మాయోద్భవాచా
సమాస పహిలా : దేవదర్శన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస పహిలా : దేవదర్శన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస దుసరా : సూక్ష్మఆశంకానిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస తిసరా : సూక్ష్మఆశంకానిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస చవథా : సూక్ష్మపంచభూతేంనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస పాంచవా : స్థూళపంచమహాభూతేంస్వరూపాకాశభేదోనామ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస సహావా : దుశ్చీతనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస సాతవా : మోక్షలక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస ఆఠవా : ఆత్మదర్శన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస నవవా : సిద్ధలక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస దహావా : శూన్యత్వనిరసన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస పహిలా : దేవదర్శన ॥ శ్రీరామ ॥
శ్రోతీం వ్హావేం సావధ । విమళ జ్ఞాన బాళబోధ ।
గురుశిష్యాంచా సంవాద । అతి సుగమ పరియేసా ॥ ౧ ॥
గురుశిష్యాంచా సంవాద । అతి సుగమ పరియేసా ॥ ౧ ॥
నానా శాస్త్రేం ధాండోళితాం । ఆయుష్య పురేనా సర్వథా ।
అంతరీ సంశయాచీ వేథా । వాఢోంచి లాగే ॥ ౨ ॥
అంతరీ సంశయాచీ వేథా । వాఢోంచి లాగే ॥ ౨ ॥
నానా తిర్థేం థోరథోరేం । సృష్టిమధ్యేం అపారేం ।
సుగమేం దుర్గమేం దుష్కరేం । పుణ్యదాయకేం ॥ ౩ ॥
సుగమేం దుర్గమేం దుష్కరేం । పుణ్యదాయకేం ॥ ౩ ॥
ఐసీం తీర్థేం సర్వహి కరీ । ఐసా కోణ రే సంసారీ ।
ఫిరోం జాతాం జన్మవరీ । ఆయుష్య పురేనా ॥ ౪ ॥
ఫిరోం జాతాం జన్మవరీ । ఆయుష్య పురేనా ॥ ౪ ॥
నానా తపేం నానా దానేం । నానా యోగ నానా సాధనేం ।
హేం సర్వహి దేవాకారణేం । కరిజేత ఆహే ॥ ౫ ॥
హేం సర్వహి దేవాకారణేం । కరిజేత ఆహే ॥ ౫ ॥
పావావయా దేవాధిదేవా । బహువిధ శ్రమ కరావా ।
తేణేం దేవ ఠాఈం పాడావా । హేం సర్వమత ॥ ౬ ॥
తేణేం దేవ ఠాఈం పాడావా । హేం సర్వమత ॥ ౬ ॥
పావావయా భగవంతాతేం । నానా పంథ నానా మతేం ।
తయా దేవాచేం స్వరూప తేం । కైసే ఆహేం ॥ ౭ ॥
తయా దేవాచేం స్వరూప తేం । కైసే ఆహేం ॥ ౭ ॥
బహుత దేవ సృష్టీవరీ । త్యాంచీ గననా కోణ కరీ ।
యేక దేవ కోణేపరీ । ఠాఈం పడేనా ॥ ౮ ॥
యేక దేవ కోణేపరీ । ఠాఈం పడేనా ॥ ౮ ॥
బహువిధ ఉపాసనా । జ్యాచీ జేథేం పురే కామనా ।
తో తేథేంచి రాహిలా మనా । సదృఢ కరూని ॥ ౯ ॥
తో తేథేంచి రాహిలా మనా । సదృఢ కరూని ॥ ౯ ॥
