౫ ॥
మనుష్యవేషేం సృష్టీ భోగిలీ । నాన ప్రకారేం ॥ ౧౫ ॥
ప్రాణీ మారూన స్వాపద పళే । వరకడ త్యాస కాయే కళే ।
నానా భోగ తో నివళే । మనుష్యదేహీం ॥ ౧౬ ॥
నానా భోగ తో నివళే । మనుష్యదేహీం ॥ ౧౬ ॥
నానా శబ్ద నానా స్పర్శ । నానా రూప నానా రస ।
నానా గంధ తే విశేష । నరదేహ జాణే ॥ ౧౭ ॥
నానా గంధ తే విశేష । నరదేహ జాణే ॥ ౧౭ ॥
అమోల్య రత్నేం నానా వస్త్రేం । నానా యానేం నానా శస్త్రేం ।
నానా విద్యా కళా శాస్త్రేం । నరదేహ జాణే ॥ ౧౮ ॥
నానా విద్యా కళా శాస్త్రేం । నరదేహ జాణే ॥ ౧౮ ॥
పృథ్వీ సత్తేనేం వ్యాపిలీ । స్థళోస్థళీం ఆటోపిలీ ।
నానా విద్యా కళా కేలీ । నానా ధారణా ॥ ౧౯ ॥
నానా విద్యా కళా కేలీ । నానా ధారణా ॥ ౧౯ ॥
దృశ్య అవఘేంచి పాహావేం । స్థానమాన సా।మ్భాళావేం ।
సారాసార విచారావేం । నరదేహే జాలియాం ॥ ౨౦ ॥
సారాసార విచారావేం । నరదేహే జాలియాం ॥ ౨౦ ॥
యేహలోక ఆణీ పరలోక । నానా ప్రకారీంచా వివేక ।
వివేక ఆణీ అవివేక । మనుష్య జాణే ॥ ౨౧ ॥
వివేక ఆణీ అవివేక । మనుష్య జాణే ॥ ౨౧ ॥
నానా పిండీం బ్రహ్మాండరచనా । నానా ముళీంచీ కల్పనా ।
నానా ప్రకారీం ధారణా । మనుష్య జాణే ॥ ౨౨ ॥
నానా ప్రకారీం ధారణా । మనుష్య జాణే ॥ ౨౨ ॥
అష్టభోగ నవరస । నానా ప్రకారీంచా విళాస ।
వాచ్యాంశ లక్ష్యాంశ సారాంశ । మనుష్య జాణే ॥ ౨౩ ॥
వాచ్యాంశ లక్ష్యాంశ సారాంశ । మనుష్య జాణే ॥ ౨౩ ॥
మనుష్యేం సకళాంస ఆళిలేం । త్యా మనుష్యాస దేవేం పాళిలేం ।
ఐసేం హేం అవఘేం కళలేం । నరదేహయోగేం ॥ ౨౪ ॥
ఐసేం హేం అవఘేం కళలేం । నరదేహయోగేం ॥ ౨౪ ॥
నరదేహ పరమ దుల్లభ । యేణేం ఘడే అలభ్య లాభ ।
దుల్లభ తేం సుల్లభ । హోత ఆహే ॥ ౨౫ ॥
దుల్లభ తేం సుల్లభ । హోత ఆహే ॥ ౨౫ ॥
బరకడ దేహే హేం కాబాడ । నరదేహ మోఠేం ఘబాడ ।
పరంతు పాహిజే జాడ । వివేకరచనా ॥ ౨౬ ॥
పరంతు పాహిజే జాడ । వివేకరచనా ॥ ౨౬ ॥
యేథేం జేణేం ఆళస కేలా । తో సర్వస్వేం బుడాలా ।
దేవ నాహీం వోళఖిలా । వివేకబళేం ॥ ౨౭ ॥
దేవ నాహీం వోళఖిలా । వివేకబళేం ॥ ౨౭ ॥
నర తోచి నారాయేణ । జరీ ప్రత్యయేం కరీ శ్రవణ ।
మననశీళ అంతఃకర్ణ । సర్వకాళ ॥ ౨౮ ॥
మననశీళ అంతఃకర్ణ । సర్వకాళ ॥ ౨౮ ॥
జేణేం స్వయేంచి పోహావేం । త్యాస కాసేస నలగే లాగావేం ।
స్వతంత్రపణేం శోధావేం । సకళ కాంహీం ॥ ౨౯ ॥
స్వతంత్రపణేం శోధావేం । సకళ కాంహీం ॥ ౨౯ ॥
సకళ శోధూన రాహిలా । సందేహ కైచా తయాలా ।
పుఢేం విచార కైసా జాలా । త్యాచా తోచి జాణే ॥ ౩౦ ॥
పుఢేం విచార కైసా జాలా । త్యాచా తోచి జాణే ॥ ౩౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే చత్వారజినసనామ సమాస పాంచవా ॥
సమాస సహావా : ఆత్మాగుణనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
పాహోం జాతాం భూమండళ । ఠాఈం ఠాఈం ఆహే జళ ।
కిత్తేక తేం నిర్మళ మాళ । జళేంవిణ పృథ్వీ ॥ ౧ ॥
కిత్తేక తేం నిర్మళ మాళ । జళేంవిణ పృథ్వీ ॥ ౧ ॥
తైసేం దృశ్య విస్తారలేం । కాంహీంయేక జాణివేనేం శోభలేం ।
జాణీవరహిత ఉరలేం । కీతీయేక దృశ్య ॥ ౨ ॥
జాణీవరహిత ఉరలేం । కీతీయేక దృశ్య ॥ ౨ ॥
చ్యారీ ఖాణీ చ్యారీ వాణీ । చౌర్యాసీ లక్ష జీవయోనీ ।
శాస్త్రీం అవఘేం నేమునీ । బోలిలేం అసే ॥ ౩ ॥
శాస్త్రీం అవఘేం నేమునీ । బోలిలేం అసే ॥ ౩ ॥
శ్లోక ॥
జలజా నవలక్షాశ్చ దశలక్షాశ్చ పక్షిణః ।
కృమయో రుద్రలక్షాశ్చ వింశల్లక్షా గవాదయః ॥
కృమయో రుద్రలక్షాశ్చ వింశల్లక్షా గవాదయః ॥
స్థావరా స్త్రింశల్లక్షాశ్చ చతుర్లక్షాశ్చ మానవాః ।
పాపపుణ్యం సమం కృత్వా నరయోనిషు జాయతే ॥
పాపపుణ్యం సమం కృత్వా నరయోనిషు జాయతే ॥
మనుష్యేం చ్యారీ లక్ష । పశు వీస లక్ష ।
క్రిమ ఆక్రా లక్ష । బోలిలేం శాస్త్రీం ॥ ౪ ॥
క్రిమ ఆక్రా లక్ష । బోలిలేం శాస్త్రీం ॥ ౪ ॥
దాహా లక్ష తే ఖేచర । నవ లక్ష జళచర ।
తీస లక్ష స్థావర । బోలిలేం శాస్త్రీం ॥ ౫ ॥
తీస లక్ష స్థావర । బోలిలేం శాస్త్రీం ॥ ౫ ॥
ఐసీ చౌర్యాసీ లక్ష యోనీ । జితుకా తితుకా జాణతా ప్రాణీ ।
అనంత దేహ్యాచీ మాండణీ । మర్యాదా కైంచీ ॥ ౬ ॥
అనంత దేహ్యాచీ మాండణీ । మర్యాదా కైంచీ ॥ ౬ ॥
అనంత ప్రాణీ హోత జాతీ । త్యాంచేం అధిష్ఠాన జగతీ ।
