The Guru

শ্ৰী দাসবোধ অধ্যায 8

(Dasbodh Dashak 8 in Assamese)

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 8 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 8. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for सुन्यत्वनिर्शन.

#of 683
মাযোদ্ভৱাচা
সমাস পহিলা : দেৱদৰ্শন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস দুসৰা : সূক্ষ্মআশংকানিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস তিসৰা : সূক্ষ্মআশংকানিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস চৱথা : সূক্ষ্মপংচভূতেংনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস পাংচৱা : স্থূল়পংচমহাভূতেংস্ৱৰূপাকাশভেদোনাম ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস সহাৱা : দুশ্চীতনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস সাতৱা : মোক্ষলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস আঠৱা : আত্মদৰ্শন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস নৱৱা : সিদ্ধলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস দহাৱা : শূন্যত্ৱনিৰসন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
সমাস পহিলা : দেৱদৰ্শন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
শ্ৰোতীং ৱ্হাৱেং সাৱধ । ৱিমল় জ্ঞান বাল়বোধ ।
গুৰুশিষ্যাংচা সংৱাদ । অতি সুগম পৰিযেসা ॥ ১ ॥
নানা শাস্ত্ৰেং ধাংডোল়িতাং । আযুষ্য পুৰেনা সৰ্ৱথা ।
অংতৰী সংশযাচী ৱেথা । ৱাঢোংচি লাগে ॥ ২ ॥
নানা তিৰ্থেং থোৰথোৰেং । সৃষ্টিমধ্যেং অপাৰেং ।
সুগমেং দুৰ্গমেং দুষ্কৰেং । পুণ্যদাযকেং ॥ ৩ ॥
ঐসীং তীৰ্থেং সৰ্ৱহি কৰী । ঐসা কোণ ৰে সংসাৰী ।
ফিৰোং জাতাং জন্মৱৰী । আযুষ্য পুৰেনা ॥ ৪ ॥
নানা তপেং নানা দানেং । নানা যোগ নানা সাধনেং ।
হেং সৰ্ৱহি দেৱাকাৰণেং । কৰিজেত আহে ॥ ৫ ॥
পাৱাৱযা দেৱাধিদেৱা । বহুৱিধ শ্ৰম কৰাৱা ।
তেণেং দেৱ ঠাঈং পাডাৱা । হেং সৰ্ৱমত ॥ ৬ ॥
পাৱাৱযা ভগৱংতাতেং । নানা পংথ নানা মতেং ।
তযা দেৱাচেং স্ৱৰূপ তেং । কৈসে আহেং ॥ ৭ ॥
বহুত দেৱ সৃষ্টীৱৰী । ত্যাংচী গননা কোণ কৰী ।
যেক দেৱ কোণেপৰী । ঠাঈং পডেনা ॥ ৮ ॥
বহুৱিধ উপাসনা । জ্যাচী জেথেং পুৰে কামনা ।
তো তেথেংচি ৰাহিলা মনা । সদৃঢ কৰূনি ॥ ৯ ॥
বহু দেৱ বহু ভক্ত । ইচ্হ্যা জালে আসক্ত ।
বহু ঋষী বহু মত । ৱেগল়ালেং ॥ ১০ ॥
বহু নিৱডিতাং নিৱডেনা । যেক নিশ্চয ঘডেনা ।
শাস্ত্ৰেং ভাংডতী পডেনা । নিশ্চয ঠাঈং ॥ ১১ ॥
বহুত শাস্ত্ৰীং বহুত ভেদ । মতাংমতাংস ৱিৰোধ ।
ঐসা কৰিতাং ৱেৱাদ । বহুত গেলে ॥ ১২ ॥
সহস্ত্ৰামধেং কোণী যেক । পাহে দেৱাচা ৱিৱেক ।
পৰী ত্যা দেৱাচেং কৌতুক । ঠাঈং ন পডে ॥ ১৩ ॥
থাঈং ন পডে কৈসেং ম্হণতাং । তেথেং লাগলী অহংতা ।
দেৱ ৰাহিলা পৰতা । অহংতাগুণেং ॥ ১৪ ॥
আতাং অসো হেং বোলণেং । নানা যোগ জ্যাকাৰণেং ।
তো দেৱ কোণ্যা গুণেং । ঠাঈং পডে ॥ ১৫ ॥
দেৱ কোণাসী ম্হণাৱেং । কৈসেং তযাসী জাণাৱেং ।
তেংচি বোলণেং স্ৱভাৱেং । বোলিজেল ॥ ১৬ ॥
জেণেং কেলে চৰাচৰ । কেলে সৃষ্ট্যাদি ৱ্যাপাৰ ।
সৰ্ৱকৰ্তা নিৰংতৰ । নাম জ্যাচেং ॥ ১৭ ॥
তেণেং কেল্যা মেঘমাল়া । চংদ্ৰবিংবীং অমৃতকল়া ।
তেজ দিধলেং ৰৱিমংডল়া । জযা দেৱেং ॥ ১৮ ॥
জ্যাচী মৰ্যাদা সাগৰা । জেণেং স্থাপিলেং ফণিৱৰা ।
জযাচেনি গুণেং তাৰা । অংতৰিক্ষ ॥ ১৯ ॥
চ্যাৰী খাণী চ্যাৰী ৱাণী । চৌৰ্যাসি লক্ষ জীৱযোনী ।
জেণেং নিৰ্মিলে লোক তিনী । তযা নাৱ দেৱ ॥ ২০ ॥
ব্ৰহ্মা ৱিষ্ণু আণী হৰ । হে জযাচে অৱতাৰ ।
তোচি দেৱ হা নিৰ্ধাৰ । নিশ্চযেংসীং ॥ ২১ ॥
দেৱ্হাৰাচা উঠোনি দেৱ । কৰূং নেণে সৰ্ৱ জীৱ ।
তযাচেনি ব্ৰহ্মকটাৱ । নিৰ্মিলা ন ৱচে ॥ ২২ ॥
ঠাঈং ঠাঈং দেৱ অসতী । তেহিং কেলী নাহীং ক্ষিতী ।
চংদ্ৰ সূৰ্য তাৰা জীমূতী । তযাংচেনি নৱ্হে ॥ ২৩ ॥
সৰ্ৱকৰ্তা তোচি দেৱ । পাহোং জাতাং নিৰাৱেৱ ।
জ্যাচী কল়া লীল়া লাঘৱ । নেণতী ব্ৰহ্মাদিক ॥ ২৪ ॥
যেথেং আশংকা উঠিলী । তে পুঢিলীযে সমাসীং ফীটলী ।
আতাং ৱৃত্তী সাৱধ কেলী । পাহিজে শ্ৰোতীং ॥ ২৫ ॥
পৈস অৱকাশ আকাশ । কাংহীংচ নাহীং জেং ভকাস ।
তযে নিৰ্মল়ীং ৱাযোস । জন্ম জালা ॥ ২৬ ॥
ৱাযোপাসূন জালা ৱন্হী । ৱন্হীপাসুনী জালেং পাণী ।
ঐসী জযাচী কৰণী । অঘটিত ঘডলী ॥ ২৭ ॥
উদকাপাসূন সৃষ্টি জালী । স্তংভেৱিণ উভাৰলী ।
ঐসী ৱিচিত্ৰ কল়া কেলী । ত্যা নাৱ দেৱ ॥ ২৮ ॥
দেৱেং নিৰ্মিলী হে ক্ষিতী । তীচে পোটীং পাষাণ হোতী ।
তযাসচি দেৱ ম্হণতী । ৱিৱেকহীন ॥ ২৯ ॥
জো সৃষ্টিনিৰ্মাণকৰ্তা । তো যে সৃষ্টীপুৰ্ৱীং হোতা ।
মগ হে তযাচী সত্তা । নিৰ্মাণ জালী ॥ ৩০ ॥
কুল্লাল় পাত্ৰাপুৰ্ৱীং আহে । পাত্ৰেং কাংহীং কুল্লাল় নৱ্হে ।
তৈসা দেৱ পূৰ্ৱীংচ আহে । পাষাণ নৱ্হে সৰ্ৱথা ॥ ৩১ ॥
মৃত্তিকেচেং শৈন্য কেলেং । কৰ্তে ৱেগল়ে ৰাহিলে ।
কাৰ্যকাৰণ যেক কেলেং । তৰী হোণাৰ নাহীং ॥ ৩২ ॥
তথাপি হোঈল পংচভূতিক । নিৰ্গুণ নৱ্হে কাংহীং যেক ।
কাৰ্যাকাৰণাচা ৱিৱেক । ভূতাংপৰতা নাহীং ॥ ৩৩ ॥
অৱঘী সৃষ্টি জো কৰ্তা । তো তে সৃষ্টীহূনি পৰ্তা ।
তেথেং সংশযাচী ৱাৰ্তা । কাঢূংচি নযে ॥ ৩৪ ॥
খাংসূত্ৰীংচী বাহুলী । জেণেং পুৰুষেং নাচৱিলী ।
তোচি বাহুলী হে বোলী । ঘডে কেৱী ॥ ৩৫ ॥
চ্হযামংডপীচী সেনা । সৃষ্টিসাৰিখীচ ৰচনা ।
সূত্ৰেং চাল়ী পৰী তো নানা । ৱেক্তি নৱ্হে ॥ ৩৬ ॥
তৈসা সৃষ্টিকৰ্তা দেৱ । পৰী তো নৱ্হে সৃষ্টিভাৱ ।
জেণেং কেলে নানা জীৱ । তো জীৱ কৈসেনী ॥ ৩৭ ॥
জেং জেং জযা কৰণেং পডে । তেং তেং তো হেং কৈসেং ঘডে ।
ম্হণোনি ৱাযাংচি বাপুডে । সংদেহীং পডতী ॥ ৩৮ ॥
সৃষ্টি ঐসেংচি স্ৱভাৱেং । গোপুৰ নিৰ্মিলেং বৰৱেং ।
পৰী তো গোপুৰ কৰ্তা নৱ্হে । নিশ্চযেসীং ॥ ৩৯ ॥
তৈসেং জগ নিৰ্মিলেং জেণেং । তো ৱেগল়া পূৰ্ণপণেং ।
যেক ম্হণতী মূৰ্খপণেং । জগ তোচি জগদীশ ॥ ৪০ ॥
এৱং জগদীশ তো ৱেগল়া । জগ নিৰ্মাণ ত্যাচী কল়া ।
তো সৰ্ৱাংমধেং পৰী নিৰাল়া । অসোন সৰ্ৱীং ॥ ৪১ ॥
ম্হণোনি ভূতাংচা কৰ্দমু । যাসী অলিপ্ত আত্মাৰামু ।
অৱিদ্যাগুণেং মাযাভ্ৰমু । সত্যচি ৱাটে ॥৪২ ॥
মাযোপাধী জগডংবৰ । আহে সৰ্ৱহি সাচাৰ ।
ঐসা হা ৱিপৰীত ৱিচাৰ । কোঠেংচি নাহীং ॥ ৪৩ ॥
ম্হণোনি জগ মিথ্যা সাচ আত্মা । সৰ্ৱাংপৰ জো পৰমাত্মা ।
অংতৰ্বাহ্য অংতৰাত্মা । ৱ্যাপূনি অসে ॥ ৪৪ ॥
তযাস ম্হণাৱেং দেৱ । যেৰ হেং অৱঘেংচি ৱাৱ ।
ঐসা আহে অংতৰ্ভাৱ । ৱেদাংতীচা ॥ ৪৫ ॥
পদাৰ্থৱস্তু নাসিৱংত । হেং তোং অনুভৱাস যেত ।
যাকাৰণেং ভগৱংত । পদাৰ্থাৱেগল়া ॥ ৪৬ ॥
দেৱ ৱিমল় আণী অচল় । শাস্ত্ৰেং বোলতী সকল় ।
তযা নিশ্চল়াস চংচল় । ম্হণোং নযে সৰ্ৱথা ॥ ৪৭ ॥
দেৱ আলা দেৱ গেলা । দেৱ উপজলা দেৱ মেলা ।
ঐসেং বোলতাং দুৰিতালা । কায উণেং ॥ ৪৮ ॥
জন্ম মৰণাচী ৱাৰ্তা । দেৱাস লাগেনা সৰ্ৱথা ।
দেৱ অমৰ জ্যাচী সত্তা । ত্যাসী মৃত্যু কৈসেনী ॥ ৪৯ ॥
উপজণেং আণী মৰণেং । যেণেং জাণেং দুঃখ ভোগণেং ।
হেং ত্যা দেৱাচেং কৰণেং । তো কাৰণ ৱেগল়া ॥ ৫০ ॥
অংতঃকৰণ পংচপ্ৰাণ । বহুতত্ৱীং পিংডজ্ঞান ।
যাং সৰ্ৱাংস আহে চল়ণ । ম্হণোনি দেৱ নৱ্হেতী ॥ ৫১ ॥
যেৱং কল্পনেৰহিত । তযা নাৱ ভগৱংত ।
দেৱপণাচী মাত । তেথেং নাহীং ॥ ৫২ ॥
তৱ শিষ্যেং আক্ষেপিলেং । তৰী কৈসেং ব্ৰহ্মাংড কেলেং ।
কৰ্তেপণ কাৰণ পডিলেং । কাৰ্যামধেং ॥ ৫৩ ॥
দ্ৰষ্টেপণেং দ্ৰষ্টা দৃশ্যীং । জৈসা পডে অনাযাংসীং ।
কৰ্তেপণে নিৰ্গুণাসী । গুণ তৈসে ॥ ৫৪ ॥
ব্ৰহ্মাংডকৰ্তা কৱণ । কৈসী ত্যাচী ৱোল়খণ ।
দেৱ সগুণ কিং নিৰ্গুণ । মহ নিৰোপাৱা ॥ ৫৫ ॥
যেক ম্হণতী ত্যা ব্ৰহ্মাতেং । ইচ্হ্যামাত্ৰেং সৃষ্টিকৰ্তে ।
সৃষ্টিকৰ্তে ত্যাপৰ্তেং । কোণ আহে ॥ ৫৬ ॥
আতাং অসো হে বহু বোলী । সকল় মাযা কোঠূন জালী ।
তে হে আতাং নিৰোপিলী । পাহিজে স্ৱামী ॥ ৫৭ ॥
ঐসেং ঐকোনি ৱচন । ৱক্তা ম্হণে সাৱধান ।
পুঢিলে সমাসীং নিৰূপণ । সাংগিজেল ॥ ৫৮ ॥
ব্ৰহ্মীং মাযা কৈসী জালী । পুঢেং অসে নিৰোপিলী ।
শ্ৰোতীং ৱৃত্তি সাৱধ কেলী । পাহিজে আতাং ॥৫৯ ॥
পুঢেং হেংচি নিৰূপণ । ৱিশদ কেলেং শ্ৰৱণ ।
জেণেং হোয সমাধান । সাধকাংচেং ॥ ৬০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে দেৱদৰ্শননাম সমাস পহিলা ॥ ১ ॥
সমাস দুসৰা : সূক্ষ্মআশংকানিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
মাগাং শ্ৰোতীং আক্ষেপিলেং । তেং পাহিজে নিৰোপিলেং ।
নিৰাৱেৱীং কৈসেং জালেং । চৰাচৰ ॥ ১ ॥
যাচেং ঐসেং প্ৰতিৱচন । ব্ৰহ্ম জেং কাং সনাতন ।
তেথেং মাযা মিথ্যাভান । ৱিৱৰ্তৰূপ ভাৱে ॥ ২ ॥
আদি যেক পৰব্ৰহ্ম । নিত্যমুক্ত অক্ৰিয পৰম ।
তেথেং অৱ্যাকৃত সূক্ষ্ম । জালী মূল়মাযা ॥ ৩ ॥
॥ শ্লোক ॥
আদ্যমেকং পৰব্ৰহ্ম নিত্যমুক্তমৱিক্ৰিযম্ । তস্য মাযা সমাৱেশো জীৱমৱ্যাকৃতাত্মকম্ ॥ আশংকা ॥
যেক ব্ৰহ্মা নিৰাকাৰ । মুক্ত অক্ৰিযে নিৰ্ৱিকাৰ । তেথেং মাযা ৱোডংবৰ । কোঠূন আলী ॥ ৪ ॥
ব্ৰহ্ম অখংড নিৰ্গুণ । তেথেং ইচ্হা ধৰী কোণ ।
নিৰ্গুণীং সগুণেংৱিণ । ইচ্হা নাহীং ॥ ৫ ॥
মুল়ীং অসেচিনা সগুণ । ম্হণৌনি নামেং নিৰ্গুণ ।
তেথেং জালেং সগুণ । কোণেপৰী ॥ ৬ ॥
নিৰ্গুণচি গুণা আলেং । ঐসেং জৰী অনুৱাদলেং ।
লাগোং পাহে যেণেং বোলেং । মূৰ্খপণ ॥ ৭ ॥
যেক ম্হণতী নিৰাৱেৱ । কৰূন অকৰ্তা তো দেৱ ।
ত্যাচী লীল়া বাপুডে জীৱ । কাযে জাণতী ॥ ৮ ॥
যেক ম্হণতী তো পৰমাত্মা । কোণ জাণে ত্যাচা মহিমা ।
প্ৰাণী বাপুডা জীৱাত্মা । কাযে জাণে ॥ ৯ ॥
উগাচ মহিমা সাংগতী । শাস্ত্ৰাৰ্থ অৱঘা লোপিতী ।