బహు దేవ బహు భక్త । ఇచ్హ్యా జాలే ఆసక్త ।
బహు ఋషీ బహు మత । వేగళాలేం ॥ ౧౦ ॥
బహు ఋషీ బహు మత । వేగళాలేం ॥ ౧౦ ॥
బహు నివడితాం నివడేనా । యేక నిశ్చయ ఘడేనా ।
శాస్త్రేం భాండతీ పడేనా । నిశ్చయ ఠాఈం ॥ ౧౧ ॥
శాస్త్రేం భాండతీ పడేనా । నిశ్చయ ఠాఈం ॥ ౧౧ ॥
బహుత శాస్త్రీం బహుత భేద । మతాంమతాంస విరోధ ।
ఐసా కరితాం వేవాద । బహుత గేలే ॥ ౧౨ ॥
ఐసా కరితాం వేవాద । బహుత గేలే ॥ ౧౨ ॥
సహస్త్రామధేం కోణీ యేక । పాహే దేవాచా వివేక ।
పరీ త్యా దేవాచేం కౌతుక । ఠాఈం న పడే ॥ ౧౩ ॥
పరీ త్యా దేవాచేం కౌతుక । ఠాఈం న పడే ॥ ౧౩ ॥
థాఈం న పడే కైసేం మ్హణతాం । తేథేం లాగలీ అహంతా ।
దేవ రాహిలా పరతా । అహంతాగుణేం ॥ ౧౪ ॥
దేవ రాహిలా పరతా । అహంతాగుణేం ॥ ౧౪ ॥
ఆతాం అసో హేం బోలణేం । నానా యోగ జ్యాకారణేం ।
తో దేవ కోణ్యా గుణేం । ఠాఈం పడే ॥ ౧౫ ॥
తో దేవ కోణ్యా గుణేం । ఠాఈం పడే ॥ ౧౫ ॥
దేవ కోణాసీ మ్హణావేం । కైసేం తయాసీ జాణావేం ।
తేంచి బోలణేం స్వభావేం । బోలిజేల ॥ ౧౬ ॥
తేంచి బోలణేం స్వభావేం । బోలిజేల ॥ ౧౬ ॥
జేణేం కేలే చరాచర । కేలే సృష్ట్యాది వ్యాపార ।
సర్వకర్తా నిరంతర । నామ జ్యాచేం ॥ ౧౭ ॥
సర్వకర్తా నిరంతర । నామ జ్యాచేం ॥ ౧౭ ॥
తేణేం కేల్యా మేఘమాళా । చంద్రబింబీం అమృతకళా ।
తేజ దిధలేం రవిమండళా । జయా దేవేం ॥ ౧౮ ॥
తేజ దిధలేం రవిమండళా । జయా దేవేం ॥ ౧౮ ॥
జ్యాచీ మర్యాదా సాగరా । జేణేం స్థాపిలేం ఫణివరా ।
జయాచేని గుణేం తారా । అంతరిక్ష ॥ ౧౯ ॥
జయాచేని గుణేం తారా । అంతరిక్ష ॥ ౧౯ ॥
చ్యారీ ఖాణీ చ్యారీ వాణీ । చౌర్యాసి లక్ష జీవయోనీ ।
జేణేం నిర్మిలే లోక తినీ । తయా నావ దేవ ॥ ౨౦ ॥
జేణేం నిర్మిలే లోక తినీ । తయా నావ దేవ ॥ ౨౦ ॥
బ్రహ్మా విష్ణు ఆణీ హర । హే జయాచే అవతార ।
తోచి దేవ హా నిర్ధార । నిశ్చయేంసీం ॥ ౨౧ ॥
తోచి దేవ హా నిర్ధార । నిశ్చయేంసీం ॥ ౨౧ ॥
దేవ్హారాచా ఉఠోని దేవ । కరూం నేణే సర్వ జీవ ।
తయాచేని బ్రహ్మకటావ । నిర్మిలా న వచే ॥ ౨౨ ॥
తయాచేని బ్రహ్మకటావ । నిర్మిలా న వచే ॥ ౨౨ ॥
ఠాఈం ఠాఈం దేవ అసతీ । తేహిం కేలీ నాహీం క్షితీ ।
చంద్ర సూర్య తారా జీమూతీ । తయాంచేని నవ్హే ॥ ౨౩ ॥
చంద్ర సూర్య తారా జీమూతీ । తయాంచేని నవ్హే ॥ ౨౩ ॥
సర్వకర్తా తోచి దేవ । పాహోం జాతాం నిరావేవ ।
జ్యాచీ కళా లీళా లాఘవ । నేణతీ బ్రహ్మాదిక ॥ ౨౪ ॥
జ్యాచీ కళా లీళా లాఘవ । నేణతీ బ్రహ్మాదిక ॥ ౨౪ ॥
యేథేం ఆశంకా ఉఠిలీ । తే పుఢిలీయే సమాసీం ఫీటలీ ।
ఆతాం వృత్తీ సావధ కేలీ । పాహిజే శ్రోతీం ॥ ౨౫ ॥
ఆతాం వృత్తీ సావధ కేలీ । పాహిజే శ్రోతీం ॥ ౨౫ ॥