జగతీవేగళీ స్థితీ । త్యాస కైంచీ ॥ ౭ ॥
జగతీవేగళీ స్థితీ । త్యాస కైంచీ ॥ ౭ ॥
పుఢేం పాహాతాం పంచభూతేం । పావలీం పష్టదశేతేం ।
కోణీ విద్యమాన కోణీ తేం । ఉగీచ అసతీ ॥ ౮ ॥
కోణీ విద్యమాన కోణీ తేం । ఉగీచ అసతీ ॥ ౮ ॥
అంతరాత్మ్యాచీ వోళఖణ । తేచి జేథేం చపళపణ ।
జాణీవేచేం అధిష్ఠాన । సావధ ఐకా ॥ ౯ ॥
జాణీవేచేం అధిష్ఠాన । సావధ ఐకా ॥ ౯ ॥
సుఖదుఖ జాణతా జీవ । తైసాచి జాణావా సద శివ ।
అంతఃకర్ణపంచక అపూర్వ । అంశ ఆత్మయాచా ॥ ౧౦ ॥
అంతఃకర్ణపంచక అపూర్వ । అంశ ఆత్మయాచా ॥ ౧౦ ॥
స్థుళీం ఆకాశాచే గుణ । అంశ ఆత్మయాచే జాణ ।
సత్వ రజ తమోగుణ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౧ ॥
సత్వ రజ తమోగుణ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౧ ॥
నానా చాళణా నానా ధృతీ । నవవిధా భక్తి చతుర్విధా ముక్తీ ।
అలిప్తపణ సహజస్థితీ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౨ ॥
అలిప్తపణ సహజస్థితీ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౨ ॥
ద్రష్టా సాక్షీ జ్ఞానఘన । సత్తా చైతన్య పురాతన ।
శ్రవణ మనన వివరణ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౩ ॥
శ్రవణ మనన వివరణ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౩ ॥
దృశ్య ద్రష్టా దర్శన । ధ్యేయ ధ్యాతా ధ్యాన ।
జ్ఞేయ జ్ఞాతా జ్ఞాన । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౪ ॥
జ్ఞేయ జ్ఞాతా జ్ఞాన । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౪ ॥
వేదశాస్త్రపురాణార్థ । గుప్త చాలిలా పరమార్థ ।
సర్వజ్ఞపణేం సమర్థ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౫ ॥
సర్వజ్ఞపణేం సమర్థ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౫ ॥
బద్ధ ముముక్షు సాధక సిద్ధ । విచార పాహాణేం శుద్ధ ।
బోధ ఆణీ ప్రబోధ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౬ ॥
బోధ ఆణీ ప్రబోధ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౬ ॥
జాగృతి స్వప్న సుషుప్తి తుర్యా । ప్రకృతిపురుష మూళమాయా ।
పిండ బ్రహ్మాండ అష్టకాయా । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౭ ॥
పిండ బ్రహ్మాండ అష్టకాయా । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౭ ॥
పరమాత్మా ఆణి పరమేశ్వరీ । జగదాత్మా ఆణీఈ జగదేశ్వరీ ।
మహేశ ఆణీ మాహేశ్వరీ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౮ ॥
మహేశ ఆణీ మాహేశ్వరీ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౧౮ ॥
సూక్ష్మ జితుకేం నామరూప । తితుకేం ఆత్మయాచేం స్వరూప ।
సంకేతనామాభిధానేం అమూప । సీమా నాహీం ॥ ౧౯ ॥
సంకేతనామాభిధానేం అమూప । సీమా నాహీం ॥ ౧౯ ॥
ఆదిశక్తీ శివశక్తీ । ముఖ్య మూళమాయా సర్వశక్తీ ।
నానా జీనస ఉత్పతీ స్థితీ । తితుకే గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౦ ॥
నానా జీనస ఉత్పతీ స్థితీ । తితుకే గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౦ ॥
పూర్వపక్ష ఆణీ సిద్ధాంత । గాణేం వాజవణేం సంగీత ।
నానా విద్యా అద్భుత । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౧ ॥
నానా విద్యా అద్భుత । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౧ ॥
జ్ఞాన అజ్ఞాన విపరీతజ్ఞాన । అసద్వృతి సద్వృతి జాణ ।
జ్ఞేప్తిమాత్ర అలిప్తపణ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౨ ॥
జ్ఞేప్తిమాత్ర అలిప్తపణ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౨ ॥
పిండ బ్రహ్మాండ తత్వఝాడా । నానా తత్వాంచా నివాడా ।
విచార పాహాణేం ఉఘడా । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౩ ॥
విచార పాహాణేం ఉఘడా । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౩ ॥
నానా ధ్యానేం అనుసంధానేం । నానా స్థితి నానా జ్ఞానేం ।
అనన్య ఆత్మనివేదనేం । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౪ ॥
అనన్య ఆత్మనివేదనేం । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౪ ॥