বল়েংচি নিৰ্গুণাস ম্হণতী । কৰূনি অকৰ্তা ॥ ১০ ॥
মুল়ীং নাহীং কৰ্তৱ্যতা । কোণ কৰূন অকৰ্তা ।
কৰ্তা অকৰ্তা হে ৱাৰ্তা । সমূল় মিথ্যা ॥ ১১ ॥
জেং ঠাঈংচেং নিৰ্গুণ । তেথেং কৈচেং কৰ্তেপণ ।
তৰী হে ইচ্হা ধৰী কোণ । সৃষ্টিৰচাৱ্যাচী ॥ ১২ ॥
ইচ্হা পৰমেশ্ৱৰাচী । ঐসী যুক্তী বহুতেকাংচী ।
পৰী ত্যা নিৰ্গুণাস ইচ্হা কৈংচী । হেং কল়েনা ॥ ১৩ ॥
তৰী হে ইতুকেং কোণেং কেলেং । কিংৱা আপণচি জালেং ।
দেৱেংৱিণ উভাৰলেং । কোণেপৰী ॥ ১৪ ॥
দেৱেংৱিণ জালেং সৰ্ৱ । মগ দেৱাস কৈংচা ঠাৱ ।
যেথেং দেৱাচা অভাৱ । দিসোন আলা ॥ ১৫ ॥
দেৱ ম্হণে সৃষ্টিকৰ্তা । তৰী যেৱং পাহে সগুণতা ।
নিৰ্গুণপণাচী ৱাৰ্তা । দেৱাচী বুডালী ॥ ১৬ ॥
দেৱ ঠাঈংচা নিৰ্গুণ । তৰী সৃষ্টিকৰ্তা কোণ ।
কৰ্তেপণাচেং সগুণ । নাসিৱংত ॥ ১৭ ॥
যেথেং পডিলে ৱিচাৰ । কৈসেং জালেং সচৰাচৰ ।
মাযা ম্হণোং স্ৱতংতৰ তৰী হেংহি ৱিপৰীত দিসে ॥ ১৮ ॥
মাযা কোণীং নাহীং কেলী । হে আপণচি ৱিস্তাৰলী ।
ঐসেং বোলতাং বুডালী । দেৱাচী ৱাৰ্তা ॥ ১৯ ॥
দেৱ নিৰ্গুণ স্ৱতসিদ্ধ । ত্যাসী মাযেসি কাযে সমংধ ।
ঐসেং বোলতাং ৱিৰুদ্ধ । দিসোন আলেং ॥ ২০ ॥
সকল় কাংহীং কৰ্তৱ্যতা । আলী মাযেচ্যাচি মাথাং ।
তৰী ভক্তাংস উদ্ধৰিতা । দেৱ নাহীং কীং ॥ ২১ ॥
দেৱেংৱিণ নুস্তী মাযা । কোণ নেঈল ৱিলযা ।
আম্হাং ভক্তাং সাংভাল়াযা । কোণীচ নাহীং ॥ ২২ ॥
ম্হণোনি মাযা স্ৱতংতৰ । ঐসা ন ঘডে কীং ৱিচাৰ ।
মাযেস নিৰ্মিতা সৰ্ৱেশ্ৱৰ । তো যেকচি আহে ॥ ২৩ ॥
তৰী তো কৈসা আহে ঈশ্ৱৰ । মাযেচা কৈসা ৱিচাৰ ।
তৰী হেং আতাং সৱিস্তৰ । বোলিলেং পাহিজে ॥ ২৪ ॥
শ্ৰোতাং ৱ্হাৱেং সাৱধান । যেকাগ্ৰ কৰূনিযাং মন ।
আতাং কথানুসংধান । সাৱধ ঐকা ॥ ২৫ ॥
যেকে আশংকেচা ভাৱ । জনীং ৱেগল়ালে অনুভৱ ।
তেহি বোলিজেতী সৰ্ৱ । যেথানুক্ৰমেং ॥ ২৬ ॥
যেক ম্হণতী দেৱেং কেলী । ম্হণোনি হে ৱিস্তাৰলী ।
দেৱাস ইচ্হ্যা নস্তী জালী । তৰী হে মাযা কৈংচী ॥ ২৭ ॥
যেক ম্হণতী দেৱ নিৰ্গুণ । তেথেং ইচ্হা কৰী কোণ ।
মাযা মিথ্যা হে আপণ । জালীচ নাহী ॥ ২৮ ॥
যেক ম্হণতী প্ৰত্যক্ষ দিসে । তযেসী নাহীং ম্হণতাং কৈসেং ।
মাযা হে অনাদি অসে । শক্তী ঈশ্ৱৰাচী ॥ ২৯ ॥
যেক ম্হণতী সাচ অসে । তৰী হে জ্ঞানেং কৈসী নিৰসে ।
সাচাসাৰিখীচ দিসে । পৰী হে মিথ্যা ॥ ৩০ ॥
যেক ম্হণতী মিথ্যা স্ৱভাৱেং । তৰী সাধন কাসযা কৰাৱেং ।
ভক্তিসাধন বোলিলেং দেৱেং । মাযাত্যাগাকাৰণেং ॥ ৩১ ॥
যেক ম্হণতী মিথ্যা দিসতেং । ভযেং অজ্ঞানসন্যেপাতেং ।
সাধন ঔষধহী ঘেঈজেতেং । পৰী তেং দৃশ্য মিথ্যা ॥ ৩২ ॥
অনংত সাধনেং বোলিলীং । নানা মতেং ভাংবাৱলীং ।
তৰী মাযা ন ৱচে ত্যাগিলী । মিথ্যা কৈসী ম্হণাৱী ॥ ৩৩ ॥
মিথ্যা বোলে যোগৱাণী । মিথ্যা ৱেদশাস্ত্ৰীং পুৰাণীং ।
মিথ্যা নানা নিৰূপণীং । বোলিলী মাযা ॥ ৩৪ ॥
মাযা মিথ্যা ম্হণতাং গেলী । হে ৱাৰ্তা নাহীং ঐকিলী ।
মিথ্যা ম্হণতাংচ লাগলী । সমাগমেং ॥ ৩৫ ॥
জযাচে অংতৰীং জ্ঞান । নাহীং ৱোল়খিলে সজ্জন ।
তযাস মিথ্যাভিমান । সত্যচি ৱাটে ॥ ৩৬ ॥
জেণেং জৈসা নিশ্চযে কেলা । তযাসী তৈসাচি ফল়লা ।
পাহে তোচি দিসে বিংবলা । তৈসী মাযা ॥ ৩৭ ॥
যেক ম্হণতী মাযা কৈংচী । আহে তে সৰ্ৱ ব্ৰহ্মচি ।
থিজল্যা ৱিঘুৰল্যা ঘৃতাচী । ঐক্যতা ন মোডে ॥ ৩৮ ॥
থিজলেং আণী ৱিঘুৰলেং । হেং স্ৱৰূপীং নাহীং বোলিলেং ।
সাহিত্য ভংগলেং যেণেং বোলেং । ম্হণতী যেক ॥ ৩৯ ॥
যেক ম্হণতী সৰ্ৱ ব্ৰহ্ম । হেং ন কল়ে জযাস ৱৰ্ম ।
তযাচেং অংতৰীংচা ভ্ৰম । গেলাচ নাহীং ॥ ৪০ ॥
যেক ম্হণতী যেকচি দেৱ । তেথেং কৈংচেং আণিলেং সৰ্ৱ ।
সৰ্ৱ ব্ৰহ্ম হেং অপূৰ্ৱ । আশ্চিৰ্য ৱাটে ॥ ৪১ ॥
যেক ম্হণতী যেকচি খৰেং । আনুহি নাহীং দুসৰেং ।
সৰ্ৱ ব্ৰহ্ম যেণেং প্ৰকাৰেং । সহজচি জালেং ॥ ৪২ ॥
সৰ্ৱ মিথ্যা যেকসৰেং । উৰলেং তেংচি ব্ৰহ্ম খৰেং ।
ঐসীং ৱাক্যেং শাস্ত্ৰাধাৰেং । বোলতী যেক ॥ ৪৩ ॥
আল়ংকাৰ আণী সুৱৰ্ণ । তেথেং নাহীং ভিন্নপণ ।
আটাআটী ৱেৰ্থ সীণ । ম্হণতী যেক ॥ ৪৪ ॥
হীন উপমা যেকদেসী । কৈসী সাহেল ৱস্তূসী ।
ৱৰ্ণৱেক্তী অৱ্যক্তাসী । সাম্যতা ন ঘডে ॥ ৪৫ ॥
সুৱৰ্ণীং দৃষ্টী ঘালিতাং । মুল়ীচ আহে ৱেক্ততা ।
আল়ংকাৰ সোনেং পাহতাং সোনেংচি অসে ॥ ৪৬ ॥
মুল়ীং সোনেংচি হেং ৱেক্ত । জড যেকদেসী পীত ।
পূৰ্ণাস অপূৰ্ণাচা দৃষ্টাংত । কেৱীং ঘডে ॥ ৪৭ ॥
দৃষ্টাংত তিতুকা যেকদেসী । দেণেং ঘডে কল়াযাসী ।
সিংধু আণী লহৰীসী । ভিন্নত্ৱ কৈংচেং ॥ ৪৮ ॥
উত্তম মধেম কনিষ্ঠ । যেকা দৃষ্টাংতেং কল়ে পষ্ট ।
যেকা দৃষ্টাংতেং নষ্ট । সংদেহ ৱাঢে ॥ ৪৯ ॥
কৈংচা সিংধু কৈংচী লহৰী । অচল়াস চল়াচী সৰী ।
সাচা ঐসী ৱোডংবৰী । মানূংচ নযে ॥ ৫০ ॥
ৱোডংবৰী হে কল্পনা । নানা ভাস দাখৱী জনা ।
যেৰৱী হে জাণা । ব্ৰহ্মচি অসে ॥ ৫১ ॥
ঐসা ৱাদ যেকমেকাং । লাগতাং ৰাহিলী আশংকা ।
তেচি আতাং পুঢেং ঐকা । সাৱধ হোঊনী ॥ ৫২ ॥
মাযা মিথ্যা কল়োং আলী । পৰী তে ব্ৰহ্মীং কৈসী জালী ।
ম্হণাৱী তে নিৰ্গুণেং কেলী । তৰী তে মুল়ীংচ মিথ্যা ॥ ৫৩ ॥
মিথ্যা শব্দীং কাংহীংচ নাহীং । তেথেং কেলেং কোণেং কাঈ ।
কৰণেং নিৰ্গুণাচা ঠাঈং । হেংহি অঘটিত ॥ ৫৪ ॥
কৰ্তা ঠাংঈচা অৰূপ । কেলেং তেংহি মিথ্যাৰূপ ।
তথাপী ফেডূং আক্ষেপ । শ্ৰোতযাংচা ॥ ৫৫ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে সূক্ষ্মআশংকানিৰূপণ সমাস দুসৰা ॥ ২ ॥
সমাস তিসৰা : সূক্ষ্মআশংকানিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
অৰে জে জালেংচি নাহীং । ত্যাচী ৱাৰ্তা পুসসী কাঈ ।
তথাপি সাংগোং জেণেং কাংহীং । সংশয নুৰে ॥ ১ ॥
দোৰীকৰিতাং ভুজংগ । জল়াকৰিতাং তৰংগ ।
মাৰ্তংডাকৰিতাং চাংগ । মৃগজল় ৱাহে ॥ ২ ॥
কল্পেনিকৰিতাং স্ৱপ্ন দিসে । সিংপীকৰিতাং ৰুপেং ভাসে ।
জল়াকৰিতাং গাৰ ৱসে । নিমিষ্য যেক ॥ ৩ ॥
মাতীকৰিতাং ভিংতী জালী । সিন্ধুকৰিতাং লহৰী আলী ।
তিল়াকৰিতাং পুতল়ী । দিসোং লাগে ॥ ৪ ॥
সোন্যাকৰিতাং অল়ংকাৰ । তংতুকৰিতাং জালেং চীৰ ।
কাসৱাকৰিতাং ৱিস্তাৰ । হাতাপাযাংচা ॥ ৫ ॥
তূপ হোতেং তৰী থিজলেং । তৰীকৰিতাং মীঠ জালেং ।
বিংবাকৰিতাং বিংবলেং । প্ৰতিবিংব ॥ ৬ ॥
পৃথ্ৱীকৰিতাং জালেং ঝাড । ঝাডাকৰিতাং চ্হ্যাযা ৱাড ।
ধাতুকৰিতাং পৱাড । উংচ নীচ ৱৰ্ণাচা ॥ ৭ ॥
আতাং অসো হা দৃষ্টাংত । অদ্ৱৈতাস কৈংচেং দ্ৱৈত ।
দ্ৱৈতেংৱিণ অদ্ৱৈত । বোলতাংচ ন যে ॥ ৮ ॥
ভাসাকৰিতাং ভাস ভাসে । দৃশ্যাকৰিতাং অদৃশ্য দিসে ।
অদৃশ্যাস উপমা নসে । ম্হণোনি নিৰোপম ॥ ৯ ॥
কল্পেনেৱিৰহিত হেত । দৃশ্যাৱেগল়া দৃষ্টাংত ।
দ্ৱৈতাৱেগল়েং দ্ৱৈত । কৈসেং জালেং ॥ ১০ ॥
ৱিচিত্ৰ ভগৱংতাচী কৰণী । ৱৰ্ণৱেনা সহস্ত্ৰফণী ।
তেণেং কেলী উভৱণী । অনংত ব্ৰহ্মাংডাচী ॥ ১১ ॥
পৰমাত্মা পৰমেশ্ৱৰু । সৰ্ৱকৰ্তা জো ঈশ্ৱৰূ ।
তযাপাসূনি ৱিস্তাৰু । সকল় জালা ॥ ১২ ॥
ঐসীং অনংত নামেং ধৰী । অনংত শক্তী নিৰ্মাণ কৰী ।
তোচি জাণাৱা চতুৰীং । মূল়পুৰুষ ॥ ১৩ ॥
ত্যা মূল়পুৰুষাচী ৱোল়খণ । তে মূল়মাযাচি আপণ ।
সকল় কাংহীং কৰ্তেপণ । তেথেংচি আলেং ॥ ১৪ ॥
॥ শ্লোক ॥
কাৰ্যকাৰণ কৰ্তৃত্ৱে হেতুঃ প্ৰকৃতিৰুচ্যতে ॥ হে উঘড বোলতাং ন যে ।
মোডোং পাহাতো উপাযে । যেৰৱীং হেং পাহতাং কায । সাচ আহে ॥ ১৫ ॥
দেৱাপাসূন সকল় জালেং । হেং সৰ্ৱাংস মানলেং ।
পৰী ত্যা দেৱাস ৱোল়খিলেং । পাহিজে কীং ॥ ১৬ ॥
সিদ্ধাংচে জেং নিৰূপণ । জেং সাধকাংস ন মনে জাণ ।
পক্ৱ নাহীং অংতঃকৰ্ণ । ম্হণোনিযাং ॥ ১৭ ॥
অৱিদ্যাগুণেং বোলিজে জীৱ । মাযাগুণেং বোলিজে শিৱ ।
মূল়মাযা গুণেং দেৱ । বোলিজেতো ॥ ১৮ ॥
ম্হণৌনি কাৰণ মূল়মাযা । অনংত শক্তী ধৰাৱযা ।
তেথীচা অৰ্থ জাণাৱযা । অনুভৱী পাহিজে ॥ ১৯ ॥
মূল়মাযা তোচি মূল়পুৰুষ । তোচি সৰ্ৱাংচা ঈশ ।
অনংতনামী জগদীশ । তযাসীচি বোলিজে ॥ ২০ ॥
অৱঘী মাযা ৱিস্তাৰলী । পৰী হে নিশেষ নাথিলী ।
ঐসিযা ৱচনাচী খোলী । ৱিৰুল়া জাণে ॥ ২১ ॥
ঐসেং অনুৰ্ৱাচ্য বোলিজে । পৰী হেং স্ৱানুভৱেং জাণিজে ।
সংতসংগেৱিণ নুমজে । কাংহী কেল্যাং ॥ ২২ ॥
মাযা তোচি মূল়পুৰুষ । সাধকাং ন মনে হেং নিশেষ ।
পৰী অনংতনামী জগদীশ । কোণাস ম্হণাৱেং ॥ ২৩ ॥
নামৰূপ মাযে লাগলেং । তৰী হেং বোলণেং নীটচি জালেং ।
যেথেং শ্ৰোতীং অনুমানিলেং । কাসযাসী ॥ ২৪ ॥
আতাং অসো হে সকল় বোলী । মাগীল আশংকা ৰাহিলী ।
নিৰাকাৰীং কৈসী জালী । মূল়মাযা ॥ ২৫ ॥
দৃষ্টীবংধন মিথ্যা সকল় । পৰী তো কৈসা জালা খেল় ।
হেংচি আতাং অৱঘেং নিৱল় । কৰূন দাঊং ॥ ২৬ ॥
আকাশ অসতাং নিশ্চল় । মধেং ৱাযো জালা চংচল় ।
তৈসী জাণাৱী কেৱল় । মূল়মাযা ॥ ২৭ ॥
ৰূপ ৱাযোচেং জালেং । তেণেং আকাশ ভংগলেং ।
ঐসেং হেং সত্য মানলেং । নৱচে কিং কদা ॥ ২৮ ॥
তৈসী মূল়মাযা জালী । আণী নিৰ্গুণতা সংচলী ।
যেণেং দৃষ্টাংতেং তুটলী । মাগীল আশংকা ॥ ২৯ ॥
ৱাযু নৱ্হতা পুৰাতন । তৈসী মূল়মাযা জাণ ।
সাচ ম্হণতাং পুন্হা লীন । হোতসে ॥ ৩০ ॥
ৱাযো ৰূপেং কৈসা আহে । তৈসী মূল়মাযা পাহেং ।
ভাসে পৰী তেং ন লাহে । ৰূপ তযেচেং ॥ ৩১ ॥
ৱাযো সত্য ম্হণো জাতাং । পৰী তো ন যে দাখৱিতাং ।
তযাকডে পাহোং জাতাং । ধুল়ীচ দিসে ॥ ৩২ ॥
তৈসী মূল়মাযা ভাসে । ভাসী পৰী তে ন দিসে ।
পুঢেং ৱিস্তাৰলী অসে । মাযা অৱিদ্যা ॥ ৩৩ ॥
জৈসেং ৱাযোচেনি যোগেং । দৃশ্য উডে গগনমাৰ্গেং ।
মূল়মাযেচ্যা সংযোগেং । তৈসেং জগ ॥ ৩৪ ॥
গগনীং আভাল় নাথিলেং । অকস্মাত উদ্ভৱলেং ।
মাযেচেনি গুণেং জালেং । তৈসেং জগ ॥ ৩৫ ॥
নাথিলেংচি গগন নৱ্হতেং । অকস্মাত আলেং তেথেং ।
তৈসেং দৃশ্য জালেং যেথেং । তৈসিযাপৰী ॥ ৩৬ ॥
পৰী ত্যা আভাল়াকৰিতাং । গগনাচী গেলী নিশ্চল়তা ।