పైస అవకాశ ఆకాశ । కాంహీంచ నాహీం జేం భకాస ।
తయే నిర్మళీం వాయోస । జన్మ జాలా ॥ ౨౬ ॥
తయే నిర్మళీం వాయోస । జన్మ జాలా ॥ ౨౬ ॥
వాయోపాసూన జాలా వన్హీ । వన్హీపాసునీ జాలేం పాణీ ।
ఐసీ జయాచీ కరణీ । అఘటిత ఘడలీ ॥ ౨౭ ॥
ఐసీ జయాచీ కరణీ । అఘటిత ఘడలీ ॥ ౨౭ ॥
ఉదకాపాసూన సృష్టి జాలీ । స్తంభేవిణ ఉభారలీ ।
ఐసీ విచిత్ర కళా కేలీ । త్యా నావ దేవ ॥ ౨౮ ॥
ఐసీ విచిత్ర కళా కేలీ । త్యా నావ దేవ ॥ ౨౮ ॥
దేవేం నిర్మిలీ హే క్షితీ । తీచే పోటీం పాషాణ హోతీ ।
తయాసచి దేవ మ్హణతీ । వివేకహీన ॥ ౨౯ ॥
తయాసచి దేవ మ్హణతీ । వివేకహీన ॥ ౨౯ ॥
జో సృష్టినిర్మాణకర్తా । తో యే సృష్టీపుర్వీం హోతా ।
మగ హే తయాచీ సత్తా । నిర్మాణ జాలీ ॥ ౩౦ ॥
మగ హే తయాచీ సత్తా । నిర్మాణ జాలీ ॥ ౩౦ ॥
కుల్లాళ పాత్రాపుర్వీం ఆహే । పాత్రేం కాంహీం కుల్లాళ నవ్హే ।
తైసా దేవ పూర్వీంచ ఆహే । పాషాణ నవ్హే సర్వథా ॥ ౩౧ ॥
తైసా దేవ పూర్వీంచ ఆహే । పాషాణ నవ్హే సర్వథా ॥ ౩౧ ॥
మృత్తికేచేం శైన్య కేలేం । కర్తే వేగళే రాహిలే ।
కార్యకారణ యేక కేలేం । తరీ హోణార నాహీం ॥ ౩౨ ॥
కార్యకారణ యేక కేలేం । తరీ హోణార నాహీం ॥ ౩౨ ॥
తథాపి హోఈల పంచభూతిక । నిర్గుణ నవ్హే కాంహీం యేక ।
కార్యాకారణాచా వివేక । భూతాంపరతా నాహీం ॥ ౩౩ ॥
కార్యాకారణాచా వివేక । భూతాంపరతా నాహీం ॥ ౩౩ ॥
అవఘీ సృష్టి జో కర్తా । తో తే సృష్టీహూని పర్తా ।
తేథేం సంశయాచీ వార్తా । కాఢూంచి నయే ॥ ౩౪ ॥
తేథేం సంశయాచీ వార్తా । కాఢూంచి నయే ॥ ౩౪ ॥
ఖాంసూత్రీంచీ బాహులీ । జేణేం పురుషేం నాచవిలీ ।
తోచి బాహులీ హే బోలీ । ఘడే కేవీ ॥ ౩౫ ॥
తోచి బాహులీ హే బోలీ । ఘడే కేవీ ॥ ౩౫ ॥
చ్హయామండపీచీ సేనా । సృష్టిసారిఖీచ రచనా ।
సూత్రేం చాళీ పరీ తో నానా । వేక్తి నవ్హే ॥ ౩౬ ॥
సూత్రేం చాళీ పరీ తో నానా । వేక్తి నవ్హే ॥ ౩౬ ॥
తైసా సృష్టికర్తా దేవ । పరీ తో నవ్హే సృష్టిభావ ।
జేణేం కేలే నానా జీవ । తో జీవ కైసేనీ ॥ ౩౭ ॥
జేణేం కేలే నానా జీవ । తో జీవ కైసేనీ ॥ ౩౭ ॥
జేం జేం జయా కరణేం పడే । తేం తేం తో హేం కైసేం ఘడే ।
మ్హణోని వాయాంచి బాపుడే । సందేహీం పడతీ ॥ ౩౮ ॥
మ్హణోని వాయాంచి బాపుడే । సందేహీం పడతీ ॥ ౩౮ ॥
సృష్టి ఐసేంచి స్వభావేం । గోపుర నిర్మిలేం బరవేం ।
పరీ తో గోపుర కర్తా నవ్హే । నిశ్చయేసీం ॥ ౩౯ ॥
పరీ తో గోపుర కర్తా నవ్హే । నిశ్చయేసీం ॥ ౩౯ ॥
తైసేం జగ నిర్మిలేం జేణేం । తో వేగళా పూర్ణపణేం ।
యేక మ్హణతీ మూర్ఖపణేం । జగ తోచి జగదీశ ॥ ౪౦ ॥
యేక మ్హణతీ మూర్ఖపణేం । జగ తోచి జగదీశ ॥ ౪౦ ॥