తేతీస కోటీ సురవర । ఆఠ్యాసీ సహశ్ర ఋషేశ్వర ।
భూత ఖేచర అపార । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౫ ॥
భూత ఖేచర అపార । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౫ ॥
భూతావళీ ఔట కోటీ । చ్యాముండా ఛపన్న కోటీ ।
కాత్యాయేణీ నవ కోటీ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౬ ॥
కాత్యాయేణీ నవ కోటీ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౬ ॥
చంద్ర సూర్య తారామండళేం । నానా నక్షత్రేం గ్రహమండళేం ।
శేష కూర్మ మేఘమండళేం । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౭ ॥
శేష కూర్మ మేఘమండళేం । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౭ ॥
దేవ దానవ మానవ । నానా ప్రకారీచే జీవ ।
పాహాతాం సకళ భావాభావ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౮ ॥
పాహాతాం సకళ భావాభావ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౮ ॥
ఆత్మయాచే నానా గుణ । బ్రహ్మ నిర్వికార నిర్గుణ ।
జాణణేం యేకదేసీ పూర్ణ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౯ ॥
జాణణేం యేకదేసీ పూర్ణ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౨౯ ॥
ఆత్మరామౌపాసనా । తేణేం పావలే నిరంజనా ।
నిసందేహే అనుష్ఠనా । ఠావచి నాహీం ॥ ౩౦ ॥
నిసందేహే అనుష్ఠనా । ఠావచి నాహీం ॥ ౩౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే ఆత్మాగుణనిరూపణనామ సమాస సహావా ॥
సమాస సాతవా : ఆత్మానిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
అనుర్వాచ్య సమాధాన జాలేం । తేం పాహిజే బోలిలేం ।
బోలిల్యాసాఠీం సమాధాన గేలేం । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౧ ॥
బోలిల్యాసాఠీం సమాధాన గేలేం । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౧ ॥
కాంహీం సాండావేం లాగత నాహీం । కాంహీం మాండావేం లాగత నాహీం ।
యేక విచార శోధూన పాహీం । మ్హణిజే కళే ॥ ౨ ॥
యేక విచార శోధూన పాహీం । మ్హణిజే కళే ॥ ౨ ॥
ముఖ్య కాసీవిశ్వేశ్వర । శ్వేతబంద రామేశ్వర ।
మలకార్జున భీమాశంకర । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౩ ॥
మలకార్జున భీమాశంకర । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౩ ॥
జైసీం ముఖ్య బారా లింగేం । యావేగళీం అనంత లింగేం ।
ప్రచిత జాణిజేత జగేం । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౪ ॥
ప్రచిత జాణిజేత జగేం । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౪ ॥
భూమండళీం అనంత శక్తి । నానా సాక్షాత్కార చమత్కార హోతీ ।
నానా దేవాంచ్యా సామర్థ్యమూర్తీ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౫ ॥
నానా దేవాంచ్యా సామర్థ్యమూర్తీ । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౫ ॥
నానా సిద్ధాంచీం సామర్థ్యేం । నానా మంత్రాంచీం సామర్థ్యేం ।
నానామోహరేవల్లీంత సామర్థ్యేం । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౬ ॥
నానామోహరేవల్లీంత సామర్థ్యేం । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౬ ॥
నానా తీర్థాంచీం సామర్థ్యేం । నానా క్షేత్రాంచీం సామర్థ్యేం ।
నానా భూమండళీం సామర్థ్యేం । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౭ ॥
నానా భూమండళీం సామర్థ్యేం । గుణ ఆత్మయాచే ॥ ౭ ॥
జితుకే కాంహీం ఉత్తమ గుణ । తితుకేం ఆత్మయాచేం లక్షణ ।
బరేం వాఈట తితుకేం జాణ । ఆత్మ్యాచకరితాం ॥ ౮ ॥
బరేం వాఈట తితుకేం జాణ । ఆత్మ్యాచకరితాం ॥ ౮ ॥
శుద్ధ ఆత్మా ఉత్తమ గుణీ । సబళ ఆత్మా అవలక్షణీ ।
బరీ వాఈట ఆవఘీ కరణీ । ఆత్మయాచీ ॥ ౯ ॥
బరీ వాఈట ఆవఘీ కరణీ । ఆత్మయాచీ ॥ ౯ ॥
నానా సాభిమాన ధరణేం । నానా ప్రతిసృష్టీ కరణేం ।
నానా శ్రాపౌశ్రాపలక్షణేం ఆత్మయాచేనీ ॥ ౧౦ ॥
నానా శ్రాపౌశ్రాపలక్షణేం ఆత్మయాచేనీ ॥ ౧౦ ॥
పిండాచా బరా శోధ ఘ్యావా । తత్వాంచా పిండ శోధావా ।
తత్వేం శోధితాం పిండ ఆఘవా । కళోం యేతో ॥ ౧౧ ॥
తత్వేం శోధితాం పిండ ఆఘవా । కళోం యేతో ॥ ౧౧ ॥
జడ దేహ భూతాంచా । చంచళ గుణ ఆత్మయాచా ।