ৱাটে পৰী তে তত্ৱতা । তৈসীচ আহে ॥ ৩৭ ॥
তৈসেং মাযেকৰিতাং নিৰ্গুণ । ৱাটে জালেং সগুণ ।
পৰী তেং পাহতাং সংপূৰ্ণ । জৈসেং তৈসেং ॥ ৩৮ ॥
আভাল় আলে আণি গেলেং । তৰী গগন তেং সংচলেং ।
তৈসেং গুণা নাহীং আলেং । নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম ॥ ৩৯ ॥
নভ মাথা লাগলেং দিসে । পৰী তেং জৈসেং তৈসেং অসে ।
তৈসেং জাণাৱেং ৱিশ্ৱাসেং । নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম ॥ ৪০ ॥
ঊৰ্ধ পাহাতাং আকাশ । নিল়িমা দিসে সাৱকাস ।
পৰি তো জাণিজে মিথ্যাভাস । ভাসলাসে ॥ ৪১ ॥
আকাশ পালথেং ঘাতলেং । চহূংকডে আটোপলেং ।
ৱাটে ৱিশ্ৱাস কোংডিলে । পৰী তেং মোকল়েচি অসে ॥ ৪২ ॥
পৰ্ৱতীং নিল়া ৰংগ দিসে । পৰী তো তযা লাগলা নসে ।
অলিপ্ত জাণাৱে তৈসেং । নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম ॥ ৪৩ ॥
ৰথ ধাৱতাং পৃথ্ৱী চংচল় । ৱাটে পৰী তে অসে নিশ্চল় ।
তৈসেং পৰব্ৰহ্ম কেৱল় । নিৰ্গুণ জাণাৱেং ॥ ৪৪ ॥
আভাল়াকৰিতাং মযংক । ৱাটে ধাৱতো নিশংক ।
পৰী তেং অৱঘেং মাঈক । আভাল় চল়ে ॥ ৪৫ ॥
ঝল়ে অথৱা অগ্নিজ্ৱাল় । তেণেং কংপিত দিসে অংত্ৰাল় ।
ৱাটে পৰী তেং নিশ্চল় । জৈসেং তৈসেং ॥ ৪৬ ॥
তৈসেং স্ৱৰূপ হেং সংচলেং । অসতাং ৱাটে গুণা আলেং ।
ঐসেং কল্পনেসি গমলেং । পৰী তে মিথ্যা ॥ ৪৭ ॥
দৃষ্টিবংধনাচা খেল় । তৈসী মাযা হে চংচল় ।
ৱস্তু শাশ্ৱত নিশ্চল় । জৈসী তৈসী ॥ ৪৮ ॥
ঐসী ৱস্তু নিৰাৱেৱ । মাযা দাখৱী অৱেৱ ।
ঈচা ঐসা স্ৱভাৱ । নাথিলীচ হে ॥ ৪৯ ॥
মাযা পাহাতাং মুল়ীং নসে । পৰী হে সাচা ঐসী ভাসে ।
উদ্ভৱে আণি নিৰসে । আভাল় জৈসেং ॥ ৫০ ॥
ঐসী মাযা উদ্ভৱলী । ৱস্তু নিৰ্গুণ সংচলী ।
অহং ঐসী স্ফুৰ্তি জালী । তেচি মাযা ॥ ৫১ ॥
গুণমাযেচে পৱাডে । নিৰ্গুণীং হেং কাংহীংচ ন ঘডে ।
পৰী হেং ঘডে আণী মোডে । সস্ৱৰূপীং ॥ ৫২ ॥
জৈসী দৃষ্টী তৰল়লী । তেণেং সেনাচ ভাসলী ।
পাহাতাং আকাশীংচ জালী । পৰী তে মিথ্যা ॥ ৫৩ ॥
মিথ্যা মাযেচা খেল় । উদ্ভৱ বোলিলা সকল় ।
নানাতত্ৱাংচা পাল্হাল় । সাংডূনিযাং ॥ ৫৪ ॥
তত্ৱেং মুল়ীংচ আহেতী । ৱোংকাৰ ৱাযোচী গতী ।
তেথীচা অৰ্থ জাণতী । দক্ষ জ্ঞানী ॥ ৫৫ ॥
মূল়মাযেচে চল়ণ । তেংচি ৱাযোচেং লক্ষণ ।
সূক্ষ্ম তত্ৱেং তেংচি জাণ । জডত্ৱা পাৱলীং ॥ ৫৬ ॥
ঐসীং পংচমাহাংভূতেং । পূৰ্ৱীং হোতী অৱেক্তেং ।
পুঢেং জালীং ৱেক্তেং । সৃষ্টিৰচনেসী ॥ ৫৭ ॥
মূল়মাযেচেং লক্ষণ । তেংচি পংচভূতিক জাণ ।
ত্যাচী পাহেং ৱোল়খণ । সূক্ষ্মদৃষ্টীং ॥ ৫৮ ॥
আকাশ ৱাযোৱিণ । ইচ্হ্যাশব্দ কৰী কোণ ।
ইচ্হাশক্তী তেচি জাণ । তেজস্ৱৰূপ ॥ ৫৯ ॥
মৃদপণ তেচি জল় । জডত্ৱ পৃথ্ৱী কেৱল় ।
ঐসী মূল়মাযা সকল় । পংচভূতিক জাণাৱী ॥ ৬০ ॥
যেক যেক ভূতাংপোটীং । পংচভূতাংচী ৰাহাটী ।
সৰ্ৱ কল়ে সূক্ষ্মদৃষ্টী । ঘালূন পাহাতাং ॥ ৬১ ॥
পুঢেং জডত্ৱাস আলীং । তৰী অসতীং কালৱলীং ।
ঐসী মাযা ৱিস্তাৰলী । পংচভূতিক ॥ ৬২ ॥
মূল়মাযা পাহাতাং মুল়ীং । অথৱা অৱিদ্যা ভূমংডল়ীং ।
স্ৱৰ্গ্য মৃত্য পাতাল়ীং । পাংচচি ভূতেং ॥ ৬৩ ॥
॥ শ্লোক ॥
স্ৱৰ্গে মৃত্যৌ পাতালে ৱা যত্কিংচিত্সচৰাচৰং ।
সৰ্ৱপংচভূতকং ৰাম ষষ্ঠেং কিংচিন্ন দৃশ্যতে ॥
সত্য স্ৱৰূপ আদিঅংতীং । মধ্যেং পংচভূতেং ৱৰ্ততী ।
পংচভূতিক জাণিজে শ্ৰোতীং । মূল়মাযা ॥ ৬৪ ॥
যেথেং উঠিলী আশংকা । সাৱধ হোঊন ঐকা ।
পংচভূতেং জালীং যেকা । তমোগুণাপাসুনী ॥ ৬৫ ॥
মূল়মাযা গুণাপৰতী । তেথেং ভূতেং কৈংচি হোতীং ।
ঐসী আশংকা হে শ্ৰোতীং । ঘেতলী অসে ॥ ৬৬ ॥
ঐসেং শ্ৰোতীং আক্ষেপিলেং । সংশযাস উভেং কেলেং ।
যাচেং উত্তৰ দিধলেং । পুঢিলে সমাসীং ॥ ৬৭ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে সূক্ষ্মআশংকানাম সমাস তিসৰা ॥ ৩ ॥
সমাস চৱথা : সূক্ষ্মপংচভূতেংনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
মাগীল আশংকেচেং মূল় । আতাং হোঈল প্ৰাংজল় ।
ৱৃত্তি কৰাৱী নিৱল় । নিমিষ্য যেক ॥ ১ ॥
ব্ৰহ্মীং মূল়মাযা জালী । তিচ্যা পোটা মাযা আলী ।
মগ তে গুণা প্ৰসৱলী । ম্হণৌনি গুণক্ষোভিণী ॥ ২ ॥
পুঢেং তিজপাসাৱ কোণ । সত্ৱৰজতমোগুণ ।
তমোগুণাপাসূন নিৰ্মাণ । জালী পংচভূতেং ॥ ৩ ॥
ঐসীং ভূতেং উদ্ভৱলীং । পুঢেং তত্ৱেং ৱিস্তাৰলীং ।
এৱং তমোগুণাপাসূন জালীং । পংচমাহাংভূতেং ॥ ৪ ॥
মূল়মাযা গুণাপৰতী । তেথেং ভূতেং কৈংচীং হোতীং ।
ঐসী আশংকা হে শ্ৰোতীং । ঘেতলী মাগাং ॥ ৫ ॥
আণিক যেক যেকে ভূতীং । পংচভূতেং অসতী ।
তে হি আতাং কৈসী স্থিতী । প্ৰাংজল় কৰূং ॥ ৬ ॥
সূক্ষ্মদৃষ্টীচেং কৌতুক । মূল়মাযা পংচভূতিক ।
শ্ৰোতীং ৱিমল় ৱিৱেক । কেলা পাহিজে ॥ ৭ ॥
আধীং ভূতেং তীং জাণাৱীং । ৰূপেং কৈসীং ৱোল়খাৱী ।
মগ তেং শোধূন পাহাৱীং । সূক্ষ্মদৃষ্টীং ॥ ৮ ॥
ৱোল়খী নাহী অংতৰী । তে ৱোল়খাৱী কোণেপৰী ।
ম্হণোনি ভূতাংচী ৱোল়খী চতুৰীং । নাৱেক পৰিসাৱী ॥ ৯ ॥
জেং জেং জড আণী কঠিণ । তেং তেং পৃথ্ৱীচেং লক্ষণ ।
মৃদ আণী ৱোলেপণ । তিতুকেং আপ ॥ ১০ ॥
জেং জেং উষ্ণ আণী সতেজ । তেং তেং জাণাৱেং পৈং তেজ ।
আতাং ৱাযোহি সহজ । নিৰোপিজেল ॥ ১১ ॥
চৈতন্য আণী চংচল় । তো হা ৱাযোচি কেৱল় ।
সূন্য আকাশ নিশ্চল় । আকাশ জাণাৱেং ॥ ১২ ॥
ঐসীং পংচমাহাংভূতেং । ৱোল়খী ধৰাৱী সংকেতেং ।
আতাং যেকীং পাংচ ভূতেং । সাৱধ ঐকা ॥ ১৩ ॥
জেং ত্ৰিগুণাহূনি পৰ । ত্যাচা সূক্ষ্ম ৱিচাৰ ।
যালাগীং অতি তত্পৰ । হোঊন ঐকা ॥ ১৪ ॥
সূক্ষ্ম আকাশীং কৈসী পৃথ্ৱী । তেচি আধীং নিৰোপাৱী ।
যেথেং ধাৰণা ধৰাৱী । শ্ৰোতেজনীং ॥ ১৫ ॥
আকাশ ম্হণজে অৱকাশ সূন্য । সূন্য ম্হণিজে তেং অজ্ঞান ।
অজ্ঞান ম্হণিজে জডত্ৱ জাণ । তেচি পৃথ্ৱী ॥ ১৬ ॥
আকাশ স্ৱযেং আহে মৃদ । তেংচি আপ স্ৱতসিদ্ধ ।
আতাং তেজ তেংহি ৱিশদ । কৰূন দাঊং ॥ ১৭ ॥
অজ্ঞানেং ভাসলা ভাস । তোচি তেজাচা প্ৰকাশ ।
আতাং ৱাযো সাৱকাশ । সাকল্য সাংগোং ॥ ১৮ ॥
ৱাযু আকাশ নাহীং ভেদ । আকাশাইতুকা অসে স্তব্ধ ।
তথাপী আকাশীং জো নিৰোধ । তোচি ৱাযো ॥ ১৯ ॥
আকাশীং আকাশ মিসল়লেং । হেং তোং নলগে কিং বোলিলেং ।
যেণেং প্ৰকাৰেং নিৰোপিলেং । আকাশ্ পংচভূত ॥ ২০ ॥
ৱাযোমধ্যেং পংচভূতেং । তেংহি ঐকা যেকচিত্তেং ।
বোলিজেতী তে সমস্তেং । যেথান্ৱযেং ॥ ২১ ॥
হল়ু ফূল তৰী জড । হল়ু ৱাৰা তৰী নিবিড ।
ৱাযো লাগতাং কডাড । মোডতী ঝাডেং ॥ ২২ ॥
তোলেংৱিণ ঝাড মোডে । ঐসেং হেং কহিংচ ন ঘডে ।
তোল তোচি তযে জডে । পৃথ্ৱীচা অংশ ॥ ২৩ ॥
যেথেং শ্ৰোতে আশংকা ঘেতী । তেথেং কৈচীং ঝাডেং হোতীং ।
ঝাডেং নৱ্হতীং তৰী শক্তী । কঠিণৰূপ আহে ॥ ২৪ ॥
ৱন্হীস্ফুলীংগ লাহান । কাংহীং তৰ়্হী অসে উষ্ণ ।
তৈসেং সুক্ষ্মীং জডপণ । সূক্ষ্মৰূপেং ॥ ২৫ ॥
মৃদপণ তেংচি আপ । ভাস তেজাচেং স্ৱৰূপ ।
ৱাযো তেথেং চংচল়ৰূপ । সহজচি আহে ॥ ২৬ ॥
সকল়াংস মিল়োন আকাশ । সহজচি আহে অৱকাশ ।
পংচভূতাংচে অংশ । ৱাযোমধেং নিৰোপিলে ॥ ২৭ ॥
আতাং তেজাচেং লক্ষণ । ভাসলেংপণ তেং কঠীণ ।
তেজীং ঐসী ৱোল়খণ । পৃথ্ৱীযেচী ॥ ২৮ ॥
ভাসলা ভাস ৱাটে মৃদ । তেজীং আপ তেচি প্ৰসিদ্ধ ।
তেজীং তেজ স্ৱতসিদ্ধ । সাংগণেংচি নলগে ॥ ২৯ ॥
তেজীং ৱাযো তো চংচল় । তেজীং আকাশ নিশ্চল় ।
তেজীং পংচভূতেং সকল় । নিৰোপিলীং ॥ ৩০ ॥
আতাং আপাচেং লক্ষণ । আপ তেংচি জেং মৃদপণ ।
মৃদপণ তেং কঠিণ । তেচি পৃথ্ৱী ॥ ৩১ ॥
আপীং আপ সহজচি অসে । তেজ মৃদপণেং ভাসে ।
ৱাযো স্তব্ধপণেং দিসে । মৃদত্ৱাআংগী ॥ ৩২ ॥
আকাশ ন লগে সাংগাৱেং । তেং ৱ্যাপকচি স্ৱভাৱেং ।
আপীং পংচভূতাংচীং নাংৱেং । সূক্ষ্ম নিৰোপিলীং ॥ ৩৩ ॥
আতাং পৃথ্ৱীচেং লক্ষণ । কঠীণ পৃথ্ৱী আপণ ।
কঠিণত্ৱীং মৃদপণ । তেংচি আপ ॥ ৩৪ ॥
কঠিণত্ৱাচা জো ভাস । তোচি তেজাচা প্ৰকাশ ।
কঠিণত্ৱীং নিৰোধাংশ । তোচি ৱাযো ॥ ৩৫ ॥
আকশ সকল়াংস ৱ্যাপক । হা তোং প্ৰগটচি ৱিৱেক ।
আকাশীংচ কাংহীং যেক । ভাস ভাসে ॥ ৩৬ ॥
আকাশ তোডিতাং তুটেনা । আকাশ ফোডিতাং ফুটেনা ।
আকাশ পৰতেং হোযেনা । তিল়মাত্ৰ ॥ ৩৭ ॥
অসো আতাং পৃথ্ৱীঅংত । দাৱিলা ভূতাংচা সংকেত ।
যেক ভূতীং পংচভূত । তেংহি নিৰোপিলেং ॥ ৩৮ ॥
পৰী হেং আহাচ পাহাতাং নাতুডে । বল়েংচি পোটীং সংদেহ পডে ।
ভ্ৰাংতিৰূপেং অহংতা চঢে । অকস্মাত ॥ ৩৯ ॥
সূক্ষ্মদৃষ্টীনেং পাহাতাং । ৱাযোচি ৱাটে তত্ৱতা ।
সূক্ষ্ম ৱাযো শোধূং জাতাং । পংচভূতেং দিসতী ॥ ৪০ ॥
এৱং পংচভূতিক পৱন । তেচি মূল়মাযা জাণ ।
মাযা আণী সূক্ষ্ম ত্ৰিগুণ । তেহি পংচভূতিক ॥ ৪১ ॥
ভূতেং গুণ মেল়ৱিজে । ত্যাসী অষ্টধা বোলিজে ।
পংচভূতিক জাণিজে । অষ্টধা প্ৰকৃতি ॥ ৪২ ॥
শোধূন পাহিল্যাৱীণ । সংদেহ ধৰণেং মূৰ্খপণ ।
যাচী পাহাৱী ৱোল়খণ । সূক্ষ্মদৃষ্টীং ॥ ৪৩ ॥
গুণাপাসূনি ভূতেং । পাৱলীং পষ্ট দশেতেং ।
জডত্ৱা যেঊন সমস্তেং । তত্ৱেং জালীং ॥ ৪৪ ॥
পুঢেং তত্ৱৱিৱংচনা । পিংডব্ৰহ্মাংড তত্ৱৰচনা ।
বোলিলী অসে তে জনা । প্ৰগটচি আহে ॥ ৪৫ ॥
হা ভূতকৰ্দম বোলিলা । সূক্ষ্ম সংকেতেং দাৱিলা ।
ব্ৰহ্মগোল় উভাৰলা । তত্পূৰ্ৱীং ॥ ৪৬ ॥
যা ব্ৰহ্মাংডাপৈলিকডিল গোষ্টী । জৈং জালী নৱ্হতী সৃষ্টী ।
মূল়মাযা সূক্ষ্মদৃষ্টীং । ৱোল়খাৱী ॥ ৪৭ ॥
সপ্তকংচুক প্ৰচংড । জালেং নৱ্হতেং ব্ৰহ্মাংড ।
মাযেঅৱিদ্যেচেং বংড । ঐলিকডে ॥ ৪৮ ॥
ব্ৰহ্মা ৱিষ্ণু মহেশ্ৱৰ । হা ঐলিকডিল ৱিচাৰ ।
পৃথ্ৱী মেৰু সপ্ত সাগৰ । ঐলিকডে ॥ ৪৯ ॥
নানা লোক নানা স্থানেং । চন্দ্ৰ সূৰ্য তাৰাংগণেং ।
সপ্ত দ্ৱীপেং চৌদা ভুৱনেং । ঐলিকডে ॥ ৫০ ॥
শেষ কূৰ্ম সপ্ত পাতাল় । যেকৱিস স্ৱৰ্গেং অষ্ট দিগ্পাল় ।
তেতিস কোটি দেৱ সকল় । ঐলিকডে ॥ ৫১ ॥
বাৰা আদিত্য । অক্ৰা ৰুদ্ৰ । নৱ নাগ সপ্ত ঋষেশ্ৱৰ ।