ఏవం జగదీశ తో వేగళా । జగ నిర్మాణ త్యాచీ కళా ।
తో సర్వాంమధేం పరీ నిరాళా । అసోన సర్వీం ॥ ౪౧ ॥
తో సర్వాంమధేం పరీ నిరాళా । అసోన సర్వీం ॥ ౪౧ ॥
మ్హణోని భూతాంచా కర్దము । యాసీ అలిప్త ఆత్మారాము ।
అవిద్యాగుణేం మాయాభ్రము । సత్యచి వాటే ॥౪౨ ॥
అవిద్యాగుణేం మాయాభ్రము । సత్యచి వాటే ॥౪౨ ॥
మాయోపాధీ జగడంబర । ఆహే సర్వహి సాచార ।
ఐసా హా విపరీత విచార । కోఠేంచి నాహీం ॥ ౪౩ ॥
ఐసా హా విపరీత విచార । కోఠేంచి నాహీం ॥ ౪౩ ॥
మ్హణోని జగ మిథ్యా సాచ ఆత్మా । సర్వాంపర జో పరమాత్మా ।
అంతర్బాహ్య అంతరాత్మా । వ్యాపూని అసే ॥ ౪౪ ॥
అంతర్బాహ్య అంతరాత్మా । వ్యాపూని అసే ॥ ౪౪ ॥
తయాస మ్హణావేం దేవ । యేర హేం అవఘేంచి వావ ।
ఐసా ఆహే అంతర్భావ । వేదాంతీచా ॥ ౪౫ ॥
ఐసా ఆహే అంతర్భావ । వేదాంతీచా ॥ ౪౫ ॥
పదార్థవస్తు నాసివంత । హేం తోం అనుభవాస యేత ।
యాకారణేం భగవంత । పదార్థావేగళా ॥ ౪౬ ॥
యాకారణేం భగవంత । పదార్థావేగళా ॥ ౪౬ ॥
దేవ విమళ ఆణీ అచళ । శాస్త్రేం బోలతీ సకళ ।
తయా నిశ్చళాస చంచళ । మ్హణోం నయే సర్వథా ॥ ౪౭ ॥
తయా నిశ్చళాస చంచళ । మ్హణోం నయే సర్వథా ॥ ౪౭ ॥
దేవ ఆలా దేవ గేలా । దేవ ఉపజలా దేవ మేలా ।
ఐసేం బోలతాం దురితాలా । కాయ ఉణేం ॥ ౪౮ ॥
ఐసేం బోలతాం దురితాలా । కాయ ఉణేం ॥ ౪౮ ॥
జన్మ మరణాచీ వార్తా । దేవాస లాగేనా సర్వథా ।
దేవ అమర జ్యాచీ సత్తా । త్యాసీ మృత్యు కైసేనీ ॥ ౪౯ ॥
దేవ అమర జ్యాచీ సత్తా । త్యాసీ మృత్యు కైసేనీ ॥ ౪౯ ॥
ఉపజణేం ఆణీ మరణేం । యేణేం జాణేం దుఃఖ భోగణేం ।
హేం త్యా దేవాచేం కరణేం । తో కారణ వేగళా ॥ ౫౦ ॥
హేం త్యా దేవాచేం కరణేం । తో కారణ వేగళా ॥ ౫౦ ॥
అంతఃకరణ పంచప్రాణ । బహుతత్వీం పిండజ్ఞాన ।
యాం సర్వాంస ఆహే చళణ । మ్హణోని దేవ నవ్హేతీ ॥ ౫౧ ॥
యాం సర్వాంస ఆహే చళణ । మ్హణోని దేవ నవ్హేతీ ॥ ౫౧ ॥
యేవం కల్పనేరహిత । తయా నావ భగవంత ।
దేవపణాచీ మాత । తేథేం నాహీం ॥ ౫౨ ॥
దేవపణాచీ మాత । తేథేం నాహీం ॥ ౫౨ ॥
తవ శిష్యేం ఆక్షేపిలేం । తరీ కైసేం బ్రహ్మాండ కేలేం ।
కర్తేపణ కారణ పడిలేం । కార్యామధేం ॥ ౫౩ ॥
కర్తేపణ కారణ పడిలేం । కార్యామధేం ॥ ౫౩ ॥
ద్రష్టేపణేం ద్రష్టా దృశ్యీం । జైసా పడే అనాయాంసీం ।
కర్తేపణే నిర్గుణాసీ । గుణ తైసే ॥ ౫౪ ॥
కర్తేపణే నిర్గుణాసీ । గుణ తైసే ॥ ౫౪ ॥
బ్రహ్మాండకర్తా కవణ । కైసీ త్యాచీ వోళఖణ ।
దేవ సగుణ కిం నిర్గుణ । మహ నిరోపావా ॥ ౫౫ ॥
దేవ సగుణ కిం నిర్గుణ । మహ నిరోపావా ॥ ౫౫ ॥
యేక మ్హణతీ త్యా బ్రహ్మాతేం । ఇచ్హ్యామాత్రేం సృష్టికర్తే ।
సృష్టికర్తే త్యాపర్తేం । కోణ ఆహే ॥ ౫౬ ॥