నిశ్చళ బ్రహ్మావేగళా ఠావ కైచా । జేథేం తేథేం ॥ ౧౨ ॥
నిశ్చళ బ్రహ్మావేగళా ఠావ కైచా । జేథేం తేథేం ॥ ౧౨ ॥
నిశ్చళ చంచళ ఆణీ జడ । పిండీం కరావా నివాడ ।
ప్రత్యయవేగళేం జాడ । బోలణేం నాహీం ॥ ౧౩ ॥
ప్రత్యయవేగళేం జాడ । బోలణేం నాహీం ॥ ౧౩ ॥
పిండామధూన ఆత్మా జాతో । తేవ్హాం నివాడా కళోం యేతో ।
దేహే జడ హా పడతో । దేఖతదేఖతాం ॥ ౧౪ ॥
దేహే జడ హా పడతో । దేఖతదేఖతాం ॥ ౧౪ ॥
జడ తితుకేం పడిలేం । చంచళ తితుకేం నిఘోనీ గేలేం ।
జడచంచళాచేం రూప ఆలేం । ప్రత్యయాసీ ॥ ౧౫ ॥
జడచంచళాచేం రూప ఆలేం । ప్రత్యయాసీ ॥ ౧౫ ॥
నిశ్చళ ఆహే సకళాం ఠాఈం । హేం తోం పాహాణేం నలగే కాంహీం ।
గుణవికార తేథేం నాహీం । నిశ్చళాసీ ॥ ౧౬ ॥
గుణవికార తేథేం నాహీం । నిశ్చళాసీ ॥ ౧౬ ॥
జైసేం పిండ తైసేం బ్రహ్మాండ । విచార దిసతో ఉఘడ ।
జడ చంచళ జాతాం జాడ । పరబ్రహ్మచి ఆహే ॥ ౧౭ ॥
జడ చంచళ జాతాం జాడ । పరబ్రహ్మచి ఆహే ॥ ౧౭ ॥
మాహాంభూతాంచా ఖంబీర కేలా । ఆత్మా ఘాలూన పుతళా జాలా ।
చాలిలా సృష్టీచా గల్బలా । యేణేం రితీం ॥ ౧౮ ॥
చాలిలా సృష్టీచా గల్బలా । యేణేం రితీం ॥ ౧౮ ॥
ఆత్మా మాయా వికార కరీ । ఆళ ఘాలితీ బ్రహ్మావరీ ।
ప్రత్యయేం సకళ కాంహీం వివరీ । తోచి భలా ॥ ౧౯ ॥
ప్రత్యయేం సకళ కాంహీం వివరీ । తోచి భలా ॥ ౧౯ ॥
బ్రహ్మ వ్యాపక అఖండ । వరకడ వ్యాపకతా ఖండ ।
శోధూన పాహాతం జడ । కాంహీంచ నాహీం ॥ ౨౦ ॥
శోధూన పాహాతం జడ । కాంహీంచ నాహీం ॥ ౨౦ ॥
గగనాసీ ఖండతా నయే । గగనాచేం నాసేల కాయే ।
జరీ జాలా మాహాంప్రళయే । సృష్టీసంవ్హార ॥ ౨౧ ॥
జరీ జాలా మాహాంప్రళయే । సృష్టీసంవ్హార ॥ ౨౧ ॥
జేం సంవ్హారామధ్యేం సాపడలే । తేం సహజచి నాసివంత జాలేం ।
జాణతే లోకీం ఉగవిలేం । పాహిజే కోడేం ॥ ౨౨ ॥
జాణతే లోకీం ఉగవిలేం । పాహిజే కోడేం ॥ ౨౨ ॥
న కళతాం వాటే కోడేం । కళతాం ఆవఘేం దిసేం ఉఘడేం ।
మ్హణోనీ యేకాంతీం నివాడే । విచార పాహావా ॥ ౨౩ ॥
మ్హణోనీ యేకాంతీం నివాడే । విచార పాహావా ॥ ౨౩ ॥
మిళతా ప్రత్యయాచే సంత । యేకాంపరీస యేకాంత ।
కేలీ పాహిజే సావచిత । నానా చర్చా ॥ ౨౪ ॥
కేలీ పాహిజే సావచిత । నానా చర్చా ॥ ౨౪ ॥
పాహిల్యావేగళేం కళత నాహీం । కళతాం కళతాం సందేహ నాహీం ।
వివేక పాహాతాం కోఠేంచి నాహీం । మాయాజాళ ॥ ౨౫ ॥
వివేక పాహాతాం కోఠేంచి నాహీం । మాయాజాళ ॥ ౨౫ ॥
గగనీం ఆభాళ ఆలేం । మాగుతీ సవేంచి ఉడాలేం ।
ఆత్మ్యాకరితాం దృశ్య జాలేం । ఉడేల తైసేం ॥ ౨౬ ॥
ఆత్మ్యాకరితాం దృశ్య జాలేం । ఉడేల తైసేం ॥ ౨౬ ॥
ముళాపాసూన సేవటవరీ । వివేకీ వివేకేం వివరీ ।
తోచి నిశ్చయ థావరీ । చళేనా ఐసా ॥ ౨౭ ॥
తోచి నిశ్చయ థావరీ । చళేనా ఐసా ॥ ౨౭ ॥
వరకడ నిశ్చయ అనుమానాచే । అనుమానేం బోలతాం కాయే వేంచే ।
జాణతే పురుష ప్రచితీచే । తే తోం మానీతనా ॥ ౨౮ ॥
జాణతే పురుష ప్రచితీచే । తే తోం మానీతనా ॥ ౨౮ ॥
ఉగేంచ బోలణేం అనుమానాచేం । అనుమానాచేం కోణ్యా కామాచేం ।
యేథేం సగట విచారాచేం । కామ నాహీం ॥ ౨౯ ॥
యేథేం సగట విచారాచేం । కామ నాహీం ॥ ౨౯ ॥
సగట విచార తో అవిచార । కిత్యేక మ్హణతీ యేకంకార ।
యేకంకార భ్రష్టాకార । కరూం నయే ॥ ౩౦ ॥
యేకంకార భ్రష్టాకార । కరూం నయే ॥ ౩౦ ॥
కృత్రిమ అవఘేం సాండావేం । కాంహీం యేక శుద్ధ ఘ్యావేం ।
జాణజాణోం నివడావేం । సారాసార ॥ ౩౧ ॥
జాణజాణోం నివడావేం । సారాసార ॥ ౩౧ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే ఆత్మానిరూపణనామ సమాస సతవా ॥
సమాస ఆఠవా : దేహేక్షేత్రనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
విధీప్రపంచతరు వాఢలా । వాఢతాం వాఢతాం విస్తీర్ణ జాలా ।
ఫళేం యేతాం విశ్రాంతీ పావలా । బహుత గుణీ ॥ ౧ ॥
ఫళేం యేతాం విశ్రాంతీ పావలా । బహుత గుణీ ॥ ౧ ॥
నానా ఫళేం రసాళేం లాగలీం । నానా జినసీ గోడీస ఆలీం ।
గోడీ పాహావయా నిర్మాణ కేలీం । నానా శరీరేం ॥ ౨ ॥
గోడీ పాహావయా నిర్మాణ కేలీం । నానా శరీరేం ॥ ౨ ॥
నిర్మాణ జాలే ఉత్తమ విషయే । శరీరేంవిణ భోగితాం నయే ।
మ్హణోనీ నిర్మిలా ఉపాయే । నానా శరీరేం ॥ ౩ ॥
మ్హణోనీ నిర్మిలా ఉపాయే । నానా శరీరేం ॥ ౩ ॥
జ్ఞానైంద్రియేం నిర్మాణ కేలీం । భిన్న భిన్న గుణాంచీం నిర్మిలీం ।