নানা দেৱাংচে অৱতাৰ । ঐলিকডে ॥ ৫২ ॥
মেঘ মনু চক্ৰৱতী । নানা জীৱাংচী উত্পতি ।
আতাং অসো সাংগোং কিতী । ৱিস্তাৰ হা ॥ ৫৩ ॥
সকল় ৱিস্তাৰাচেং মূল় । তে মূল় মাযাচ কেৱল় ।
মাগাং নিৰোপিলী সকল় । পংচভূতিক ॥ ৫৪ ॥
সূক্ষ্মভূতেং জে বোলিলীং । তেচি পুঢেং জডত্ৱা আলীং ।
তে সকল়হি বোলিলীং । পুঢিলে সমাসীং ॥ ৫৫ ॥
পংচভূতেং পৃথকাকাৰেং । পুঢেং নিৰোপিলীং ৱিস্তাৰেং ।
ৱোল়খীকাৰণেং অত্যাদৰেং । শ্ৰোতীং শ্ৰৱণ কৰাৱীং ॥ ৫৬ ॥
পংচভূতিক ব্ৰহ্মগোল় । জেণেং কল়ে হা প্ৰাংজল় ।
দৃশ্য সাংডূন কেৱল় । ৱস্তুচ পাৱিজে ॥ ৫৭ ॥
মাহাদ্ৱাৰ ৱোলাংডাৱেং । মগ দেৱদৰ্শন ঘ্যাৱেং ।
তৈসেং দৃশ্য হে। সাংডাৱেং ।জাণোনিযাং ॥ ৫৮ ॥
ম্হণোনি দৃশ্যাচা পোটীং । আহে পংচভূতাংচী দাটী ।
যেকপণেং পডিলী মিঠী । দৃশ্য পংচভূতাং ॥ ৫৯ ॥
এৱং পংচভূতাংচেংচি দৃশ্য । সৃষ্টী ৰচলী সাৱকাস ।
শ্ৰোতীং কৰূন অৱকাশ । শ্ৰৱণ কৰাৱেং ॥ ৬০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে সূক্ষ্মপংচভূতেংনিৰূপণনাম সমাস চৱথা ॥ ৪ ॥
সমাস পাংচৱা : স্থূল়পংচমহাভূতেংস্ৱৰূপাকাশভেদোনাম ॥ শ্ৰীৰাম ॥
কেৱল় মূৰ্খ তেং নেণে । ম্হণৌন ঘডলেং সাংগণে ।
পংচভূতাংচীং লক্ষণেং । ৱিশদ কৰূনি ॥ ১ ॥
পংচভূতাংচা কৰ্দম জালা । আতাং ন ৱচে ৱেগল়া কেলা ।
পৰংতু কাংহীং যেক ৱেগল়ালা । কৰূন দাঊং ॥ ২ ॥
পৰ্ৱত পাষাণ শিল়া শিখৰেং । নানা ৱৰ্ণেং লহান থোৰেং ।
খডে গুংডে বহুত প্ৰকাৰেং । জাণিজে পৃথ্ৱী ॥ ৩ ॥
নানা ৰংগাংচী মৃত্তিকা । নানা স্থল়োস্থল়ীং জে কাং ।
ৱাল়ুকেং ৱাল়ু অনেকা । মিল়োন পৃথ্ৱী ॥ ৪ ॥
পুৰেং পট্টণেং মনোহৰেং । নানা মংদিৰেং দামোদৰেং ।
নানা দেৱাল়যেং শিখৰেং । মিল়োন পৃথ্ৱী ॥ ৫ ॥
সপ্ত দ্ৱীপাৱতী পৃথ্ৱী । কাযে ম্হণোনি সাংগাৱী ।
নৱ খংডে মিল়োন জাণাৱী । ৱসুংধৰা ॥ ৬ ॥
নানা দেৱ নানা নৃপতী । নানা ভাষা নানা ৰিতী ।
লক্ষ চৌৰ্যাসী উত্পত্তী । মিল়োন পৃথ্ৱী ॥ ৭ ॥
নানা উদ্ৱসেং জেং ৱনেং । নানা তৰুৱৰাংচীং বনেং ।
গিৰীকংদৰেং নানা স্থানেং । মিল়োন পৃথ্ৱী ॥ ৮ ॥
নানা ৰচনা কেলী দেৱীং । জে জে নিৰ্মিলী মানৱী ।
সকল় মিল়োন পৃথ্ৱী । জাণিজেং শ্ৰোতীং ॥ ৯ ॥
নানা ধাতু সুৱৰ্ণাদিক । নানা ৰত্নেং জে অনেক ।
নানা কাষ্ঠৱৃক্ষাদিক । মিল়োন পৃথ্ৱী ॥ ১০ ॥
আতাং অসো হেং বহুৱস । জডাংশ আণী কঠিণাংশ ।
সকল় পৃথ্ৱী হা ৱিশ্ৱাস । মানিলা পাহিজে ॥ ১১ ॥
বোলিলেং পৃথ্ৱীচে ৰূপ । আতাং সাংগিজেল আপ ।
শ্ৰোতীং ৱোল়খাৱেং ৰূপ । সাৱধ হোঊনী ॥ ১২ ॥
ৱাপী কূপ সৰোৱৰ । নানা সৰিতাংচেং জেং নীৰ ।
মেঘ আণী সপ্ত সাগৰ । মিল়োন আপ ॥ ১৩ ॥
॥ শ্লোকাৰ্ধ – ক্ষাৰক্ষীৰসুৰাসৰ্পিৰ্দধি ইক্ষুৰ্জলং তথা ॥
ক্ষাৰসমুদ্ৰ দিসতাহে । সকল় জন দৃষ্টীস পাহে ।
জেথেং লৱণ হোতাহে । তোচি ক্ষাৰসিংধু ॥ ১৪ ॥
যেক দুধাচা সাগৰ । ত্যা নাৱ ক্ষীৰসাগৰ ।
দেৱেং দিধলা নিৰংতৰ । উপমন্যাসী ॥ ১৫ ॥
যেক সমুদ্ৰ মদ্যাচা । যেক জাণাৱা ঘৃতাচা ।
যেক নিখল় দহ্যাচা । সমুদ্ৰ অসে ॥ ১৬ ॥
যেক উসাচ্যা ৰসাচা । যেক তো শুদ্ধ জল়াচা ।
ঐসা সাতাং সমুদ্ৰাচা । ৱেঢা পৃথ্ৱীযেসী ॥ ১৭ ॥
এৱং ভূমংডল়ীচেং জল় । নানা স্থল়ীংচেং সকল় ।
মিল়োন অৱঘেং কেৱল় । আপ জাণাৱেং ॥ ১৮ ॥
পৃথ্ৱীগৰ্ভীং কিতীযেক । পৃথ্ৱীতল়ীং আৱৰ্ণোদক ।
তিহীং লোকীংচেং উদক । মিল়োন আপ ॥ ১৯ ॥
নানা ৱল্লী বহুৱস । নানা তৰুৱৰাংচে ৰস ।
মধু পাৰা অমৃত ৱিষ । মিল়োন আপ ॥ ২০ ॥
নানা ৰস স্নেহাদিক । যাহি ৱেগল়ে অনেক ।
জগাৱেগল়ে অৱশ্যক । আপ বোলিজে ॥ ২১ ॥
সাৰদ্ৰ আণী সীতল় । জল়াসাৰিখেং পাতল় ।
শুক্লীত শোণীত মূত্ৰ লাল় । আপ বোলিজে ॥ ২২ ॥
আপ সংকেতেং জাণাৱেং । পাতল় বোলেং ৱোল়খাৱেং ।
মৃদ সীতল় স্ৱভাৱেং । আপ বোলিজে ॥ ২৩ ॥
জালা আপাচা সংকেত । পাতল় মৃদ গুল়গুল়িত ।
স্ৱেদ শ্লেষ্মা অশ্ৰু সমস্ত । আপ জাণাৱেং ॥ ২৪ ॥
তেজ ঐকা সাৱধপণেং । চংদ্ৰ সূৰ্য তাৰাংগণেং ।
দিৱ্য দেহ সতেজপণেং । তেজ বোলিজে ॥ ২৫ ॥
ৱন্হী মেঘীং ৱিদ্যুল্যতা । ৱন্হী সৃষ্টী সংৱ্হাৰিতা ।
ৱন্হী সাগৰা জাল়িতা । ৱডৱানল়ু ॥ ২৬ ॥
ৱন্হী শংকৰাচে নেত্ৰীংচা । ৱন্হী কাল়াচে ক্ষুধেচা ।
ৱন্হী পৰীঘ ভূগোল়াচা । তেজ বোলিজে ॥ ২৭ ॥
জেং জেং প্ৰকাশ ৰূপ । তেং তেং তেজাচেং স্ৱৰূপ ।
শোষক উষ্ণাদি আৰোপ । তেজ জাণাৱে ॥ ২৮ ॥
ৱাযো জাণাৱা চংচল় । চৈতন্য চেতৱী কেৱল় ।
বোলণেং চালণেং সকল় । ৱাযুমুল়েং ॥ ২৯ ॥
হালে ডোলে তিতুকা পৱন । কাংহীং ন চলে পৱনেংৱিণ ।
সৃষ্টী চাল়াযা কাৰণ । মূল় তো ৱাযো ॥ ৩০ ॥
চল়ণ ৱল়ণ আণী প্ৰাসাৰণ । নিৰোধ আণী অকোচন ।
সকল় জাণাৱা পৱন , চংচল়ৰূপী ॥ ৩১ ॥
প্ৰাণ অপান আণী ৱ্যান । চৌথা উদান আণী সমান ।
নাগ কুৰ্ম কৰ্কশ জাণ । দেৱদত্ত ধনংজযে ॥ ৩২ ॥
জিতুকেং কাংহীং হোতেং চল়ণ । তিতুকেং ৱাযোচেং লক্ষণ ।
চ্ংদ্ৰ সূৰ্য তাৰাংগণ । ৱাযোচি ধৰ্তা ॥ ৩৩ ॥
আকাশ জাণাৱেং পোকল় । নিৰ্মল় আণী নিশ্চল় ।
অৱকাশৰূপ সকল় । আকাশ জাণাৱেং ॥ ৩৪ ॥
আকাশ সকল়াংস ৱ্যাপক । আকাশ অনেকীং যেক ।
আকাশামধ্যেং কৌতুক । চহূং ভূতাংচে ॥ ৩৫ ॥
আকাশা ঐসেং নাহীং সাৰ । আকাশ সকল়াংহূন থোৰ ।
পাহাতাং আকাশাচা ৱিচাৰ । স্ৱৰূপাসাৰিখা ॥ ৩৬ ॥
তৱ শিষ্যেং কেলা আক্ষেপ । দোহীচেং সাৰখেংচি ৰূপ ।
তৰী আকাশচি স্ৱৰূপ । কাং ম্হণো নযে ॥ ৩৭ ॥
আকাশ স্ৱৰুপা কোণ ভেদ । পাহাতাং দিসেতী অভেদ ।
আকাশ ৱস্তুচ স্ৱতসিদ্ধ । কাং ন ম্হণাৱী ॥ ৩৮ ॥
ৱস্তু অচল় অঢল় । ৱস্তু নিৰ্মল় নিশ্চল় ।
তৈসেংচি আকাশ কেৱল় । ৱস্তুসাৰিখেং ॥ ৩৯ ॥
ঐকোনি ৱক্তা বোলে ৱচন । ৱস্তু নিৰ্গুণ পুৰাতন ।
আকাশাআংগী সপ্ত গুণ । শাস্ত্ৰীং নিৰোপিলেং ॥ ৪০ ॥
কাম ক্ৰোধ শোক মোহো । ভয অজ্ঞান সুন্যত্ৱ পাহো ।
ঐসা সপ্তৱিধ স্ৱভাৱ । আকাশাচা ॥ ৪১ ॥
ঐসেং শাত্ৰাকাৰেং বোলিলেং । ম্হণোনি আকাশ ভূত জালেং ।
স্ৱৰূপ নিৰ্ৱিকাৰ সংচলেং । উপমেৰহিত ॥ ৪২ ॥
কাচবংদি আণী জল় । সাৰিখেংচ ৱাটে সকল় ।
পৰী যেক কাচ যেক জল় । শাহাণে জাণতী ॥ ৪৩ ॥
ৰুৱামধেং স্ফটিক পডিলা । লোকীং তদ্ৰূপ দেখিলা ।
তেণেং কপাল়মোক্ষ জালা । কাপুস ন কৰী ॥ ৪৪ ॥
তদুলামধেং শ্ৱেত খডে । তংদুলাসাৰিখেং ৱাংকুডে ।
চাঊং জাতা দাংত পডে । তেৱ্হাং কল়ে ॥ ৪৫ ॥
ত্ৰিভাগামধেং খডা অসে । ত্ৰিভাগাসাৰিখাচ ভাসে ।
শোধূং জাতাং ৱেগল়া দিসে । কঠিণপণেং ॥ ৪৬ ॥
গুল়াসাৰিখা গুল়দগড । পৰী তো কঠিণ নিচাড ।
নাগকাংডী আণী ৱেখংড । যেক ম্হণো নযে ॥ ৪৭ ॥
সোনেং আণী সোনপিতল় । যেকচি ৱাটতী কেৱল় ।
পৰী পিতল়েংসী মিল়তাং জ্ৱাল় । কাল়িমা চঢে ॥ ৪৮ ॥
অসো হে হীন দৃষ্টাংত । আকাশ ম্হণিজে কেৱল় ভূত ।
তেং ভূত আণী অনংত । যেক কৈসে ॥ ৪৯ ॥
ৱস্তুসী ৱৰ্ণচি নসে । আকাশ শামৱৰ্ণ অসে ।
দোহীংস সাম্যতা কৈসে । কৰিতী ৱিচক্ষণ ॥ ৫০ ॥
শ্ৰোতে ম্হণতী কৈংচেং ৰূপ । আকাশ ঠাংঈচে অৰূপ ।
আকাশ ৱস্তুচ তদ্ৰূপ । ভেদ নাহীং ॥ ৫১ ॥
চহূং ভূতাংস নাশ আহে । আকাশ কৈসেং নাসতাহে ।
আকাশাস ন সাহে । ৱৰ্ণ ৱেক্তী ৱিকাৰ ॥ ৫২ ॥
আকাশ অচল় দিসতেং । ত্যাচেং কাযে নাসোং পাহাতেং ।
পাহাতাং আমুচেনি মতেং । আকাশ শাশ্ৱত ॥ ৫৩ ॥
ঐসে ঐকোন ৱচন । ৱক্তা বোলে প্ৰতিৱচন ।
ঐক আতাং লক্ষণ । আকাশাচেং ॥ ৫৪ ॥
আকাশ তমাপাসূন জালেং । ম্হণোন কাম ক্ৰোধেং ৱেষ্টিলেং ।
অজ্ঞান সুন্যত্ৱ বোলিলেং । নাম তযাচেং ॥ ৫৫ ॥
অজ্ঞানেং কামক্ৰোধাদিক । মোহো ভযে আণী শোক ।
হা অজ্ঞানাচা ৱিৱেক । আকাশাগুণেং ॥ ৫৬ ॥
নাস্তিক নকাৰৱচন । তেং সুন্যাচেং লক্ষণ ।
তযাস ম্হণতী হ্ৰুদযসুন্য । অজ্ঞান প্ৰাণী ॥ ৫৭ ॥
আকাশ স্তব্ধপণেং সুন্য । সুন্য ম্হণিজে তেং অজ্ঞান ।
অজ্ঞান ম্হণিজে কঠিণ । ৰূপ তযাচেং ॥ ৫৮ ॥
কঠিণ সুন্য ৱিকাৰৱংত । তযাস কৈসেং ম্হণাৱেং সংত ।
মনাস ৱাটে হেং তদ্ৱত । আহাচ দৃষ্টীং ॥ ৫৯ ॥
অজ্ঞান কালৱলেং আকাশীং । তযা কৰ্দমা জ্ঞান নাসী ।
ম্হণোনিযা আকাশাসী । নাশ আহে ॥ ৬০ ॥
তৈসেং আকাশ আণী স্ৱৰূপ । পাহাতাং ৱাটতী যেকৰূপ ।
পৰী দোহীংমধেং ৱিক্ষেপ । সুন্যত্ৱাচা ॥ ৬১ ॥
আহাচ পাহাতাং কল্পেনিসী । সাৰিখেংচ ৱাটে নিশ্চযেংসীং ।
পৰী আকাশ স্ৱৰূপাসী । ভেদ নাহী ॥ ৬২ ॥
উন্মনী আণী সুষুপ্তি অৱস্তা । সাৰিখেচ ৱাটে তত্ৱতা ।
পৰী ৱিৱংচূন পাহোং জাতাং । ভেদ আহে ॥ ৬৩ ॥
খোটেং খৰ্যাসাৰিখেং ভাৱিতী । পৰী পৰীক্ষৱংত নিৱডিতী ।
কাং কুৰংগেং দেখোন ভুলতী । মৃগজল়াসী ॥ ৬৪ ॥
আতাং অসো হা দৃষ্টাংত । বোলিলা কল়াযা সংকেত ।
ম্হণৌনি ভূত আণী অনংত । যেক নৱ্হেতী ॥ ৬৫ ॥
আকাশ ৱেগল়েপণেং পাহাৱেং । স্ৱৰূপীং স্ৱৰূপচি ৱ্হাৱেং ।
ৱস্তুচেং পাহাণেং স্ৱভাৱেং । ঐসে অসে ॥ ৬৬ ॥
যেথেং আশংকা ফিটলী । সংদেহৱৃত্তী মাৱল়লী ।
ভিন্নপণেং নৱচে অনুভৱলী । স্ৱৰূপস্থিতী ॥ ৬৭ ॥
আকাশ অনুভৱা যেতেং । স্ৱৰূপ অনুভৱাপৰতেং ।
ম্হণোনিযাং আকাশাতেং । সাম্যতা ন ঘডে ॥ ৬৮ ॥
দুগ্ধাসাৰিখা জল়াংশ । নিৱডুং জাণতী ৰাজহংস ।
তৈসেং স্ৱৰূপ আণী আকাশ । সংত জাণতী ॥ ৬৯ ॥
সকল় মাযা গথাগোৱী । সংতসংগেং হেং উগৱাৱী ।
পাৱিজে মোক্ষাচী পদৱী । সত্সমাগমেং ॥ ৭০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে স্থূল়পংচমহাভূতেংস্ৱৰূপাকাশভেদোনাম সমাস পাংচৱা ॥ ৫ ॥
সমাস সহাৱা : দুশ্চীতনিৰূপণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
শ্ৰোতা ৱিনৱী ৱক্তযাসী । সত্সংগাচী মহিমা কৈসী ।
মোক্ষ লাভে কিতাং দিৱসীং । হেং মজ নিৰোপাৱেং ॥ ১ ॥
ধৰিতাং সাধূচী সংগতী । কিতাং দিৱসাং হোতে মুক্তী ।
হা নিশ্চয কৃপামুৰ্তী । মজ দিনাস কৰাৱা ॥ ২ ॥
মুক্তী লাভে তত্ক্ষণীং । ৱিশ্ৱাসতাং নিৰূপণীং ।