సృష్టికర్తే త్యాపర్తేం । కోణ ఆహే ॥ ౫౬ ॥
ఆతాం అసో హే బహు బోలీ । సకళ మాయా కోఠూన జాలీ ।
తే హే ఆతాం నిరోపిలీ । పాహిజే స్వామీ ॥ ౫౭ ॥
తే హే ఆతాం నిరోపిలీ । పాహిజే స్వామీ ॥ ౫౭ ॥
ఐసేం ఐకోని వచన । వక్తా మ్హణే సావధాన ।
పుఢిలే సమాసీం నిరూపణ । సాంగిజేల ॥ ౫౮ ॥
పుఢిలే సమాసీం నిరూపణ । సాంగిజేల ॥ ౫౮ ॥
బ్రహ్మీం మాయా కైసీ జాలీ । పుఢేం అసే నిరోపిలీ ।
శ్రోతీం వృత్తి సావధ కేలీ । పాహిజే ఆతాం ॥౫౯ ॥
శ్రోతీం వృత్తి సావధ కేలీ । పాహిజే ఆతాం ॥౫౯ ॥
పుఢేం హేంచి నిరూపణ । విశద కేలేం శ్రవణ ।
జేణేం హోయ సమాధాన । సాధకాంచేం ॥ ౬౦ ॥
జేణేం హోయ సమాధాన । సాధకాంచేం ॥ ౬౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే దేవదర్శననామ సమాస పహిలా ॥ ౧ ॥
సమాస దుసరా : సూక్ష్మఆశంకానిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
మాగాం శ్రోతీం ఆక్షేపిలేం । తేం పాహిజే నిరోపిలేం ।
నిరావేవీం కైసేం జాలేం । చరాచర ॥ ౧ ॥
నిరావేవీం కైసేం జాలేం । చరాచర ॥ ౧ ॥
యాచేం ఐసేం ప్రతివచన । బ్రహ్మ జేం కాం సనాతన ।
తేథేం మాయా మిథ్యాభాన । వివర్తరూప భావే ॥ ౨ ॥
తేథేం మాయా మిథ్యాభాన । వివర్తరూప భావే ॥ ౨ ॥
ఆది యేక పరబ్రహ్మ । నిత్యముక్త అక్రియ పరమ ।
తేథేం అవ్యాకృత సూక్ష్మ । జాలీ మూళమాయా ॥ ౩ ॥
తేథేం అవ్యాకృత సూక్ష్మ । జాలీ మూళమాయా ॥ ౩ ॥
॥ శ్లోక ॥
ఆద్యమేకం పరబ్రహ్మ నిత్యముక్తమవిక్రియమ్ । తస్య మాయా సమావేశో జీవమవ్యాకృతాత్మకమ్ ॥ ఆశంకా ॥
యేక బ్రహ్మా నిరాకార । ముక్త అక్రియే నిర్వికార । తేథేం మాయా వోడంబర । కోఠూన ఆలీ ॥ ౪ ॥
బ్రహ్మ అఖండ నిర్గుణ । తేథేం ఇచ్హా ధరీ కోణ ।
నిర్గుణీం సగుణేంవిణ । ఇచ్హా నాహీం ॥ ౫ ॥
నిర్గుణీం సగుణేంవిణ । ఇచ్హా నాహీం ॥ ౫ ॥
ముళీం అసేచినా సగుణ । మ్హణౌని నామేం నిర్గుణ ।
తేథేం జాలేం సగుణ । కోణేపరీ ॥ ౬ ॥
తేథేం జాలేం సగుణ । కోణేపరీ ॥ ౬ ॥
నిర్గుణచి గుణా ఆలేం । ఐసేం జరీ అనువాదలేం ।
లాగోం పాహే యేణేం బోలేం । మూర్ఖపణ ॥ ౭ ॥
లాగోం పాహే యేణేం బోలేం । మూర్ఖపణ ॥ ౭ ॥
యేక మ్హణతీ నిరావేవ । కరూన అకర్తా తో దేవ ।
త్యాచీ లీళా బాపుడే జీవ । కాయే జాణతీ ॥ ౮ ॥
త్యాచీ లీళా బాపుడే జీవ । కాయే జాణతీ ॥ ౮ ॥
యేక మ్హణతీ తో పరమాత్మా । కోణ జాణే త్యాచా మహిమా ।
ప్రాణీ బాపుడా జీవాత్మా । కాయే జాణే ॥ ౯ ॥
ప్రాణీ బాపుడా జీవాత్మా । కాయే జాణే ॥ ౯ ॥
ఉగాచ మహిమా సాంగతీ । శాస్త్రార్థ అవఘా లోపితీ ।
బళేంచి నిర్గుణాస మ్హణతీ । కరూని అకర్తా ॥ ౧౦ ॥