యేకా శరీరాసీ లాగలీం । పరీ వేగళాలీం ॥ ౪ ॥
యేకా శరీరాసీ లాగలీం । పరీ వేగళాలీం ॥ ౪ ॥
శ్రోత్రైంద్రింఈ శబ్ద పడిలా । త్యాచా భేద పాహిజే కళలా ।
ఐసా ఉపాయే నిర్మాణ కేలా । ఇంద్రియాంమధేం ॥ ౫ ॥
ఐసా ఉపాయే నిర్మాణ కేలా । ఇంద్రియాంమధేం ॥ ౫ ॥
త్వచేఇంద్రియేం సీతోష్ణ భాసే । చక్షుఇంద్రియేం సకళ దిసే ।
ఇంద్రియాంమధేం గుణ ఐసే । వేగళాలే ॥ ౬ ॥
ఇంద్రియాంమధేం గుణ ఐసే । వేగళాలే ॥ ౬ ॥
జివ్హేమధేం రస చాఖణేం । ఘ్రాణామధేం పరిమళ ఘేణేం ।
ఇంద్రియాంమధేం వేగళాల్యా గుణేం । భేద కేలే ॥ ౭ ॥
ఇంద్రియాంమధేం వేగళాల్యా గుణేం । భేద కేలే ॥ ౭ ॥
వాయోపంచకీం అంతఃకర్ణపంచక । మిసళోని ఫిరే నిశంక ।
జ్ఞానైంద్రియేం కర్మైంద్రియేం సకళిక । సావకాస పాహే ॥ ౮ ॥
జ్ఞానైంద్రియేం కర్మైంద్రియేం సకళిక । సావకాస పాహే ॥ ౮ ॥
కర్మైంద్రియేం లాగవేగీం । జీవ భోగీం విషయాంలాగీం ।
ఐసా హా ఉపాయే జగీం । ఈశ్వరేం కేలా ॥ ౯ ॥
ఐసా హా ఉపాయే జగీం । ఈశ్వరేం కేలా ॥ ౯ ॥
నిషయ నిర్మాణ జాలే బరవే । శరీరేంవిణ కైసేం భోగావే ।
నానా శరీరాచే గోవే । యాకారణేం ॥ ౧౦ ॥
నానా శరీరాచే గోవే । యాకారణేం ॥ ౧౦ ॥
అస్తీమాంశాచే శరీర । త్యామధేం గుణప్రకార ।
శరీరాసారిఖేం యంత్ర । ఆణీక నాహీం ॥ ౧౧ ॥
శరీరాసారిఖేం యంత్ర । ఆణీక నాహీం ॥ ౧౧ ॥
ఐసీం శరీరేం నిర్మాణ కేలీం । విషయభోగేం వాఢవిలీం ।
లాహానథోర నిర్మాణ జాలీం । యేణేం ప్రకారేం ॥ ౧౨ ॥
లాహానథోర నిర్మాణ జాలీం । యేణేం ప్రకారేం ॥ ౧౨ ॥
అస్తీమాంశాంచీం శరీరేం । నిర్మాణ కేలీ జగదేశ్వరేం ।
వివేకేం గుణవిచారేం । కరూనియాం ॥ ౧౩ ॥
వివేకేం గుణవిచారేం । కరూనియాం ॥ ౧౩ ॥
అస్తిమౌంశాచా పుతళా । జేణేం జ్ఞానేం సకళ కళా ।
శరీరభేద వేగళా । ఠాఈం ఠాఈం ॥ ౧౪ ॥
శరీరభేద వేగళా । ఠాఈం ఠాఈం ॥ ౧౪ ॥
తో భేద కార్యాకారణ । త్యాచా ఉదండ ఆహే గుణ ।
సకళ తీక్ష్ణ బుద్ధీవిణ । కాయే కళే ॥ ౧౫ ॥
సకళ తీక్ష్ణ బుద్ధీవిణ । కాయే కళే ॥ ౧౫ ॥
సకళ కరణేం ఈశ్వరాలా । మ్హణోనీ భేద నిర్మాణ జాలా ।
ఊర్ధముఖ హోతాం భేదాలా । ఠావ కైంచా ॥ ౧౬ ॥
ఊర్ధముఖ హోతాం భేదాలా । ఠావ కైంచా ॥ ౧౬ ॥
సృష్టికర్ణీం ఆగత్య భేద । సంవ్హారేం సహజచి అభేద ।
భేద అభేద హా సంవాద । మాయాగుణేం ॥ ౧౭ ॥
భేద అభేద హా సంవాద । మాయాగుణేం ॥ ౧౭ ॥
మాయేమధేం అంతరాత్మా । నకళే తయాచా మహిమా ।
జాలా చతుర్ముఖ బ్రహ్మా । తోహి సందేహీం పడే ॥ ౧౮ ॥
జాలా చతుర్ముఖ బ్రహ్మా । తోహి సందేహీం పడే ॥ ౧౮ ॥
పీళ పేంచ కడోవికడీం । తర్క తీక్షణ ఘడీనేం ఘడీ ।
మనాసీ హోయే తాంతడీ । వివరణ కరితాం ॥ ౧౯ ॥
మనాసీ హోయే తాంతడీ । వివరణ కరితాం ॥ ౧౯ ॥
ఆత్మత్వేం లాగతేం సకళ కాంహీం । నిరంజనీం హే కాంహీంచ నాహీం ।
యేకాంతకాళీం సమజోన పాహీం । మ్హణిజే బరేం ॥ ౨౦ ॥
యేకాంతకాళీం సమజోన పాహీం । మ్హణిజే బరేం ॥ ౨౦ ॥
దేహే సామర్థ్యానుసార । సకళ కరీ జగదేశ్వర ।
థోర సామర్థ్యేం అవతార । బోలిజేతీ ॥ ౨౧ ॥
థోర సామర్థ్యేం అవతార । బోలిజేతీ ॥ ౨౧ ॥
శేష కూర్మ వఱ్హావ జాలే । యేవఢే దేహే విశాళ ధరిలే ।
తేణేం కరితాం రచనా చాలే । సకళ సృష్టీచీ ॥ ౨౨ ॥
తేణేం కరితాం రచనా చాలే । సకళ సృష్టీచీ ॥ ౨౨ ॥
ఈశ్వరేం కేవఢేం సూత్ర కేలేం । సూర్యబింబ ధావాయా లావిలేం ।
ధుకటాకరవీం ధరవిలేం । అగాధ పాణీ ॥ ౨౩ ॥
ధుకటాకరవీం ధరవిలేం । అగాధ పాణీ ॥ ౨౩ ॥
పర్వతాఐసే ఢగ ఉచలితీ । సూర్యబింబాసీ అఛ్యాదితి ।
తేథేం సవేంచి వాయోచీ గతీ । ప్రగట హోయే ॥ ౨౪ ॥
తేథేం సవేంచి వాయోచీ గతీ । ప్రగట హోయే ॥ ౨౪ ॥
ఝిడకఝిడకుం ధాంవే వారా । జైసా కాళాచా మ్హణియారా ।
ఢగ మారునీ దినకరా । మోకళే కరీ ॥ ౨౫ ॥
ఢగ మారునీ దినకరా । మోకళే కరీ ॥ ౨౫ ॥
బైసతీ విజాంచే తడాఖే । ప్రాణీమాత్ర అవచితా ధాకే ।
గగన కడకడూన తడకే । స్థళాంవరీ ॥ ౨౬ ॥
గగన కడకడూన తడకే । స్థళాంవరీ ॥ ౨౬ ॥
యేహలోకాసీ యేక వర్మ కేలేం । మహద్భూతేం మహద్భూత ఆళిలేం ।
సకళాం సమభాగేం చాలిలేం । సృష్టిరచనేసీ ॥ ౨౭ ॥
సకళాం సమభాగేం చాలిలేం । సృష్టిరచనేసీ ॥ ౨౭ ॥
ఐసే అనంత భేద ఆత్మయాచే । సకళ జాణతీ ఐసే కైంచేం ।
వివరతాం వివరతాం మనాచే । ఫడకే హోతీ ॥ ౨౮ ॥
వివరతాం వివరతాం మనాచే । ఫడకే హోతీ ॥ ౨౮ ॥