দুশ্চিতপণীং হানী । হোতসে ॥ ৩ ॥
সুচিতপণেং দুশ্চীত । মন হোতেং অকস্মাত ।
ত্যাস কৰাৱেং নিৱাংত । কোণে পৰীং ॥ ৪ ॥
মনাচ্যা তোডূন ৱোঢী । শ্ৰৱণীং বৈসাৱেং আৱডীং ।
সাৱধপণেং ঘডীনেং ঘডী । কাল় সাৰ্থক কৰাৱা ॥ ৫ ॥
অৰ্থ প্ৰমেয গ্ৰংথাংতৰীং । শোধূন ঘ্যাৱেং অভ্যাংতৰীং ।
দুশ্চীতপণ আলেং তৰী । পুন্হাং শ্ৰৱণ কৰাৱেং ॥ ৬ ॥
অৰ্থাংতৰ পাহিল্যাৱীণ । উগেংচি কৰী জো শ্ৰৱণ ।
তো শ্ৰোতা নৱ্হে পাষণ । মনুষ্যৱেষেং ॥ ৭ ॥
যেথেং শ্ৰোতে মানিতীল সীণ । আম্হাংস কেলেং পাষাণ ।
তৰী পাষাণাচেং লক্ষণ । সাৱধ ঐকা ॥ ৮ ॥
ৱাংকুডা তিকডা ফোডিলা । পাষাণ ঘডূন নীট কেলা ।
দুসৰে ৱেল়েসী পাহিলা । তৰী তো তৈসাচি অসে ॥ ৯ ॥
টাংকীনেং খপলী ফোডিলী । তে মাগুতী নাহীং জডলী ।
মনুষ্যাচী কুবুদ্ধি ঝাডিলী । তৰী তে পুন্হা লাগে ॥ ১০ ॥
সাংগতাং অৱগুণ গেলা । পুন্হা মাগুতাং জডলা ।
যাকৰণেং মাহাংভলা । পাষাণগোটা ॥ ১১ ॥
জ্যাচা অৱগুণ ঝডেনা । তো পাষাণাহূন উণা ।
পাষাণ আগল়া জাণা । কোটিগুণেং ॥ ১২ ॥
কোটিগুণেং কৈসা পাষাণ । ত্যাচেংহি ঐকা লক্ষণ ।
শ্ৰোতীং কৰাৱেং শ্ৰৱণ । সাৱধ হোঊনী ॥ ১৩ ॥
মাণীক মোতীং প্ৰৱাল় । পাচি ৱৈডুৰ্য ৱজ্ৰনীল় ।
গোমেদমণী পৰিস কেৱল় । পাষাণ বোলিজে ॥ ১৪ ॥
যাহি ৱেগল়ে বহুত । সূৰ্যকাংত সোমকাংত ।
নানা মোহৰে সপ্ৰচিত । ঔষধাকাৰণেং ॥ ১৫ ॥
যাহি ৱেগল়ে পাষাণ ভলে । নানা তিৰ্থীং জে লাগলে ।
ৱাপী কূপ সেখীং জালে । হৰিহৰমুৰ্তী ॥ ১৬ ॥
যাচা পাহাতং ৱিচাৰ । পাষাণা ঐসেং নাহীং সাৰ ।
মনুষ্য তেং কাযে পামৰ । পাষাণাপুঢেং ॥ ১৭ ॥
তৰী তো ঐসা নৱ্হে তো পাষাণ। জো অপৱিত্ৰ নিঃকাৰণ ।
তযাসাতিখা দেহ জাণ । দুশ্চীত অভক্তাংচা ॥ ১৮ ॥
আতাং অসো হেং বোলণেং । ঘাত হোতো দুশ্চীতপণেং ।
দুশ্চীতপণাচেনি গুণেং । প্ৰপংচ না পৰমাৰ্থ ॥ ১৯ ॥
দুশ্চীতপণেং কাৰ্য নাসে । দুশ্চীতপণেং চিংতা ৱসে ।
দুশ্চীতপণেং স্মৰণ নসে । ক্ষণ যেক পাহাতাং ॥ ২০ ॥
দুশ্চীতপণেং শত্ৰুজিণেং । দুশ্চীতপণেং জন্মমৰণেং ।
দুশ্চীতপণাচেনি গুণেং । হানী হোয ॥ ২১ ॥
দুশ্চীতপণেং নৱ্হে সাধন । দুশ্চীতপণেং ন ঘডে ভজন ।
দুশ্চীতপণেং নৱ্হে জ্ঞান । সাধকাংসী ॥ ২২ ॥
দুশ্চীতপণেং নযে নিশ্চযো । দুশ্চীতপণেং ন ঘডে জযো ।
দুশ্চীতপণেং হোযে ক্ষযো । আপুল্যা স্ৱহিতাচা ॥ ২৩ ॥
দুশ্চীতপণেং ন ঘডে শ্ৰৱণ । দুশ্চীতপণেং ন ঘডে ৱিৱৰণ ।
দুশ্চীতপণেং নিৰূপণ । হাতীংচে জাযে ॥ ২৪ ॥
দুশ্চীত বৈসলাচি দিসে । পৰী তো অসতচি নসে ।
চংচল় চক্ৰীং পডিলেং অসে । মানস তযাচেং ॥ ২৫ ॥
ৱেডেং পিশাচ্য নিৰংতৰ । অংধ মুকে আণী বধিৰ ।
তৈসা জাণাৱা সংসাৰ । দুশ্চীত প্ৰাণিযাংচা ॥ ২৬ ॥
সাৱধ অসোন উমজেনা । শ্ৰৱণ অসোন ঐকেনা ।
জ্ঞান অসোন কল়েনা । সাৰাসাৰৱিচাৰ ॥ ২৭ ॥
ঐসা জো দুশ্চীত আল়সী । পৰলোক কৈংচা ত্যাসী ।
জযাচে জিৱীং অহৰ্নিশীং । আল়স ৱসে ॥ ২৮ ॥
দুশ্চীতপণাপাসুনি সুটলা । তৰী তো সৱেংচ আল়স আলা ।
আল়সাহাতীং প্ৰাণীযাংলা । উসংতচি নাহীং ॥ ২৯ ॥
আল়সেং ৰাহিলা ৱিচাৰ । আল়সেং বুডালা আচাৰ ।
আল়সে নৱ্হে পাঠাংতৰ । কাংহীং কেল্যাং ॥ ৩০ ॥
আল়সেং ঘডেনা শ্ৰৱণ । আল়সেং নৱ্হেং নিৰূপণ ।
আল়সেং পৰমাৰ্থাচী খূণ । মল়িণ জালী ॥ ৩১ ॥
আল়সেং নিত্যনেম ৰাহিলা । আল়সেং অভ্যাস বুডালা ।
আল়সেং আল়স ৱাঢলা । অসংভাৱ্য ॥ ৩২ ॥
আল়সেং গেলী ধাৰণা ধৃতী । আল়সেং মল়িণ জালী ৱৃত্তী ।
আল়সেং ৱিৱেকাচী গতী । মংদ জালী ॥ ৩৩ ॥
আল়সেং নিদ্ৰা ৱাঢলী । আল়সেং ৱাসনা ৱিস্তাৰলী ।
আল়সেং সুন্যাকাৰ জালী । সদ্বুদ্ধি নিশ্চযাচী ॥ ৩৪ ॥
দুশ্চীতপণাসৱেং আল়স । আল়সেং নিদ্ৰাৱিল়াস ।
নিদ্ৰাৱিল়াসেং কেৱল় নাস । আযুষ্যাচা ॥ ৩৫ ॥
নিদ্ৰা আল়স দুশ্চীতপণ । হেংচি মূৰ্খাচেং লক্ষণ ।
যেণেংকৰিতা নিৰূপণ । উমজেচিনা ॥ ৩৬ ॥
হেং তিন্হী লক্ষণেং জেথেং । ৱিৱেক কৈংচা অসেল তেথেং ।
অজ্ঞানাস যাপৰতেং । সুখচি নাহীং ॥ ৩৭ ॥
ক্ষুধাং লাগতাংচ জেৱিলা । জেঊন উঠতাং আল়স আলা ।
আল়স যেতাং নিজেলা । সাৱকাস ॥ ৩৮ ॥
নিজোন উঠতাংচ দুশ্চীত । কদা নাহীং সাৱচিত ।
তেথেং কৈচেং আত্মহিত । নিৰূপণীং ॥ ৩৯ ॥
মৰ্কটাপাসীং দিল্হেং ৰত্ন । পিশাচ্যাহাতীং নিধান ।
দুশ্চীতাপুঢেং নিৰূপণ । তযাপৰী হোযে ॥ ৪০ ॥
আতাং অসো হে উপপত্তী । আশংকেচী কোণ গতী ।
কিতাং দিৱসাইং হোতে মুক্তী । সজ্জনাচেনি সংগেং ॥ ৪১ ॥
ঐকা যাচেং প্ৰত্যোত্তৰ । কথেংসি ৱ্হাৱেং নিৰোত্তৰ ।
সংতসংগাচা ৱিচাৰ । ঐসা অসে ॥ ৪২ ॥
লোহো পৰিযেসী লাগলা । থেংবুটা সাগৰীং মিল়ালা ।
গংগে সৰিতে সংগম জালা । তত্ক্ষণীং ॥ ৪৩ ॥
সাৱধ সাক্ষপী আণী দক্ষ । তযাস তত্কাল়চি মোক্ষ ।
ইতৰাংস তেং অলক্ষ । লক্ষিলেং নৱচে ॥ ৪৪ ॥
যেথেং শিষ্যপ্ৰজ্ঞাচ কেৱল় । প্ৰজ্ঞাৱংতাং নলগে ৱেল়ে ।
অনন্যাস তত্কাল় । মোক্ষ লাভে ॥ ৪৫ ॥
প্ৰজ্ঞাৱংত আণী অনন্য । তযাস নলগে যেক ক্ষণ ।
অনন্য ভাৱাৰ্থেংৱিণ । প্ৰজ্ঞা খোটী ॥ ৪৬ ॥
প্ৰজ্ঞেৱিণ অৰ্থ ন কল়ে । ৱিশ্ৱাসেংৱিণ ৱস্তু না কল়ে ।
প্ৰজ্ঞাৱিশ্ৱাসেং গল়ে । দেহাভিমান ॥ ৪৭ ॥
দেহাভিমানাচে অংতীং । সহজচি ৱস্তুপ্ৰাপ্তী ।
সত্সংগেং সদ্গতী । ৱিলংবচি নাহী ॥ ৪৮ ॥
সাৱধ সাক্ষপী ৱিশেষ । প্ৰজ্ঞাৱংত আণী ৱিশ্ৱাস ।
তযাস সাধনীং সাযাস । কৰণেংচি নলগে ॥ ৪৯ ॥
ইতৰ ভাৱিক সাবডে । তযাংসহি সাধনেং মোক্ষ জোডে ।
সাধুসংগেং তত্কাল় উডে । ৱিৱেকদৃষ্টী ॥ ৫০ ॥
পৰী তেং সাধন মোডুং নযে । নিৰূপণাচা উপাযে ।
নিৰূপণেং লাগে সোয । সৰ্ৱত্ৰাংসী ॥ ৫১ ॥
আতাং মোক্ষ আহে কৈসা । কৈসী স্ৱৰূপাচী দশা ।
ত্যাচে প্ৰাপ্তীচা ভৰ্ৱসা । সত্সংগেং কেৱী ॥ ৫২ ॥
ঐসেং নিৰূপণ প্ৰাংজল় । পুঢেং বোলিলেং অসে সকল় ।
শ্ৰোতীং হোঊনিযাং নিশ্চল় । অৱধান দ্যাৱেং ॥ ৫৩ ॥
অৱগুণ ত্যাগাৱযাকাৰণেং । ন্যাযনিষ্ঠুৰ লাগে বোলণেং ।
শ্ৰোতীং কোপ ন ধৰণেং । ঐসিযা ৱচনাচা ॥ ৫৪ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে দুশ্চীতনিৰূপণনামসমাস সহাৱা ॥
সমাস সাতৱা : মোক্ষলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
মাগাং শ্ৰোতযাংচা পক্ষ । কিতাং দিৱসাং হোতো মোক্ষ ।
তেচি কথা শ্ৰোতে দক্ষ । হোঊন ঐকা ॥ ১ ॥
মোক্ষাস কৈসেং জাণাৱেং । মোক্ষ কোণাস ম্হণাৱেং ।
সংতসংগেং পাৱাৱেং । মোক্ষাস কৈসেং ॥ ২ ॥
তৰী বদ্ধ ম্হণিজে বাংধলা । আণি মোক্ষ ম্হণিজে মোকল়া জালা ।
তো সংতসংগেং কৈসা লাধলা । তেংচি ঐকা ॥ ৩ ॥
প্ৰাণী সংকল্পেং বাংধলা । জীৱপণেং বদ্ধ জালা ।
তো ৱিৱেকেং মুক্ত কেলা । সাধুজনীং ॥ ৪ ॥
মী জীৱ ঐসা সংকল্প । দৃঢ ধৰিতাং গেলে কল্প ।
তেণেং প্ৰাণী জালা অল্প । দেহবুদ্ধীচা ॥ ৫ ॥
মী জীৱ মজ বংধন । মজ আহে জন্মমৰণ ।
কেল্যা কৰ্মাচেং ফল় আপণ । ভোগীন আতাং ॥ ৬ ॥
পাপাচেং ফল় তেং দুঃখ । আণী পুণ্যাচেং ফল় তেং সুখ ।
পাপপুণ্য অৱশ্যক । ভোগণেং লাগে ॥ ৭ ॥
পাপপুণ্য ভোগ সুটেনা । আণী গৰ্ভৱাসহি তুটেনা ।
ঐসী জযাচী কল্পনা । দৃঢ জালী ॥ ৮ ॥
তযা নাৱ বাংধলা। জীৱপণেং বদ্ধ জালা ।
জৈসা স্ৱযেং বাংধোন কোসলা । মৃত্যু পাৱে ॥ ৯ ॥
তৈসা প্ৰাণী তো অজ্ঞান । নেণেং ভগৱংতাচেং জ্ঞান ।
ম্হণে মাঝেং জন্মমৰণ । সুটেচিনা ॥ ১০ ॥
আতাং কাংহীং দান কৰূং । পুঢিলযা জন্মাস আধাৰু ।
তেণেং সুখৰূপ সংসাৰু । হোঈল মাঝা ॥ ১১ ॥
পূৰ্ৱীং দান নাহীং কেলেং । ম্হণোন দৰিদ্ৰ প্ৰাপ্ত জালেং ।
আতাং তৰী কাংহীং কেলেং । পাহিজে কীং ॥ ১২ ॥
ম্হণৌনী দিলেং ৱস্ত্ৰ জুনেং । আণী যেক তাংব্ৰ নাণেং ।
ম্হণে আতাং কোটিগুণেং । পাৱেন পুঢেং ॥ ১৩ ॥
কুশাৱৰ্তীং কুৰুক্ষেত্ৰীং । মহিমা ঐকোন দান কৰী ।
আশা ধৰিলী অভ্যাংতৰীং । কোটিগুণাংচী ॥ ১৪ ॥
ৰুকা আডকা দান কেলা । অতিতাস টুক্ডা ঘাতলা ।
ম্হণে মাঝা ঢীগ জালা । কোটি টুকড্যাংচা ॥ ১৫ ॥
তো মী খাঈন পুঢিলিযে জন্মীং । ঐসেং কল্পীং অংতৰ্যামীং ।
ৱাসনা গুংতলী জন্মকৰ্মীং । প্ৰাণীযাংচী ॥ ১৬ ॥
আতাং মী জেং দেঈন । তেং পুঢিলে জন্মীং পাৱেন ।
ঐসেং কল্পী তো অজ্ঞান । বদ্ধ জাণাৱা ॥ ১৭ ॥
বহুতাং জন্মাচে অংতীং । হোযে নৰদেহাচী প্ৰাপ্তী ।
যেথেং ন হোতাং জ্ঞানেং সদ্গতী । গৰ্ভৱস চুকেনা ॥ ১৮ ॥
গৰ্ভৱাস নৰদেহীং ঘডে । ঐসেং হেং সৰ্ৱথা ন ঘডে ।
অকস্মাত ভোগণেং পডে । পুন্হা নীচ যোনী ॥ ১৯ ॥
ঐসা নিশ্চযো শাস্ত্ৰাংতৰীং । বহুতীং কেলা বহুতাংপৰীং ।
নৰদেহ সংসাৰীং । পৰম দুল্লভ অসে ॥ ২০ ॥
পাপপুণ্য সমতা ঘডে । তৰীচ নৰদেহ জোডে ।
যেৰৱীং হা জন্ম ন ঘডে । হেং ৱ্যাসৱচন ভাগৱতীং ॥ ২১ ॥
॥ শ্লোক ॥
নৰদেহমাদ্যং সুলভং সুদুৰ্লভং । প্লৱং সুকল্পং গুৰুকৰ্ণধাৰং ।
মাযানুকুলেন নভস্ৱতেৰিতং । পুমান্ভবাব্ধিং ন তৰেত্স আত্মহা ॥
নৰদেহ দুল্লভ । অল্প সংকল্পাচা লাভ ।
গুৰু কৰ্ণধাৰী স্ৱযংভ । সুখ পাৱৱী ॥ ২২ ॥
দৈৱ অনুকুল় নৱ্হে জযা । স্ৱযেং পাপী তো প্ৰাণীযা ।
ভৱব্ধী ন তৰৱে তযা । আত্মহত্যাৰা বোলিজে ॥ ২৩ ॥
জ্ঞানেংৱিণ প্ৰাণীযাংসী । জন্মমৃত্য লক্ষ চৌৰ্যাসী ।
তিতুক্যা আত্মহত্যা ত্যাসী । ম্হণোন আত্মহত্যাৰা ॥ ২৪ ॥
নৰদেহীং জ্ঞানেংৱিণ । কদা ন চুকে জন্মমৰণ ।
ভোগণেং লাগতী দাৰুণ । নানা নীচ যোনী ॥ ২৫ ॥
ৰীস মৰ্কট শ্ৱান সূকৰ । অশ্ৱ ৱৃষভ ম্হৈসা খৰ ।
কাক কুৰ্কূট জংবুক মাৰ্জৰ । সৰড বেডুক মক্ষিকা ॥ ২৬ ॥
ইত্যাদিক নীচ যোনী । জ্ঞান নস্তাং ভোগণেং জনীং ।
আশা ধৰী মুৰ্খ প্ৰাণী ॥ পুঢিলিযা জন্মাচী ॥
২৭ ॥ হা নৰদেহ পডতাং । তোংচি পাৱিজে মাগুতাং ।
ঐসা ৱিশ্ৱাস ধৰিজাং । লাজ নাহীং ॥ ২৮ ॥
কোণ পুণ্যাচ সংগ্ৰহূ । জে পুন্হা পাৱিজে নৰদেহো ।
দুৰাশা ধৰিলী পাহো । পুঢিলিযা জন্মাচী ॥ ২৯ ॥
ঐসা মুৰ্খ অজ্ঞান জন । কেলেং সংকল্পেং বংধন ।