బళేంచి నిర్గుణాస మ్హణతీ । కరూని అకర్తా ॥ ౧౦ ॥
ముళీం నాహీం కర్తవ్యతా । కోణ కరూన అకర్తా ।
కర్తా అకర్తా హే వార్తా । సమూళ మిథ్యా ॥ ౧౧ ॥
కర్తా అకర్తా హే వార్తా । సమూళ మిథ్యా ॥ ౧౧ ॥
జేం ఠాఈంచేం నిర్గుణ । తేథేం కైచేం కర్తేపణ ।
తరీ హే ఇచ్హా ధరీ కోణ । సృష్టిరచావ్యాచీ ॥ ౧౨ ॥
తరీ హే ఇచ్హా ధరీ కోణ । సృష్టిరచావ్యాచీ ॥ ౧౨ ॥
ఇచ్హా పరమేశ్వరాచీ । ఐసీ యుక్తీ బహుతేకాంచీ ।
పరీ త్యా నిర్గుణాస ఇచ్హా కైంచీ । హేం కళేనా ॥ ౧౩ ॥
పరీ త్యా నిర్గుణాస ఇచ్హా కైంచీ । హేం కళేనా ॥ ౧౩ ॥
తరీ హే ఇతుకేం కోణేం కేలేం । కింవా ఆపణచి జాలేం ।
దేవేంవిణ ఉభారలేం । కోణేపరీ ॥ ౧౪ ॥
దేవేంవిణ ఉభారలేం । కోణేపరీ ॥ ౧౪ ॥
దేవేంవిణ జాలేం సర్వ । మగ దేవాస కైంచా ఠావ ।
యేథేం దేవాచా అభావ । దిసోన ఆలా ॥ ౧౫ ॥
యేథేం దేవాచా అభావ । దిసోన ఆలా ॥ ౧౫ ॥
దేవ మ్హణే సృష్టికర్తా । తరీ యేవం పాహే సగుణతా ।
నిర్గుణపణాచీ వార్తా । దేవాచీ బుడాలీ ॥ ౧౬ ॥
నిర్గుణపణాచీ వార్తా । దేవాచీ బుడాలీ ॥ ౧౬ ॥
దేవ ఠాఈంచా నిర్గుణ । తరీ సృష్టికర్తా కోణ ।
కర్తేపణాచేం సగుణ । నాసివంత ॥ ౧౭ ॥
కర్తేపణాచేం సగుణ । నాసివంత ॥ ౧౭ ॥
యేథేం పడిలే విచార । కైసేం జాలేం సచరాచర ।
మాయా మ్హణోం స్వతంతర తరీ హేంహి విపరీత దిసే ॥ ౧౮ ॥
మాయా మ్హణోం స్వతంతర తరీ హేంహి విపరీత దిసే ॥ ౧౮ ॥
మాయా కోణీం నాహీం కేలీ । హే ఆపణచి విస్తారలీ ।
ఐసేం బోలతాం బుడాలీ । దేవాచీ వార్తా ॥ ౧౯ ॥
ఐసేం బోలతాం బుడాలీ । దేవాచీ వార్తా ॥ ౧౯ ॥
దేవ నిర్గుణ స్వతసిద్ధ । త్యాసీ మాయేసి కాయే సమంధ ।
ఐసేం బోలతాం విరుద్ధ । దిసోన ఆలేం ॥ ౨౦ ॥
ఐసేం బోలతాం విరుద్ధ । దిసోన ఆలేం ॥ ౨౦ ॥
సకళ కాంహీం కర్తవ్యతా । ఆలీ మాయేచ్యాచి మాథాం ।
తరీ భక్తాంస ఉద్ధరితా । దేవ నాహీం కీం ॥ ౨౧ ॥
తరీ భక్తాంస ఉద్ధరితా । దేవ నాహీం కీం ॥ ౨౧ ॥
దేవేంవిణ నుస్తీ మాయా । కోణ నేఈల విలయా ।
ఆమ్హాం భక్తాం సాంభాళాయా । కోణీచ నాహీం ॥ ౨౨ ॥
ఆమ్హాం భక్తాం సాంభాళాయా । కోణీచ నాహీం ॥ ౨౨ ॥
మ్హణోని మాయా స్వతంతర । ఐసా న ఘడే కీం విచార ।
మాయేస నిర్మితా సర్వేశ్వర । తో యేకచి ఆహే ॥ ౨౩ ॥
మాయేస నిర్మితా సర్వేశ్వర । తో యేకచి ఆహే ॥ ౨౩ ॥
తరీ తో కైసా ఆహే ఈశ్వర । మాయేచా కైసా విచార ।
తరీ హేం ఆతాం సవిస్తర । బోలిలేం పాహిజే ॥ ౨౪ ॥
తరీ హేం ఆతాం సవిస్తర । బోలిలేం పాహిజే ॥ ౨౪ ॥
శ్రోతాం వ్హావేం సావధాన । యేకాగ్ర కరూనియాం మన ।
ఆతాం కథానుసంధాన । సావధ ఐకా ॥ ౨౫ ॥
ఆతాం కథానుసంధాన । సావధ ఐకా ॥ ౨౫ ॥
యేకే ఆశంకేచా భావ । జనీం వేగళాలే అనుభవ ।