ఐసీ మాఝీ ఉపాసనా । ఉపాసకీం ఆణావీ మనా ।
అగాధ మహిమా చతురాననా । కాయే కళే ॥ ౨౯ ॥
అగాధ మహిమా చతురాననా । కాయే కళే ॥ ౨౯ ॥
ఆవాహన విసర్జన । హేం చి భజనాచేం లక్షణ ।
సకళ జాణతీ సజ్జన । మీ కాయ సాంగోం ॥ ౩౦ ॥
సకళ జాణతీ సజ్జన । మీ కాయ సాంగోం ॥ ౩౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే దేహేక్షేత్రనిరూపణనామ సమాస ఆఠవా ॥
సమాస నవవా : స్య్య్క్ష్మనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
మృతికాపూజన కరావేం । ఆణీ సవేంచి విసర్జావేం ।
హేం మానేనా స్వభావేం । అంతఃకర్ణాసీ ॥ ౧ ॥
హేం మానేనా స్వభావేం । అంతఃకర్ణాసీ ॥ ౧ ॥
దేవ పూజావా ఆణీ టాకావా । హేం ప్రశస్త న వటే జీవా ।
యాచా విచార పాహావా । అంతర్యామీం ॥ ౨ ॥
యాచా విచార పాహావా । అంతర్యామీం ॥ ౨ ॥
దేవ కరిజే ఐసా నాహీం । దేవ టాకిజే ఐసా నాహీం ।
మ్హణోని యాచా కాంహీం । విచార పాహావా ॥ ౩ ॥
మ్హణోని యాచా కాంహీం । విచార పాహావా ॥ ౩ ॥
దేవ నానా శరీరేం ధరితో । ధరునీ మాగుతీ సోడితో ।
తరీ తో దేవ కైసా ఆహే తో । వివేకేం వోళఖావా ॥ ౪ ॥
తరీ తో దేవ కైసా ఆహే తో । వివేకేం వోళఖావా ॥ ౪ ॥
నానా సాధనేం నిరూపణేం । దేవ శోధాయాకారణేం ।
సకళ ఆపులే అంతఃకర్ణేం । సమజలేం పాహిజే ॥ ౫ ॥
సకళ ఆపులే అంతఃకర్ణేం । సమజలేం పాహిజే ॥ ౫ ॥
బ్రహ్మజ్ఞాచా ఉపాయే । సమజల్యావిణ దేతాం నయే ।
పదార్థ ఆహే మా ఘే జాయే । ఐసేం మ్హణావేం ॥ ౬ ॥
పదార్థ ఆహే మా ఘే జాయే । ఐసేం మ్హణావేం ॥ ౬ ॥
సగట లోకాంచే అంతరీంచా భావ । మజ ప్రతక్ష భేటవావా దేవ ।
పరంతు వివేకాచా ఉపావ । వేగళాచి ఆహే ॥ ౭ ॥
పరంతు వివేకాచా ఉపావ । వేగళాచి ఆహే ॥ ౭ ॥
విచార పాహాతాం తగేనా । త్యాస దేవ ఐసేం మ్హణావేనా ।
పరంతు జన రాహేనా । కాయే కరావేం ॥ ౮ ॥
పరంతు జన రాహేనా । కాయే కరావేం ॥ ౮ ॥
థోర లోక మరోని జాతీ । త్యాంచ్యా సురతా కరునీ పాహాతీ ।
తైసీచ ఆహే హేహి గతీ । ఉపాసనేచీ ॥ ౯ ॥
తైసీచ ఆహే హేహి గతీ । ఉపాసనేచీ ॥ ౯ ॥
థోర వ్యాపార ఠాకేనా జనీం । మ్హణోని కేలీ రఖతవానీ ।
రాజసంపదా తయాచేనీ । ప్రాప్త కైచీ ॥ ౧౦ ॥
రాజసంపదా తయాచేనీ । ప్రాప్త కైచీ ॥ ౧౦ ॥
మ్హణోని జితుకా భోళా భావ । తితుకా అజ్ఞానాచా స్వభావ ।
అజ్ఞానేం తరీ దేవాధిదేవ । పావిజేల కైచా ॥ ౧౧ ॥
అజ్ఞానేం తరీ దేవాధిదేవ । పావిజేల కైచా ॥ ౧౧ ॥
అజ్ఞాసీ జ్ఞాన న మానే । జ్ఞాత్యాస అనుమాన న మానే ।
మ్హణోని సిద్ధాంచియే ఖుణేం । పావలేం పాహిజే ॥ ౧౨ ॥
మ్హణోని సిద్ధాంచియే ఖుణేం । పావలేం పాహిజే ॥ ౧౨ ॥
మాయా సాండూన ముళాస జావేం । తరీచ సమాధాన పావావేం ।
ఐసేం న హోతాం భరంగళావేం । భలతీకడే ॥ ౧౩ ॥
ఐసేం న హోతాం భరంగళావేం । భలతీకడే ॥ ౧౩ ॥
మాయా ఉలంఘాయాకారణేం । దేవాసీ నానా ఉపాయ కరణేం ।
అధ్యాత్మశ్రవణపంథేంచి జాణేం । ప్రత్యయానేం ॥ ౧౪ ॥
అధ్యాత్మశ్రవణపంథేంచి జాణేం । ప్రత్యయానేం ॥ ౧౪ ॥
ఐసేం న కరితాం లోకికీం । అవఘీచ హోతే చుకాముకీ ।
స్థితి ఖరీ ఆణి లటకీ । ఐసీ వోళఖావీ ॥ ౧౫ ॥
స్థితి ఖరీ ఆణి లటకీ । ఐసీ వోళఖావీ ॥ ౧౫ ॥
ఖోట్యాచే వాటే జాఊం నయే । ఖోట్యాచీ సంగతీ ధరూం నయే ।
ఖోటేం సంగ్రహీం కరూం నయే । కాంహీంయేక ॥ ౧౬ ॥
ఖోటేం సంగ్రహీం కరూం నయే । కాంహీంయేక ॥ ౧౬ ॥
ఖోటేం తేం ఖోటేంచి ఖోటేం । ఖర్యాసీ తగేనాత బాలటేం ।
మన అధోముఖ ఉఫరాటేం । కేలేం పాహిజే ॥ ౧౭ ॥
మన అధోముఖ ఉఫరాటేం । కేలేం పాహిజే ॥ ౧౭ ॥
అధ్యాత్మశ్రవణ కరీత జావేం । మ్హణిజే సకళ కాంహీం ఫావే ।
నానా ప్రకారీచే గోవే । తుటోనీ జాతీ ॥ ౧౮ ॥
నానా ప్రకారీచే గోవే । తుటోనీ జాతీ ॥ ౧౮ ॥
సూత గుంతలేం తేం ఉకలావేం । తైసే మన ఉగవావేం ।
మానత మానత ఘాలావేం । ముళాకడే ॥ ౧౯ ॥
మానత మానత ఘాలావేం । ముళాకడే ॥ ౧౯ ॥
సకళ కాంహీం కాలవలేం । త్యా సకళాచేం సకళ జాలేం ।
శరీరీం విభాగలే । సకళ కాంహీం ॥ ౨౦ ॥
శరీరీం విభాగలే । సకళ కాంహీం ॥ ౨౦ ॥
కాయే తేం యేథేంచి పాహావేం । కైసేం తేం యేథేంచి శోధావేం ।
సూక్ష్మాచీం చౌదా నాంవేం । యేథేంచి సమజావీ ॥ ౨౧ ॥
సూక్ష్మాచీం చౌదా నాంవేం । యేథేంచి సమజావీ ॥ ౨౧ ॥
నిర్గుణ నిర్వికారీ యేక । తేం సర్వాం ఠాఈం వ్యాపక ।