শত্ৰু আপণাসি আপণ । হোঊন ঠেলা ॥ ৩০ ॥
॥ শ্লোক ॥
অত্মৈৱ হ্যাত্মনো বংধুৰাত্মৈৱ ৰিপুৰাত্মনঃ । ঐসে সংকল্পাচেং বংধন ।
সংতসংগে তুটে জাণ । ঐক তযাচেং লক্ষণ । সাংগিজেল ॥ ৩১ ॥
পাংচা ভূতাংচেং শৰীৰ । নিৰ্মাণ জালেং সচৰাচৰ ।
প্ৰকৃতিস্ৱভাৱেং জগদাকাৰ । ৱৰ্তোং লাগে ॥ ৩২ ॥
দেহ অৱস্তা অভিমান । স্থানেং ভোগ মাত্ৰা গুণ ।
শক্তী আদিকৰুন লক্ষণ । চৌপুটী তত্ৱাংচেং ॥ ৩৩ ॥
ঐসী পিংডব্ৰহ্মাংড ৰচনা । ৱিস্তাৰেং ৱাঢলী কল্পনা ।
নিৰ্ধাৰিতাং তত্ৱজ্ঞানা । মতেং ভাংবাৱলীং ॥ ৩৪ ॥
নানা মতীং নানা ভেদ । ভেদেং ৱাঢতী ৱেৱাদ ।
পৰী তো ঐক্যতেচা সংৱাদ । সাধু জাণতী ॥ ৩৫ ॥
তযা সংৱাদাচে লক্ষণ । পংচভূতিক দেহ জাণ ।
ত্যা দেহামধেং কাৰণ । আত্মা ৱোল়খাৱা ॥ ৩৬ ॥
দেহ অংতী নাসোন জাযে । ত্যাস আত্মা ম্হণোং নযে ।
নানা তত্ৱাংচা সমুদায । দেহামধেং আলা ॥ ৩৭ ॥
অংতঃকৰ্ণ প্ৰাণাদিক । ৱিষযে ইংদ্ৰিযেং দশক ।
হা সূক্ষ্মাচ ৱিৱেক । বোলিলা শাস্ত্ৰীং ॥ ৩৮ ॥
ঘেতাং সূক্ষ্মাচী শুদ্ধী । ভিন্ন অংতঃকৰণ মন বুদ্ধী ।
নানা তত্ৱাংচে উপাধী । ৱেগল়া আত্মা ॥ ৩৯ ॥
স্থূল় সূক্ষ্ম কাৰণ । মাহাকাৰণ ৱিৰাট হিৰণ্য ।
অৱ্যাকৃত মূল়প্ৰকৃতি জাণ । ঐসে অষ্টদেহ ॥ ৪০ ॥
চ্যাৰী পিংডী চ্যাৰী ব্ৰহ্মাংডীং । ঐসী অষ্টদেহাচী প্ৰৌঢী ।
প্ৰকৃতী পুৰুষাংচী ৱাঢী । দশদেহ বোলিজে ॥ ৪১ ॥
ঐসেং তত্ৱাংচে লক্ষণ । আত্মা সাক্ষী ৱিলক্ষণ ।
কাৰ্য কৰ্তা কাৰণ । দৃশ্যা তযাচেং ॥ ৪২ ॥
জীৱশিৱ পিংডব্ৰহ্মাংড । মাযেঅৱিদ্যেচেং বংড ।
হেং সাংগতা অসে উদংড । পৰী আত্মা তো ৱেগল়া ॥ ৪৩ ॥
পাহোং জাতাং আত্মে চ্যাৰী । ত্যাংচে লক্ষণ অৱধাৰীং ।
হেং জাণোনি অভ্যাংতৰীং । সদৃঢ ধৰাৱেং ॥ ৪৪ ॥
এক জীৱাত্মা দুসৰা শিৱাত্মা । তিসৰা পৰমাত্মা জো ৱিশ্ৱাত্মা ।
চৌথা জাণিজে নিৰ্মল়াত্মা । ঐসে চ্যাৰী আত্মে ॥ ৪৫ ॥
ভেদ উংচ নীচ ভাসতী । পৰী চ্যাৰী একচি অসতী ।
যেৱিষীং দৃষ্টাংত সংমতী। সাৱধ ঐকা ॥ ৪৬ ॥
ঘটাকাশ মঠাকাশ । মহদাকাশ চিদাকাশ ।
অৱঘে মিল়োন আকাশ । যেকচি অসে ॥ ৪৭ ॥
তৈসা জীৱাত্মা আণি শিৱাত্মা । পৰমাত্মা আণী নিৰ্মল়াতা ।
অৱঘা মিল়োন আত্মা । যেকচি অসে ॥ ৪৮ ॥
ঘটীং ৱ্যাপক জেং আকাশ । তযা নাৱ ঘটাকাশ ।
পিংডী ৱ্যাপক ব্ৰহ্মাংশ । ত্যাস জীৱাত্মা বোলিজে ॥ ৪৯ ॥
মঠীং ৱ্যাপক জেং আকাশ । তযা নাৱ মঠাকাশ ।
তৈসা ব্ৰহ্মাংডীং জো ব্ৰহ্মাংশ । ত্যাস শিৱাত্মা বোলিজে ॥ ৫০ ॥
মঠাবাহেৰীল আকাশ । তযাঅ নাংৱ মহদাকাশ ।
ব্ৰহ্মাংডাবাহেৰীল ব্ৰহ্মাংশ । ত্যাস পৰমাত্মা বোলিজে ॥ ৫১ ॥
উপধীৱেগল়েং আকাশ । তযা নাৱ চিদাকাশ ।
তৈসা নিৰ্মল়াত্মা পৰেশ । তো উপধিৱেগল়া ॥ ৫২ ॥
উপাধিযোগেং ৱাটে ভিন্ন । পৰী তেং আকাশ অভিন্ন ।
তৈসা অত্মা স্ৱানংদঘন । যেকচি অসে ॥ ৫৩ ॥
দৃশ্যা সবাহ্য অংতৰীং । সূক্ষ্মাত্মা নিৰংতৰীং ।
ত্যাচি ৱৰ্ণাৱযা থোৰী । শেষ সমৰ্থ নৱ্হে ॥ ৫৪ ॥
ঐসে আত্ম্যাচেং লক্ষণ । জাণতাং নাহীং জীৱপণ ।
উপাধী শোধতাং অভিন্ন । মুল়ীংচ আহে ॥ ৫৫ ॥
জীৱপণেং যেকদেসী । অহংকাৰেং জন্ম সোসী ।
ৱিৱেক পাহতাং প্ৰাণীযাংসী । জন্ম কৈংচা ॥ ৫৬ ॥
জন্মমৃত্যাপাসূন সুটলা । যা নাৱ জাণিজে মোক্ষ জালা ।
তত্ৱেং শোধিতাং পাৱলা । তত্ৱতা ৱস্তু ॥ ৫৭ ॥
তেচি ৱস্তু তে আপণ । হেং মাহাৱাক্যাচেং লক্ষণ ।
সাধু কৰীতী নিৰূপণ । আপুলেন মুখেং ॥ ৫৮ ॥
জেচি ক্ষণী অনুগ্ৰহ কেলা । তেচি ক্ষণীং মোক্ষ জালা ।
বংধন কাংহীং আত্মযালা । বোলোংচি নযে ॥ ৫৯ ॥
আতাং আশংকা ফিটলী । সংদেহৱৃত্তী মাৱল়লী ।
সংতসংগেং তত্কাল় জালী । মোক্ষপদৱী ॥ ৬০ ॥
স্ৱপ্নামধেং জো বাংধলা । তো জাগৃতীনেং মোকল়া কেলা ।
জ্ঞানৱিৱেকেং প্ৰাণীযালা । মোক্ষপ্ৰাপ্তী ॥ ৬১ ॥
অজ্ঞাননিসীচা অংতীং । সংকল্পদুঃখেং নাসতী ।
তেণেং গুণেং হোযে প্ৰাপ্তী । তত্কাল় মোক্ষাচী ॥ ৬২ ॥
তোডাৱযা স্ৱপ্নবংধন । নলগে আণিক সাধন ।
তযাস প্ৰেত্ন জাগৃতীৱীণ । বোলোংচি নযে ॥ ৬৩ ॥
তৈসা সংকল্পেং বাংধলা জীৱ । ত্যাস আণিক নাহী উপাৱ ।
ৱিৱেক পাহতাং ৱাৱ । বংধন হোযে ॥ ৬৪ ॥
ৱিৱেক পাহিল্যাৱিণ । জো জো উপাৱ তো তো সীণ ।
ৱিৱেক পাহাতাং আপণ । আত্মাচ অসে ॥ ৬৫ ॥
আত্মযাচা ঠাংঈ কাংহীং । বদ্ধ মোক্ষ দোনী নাহীং ।
জন্মমৃত্য হেং সৰ্ৱহি । আত্মত্ৱীং ন ঘডে ॥ ৬৬ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে মোক্ষলক্ষণনাম সমাস সাতৱা ॥ ৭ ॥
সমাস আঠৱা : আত্মদৰ্শন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
মাগাং জালে নিৰূপণ । পৰমাত্মা তো তূংচি জাণ ।
তযা পৰমাত্মযাচেং লক্ষণ । তেং হেং ঐসেং অসে ॥ ১ ॥
জন্ম নাহী মৃত্যু নাহীং । যেণেং নাহীং জাণেং নাহীং ।
বদ্ধ মোক্ষ দোনী নাহীং । পৰমাত্মযাসী ॥ ২ ॥
পৰমাত্মা নিৰ্গুণ নিৰাকাৰ । পৰমাত্মা অনংত অপাৰ ।
পৰ্মাত্মা নিত্য নিৰংতৰ । জৈসা তৈসা ॥ ৩ ॥
পৰ্মাত্মা সৰ্ৱাংস ৱ্যাপক । পৰমাত্মা অনেকীং যেক ।
পৰমাত্মযাচা ৱিৱেক । অতৰ্ক্য আহে ॥ ৪ ॥
ঐসী পৰমাত্মযাচী স্থিতী । বোলতাতী ৱেদ শ্ৰুতী ।
পৰমাত্মা পাৱিজে ভক্তীং । যেথেং সংশয নাহী ॥ ৫ ॥
তযে ভক্তীচেং লক্ষণ । ভক্তী নৱৱিধা ভজন ।
নৱৱিধা ভজনেং পাৱন । বহু ভক্ত জালে ॥ ৬ ॥
তযা নৱৱিধামধ্যেং সাৰ । আত্মনিৱেদন থোৰ ।
তযেচা কৰাৱা ৱিচাৰ । স্ৱানুভৱেং স্ৱযেং ॥ ৭ ॥
আপুলিযা স্ৱানুভৱেং । আপণাস নিৱেদাৱেং ।
আত্মনিৱেদন জাণাৱেং । ঐসেং অসে ॥ ৮ ॥
মহত্পূজেচা অংতীং । দেৱাস মস্তক ৱাহাতী ।
তৈসী আহে নিকট ভক্তী । আত্মনিৱেদনাচী ॥ ৯ ॥
আপণাংস নিৱেদিতী । ঐসে ভক্ত থোডে অসতী ।
তযাংস পৰমাত্মা মুক্তী । তত্কাল় দেতো ॥ ১০ ॥
আপণাংস কৈসেং নিৱেদাৱেং । কোঠেং জাঊন পডাৱেং ।
কিংৱা মস্তক তোডাৱেং । দেৱাপুঢেং ॥ ১১ ॥
ঐসেং ঐকোন বোলণেং । ৱক্তা ৱদে সৰ্ৱজ্ঞপণেং ।
শ্ৰোতাং সাৱধান হোণেং । যেকাগ্ৰ চিত্তেং ॥ ১২ ॥
আত্মনিৱেদনাচেং লক্ষণ । আধীং পাহাৱেং মী কোণ ।
মগ পৰমাত্মা নিৰ্গুণ । তো ৱোল়খাৱা ॥ ১৩ ॥
দেৱভক্তাচেং শোধন । কৰিতাং হোতেং আত্মনিৱেদন ।
দেৱ আহে পুৰাতন । ভক্ত পাহে ॥ ১৪ ॥
দেৱাস ৱোল়খোং জাতাং । তেথেং জালী তদ্ৰূপতা ।
দেৱভক্তৱিভক্ততা । মুল়ীংচ নাহীং ॥ ১৫ ॥
ৱিভক্ত নাহীং ম্হণোন ভক্ত । বদ্ধ নাহীং ম্হণোন মুক্ত ।
অযুক্ত নাহীং বোলণেং যুক্ত । শাস্ত্ৰাধাৰেং ॥ ১৬ ॥
দেৱাভক্তাচেং পাহাতাং মূল় । হোযে ভেদাচেং নিৰ্মূল় ।
যেক পৰমাত্মা সকল় । দৃশ্যাৱেগল়া ॥ ১৭ ॥
তযাসি হোতাং মিল়ণী । উৰী নাহীং দুজেপণীং ।
দেৱভক্ত হে কডসণী । নিৰসোন গেলী ॥ ১৮ ॥
আত্মনিৱেদনাচে অংতীং । জে কাং ঘডলী অভেদভক্তী ।
তযে নাৱ সাযোজ্যমুক্তী । সত্য জাণাৱী ॥ ১৯ ॥
জো সংতাংস শৰণ গেলা । অদ্ৱৈতনিৰূপণেং বোধলা ।
মগ জৰী ৱেগল়া কেলা । তৰী হোণাৰ নাহীং ॥ ২০ ॥
নদীং মিল়ালী সাগৰীং । তে নিৱডাৱী কোণেপৰী ।
লোহো সোনেং হোতাং মাঘাৰী । কাল়িমা ন যে ॥ ২১ ॥
তৈসা ভগৱংতীং মিল়ালা । তো নৱচে ৱেগল়া কেলা ।
দেৱ ভক্ত আপণ জালা । ৱিভক্ত নৱ্হে ॥ ২২ ॥
দেৱ ভক্ত দোনী যেক । জ্যাসী কল়লা ৱিৱেক ।
সাধুজনীং মোক্ষদাযেক । তোচি জাণাৱা ॥ ২৩ ॥
আতাং অসো হেং বোলণেং । দেৱ পাহাৱা ভক্তপণেং ।
তেণেং ত্যাংচেং ঐশ্ৱৰ্য বাণে । তত্কাল় আংগীং ॥ ২৪ ॥
দেহচি হোঊন ৰাহিজে । তেণেং দেহদুঃখ সাহিজে ।
দেহাতীত হোতাং পাৱিজে । পৰব্ৰহ্ম তেং ॥ ২৫ ॥
দেহাতীত কৈসেং হোণেং । কৈসেং পৰব্ৰহ্ম পাৱণেং ।
ঐশ্ৱৰ্যাচী লক্ষণেং । কৱণ সাংগিজে ॥ ২৬ ॥
ঐসেং শ্ৰোতাং আক্ষেপিলেং । যাচে উত্তৰ কাযে বোলিলেং ।
তেংচি আতাং নিৰোপিলেং । সাৱধ ঐকা ॥ ২৭ ॥
দেহাতীত ৱস্তু আহে । তেং তূং পৰব্ৰহ্ম পাহেং ।
দেহসংগ হা ন সাহে । তুজ ৱিদেহাসী ॥ ২৮ ॥
জ্যাচী বুদ্ধী হোযে ঐসী । ৱেদ ৱৰ্ণিতী তযাসী ।
শোধিতাং নানা শাস্ত্ৰাংসী । ন পডে ঠাংঈ ॥ ২৯ ॥
ঐশ্ৱৰ্য ঐসেং তত্ৱতা । বাণেং দেহবুদ্ধি সোডিতাং ।
দেহ মী ঐসেং ভাৱিতাং । অধোগতী ॥ ৩০ ॥
যাকাৰণেং সাধুৱচন । মানূং নযে অপ্ৰমাণ ।
মিথ্যা মানিতাং দূষণ । লাগোং পাহে ॥ ৩১ ॥
সাধুৱচন তেং কৈসেং । কাযে ধৰাৱেং ৱিশ্ৱাসেং ।
যেক ৱেল় স্ৱামী ঐসেং । মজ নিৰোপাৱেং ॥ ৩২ ॥
সোহং আত্মা স্ৱানংদঘন । অজন্মা তো তূংচি জাণ ।
হেংচি সাধূচেং ৱচন । সদৃঢ ধৰাৱেং ॥ ৩৩ ॥
মহাৱাক্যাচেং অংতৰ । তুংচি ব্ৰহ্ম নিৰংতৰ ।
ঐসিযা ৱচনাচা ৱিসৰ । পডোংচি নযে ॥ ৩৪ ॥
দেহাসি হোঈল অংত । মগ মী পাৱেন অনংত ।
ঐসেং বোলণেং নিভ্ৰাংত । মানূংচি নযে ॥ ৩৫ ॥
যেক মুৰ্খ ঐসেং ম্হণতী । মাযা নাসেল কল্পাংতীং ।
মগ আম্হাংস ব্ৰহ্মপ্ৰাপ্তী । যেৰৱীং নাহীং ॥ ৩৬ ॥
মাযেসী হোঈল কল্পাংত । অথৱা দেহাসী যেঈল অংত ।
তেৱ্হাং পাৱেন নিৱাংত । পৰব্ৰহ্ম মী ॥ ৩৭ ॥
হেং বোলণেং অপ্ৰমাণ । ঐসেং নৱ্হে সমাধান ।
সমাধানাচেং লক্ষণ । ৱেগল়েংচি অসে ॥ ৩৮ ॥
শৈন্য অৱঘেংচি মৰাৱেং । মগ ৰাজ্যপদ প্ৰাপ্ত ৱ্হাৱেং ।
শৈন্য অস্তাংচি ৰাজ্য কৰাৱেং । হেং কল়েনা ॥ ৩৯ ॥
মাযা অসোনিচ নাহীং । দেহ অসতাংচ ৱিদেহী ।
ঐসেং সমাধান কাংহীং । ৱোল়খাৱেং ॥ ৪০ ॥
ৰাজ্যপদ হাতাসী আলেং । মগ পৰিৱাৰেং কায কেলেং ।
পৰিৱাৰা দেখতাং ৰাজ্য গেলেং । হেং তোং ঘডেনা ॥ ৪১ ॥
প্ৰাপ্ত জালিযাং আত্মজ্ঞান । তৈসেং দৃশ্য দেহভান ।
দৃষ্টীং পডতাং সমাধান । জাণাৰ নাহী ॥ ৪২ ॥
মাৰ্গীং মূল়ী সৰ্পাকাৰ । দেখতাং ভযে আলেং থোৰ ।
কল়তাং তেথীল ৱিচাৰ । মগ মাৰণেং কাযে ॥ ৪৩ ॥
তৈসী মাযা ভযানক । ৱিচাৰ পাহাতাং মাঈক ।
মগ তযেচা ধাক । কাযসা ধৰাৱা ॥ ৪৪ ॥
দেখতাং মৃগজল়াচে পূৰ । ম্হণে কৈসা পাৱোং পৈলপাৰ ।
কল়তাং তেথীচা ৱিচাৰ । সাংকডেং কৈংচেং ॥ ৪৫ ॥
দেখতাং স্ৱপ্ন ভযানক । স্ৱপ্নীং ৱাটে পৰম ধাক ।