తేహి బోలిజేతీ సర్వ । యేథానుక్రమేం ॥ ౨౬ ॥
తేహి బోలిజేతీ సర్వ । యేథానుక్రమేం ॥ ౨౬ ॥
యేక మ్హణతీ దేవేం కేలీ । మ్హణోని హే విస్తారలీ ।
దేవాస ఇచ్హ్యా నస్తీ జాలీ । తరీ హే మాయా కైంచీ ॥ ౨౭ ॥
దేవాస ఇచ్హ్యా నస్తీ జాలీ । తరీ హే మాయా కైంచీ ॥ ౨౭ ॥
యేక మ్హణతీ దేవ నిర్గుణ । తేథేం ఇచ్హా కరీ కోణ ।
మాయా మిథ్యా హే ఆపణ । జాలీచ నాహీ ॥ ౨౮ ॥
మాయా మిథ్యా హే ఆపణ । జాలీచ నాహీ ॥ ౨౮ ॥
యేక మ్హణతీ ప్రత్యక్ష దిసే । తయేసీ నాహీం మ్హణతాం కైసేం ।
మాయా హే అనాది అసే । శక్తీ ఈశ్వరాచీ ॥ ౨౯ ॥
మాయా హే అనాది అసే । శక్తీ ఈశ్వరాచీ ॥ ౨౯ ॥
యేక మ్హణతీ సాచ అసే । తరీ హే జ్ఞానేం కైసీ నిరసే ।
సాచాసారిఖీచ దిసే । పరీ హే మిథ్యా ॥ ౩౦ ॥
సాచాసారిఖీచ దిసే । పరీ హే మిథ్యా ॥ ౩౦ ॥
యేక మ్హణతీ మిథ్యా స్వభావేం । తరీ సాధన కాసయా కరావేం ।
భక్తిసాధన బోలిలేం దేవేం । మాయాత్యాగాకారణేం ॥ ౩౧ ॥
భక్తిసాధన బోలిలేం దేవేం । మాయాత్యాగాకారణేం ॥ ౩౧ ॥
యేక మ్హణతీ మిథ్యా దిసతేం । భయేం అజ్ఞానసన్యేపాతేం ।
సాధన ఔషధహీ ఘేఈజేతేం । పరీ తేం దృశ్య మిథ్యా ॥ ౩౨ ॥
సాధన ఔషధహీ ఘేఈజేతేం । పరీ తేం దృశ్య మిథ్యా ॥ ౩౨ ॥
అనంత సాధనేం బోలిలీం । నానా మతేం భాంబావలీం ।
తరీ మాయా న వచే త్యాగిలీ । మిథ్యా కైసీ మ్హణావీ ॥ ౩౩ ॥
తరీ మాయా న వచే త్యాగిలీ । మిథ్యా కైసీ మ్హణావీ ॥ ౩౩ ॥
మిథ్యా బోలే యోగవాణీ । మిథ్యా వేదశాస్త్రీం పురాణీం ।
మిథ్యా నానా నిరూపణీం । బోలిలీ మాయా ॥ ౩౪ ॥
మిథ్యా నానా నిరూపణీం । బోలిలీ మాయా ॥ ౩౪ ॥
మాయా మిథ్యా మ్హణతాం గేలీ । హే వార్తా నాహీం ఐకిలీ ।
మిథ్యా మ్హణతాంచ లాగలీ । సమాగమేం ॥ ౩౫ ॥
మిథ్యా మ్హణతాంచ లాగలీ । సమాగమేం ॥ ౩౫ ॥
జయాచే అంతరీం జ్ఞాన । నాహీం వోళఖిలే సజ్జన ।
తయాస మిథ్యాభిమాన । సత్యచి వాటే ॥ ౩౬ ॥
తయాస మిథ్యాభిమాన । సత్యచి వాటే ॥ ౩౬ ॥
జేణేం జైసా నిశ్చయే కేలా । తయాసీ తైసాచి ఫళలా ।
పాహే తోచి దిసే బింబలా । తైసీ మాయా ॥ ౩౭ ॥
పాహే తోచి దిసే బింబలా । తైసీ మాయా ॥ ౩౭ ॥
యేక మ్హణతీ మాయా కైంచీ । ఆహే తే సర్వ బ్రహ్మచి ।
థిజల్యా విఘురల్యా ఘృతాచీ । ఐక్యతా న మోడే ॥ ౩౮ ॥
థిజల్యా విఘురల్యా ఘృతాచీ । ఐక్యతా న మోడే ॥ ౩౮ ॥
థిజలేం ఆణీ విఘురలేం । హేం స్వరూపీం నాహీం బోలిలేం ।
సాహిత్య భంగలేం యేణేం బోలేం । మ్హణతీ యేక ॥ ౩౯ ॥
సాహిత్య భంగలేం యేణేం బోలేం । మ్హణతీ యేక ॥ ౩౯ ॥
యేక మ్హణతీ సర్వ బ్రహ్మ । హేం న కళే జయాస వర్మ ।
తయాచేం అంతరీంచా భ్రమ । గేలాచ నాహీం ॥ ౪౦ ॥
తయాచేం అంతరీంచా భ్రమ । గేలాచ నాహీం ॥ ౪౦ ॥