దేహ్యామధేం తేం నిష్కళంక । ఆహే కీం నాహీం ॥ ౨౨ ॥
దేహ్యామధేం తేం నిష్కళంక । ఆహే కీం నాహీం ॥ ౨౨ ॥
మూళమాయా సంకల్పరూప । తేం అంతఃకర్ణాచేం స్వరూప ।
జడ చేతవీ చైతన్యరూప । తేం హి శరీరీం ఆహే ॥ ౨౩ ॥
జడ చేతవీ చైతన్యరూప । తేం హి శరీరీం ఆహే ॥ ౨౩ ॥
సమానగుణ గుణసామ్య । సూక్ష్మ విచార తో అగమ్య ।
సూక్ష్మ సాధు జాణతే ప్రణమ్య । తయా సమస్తాంసీ ॥ ౨౪ ॥
సూక్ష్మ సాధు జాణతే ప్రణమ్య । తయా సమస్తాంసీ ॥ ౨౪ ॥
ద్విధా భాసతేం శరీర । వామాంగ దక్షిణాంగ విచార ।
తోంచి అర్ధనారీనటేశ్వర । పిండీం వోళఖావా ॥ ౨౫ ॥
తోంచి అర్ధనారీనటేశ్వర । పిండీం వోళఖావా ॥ ౨౫ ॥
తోచి ప్రకృతిపురుష జాణిజే । శివశక్తీ వోళఖిజే ।
శడగుణఈశ్వర బోలిజే । తయా కర్దమాసీ ॥ ౨౬ ॥
శడగుణఈశ్వర బోలిజే । తయా కర్దమాసీ ॥ ౨౬ ॥
తయాసీచ మ్హణిజే మహత్తత్త్వ । జేథేం త్రిగుణాచేం గూఢత్వ ।
అర్ధమాత్రా శుద్ధసత్వ । గుణక్షోభిణా ॥ ౨౭ ॥
అర్ధమాత్రా శుద్ధసత్వ । గుణక్షోభిణా ॥ ౨౭ ॥
త్రిగుణేం చాలతేం శరీర । ప్రతక్ష దిసతో విచార ।
ముళీంచ్యా కర్దమాచేం శరీర । ఐసేం జాణావేం ॥ ౨౮ ॥
ముళీంచ్యా కర్దమాచేం శరీర । ఐసేం జాణావేం ॥ ౨౮ ॥
మన మాయా ఆణి జీవ । హాహి దిసతో స్వభావ ।
చౌదా నామాంచా అభిప్రావ । పిండీం పాహావా ॥ ౨౯ ॥
చౌదా నామాంచా అభిప్రావ । పిండీం పాహావా ॥ ౨౯ ॥
పిండ పడతాం అవఘేంచి జాతేం । పరంతు పరబ్రహ్మ రాహాతేం ।
శాశ్వత సమజోన మగ తేం । దృఢ ధరావేం ॥ ౩౦ ॥
శాశ్వత సమజోన మగ తేం । దృఢ ధరావేం ॥ ౩౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సూక్ష్మనిరూపణనామ సమాస నవవా ॥
సమాస దహావా : విమలబ్రహ్మనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
ధరూం జాతాం ధరితాం న యే । టాకూం జాతాం టాకితాం న యే ।
జేథేం తేథేం ఆహేచ ఆహే । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౧ ॥
జేథేం తేథేం ఆహేచ ఆహే । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౧ ॥
జికడే తికడే జేథేం తేథేం । విన్ముఖ హోతాం సన్ముఖ హోతేం ।
సన్ముఖపణ చుకేనా తేం । కాంహీం కేల్యా। ॥ ౨ ॥
సన్ముఖపణ చుకేనా తేం । కాంహీం కేల్యా। ॥ ౨ ॥
బైసలేం మాణూస ఉఠోన గేలేం । తేథేం ఆకాశచి రాహిలేం ।
ఆకాశ చహుంకడే పాహిలేం । తరీ సన్ముఖచి ఆహే ॥ ౩ ॥
ఆకాశ చహుంకడే పాహిలేం । తరీ సన్ముఖచి ఆహే ॥ ౩ ॥
జికడేతికడే ప్రాణీ పళోన జాతేం । తికడే ఆకాశచి భోవతేం ।
బళేం ఆకాశాబాహేర । కైసేం జావేం ॥ ౪ ॥
బళేం ఆకాశాబాహేర । కైసేం జావేం ॥ ౪ ॥
జికడేతికడే ప్రాణీ పాహే । తికడే తేం సన్ముఖచి ఆహే ।
సమస్తాంచేం మస్తకీం రాహే । మాధ్యానీం మార్తండ జైసా ॥ ౫ ॥
సమస్తాంచేం మస్తకీం రాహే । మాధ్యానీం మార్తండ జైసా ॥ ౫ ॥
పరీ తో ఆహే యేకదేసీ । దృష్టాంత న ఘడే వస్తుసీ ।
కాంహీం యేక చమత్కారాసీ । దేఉనీ పాహిలేం ॥ ౬ ॥
కాంహీం యేక చమత్కారాసీ । దేఉనీ పాహిలేం ॥ ౬ ॥
నానా తీర్థేం నానా దేసీం । కష్టత జావేం పాహావ్యాసీ ।
తైసేం న లగే పరబ్రహ్మాసీ । బైసలేం ఠాఈం ॥ ౭ ॥
తైసేం న లగే పరబ్రహ్మాసీ । బైసలేం ఠాఈం ॥ ౭ ॥
ప్రాణీ బైసోనీచ రాహాతాం । అథవా బహుత పళోన జాతాం ।
పరబ్రహ్మ తేం తత్వతాం । సమాగమేం ॥ ౮ ॥
పరబ్రహ్మ తేం తత్వతాం । సమాగమేం ॥ ౮ ॥
పక్షీ అంతరాళీం గేలాం । భోవతేం ఆకాశచి తయాలా ।
తైసే బ్రహ్మ ప్రాణీయాలా । వ్యాపూన ఆహే ॥ ౯ ॥
తైసే బ్రహ్మ ప్రాణీయాలా । వ్యాపూన ఆహే ॥ ౯ ॥
పరబ్రహ్మ పోకళ ఘనదాట । బ్రహ్మ సేవటాచా సేవట ।
జ్యాసీ త్యాసీ బ్రహ్మ నీట । సర్వకాళ ॥ ౧౦ ॥
జ్యాసీ త్యాసీ బ్రహ్మ నీట । సర్వకాళ ॥ ౧౦ ॥
దృశ్యా సబాహే అంతరీం । బ్రహ్మ దాటలేం బ్రహ్మాండోదరీం ।
ఆరే త్యా విమళాచీ సరీ । కోణాస ద్యావీ ॥ ౧౧ ॥
ఆరే త్యా విమళాచీ సరీ । కోణాస ద్యావీ ॥ ౧౧ ॥
వైకుంఠకైళాసస్వర్గలోకీం । ఇంద్రలోకీం చౌదా లోకీం ।
పన్నగాదికపాతాళలోకీం । తేథేంచి ఆహే ॥ ౧౨ ॥
పన్నగాదికపాతాళలోకీం । తేథేంచి ఆహే ॥ ౧౨ ॥
కాసీపాసూన రామేశ్వర । ఆవఘేం దాటలేం అపార ।
పరతా పరతా పారావార । త్యాస నాహీం ॥ ౧౩ ॥
పరతా పరతా పారావార । త్యాస నాహీం ॥ ౧౩ ॥
పరబ్రహ్మ తేం యేకలేం । యేకదాంచి సకళాంసీ వ్యాపిలే ।