জাগৃতী আলীযাং সাশংক । কাসযা ৱ্হাৱেং ॥ ৪৬ ॥
তথাপী মাযা কল্পনেসী দিসে । আপণ কল্পনেতীত অসে ।
তেথেং উদ্ৱেগ কাঈসে । নিৰ্ৱিকল্পাসী ॥ ৪৭ ॥
অংতীং মতীং তেচি গতী । ঐসেং সৰ্ৱত্ৰ বোলতী ।
তুঝা অংতীং তুঝী প্ৰাপ্তী । সহজচি জালী ॥ ৪৮ ॥
চৌংদেহাচা অংত । আণী জন্ম মুল়াচা প্ৰাংত ।
অংতাংপ্ৰাংতাসী অলিপ্ত । তো তুং আত্মা ॥ ৪৯ ॥
জযাসী ঐসী আহে মতী । তযাস জ্ঞানেং আত্মগতী ।
গতী আণী অৱগতী । ৱেগল়াচি তো ॥ ৫০ ॥
মতি খুংটলী ৱেদাংচী । তেথেং গতী আণী অৱগতী কৈংচী ।
আত্মশাস্ত্ৰগুৰুপ্ৰচিতী । ঐক্যতা আলী ॥ ৫১ ॥
জীৱপণাচী ফিটলী ভ্ৰাংতী । ৱস্তু আলী আত্মপ্ৰচিতী ।
প্ৰাণী পাৱলা উত্তমগতী । সদ্গুৰুবোধেং ॥ ৫২ ॥
সদ্গুৰুবোধ জেৱ্হাং জালা । চৌংদেহাংস অংত আলা ।
তেণেং নিজধ্যাস লাগলা । সস্ৱৰূপীং ॥ ৫৩ ॥
তেণেং নিজধ্যাসেং প্ৰাণী । ধেযংচি জালা নিৰ্ৱাণীং ।
সাযোজ্যমুক্তীচা ধনী । হোঊন বৈসলা ॥ ৫৪ ॥
দৃশ্য পদাৰ্থ ৱোসৰতাং । আৱঘা আত্মাচি তত্ৱতা ।
নেহটূন ৱিচাৰেং পহাতাং । দৃশ্য মুল়ীংচ নাহীং ॥ ৫৫ ॥
মিথ্যা মিথ্যত্ৱেং পাহিলেং । মিথ্যাপণেং অনুভৱা আলেং ।
শ্ৰোতীং পাহিজে ঐকিলেং । যা নাৱ মোক্ষ ॥ ৫৬ ॥
সদ্গুৰুৱচন হৃদঈং ধৰী । তোচি মোক্ষাচা অধিকাৰী ।
শ্ৰৱণ মনন কেলেংচি কৰী । অত্যাদৰেং ॥ ৫৭ ॥
জেথেং আটতী দোন্হী পক্ষ । তেথেং লক্ষ না অলক্ষ ।
যা নাৱ জাণিজে মোক্ষ । নেমস্ত আত্মা ॥ ৫৮ ॥
জেথেং ধ্যান ধাৰণা সৰে । কল্পনা নিৰ্ৱিকল্পীং মুৰে ।
কেৱল় জ্ঞেপ্তিমাত্ৰ উৰে । সূক্ষ্ম ব্ৰহ্ম ॥ ৫৯ ॥
ভৱমৃগজল় আটলেং । লটিকেং বংধন সুটলেং ।
অজন্ম্যাস মুক্ত কেলেং । জন্মদুঃখাপাসুনী ॥ ৬০ ॥
নিঃসংগাচী সংগৱ্যাধী । ৱিদেহাচী দেহবুদ্ধী ।
ৱিৱেকেং তোডিলী উপাধী । নিঃপ্ৰপংচাচী ॥ ৬১ ॥
অদ্ৱৈতাচেং তোডিলেং দ্ৱৈত । যেকাংতাস দিলা একাংত ।
অনংতাস দিলা অংত । অনংতাচা ॥ ৬২ ॥
জাগৃতীস চেৱৱিলেং । চেঈৰ্যাস সাৱধ কেলেং ।
নিজবোধাস প্ৰবোধিলেং । আত্মজ্ঞান ॥ ৬৩ ॥
অমৃতাস কেলেং অমৰ । মোক্ষাস মুক্তীচেং ঘৰ ।
সংযোগাস নিৰংতৰ । যোগ কেলা ।
৬৪ ॥ নিৰ্গুণাস নিৰ্গুণ কেলেং । সাৰ্থকাচেং সাৰ্থক জালেং ।
বহুতাং দিৱসাং ভেটলেং । আপণাসি আপণ ॥ ৬৫ ॥
তুটলা দ্ৱৈতাচা পডদা । অভেদেং তোডিলেং ভেদা ।
ভূতপংচকাচী বাধা । নিৰসোন গেলী ॥ ৬৬ ॥
জালেং সাধনাচেং ফল় । নিশ্চল়াস কেলেং নিশ্চল় ।
নিৰ্মল়াচা গেলা মল় । ৱিৱেকবল়েং ॥ ৬৭ ॥
হোতেং সন্নিধ চুকলেং । জ্যাচেং ত্যাস প্ৰাপ্ত জালেং ।
আপণ দেখতাং ফিটলেং । জন্মদুঃখ ॥ ৬৮ ॥
দুষ্টস্ৱপ্নেং জাজাৱলা । ব্ৰহ্মণ নীচ যাতী পাৱলা ।
আপণাংসী আপণ সাংপডলা । জাগেপণেং ॥ ৬৯ ॥
ঐসেং জযাস জালেং জ্ঞান । তযা পুৰুষাচেং লক্ষণ ।
পুঢিলে সমাসীং নিৰূপণ । বোলিলেং অসে ॥ ৭০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে আত্মদৰ্শননাম সমাস আঠৱা ॥ ৮ ॥
সমাস নৱৱা : সিদ্ধলক্ষণ ॥ শ্ৰীৰাম ॥
অংতৰী গেলীযাং অমৃত । বাহ্যা কাযা লখলখিত ।
অংতৰস্থিতি বাণতাং সংত । লক্ষণেং কৈসীং ॥ ১ ॥
জালেং আত্মজ্ঞান বৰৱেং । হে কৈসেনি পাং জাণাৱেং ।
ম্হণৌনি বোলিলীং স্ৱভাৱেং । সাধুলক্ষণেং ॥ ২ ॥
ঐক সিদ্ধাংচে লক্ষণ । সিদ্ধ ম্হণিজে স্ৱৰূপ জাণ ।
তেথেং পাহাতাং ৱেগল়েপণ । মুল়ীচ নাহীং ॥ ৩ ॥
স্ৱৰূপ হোঊন ৰাহিজে । তযা নাৱ সিদ্ধ বোলিজে ।
সিদ্ধস্ৱৰূপীংচ সাজে । সিদ্ধপণ ॥ ৪ ॥
ৱেদশাস্ত্ৰীং জেং প্ৰসিদ্ধ । সস্ৱৰূপ স্ৱতসিদ্ধ ।
তযাসিচ বোলিজে সিদ্ধ । অন্যথা ন ঘডে ॥ ৫ ॥
তথাপী বোলোং কাহীং যেক । সাধকাস কল়াযা ৱিৱেক ।
সিদ্ধলক্ষণাচেং কৌতুক । তেং হেং ঐসেং অসে ॥ ৬ ॥
অংতৰস্থিত স্ৱৰূপ জালী । পুঢেং কাযা কৈসী ৱৰ্তলী ।
জৈসী স্ৱপ্নীচী নাথিলী । স্ৱপ্নৰচনা ॥ ৭ ॥
তথাপি সিদ্ধাংচেং লক্ষণ । কাংহীং কৰূং নিৰূপণ ।
জেণেং বাণে অংতৰ্খূণ । পৰমাৰ্থাচী ॥ ৮ ॥
সদা স্ৱৰূপানুসংধান। হেং মুখ্য সাধূচেং লক্ষণ ।
জনীং অসোন আপণ । জনাৱেগল়া ॥ ৯ ॥
স্ৱৰূপীং দৃষ্টী পডতাং । তুটোন গেলী সংসাৰচিংতা ।
পুঢেং লাগলী মমতা । নিৰূপণাচী ॥ ১০ ॥
হেং সাধকাচেং লক্ষণ । পৰী সিদ্ধাআংগীং অসে জাণ ।
সিদ্ধলক্ষণ সাধকেংৱিণ । বোলোংচ নযে ॥ ১১ ॥
বাহ্য সাধকাচেং পৰী । আণী স্ৱৰূপাকাৰ অংতৰীং ।
সিদ্ধলক্ষণ চতুৰীং । জাণিজে ঐসেং ॥ ১২ ॥
সংদেহৰহীত সাধন । তেচি সিদ্ধাংচে লক্ষণ ।
অংতৰ্বাহ্য সমাধান । চল়েনা ঐসেং ॥ ১৩ ॥
অচল় জালী অংতৰস্থিতী । তেথেং চল়ণাস কৈচী গতী ।
স্ৱৰূপীং লাগতাং ৱৃত্তী । স্ৱৰূপচি জালী ॥ ১৪ ॥
মগ তো চল়তাংচ অচল় । চংচল়পণেং নিশ্চল় ।
নিশ্চল় অসোন চংচল় । দেহ ত্যাচা ॥ ১৫ ॥
স্ৱৰূপীং স্ৱৰূপচি জালা । মগ তো পডোনিচ ৰাহিলা ।
অথৱা উঠোনি পল়ালা । তৰী চল়েনা ॥ ১৬ ॥
যেথেং কাৰণ অংতৰস্থিতী । অংতৰীংচ পাহিজে নিৱৃত্তী ।
অংতৰ লাগলেং ভগৱংতীং । তোচি সাধু ॥ ১৭ ॥
বাহ্য ভলতৈসেং অসাৱে । পৰী অংতৰ স্ৱৰূপীং লাগাৱেং ।
লক্ষণে দিসতী স্ৱভাৱেং । সাধুআংগীং ॥ ১৮ ॥
ৰাজীং বৈসতাং অৱলিল়া । আংগীং বাণে ৰাজকল়া ।
স্ৱৰূপীং লাগতাং জিৱ্হাল়া । লক্ষণে বাণতী ॥ ১৯ ॥
যেৰৱ্হী অভ্যাস কৰিতাং । হাতা ন চঢতী সৰ্ৱথা ।
স্ৱৰূপীং ৰাহাৱেং তত্ত্ৱতাং । স্ৱৰূপ হৌনী ॥ ২০ ॥
অভ্যাসাচা মুগুটমণী । ৱৃত্তী ৰাহাৱী নিৰ্গুণীং ।
সংতসংগেং নিৰূপণীং । স্থিতী বাণে ॥ ২১ ॥
ঐসীং লক্ষণেং বৰৱীং । স্ৱৰূপাকাৰেং অভ্যাসাৱীং ।
স্ৱৰূপ সোডিতাং গোসাৱী । ভাংবাৱতী ॥ ২২ ॥
আতাং অসো হেং বোলণেং । ঐকা সাধূচী লক্ষণেং ।
জেণেং সমাধান বাণে । সাধকাঅংগীং ॥ ২৩ ॥
স্ৱৰূপীং ভৰতাং কল্পনা । তেথেং কৈংচী উৰেল কামনা ।
ম্হণৌনিযাং সধুজনা । কামচি নাহীং ॥ ২৪ ॥
কল্পিলা ৱিষযো হাতীংচা জাৱা । তেণেং গুণেং ক্ৰোধ যাৱা ।
সাধুজনাচা অক্ষৈ ঠেৱা । জাণাৰ নাহীং ॥ ২৫ ॥
ম্হণোনি তে ক্ৰোধৰহিত । জাণতী স্ৱৰূপ সংত ।
নাসিৱংত হে পদাৰ্থ । সাংডুনিযা ॥ ২৬ ॥
জেথেং নাহীং দুসৰী পৰী । ক্ৰোধ যাৱা কোণাৱৰী ।
ক্ৰোধৰহিত চৰাচৰীং । সাধুজন ৱৰ্ততী ॥ ২৭ ॥
আপুলা আপণ স্ৱানংদ । কোণাৱৰী কৰাৱা মদ ।
যাকাৰণেং ৱাদৱেৱাদ । তুটোন গেলা ॥ ২৮ ॥
সাধু স্ৱৰূপ নিৰ্ৱিকাৰ । তেথেং কৈংচা তিৰস্কাৰ ।
আপলা আপণ মত্সৰ । কোণাৱৰী কৰাৱা ॥ ২৯ ॥
সাধু ৱস্তু অনাযাসেং । যাকাৰণেং মত্সৰ নসে ।
মদমত্সৰাচেং পিসেং । সাধুসী নাহীং ॥ ৩০ ॥
সাধু স্ৱৰূপ স্ৱযংভ । তেথেং কৈংচা অসেল দংভ ।
জেথেন্ দ্ৱৈতাচা আৰংভ জালাচ নাহী ॥ ৩১ ॥
জেণেং দৃষ্য কেলেং ৱিসংচ । তযাস কৈংচা হো প্ৰপংচ ।
যাকাৰণেং নিঃপ্ৰপংচ । সাধু জাণাৱা ॥ ৩২ ॥
অৱঘেং ব্ৰহ্মাংড ত্যাচে ঘৰ । পংচভূতিক হা জোজাৰ ।
মিথ্যা জাণোন সত্ৱৰ । ত্যাগ কেলা ॥ ৩৩ ॥
যাকাৰণেং লোভ নসে । সাধু সদা নিৰ্লোভ অসে ।
জযাচী ৱাসনা সমৰসে । শুদ্ধস্ৱৰূপীং ॥ ৩৪ ॥
আপুলা আপণ আঘৱা । স্ৱাৰ্থ কোণাচা কৰাৱা ।
ম্হণোনি সাধু তো জাণাৱা । শোকৰহিত ॥ ৩৫ ॥
দৃষ্য সাংডুন নাসিৱংত । স্ৱৰূপ সেৱিলেং শাশ্ৱত ।
যাকাৰণেং শোকৰহিত । সাধু জাণাৱা ॥ ৩৬ ॥
শোকেং দুখৱাৱী ৱৃত্তী । তৰী তে জাহলী নিৱৃত্তী ।
ম্হণোনি সাধু আদিঅংতীং । শোকৰহীত ॥ ৩৭ ॥
মোহেং ঝল়ংবাৱেং মন । তৰী তেং জাহালেং উন্মন ।
যাকাৰণেং সাধুজন । মোহাতীত ॥ ৩৮ ॥
সধু ৱস্তু অদ্ৱযে । তেথেং ৱাটেল ভযে ।
পৰব্ৰহ্ম তেং নিৰ্ভযে । তোচি সাধু ॥ ৩৯ ॥
যাকাৰণেং ভযাতীত । সাধু নিৰ্ভয নিৱাংত ।
সকল়াংস মাংডেল অংত । সাধু অনংতৰূপী ॥ ৪০ ॥
সত্যস্ৱৰূপেং অমৰ জালা । ভযে কৈংচেং ৱাটেল ত্যালা ।
যাকাৰণেং সাধুজনালা । ভযেচি নাহীং ॥ ৪১ ॥
জেথেং নাহীং দ্ৱংদ্ৱভেদ । আপলা আপণ অভেদ ।
তেথেং কৈংচা উঠেল খেদ । দেহবুদ্ধীচা ॥ ৪২ ॥
বুদ্ধিনেং নেমিলেং নিৰ্গুণা । ত্যাস কোণীচ নেঈনা ।
যাকাৰণেং সাধুজনা । খেদচি নাহীং ॥ ৪৩ ॥
আপণ একলা ঠাঈচা । স্ৱাৰ্থ কৰাৱা কোণাচা ।
দৃষ্য নসতাং স্ৱাৰ্থাচা । ঠাৱচি নাহীং ॥ ৪৪ ॥
সাধু আপণচি যেক । তেথেং কৈংচা দুঃখশোক ।
দুজেৱিণ অৱিৱেক । যেণাৰ নাহীং ॥ ৪৫ ॥
আশা ধৰিতাং পৰমাৰ্থাচী । দুৰাশা তুটলী স্ৱাৰ্থাচী ।
ম্হণোনি নৈৰাশতা সাধূচী । ৱোল়খণ ॥ ৪৬ ॥
মৃদপণেং জৈসে গগন । তৈসেং সাধুচেং লক্ষণ ।
যাকৰণেং সাধুৱচন । কঠীণ নাহীং ॥ ৪৭ ॥
স্ৱৰূপাচা সংযোগীং । স্ৱৰূপচি জালা যোগী ।
যাকৰণেং ৱীতৰাগী । নিৰংতৰ ॥ ৪৮ ॥
স্থিতী বাণতাং স্ৱৰূপাচী । চিংতা সোডীলী দেহাচী ।
যাকৰণেং হোণাৰাচী । চিংতা নসে ॥ ৪৯ ॥
স্ৱৰূপীং লাগতাং বুদ্ধী । তুটে অৱঘী উপাধী ।
যাকাৰণেং নিৰোপাধী । সাধুজন ॥ ৫০ ॥
সাধু স্ৱৰূপীংচ ৰাহে । তেথেং সংগচি ন সাহে ।
ম্হণোনি সাধু তো ন পাহে । মানাপমান ॥ ৫১ ॥
অলক্ষাস লাৱী লক্ষ । ম্হণোনি সাধু পৰম দক্ষ ।
ৱোঢূং জাণতী কৈপক্ষ । পৰমাৰ্থাচা ॥ ৫২ ॥
স্ৱৰূপীং ন সাহে মল় । ম্হণোনি সাধু তো নিৰ্মল় ।
সাধু স্ৱৰূপচি কেৱল় । ম্হণোনিযাং ॥ ৫৩ ॥
সকল় ধৰ্মামধেং ধৰ্ম । স্ৱৰূপীং ৰাহাণেং হা স্ৱধৰ্ম ।
হেংচি জাণেং মুখ্য ৱৰ্ম । সাধুলক্ষণাচেং ॥ ৫৪ ॥
ধৰীতাং সাধূচী সংগতী । আপষাচ লাগে স্ৱৰূপস্থিতী ।
স্ৱৰূপস্থিতীনেং বাণতী । লক্ষণেং আংগীং ॥ ৫৫ ॥
ঐসীং সাধূচীং লক্ষণেং । আংগীং বাণতী নিৰূপণেং ।
পৰংতু স্ৱৰূপীং ৰাহাণেং । নিৰংতৰ ॥ ৫৬ ॥
নিৰংতৰ স্ৱৰূপীং সাহাতাং । স্ৱৰূপচি হোঈজে তত্ত্ৱতাং ।
মগ লক্ষণেং আংগীং বাণতাং । ৱেল় নাহীং ॥ ৫৭ ॥
স্ৱৰূপীং ৰাহিল্যাং মতী । অৱগুণ অৱঘেচি সাডতী ।
পৰংতু যাসী সত্সংগতী । নিৰূপণ পাহিজে ॥ ৫৮ ॥
সকল় সৃষ্টীচা ঠাঈং । অনুভৱ যেকচি নাহীং ।
তো বোলিজেল সৰ্ৱহি । পুঢিলে সমাসীং ॥ ৫৯ ॥
কোণেং স্থিতীনেং ৰাহাতী । কৈসা অনুভৱ পাহাতী ।
ৰামদাস ম্হণে শ্ৰোতীং । অৱধান দেণেং ॥ ৬০ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে সিদ্ধলক্ষণনাম সমাস নৱৱা ॥