సకళాంస స్పర్శోన రాహిలేం । సకళాం ఠాఈం ॥ ౧౪ ॥
సకళాంస స్పర్శోన రాహిలేం । సకళాం ఠాఈం ॥ ౧౪ ॥
పరబ్రహ్మ పాఉసేం భిజేనా । అథవా చిఖలానేం భరేనా ।
పురామధేం పరీ వాహేనా । పురాసమాగమేం ॥ ౧౫ ॥
పురామధేం పరీ వాహేనా । పురాసమాగమేం ॥ ౧౫ ॥
యేకసరేం సన్ముక విముఖ । వామ సవ్య దోహింకడే యేక ।
ఆర్ధఊర్ధ ప్రాణీ సకళీక । వ్యాపూన ఆహే ॥ ౧౬ ॥
ఆర్ధఊర్ధ ప్రాణీ సకళీక । వ్యాపూన ఆహే ॥ ౧౬ ॥
ఆకాశాచా డోహో భరలా । కదాపీ నాహీం ఉచంబళలా ।
అసంభావ్య పసరలా । జికడే తికడే ॥ ౧౭ ॥
అసంభావ్య పసరలా । జికడే తికడే ॥ ౧౭ ॥
యేకజినసి గగన ఉదాస । జేథేం నాహీం దృశ్యభాస ।
భాసేంవిణ నిరాభాస । పరబ్రహ్మ జాణావేం ॥ ౧౮ ॥
భాసేంవిణ నిరాభాస । పరబ్రహ్మ జాణావేం ॥ ౧౮ ॥
సంతసాధుమహానుభావాం । దేవదానవమానవాం ।
బ్రహ్మ సకళాంసీ విసాంవా । విశ్రాంతిఠావ ॥ ౧౯ ॥
బ్రహ్మ సకళాంసీ విసాంవా । విశ్రాంతిఠావ ॥ ౧౯ ॥
కోణేకడే సేవటా జావేం । కోణేకడే కాయే పాహావేం ।
అసంభావ్య తేం నేమావేం । కాయే మ్హణోనీ ॥ ౨౦ ॥
అసంభావ్య తేం నేమావేం । కాయే మ్హణోనీ ॥ ౨౦ ॥
స్థూళ నవ్హే సూక్ష్మ నవ్హే । కాంహీం యేకాసారిఖేం నవ్హే ।
జ్ఞానదృష్టీవిణ నవ్హే సమధాన ॥ ౨౧ ॥
జ్ఞానదృష్టీవిణ నవ్హే సమధాన ॥ ౨౧ ॥
పిండబ్రహ్మాండనిరాస । మగ తేం బ్రహ్మ నిరాభాస ।
యేథూన తేథవరీ అవకాస । భకాసరూప ॥ ౨౨ ॥
యేథూన తేథవరీ అవకాస । భకాసరూప ॥ ౨౨ ॥
బ్రహ్మ వ్యాపక హేం తో ఖరేం । దృశ్య ఆహే తోం హేం ఉత్తరేం ।
వ్యాపేంవిణ కోణ్యా ప్రకారేం । వ్యాపక మ్హణావేం ॥ ౨౩ ॥
వ్యాపేంవిణ కోణ్యా ప్రకారేం । వ్యాపక మ్హణావేం ॥ ౨౩ ॥
బ్రహ్మాసీ శబ్దచి లాగేనా । కల్పనా కల్పూం శకేనా ।
కల్పనేతీత నిరంజనా । వివేకేం వోళఖావేం ॥ ౨౪ ॥
కల్పనేతీత నిరంజనా । వివేకేం వోళఖావేం ॥ ౨౪ ॥
శుద్ధ సార శ్రవణ । శుద్ధ ప్రత్యయాచేం మనన ।
విజ్ఞానీ పావతాం ఉన్మన । సహజచి హోతేం ॥ ౨౫ ॥
విజ్ఞానీ పావతాం ఉన్మన । సహజచి హోతేం ॥ ౨౫ ॥
జాలేం సాధనాచేం ఫళ । సంసార జాలా సఫళ ।
నిర్గుణ బ్రహ్మ తేం నిశ్చళ । అంతరీం బింబలేం ॥ ౨౬ ॥
నిర్గుణ బ్రహ్మ తేం నిశ్చళ । అంతరీం బింబలేం ॥ ౨౬ ॥
హిసేబ జాలా మాయేచా । జాలా నివాడా తత్వాంచా ।
సాధ్య హోతాం సాధనాచా । ఠావ నాహీం ॥ ౨౭ ॥
సాధ్య హోతాం సాధనాచా । ఠావ నాహీం ॥ ౨౭ ॥
స్వప్నీం జేం జేం దేఖిలేం । తేం తేం జాగృతీస ఉడాలేం ।
సహజచి అనుర్వాచ్య జాలేం । బోలతాం న యే ॥ ౨౮ ॥
సహజచి అనుర్వాచ్య జాలేం । బోలతాం న యే ॥ ౨౮ ॥
ఐసేం హేం వివేకేం జాణావేం । ప్రత్యయేం ఖుణేంసీ బాణావేం ।
జన్మమృత్యాచ్యా నాంవేం । సున్యాకార ॥ ౨౯ ॥
జన్మమృత్యాచ్యా నాంవేం । సున్యాకార ॥ ౨౯ ॥
భక్తాంచేని సాభిమానేం । కృపా కేలీ దాశరథీనేం ।
సమర్థకృపేచీం వచనేం । తో హా దాసబోధ ॥ ౩౦ ॥
సమర్థకృపేచీం వచనేం । తో హా దాసబోధ ॥ ౩౦ ॥
వీస దశక దాసబోధ । శ్రవణద్వారేం ఘేతాం శోధ ।
మనకర్త్యాస విశద । పరమార్థ హోతో ॥ ౩౧ ॥
మనకర్త్యాస విశద । పరమార్థ హోతో ॥ ౩౧ ॥
వీస దశక దోనీసేం సమాస । సాధకేం పాహావేం సావకాస ।
వివరతం విశేషావిశేష । కళోం లాగే ॥ ౩౨ ॥
వివరతం విశేషావిశేష । కళోం లాగే ॥ ౩౨ ॥
గ్రంథాచేం కరావేంస్తవన । స్తవనాచేం కాయే ప్రయోజన ।
యేథేం ప్రత్యయాస కారణ । ప్రత్యయో పాహావా ॥ ౩౩ ॥
యేథేం ప్రత్యయాస కారణ । ప్రత్యయో పాహావా ॥ ౩౩ ॥
దేహే తంవ పాంచా భూతాంచా । కర్తా ఆత్మా తేథీంచా ।
ఆణీ కవిత్వప్రకార మనుశాచా । కాశావరునీ ॥ ౩౪ ॥
ఆణీ కవిత్వప్రకార మనుశాచా । కాశావరునీ ॥ ౩౪ ॥
సకళ కరణేం జగదీశాచేం । ఆణీ కవిత్వచి కాయ మానుశాచేం ।
ఐశా అప్రమాణ బోలణ్యాచేం కాయే ఘావేం ॥ ౩౫ ॥
ఐశా అప్రమాణ బోలణ్యాచేం కాయే ఘావేం ॥ ౩౫ ॥
సకళ దేహ్యాచా ఝాడా కేలా । తత్వసముదావ ఉడాలా ।
తేథేం కోణ్యా పదార్థాలా । ఆపులేం మ్హణావేం ॥ ౩౬ ॥
తేథేం కోణ్యా పదార్థాలా । ఆపులేం మ్హణావేం ॥ ౩౬ ॥
ఐసీం హేం విచారాచీం కామేం । ఉగేంచ భ్రమోం నయే భ్రమేం ।
జగదేశ్వరేం అనుక్రమేం । సకళ కేలేం ॥ ౩౭ ॥
జగదేశ్వరేం అనుక్రమేం । సకళ కేలేం ॥ ౩౭ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే విమళబ్రహ్మనిరూపణనామ సమాస దహావా ॥ ॥
దశక విసావా సమాప్త ॥