সমাস দহাৱা : শূন্যত্ৱনিৰসন ॥ শ্ৰীৰাম ॥
জনাচে অনুভৱ পুসতাং । কল়হো উঠিল অৱচিতা ।
হা কথাকল্লোল় শ্ৰোতাং । কৌতুকেং ঐকাৱা ॥ ১ ॥
যেক ম্হণতী হা সংসাৰু । কৰিতাং পাৱিজে পৈলপাৰু ।
আপলা নৱ্হে কীং জোজাৰু । জীৱ দেৱাচে ॥ ২ ॥
যেক ম্হণতী হেং ন ঘডে । লোভ যেঊন আংগীং জডে ।
পোটস্তেং কৰণেং ঘডে । সেৱা কুটুংবাচী ॥ ৩ ॥
যেক ম্হণতী স্ৱভাৱেং । সংসাৰ কৰাৱা সুখেং নাৱেং ।
কাংহীং দান পুণ্য কৰাৱেং । সদ্গতীকাৰণেং ॥ ৪ ॥
যেক ম্হণতী সংসাৰ খোটা । ৱৈৰাগ্যেং ঘ্যাৱা দেশৱটা ।
যেণেং স্ৱৰ্গ্যলোকীংচ্যা ৱাটা । মোকল়্যা হোতী ॥ ৫ ॥
যেক ম্হণতী কোঠেং জাৱেং । ৱেৰ্থচি কাসযা হিংডাৱেং ।
আপুলেং আশ্ৰমী অসাৱেং । আশ্ৰমধৰ্ম কৰূনী ॥ ৬ ॥
যেক ম্হণতী কৈংচা ধৰ্ম । অৱঘা হোতসে অধৰ্ম ।
যে সংসাৰীং নানা কৰ্ম । কৰণেং লাগে ॥ ৭ ॥
যেক ম্হণতী বহুতাংপৰী । ৱাসনা অসাৱী ৱৰী ।
যেণেংচি তৰিজে সংসাৰীং । অনাযাসেং ॥ ৮ ॥
যেক ম্হণতী কাৰণ ভাৱ । ভাৱেংচি পাৱিজে দেৱ ।
যেৰ হেং অৱঘেংচি ৱাৱ । গথাগোৱী ॥ ৯ ॥
যেক ম্হণতী ৱডিলেং জীৱীং । অৱঘীং দেৱচি মানাৱীং ।
মাযেবাপেং পূজীত জাৱীং । যেকাভাৱেং ॥ ১০ ॥
যেক ম্হণতী দেৱব্ৰাহ্মণ । ত্যাংচেং কৰাৱেং পূজন ।
মাযেবাপ নাৰাযেণ । ৱিশ্ৱজনাচা ॥ ১১ ॥
যেক ম্হণতী শাস্ত্ৰ পাহাৱেং । তেথেং নিৰোপিলেং দেৱেং ।
তেণেং প্ৰমাণেংচি জাৱেং । পৰলোকাসী ॥ ১২ ॥
যেক ম্হণতী অহো জনা । শাস্ত্ৰ পাহাতাং পুৰৱেনা ।
যাকাৰণেং সাধুজনা । শৰণ জাৱেং ॥ ১৩ ॥
যেক ম্হণতী সাংডা গোঠী । ৱাযাংচি কৰিতা চাউটী ।
সৰ্ৱাংস কাৰণ পোটীং । ভূতদযা অসাৱী ॥ ১৪ ॥
যেক ম্হণতী যেকচি বৰৱেং । আপুল্যা আচাৰেং অসাৱেং ।
অংতকাল়ীং নাম ঘ্যাৱেং । সৰ্ৱোত্তমাচেং ॥ ১৫ ॥
যেক ম্হণতী পুণ্য অসেল । তৰীচ নাম যেঈল ।
নাহীং তৰী ভুলী পডেল । অংতকাল়ীং ॥ ১৬ ॥
যেক ম্হণতী জীত অসাৱে । তংৱচি সাৰ্থক কৰাৱেং ।
যেক ম্হণতী ফিৰাৱেং । তিৰ্থাটণ ॥ ১৭ ॥
যেক ম্হণতী হে অটাটী । পাণীপাষাণাচী ভেটী ।
চুবকল়্যা মাৰিতাং হিংপুটী । কাসাৱিস ৱ্হাৱেং ॥ ১৮ ॥
যেক ম্হণতী সাংডী ৱাচাল়ী । অগাধ মহিমা ভূমংডল়ীং ।
দৰ্শনমাত্ৰেং হোয হোল়ী । মাহাপাতকাচী ॥ ১৯ ॥
যেক ম্হণতী তীৰ্থ স্ৱভাৱেং । কাৰণ মন অৱৰাৱেং ।
যেক ম্হণতী কীৰ্তন কৰাৱেং । সাৱকাস ॥ ২০ ॥
যেক ম্হণতী যোগ বৰৱা । মুখ্য তোচি আধীং সাধাৱা ।
দেহো অমৰচি কৰাৱা । অকস্মাত ॥ ২১ ॥
যেক ম্হণতী ঐসেং কাযে । কাল়ৱংচনা কৰূং নযে ।
যেক ম্হণতী ধৰাৱী সোযে । ভক্তিমাৰ্গাচী ॥ ২২ ॥
যেক ম্হণতী জ্ঞান বৰৱেং । যেক ম্হণতী সাধন কৰাৱেং ।
যেক ম্হণতী মুক্ত অসাৱেং । নিৰংতৰ ॥ ২৩ ॥
যেক ম্হণতী অনৰ্গল়া । ধৰীং পাপাচা কংটাল়া ।
যেক ম্হণতী ৰে মোকল়া । মাৰ্গ আমুচা ॥ ২৪ ॥
যেক ম্হণতী হেং ৱিশেষ । কৰূং নযে নিংদা দ্ৱেষ ।
যেক ম্হণতী সাৱকাস । দুষ্টসংগ ত্যাগাৱা ॥ ২৫ ॥
যেক ম্হণতী জ্যাচেং খাৱেং । ত্যা সন্মুখচি মৰাৱেং ।
তেণেং তত্কাল়চি পাৱাৱেং । মোক্ষপদ ॥ ২৬ ॥
যেক ম্হণতী সাংডা গোঠী । আধীং পাহিজে তে ৰোটী ।
মগ কৰাৱী চাউটী । সাৱকাস ॥ ২৭ ॥
যেক ম্হণতী পাউস অসাৱা । মগ সকল় যোগ বৰৱা ।
কাৰণ দুষ্কাল় ন পডাৱা । ম্হণিজে বৰেং ॥ ২৮ ॥
যেক ম্হণতী তপোনিধী । হোতাং ৱোল়তী সকল় সিদ্ধী ।
যেক ম্হণতী ৰে আধীং । ইংদ্ৰপদ সাধাৱেং ॥ ২৯ ॥
যেক ম্হণতী আগম পাহাৱা । ৱেতাল় প্ৰসন্ন কৰূন ঘ্যাৱা ।
তেণেং পাৱিজে দেৱা । স্ৱৰ্গলোকীং ॥ ৩০ ॥
যেক ম্হণতী অঘোৰমংত্ৰ । তেণেং হোঈজে স্ৱতংত্ৰ ।
শ্ৰীহৰী জযেচা কল়ত্ৰ । তেচি ৱোল়ে ॥ ৩১ ॥
তী লাগলে সৰ্ৱ ধৰ্ম । তেথেং কৈংচেং ক্ৰিযাকৰ্ম ।
যেক ম্হণতী কুকৰ্ম । তিচ্যা মদে ॥ ৩২ ॥
যেক ম্হণতী যেক সাক্ষপ । কৰাৱা মৃত্যংজযাচা জপ ।
তেণেং গুণেং সৰ্ৱ সংকল্প । সিদ্ধীতেং পাৱতী ॥ ৩৩ ॥
যেক ম্হণতী বটু ভৈৰৱ । তেণেং পাৱিজে ৱৈভৱ ।
যেক ম্হণতী ঝোটিংগ সৰ্ৱ । পুৰ্ৱিতসে ॥ ৩৪ ॥
যেক ম্হণতী কাল়ী কংকাল়ী । যেক ম্হণতী ভদ্ৰকাল়ী ।
যেক ম্হণতী উচিষ্ট চাংডাল়ী । সাহেং কৰাৱী ॥ ৩৫ ॥
যেক ম্হণতী ৱিঘ্নহৰ । যেক ম্হণতী ভোল়া শংকৰ ।
যেক ম্হণতী সত্ৱৰ । পাৱে ভগৱতী ॥ ৩৬ ॥
যেক ম্হণতী মল্লাৰী । সত্ৱৰচি সভাগ্য কৰী ।
যেক ম্হণতী মাহা বৰী । ভক্তি ৱেংকটেশাচী ॥ ৩৭ ॥
যেক ম্হণতী পূৰ্ৱ ঠেৱা । যেক ম্হণতী প্ৰেত্ন কৰাৱা ।
যেক ম্হণতী ভাৰ ঘালাৱা । দেৱাচ ৱৰী ॥ ৩৮ ॥
যেক ম্হণতী দেৱ কৈংচা । অংতচি পাহাতো ভল্যাংচা ।
যেক ম্হণতী হা যুগাচা । যুগধৰ্ম ॥ ৩৯ ॥
যেক আশ্চীৰ্য মানিতী । যেক ৱিস্মযো কৰিতী ।
যেক কংটাল়োন ম্হণতী । কাযে হোঈল তেং পাহাৱেং ॥ ৪০ ॥
ঐসে প্ৰপংচিক জন । লক্ষণেং সাংগতাং গহন ।
পৰংতু কাংহীং যেক চিন্হ । অল্পমাত্ৰ বোলিলোং ॥ ৪১ ॥
আতাং অসো হা স্ৱভাৱ । জ্ঞাত্যাংচা কৈসা অনুভৱ ।
তোহি সাংগিজেল সৰ্ৱ । সাৱধ ঐকা ॥ ৪২ ॥
যেক ম্হণতী কৰাৱী ভক্তী । শ্ৰীহৰী দেঈল সদ্গতী ।
যেক ম্হণতী ব্ৰহ্মপ্ৰাপ্তী । কৰ্মেংচি হোযে ॥ ৪৩ ॥
যেক ম্হণতী ভোগ সুটেনা । জ্ন্মমৰণ হেং তুটেনা ।
যেক ম্হণতী উৰ্মী নানা । অজ্ঞানাচ্যা ॥ ৪৪ ॥
যেক ম্হণতী সৰ্ৱ ব্ৰহ্ম । তেথেং কৈংচেং ক্ৰিযাকৰ্ম ।
যেক ম্হণতী হা অধৰ্ম । বোলোংচি নযে ॥ ৪৫ ॥
যেক ম্হণতী সৰ্ৱ নাসেং । উৰলেং তেংচি ব্ৰহ্ম অসে ।
যেক ম্হণতী ঐসেং নসে । সমাধান ॥ ৪৬ ॥
সৰ্ৱব্ৰহ্ম কেৱল় ব্ৰহ্ম । দোনী পূৰ্ৱপক্ষাচে ভ্ৰম ।
অনুভৱাচেং ৱেগল়েং ৱৰ্ম । ম্হণতী যেক ॥ ৪৭ ॥
যেক ম্হণতী হেং ন ঘডে । অনুৰ্ৱাচ্য ৱস্তু ঘডে ।
জেং বোলতাং মোন্য পডে । ৱেদশাস্ত্ৰাংসী ॥ ৪৮ ॥
তৱ শ্ৰোতা অনুৱাদলা । ম্হণে নিশ্চযে কোণ কেলা ।
সিদ্ধাংতমতেং অনুভৱালা । উৰী কৈংচী ॥ ৪৯ ॥
অনুভৱ দেহীং ৱেগল়ালে । হেং পূৰ্ৱীচ বোলিলেং ।
আতাং কাংহীং যেক কেলেং । নৱচে কীং ॥ ৫০ ॥
যেক সাক্ষত্ৱেং ৱৰ্ততী । সাক্ষী ৱেগল়াচি ম্হণতী ।
আপণ দৃষ্টা ঐসী স্থিতী । স্ৱানুভৱাচী ॥ ৫১ ॥
দৃশ্যাপাসূন দ্ৰষ্টা ৱেগল়া । ঐসী অলিপ্তপণাচী কল়া ।
আপণ সাক্ষত্ৱেং নিৰাল়া । স্ৱানুভৱে ॥ ৫২ ॥
সকল় পদাৰ্থ জাণতাং । তো পদাৰ্থাহূন পৰ্তা ।
দেহীং অসোনী অলিপ্ততা । সহজচি জালী ॥ ৫৩ ॥
যেক ঐসেং স্ৱানুভৱেং । ম্হণতী সাক্ষত্ৱেং ৱৰ্তাৱেং ।
দৃশ্য অসোনি ৱেগল়েং ৱ্হাৱেং । দ্ৰষ্টেপণেং ॥ ৫৪ ॥
যেক ম্হণতী নাহীং ভেদ । ৱস্তু ঠাঈংচী অভেদ ।
তেথেং কৈংচা মতিমংদ দ্ৰষ্টা আণিলা ॥ ৫৫ ॥
অৱঘী সাকৰচি স্ৱভাৱেং । তেথেং কডু কায নিৱডাৱেং ।
দ্ৰষ্টা কৈংচা স্ৱানুভৱেং । অৱঘেংচি ব্ৰহ্ম ॥ ৫৬ ॥
প্ৰপংচ পৰব্ৰহ্ম অভেদ । ভেদৱাদী মানিতী ভেদ ।
পৰী হা আত্মা স্ৱানংদ । আকাৰলা ॥ ৫৭ ॥
ৱিঘুৰলেং তুপ থিজলেং । তৈসেং নিৰ্গুণচি গুণা আলেং ।
তেথেং কায ৱেগল়েং কেলেং । দ্ৰষ্টেপণেং ॥ ৫৮ ॥
ম্হণৌনি দ্ৰষ্টা আণী দৃশ্য । অৱঘা যেকচি জগদীশ ।
দ্ৰষ্টেপণাচে সাযাস । কাসযাসী ॥ ৫৯ ॥
ব্ৰহ্মচি আকাৰলেং সৰ্ৱ । ঐসা যেকাংচা অনুভৱ ।
ঐসে হে দোনী স্ৱভাৱ । নিৰোপিলে ॥ ৬০ ॥
অৱঘা আত্মা আকাৰাঅ । আপণ ভিন্ন কৈংচা উৰলা ।
দুসৰা অনুভৱ বোলিলা । ঐসিযাপৰী ॥ ৬১ ॥
ঐক তিসৰা অনুভৱ । প্ৰপংচ সাৰূনিযাং সৰ্ৱ ।
কাংহীং নাহীং তোচি দেৱ । ঐসেং ম্হণতী ॥ ৬২ ॥
দৃশ্য অৱঘেং ৱেগল়েং কেলেং । কেৱল় অদৃশ্যচি উৰলেং ।
তেংচি ব্ৰহ্ম অনুভৱিলেং । ম্হণতী যেক ॥ ৬৩ ॥
পৰী তেং ব্ৰহ্ম ম্হণোং নযে । উপাযাসাৰিখা অপাযে ।
সুন্যত্ৱাস ব্ৰহ্ম কাযে । ম্হণোং যেঈল ॥ ৬৪ ॥
দৃশ্য অৱঘেং ৱোলাংডিলেং । অদৃশ্য সুন্যত্ৱীং পডিলেং ।
ব্ৰহ্ম ম্হণৌনি মুৰডলেং । তেথুনিচ মাগে ॥ ৬৫ ॥
ইকডে দৃশ্য তিকডে দেৱ । মধ্যেং সুন্যত্ৱাচা ঠাৱ ।
তযাস মংদবুদ্ধিস্তৱ । প্ৰাণী ব্ৰহ্ম ম্হণে ॥ ৬৬ ॥
ৰাযাস নাহীং ৱোল়খিলেং । সেৱকাস ৰাৱসেং কল্পিলেং ।
পৰী তেং অৱঘেং ৱেৰ্থ গেলেং । ৰাজা দেখতাং ॥ ৬৭ ॥
তৈসেং সুন্যত্ৱ কল্পিলেং ব্ৰহ্ম । পুঢেং দেখতাং পৰব্ৰহ্ম ।
সুন্যত্ৱচা অৱঘা ভ্ৰম । তুটোন গেলা ॥ ৬৮ ॥
পৰী হা সূক্ষ্ম আডতাল়া । ৱাৰী ৱিৱেকেং ৱেগল়া ।
জৈসেং দুগ্ধ ঘেঊন জল়া । ৰাজহংস সাংডী ॥ ৬৯ ॥
আধীং দৃশ্যা সোডিলেং । মগ সুন্যত্ৱ ৱোলাংডিলেং ।
মূল়মাযেপৰতেং দেখিলেং । পৰব্ৰহ্ম ॥ ৭০ ॥
ৱেগল়েপণেং পাহাণেং ঘডে । তেণেং ৱৃত্তি সুন্যত্ৱীং পডে ।
পোটীং সংদেহ পৱাডে । সুন্যত্ৱাচা ॥ ৭১ ॥
ভিন্নপণেং অনুভৱিলেং । তযাস সুন্য ঐসেং বোলিলেং ।
ৱস্তু লক্ষিতাং অভিন্ন জালেং । পাহিজে আধীং ॥ ৭২ ॥
ৱস্তু আপণচি হোণেং । ঐসেং ৱস্তুচেং পাহাণেং ।
নিশ্চযেংসীং ভিন্নপণেং । সুন্যত্ৱ লাভে ॥ ৭৩ ॥
যাকাৰণেং সুন্য কাংহীং । পৰব্ৰহ্ম হোণাৰ নাহীং ।
ৱস্তুৰূপ হোঊন পাহীং । স্ৱানুভৱেং ॥ ৭৪ ॥
আপণ ৱস্তু সিদ্ধচি আহে । মন মী ঐসেং কল্পূং নযে ।
সাধু সাংগতী উপাযে । তূংচি আত্মা ॥ ৭৫ ॥
মন মী ঐসেং নাথিলেং । সংতীং নাহীং নিৰোপিলেং ।
মানাৱেং কোণাচ্যা বোলেং । মন মী ঐসেং ॥ ৭৬ ॥
সংতৱচনীং ঠেৱিতাং ভাৱে । তোচি শুদ্ধ স্ৱানুভৱ ।
মনাচা তৈসাচ স্ৱভাৱ । আপণ ৱস্তু ॥ ৭৭ ॥
জযাচা ঘ্যাৱা অনুভৱ । তোচি আপণ নিৰাৱেৱ ।
আপুলা ঘেতী অনুভৱ । ৱিশ্ৱজন ॥ ৭৮ ॥
লোভী ধন সাধূং গেলে । তংৱ তে লোভী ধনচি জালে ।
মগ ভাগ্যপুৰুষীং ভোগিলেং । সাৱকাস ॥ ৭৯ ॥
তৈসেং দেহবুদ্ধী সোডিতাং । সাধকাস জালেং তত্ৱতা ।
অনুভৱাচী মুখ্য ৱাৰ্তা । তে হে ঐসী ॥ ৮০ ॥
আপণ ৱস্তু মুল়ীং যেক । ঐসা জ্ঞানাচা ৱিৱেক ।
যেথূন হা জ্ঞানদশক । সংপূৰ্ণ জালা ॥ ৮১ ॥
আত্মজ্ঞান নিৰোপিলেং । যেথামতীনেং বোলিলেং ।
ন্যূনপৰ্ণ ক্ষ্মা কেলেং । পাহিজে শ্ৰোতীং ॥ ৮২ ॥
ইতি শ্ৰীদাসবোধে গুৰুশিষ্যসংৱাদে সুন্যত্ৱনিৰ্শননাম সমাস দহাৱা ॥
॥ দশক আঠৱা সমাপ্ত ॥

Explore More