యేక మ్హణతీ యేకచి దేవ । తేథేం కైంచేం ఆణిలేం సర్వ ।
సర్వ బ్రహ్మ హేం అపూర్వ । ఆశ్చిర్య వాటే ॥ ౪౧ ॥
సర్వ బ్రహ్మ హేం అపూర్వ । ఆశ్చిర్య వాటే ॥ ౪౧ ॥
యేక మ్హణతీ యేకచి ఖరేం । ఆనుహి నాహీం దుసరేం ।
సర్వ బ్రహ్మ యేణేం ప్రకారేం । సహజచి జాలేం ॥ ౪౨ ॥
సర్వ బ్రహ్మ యేణేం ప్రకారేం । సహజచి జాలేం ॥ ౪౨ ॥
సర్వ మిథ్యా యేకసరేం । ఉరలేం తేంచి బ్రహ్మ ఖరేం ।
ఐసీం వాక్యేం శాస్త్రాధారేం । బోలతీ యేక ॥ ౪౩ ॥
ఐసీం వాక్యేం శాస్త్రాధారేం । బోలతీ యేక ॥ ౪౩ ॥
ఆళంకార ఆణీ సువర్ణ । తేథేం నాహీం భిన్నపణ ।
ఆటాఆటీ వేర్థ సీణ । మ్హణతీ యేక ॥ ౪౪ ॥
ఆటాఆటీ వేర్థ సీణ । మ్హణతీ యేక ॥ ౪౪ ॥
హీన ఉపమా యేకదేసీ । కైసీ సాహేల వస్తూసీ ।
వర్ణవేక్తీ అవ్యక్తాసీ । సామ్యతా న ఘడే ॥ ౪౫ ॥
వర్ణవేక్తీ అవ్యక్తాసీ । సామ్యతా న ఘడే ॥ ౪౫ ॥
సువర్ణీం దృష్టీ ఘాలితాం । ముళీచ ఆహే వేక్తతా ।
ఆళంకార సోనేం పాహతాం సోనేంచి అసే ॥ ౪౬ ॥
ఆళంకార సోనేం పాహతాం సోనేంచి అసే ॥ ౪౬ ॥
ముళీం సోనేంచి హేం వేక్త । జడ యేకదేసీ పీత ।
పూర్ణాస అపూర్ణాచా దృష్టాంత । కేవీం ఘడే ॥ ౪౭ ॥
పూర్ణాస అపూర్ణాచా దృష్టాంత । కేవీం ఘడే ॥ ౪౭ ॥
దృష్టాంత తితుకా యేకదేసీ । దేణేం ఘడే కళాయాసీ ।
సింధు ఆణీ లహరీసీ । భిన్నత్వ కైంచేం ॥ ౪౮ ॥
సింధు ఆణీ లహరీసీ । భిన్నత్వ కైంచేం ॥ ౪౮ ॥
ఉత్తమ మధేమ కనిష్ఠ । యేకా దృష్టాంతేం కళే పష్ట ।
యేకా దృష్టాంతేం నష్ట । సందేహ వాఢే ॥ ౪౯ ॥
యేకా దృష్టాంతేం నష్ట । సందేహ వాఢే ॥ ౪౯ ॥
కైంచా సింధు కైంచీ లహరీ । అచళాస చళాచీ సరీ ।
సాచా ఐసీ వోడంబరీ । మానూంచ నయే ॥ ౫౦ ॥
సాచా ఐసీ వోడంబరీ । మానూంచ నయే ॥ ౫౦ ॥
వోడంబరీ హే కల్పనా । నానా భాస దాఖవీ జనా ।
యేరవీ హే జాణా । బ్రహ్మచి అసే ॥ ౫౧ ॥
యేరవీ హే జాణా । బ్రహ్మచి అసే ॥ ౫౧ ॥
ఐసా వాద యేకమేకాం । లాగతాం రాహిలీ ఆశంకా ।
తేచి ఆతాం పుఢేం ఐకా । సావధ హోఊనీ ॥ ౫౨ ॥
తేచి ఆతాం పుఢేం ఐకా । సావధ హోఊనీ ॥ ౫౨ ॥
మాయా మిథ్యా కళోం ఆలీ । పరీ తే బ్రహ్మీం కైసీ జాలీ ।
మ్హణావీ తే నిర్గుణేం కేలీ । తరీ తే ముళీంచ మిథ్యా ॥ ౫౩ ॥
మ్హణావీ తే నిర్గుణేం కేలీ । తరీ తే ముళీంచ మిథ్యా ॥ ౫౩ ॥
మిథ్యా శబ్దీం కాంహీంచ నాహీం । తేథేం కేలేం కోణేం కాఈ ।
కరణేం నిర్గుణాచా ఠాఈం । హేంహి అఘటిత ॥ ౫౪ ॥
కరణేం నిర్గుణాచా ఠాఈం । హేంహి అఘటిత ॥ ౫౪ ॥
కర్తా ఠాంఈచా అరూప । కేలేం తేంహి మిథ్యారూప ।
తథాపీ ఫేడూం ఆక్షేప । శ్రోతయాంచా ॥ ౫౫ ॥
తథాపీ ఫేడూం ఆక్షేప । శ్రోతయాంచా ॥ ౫౫ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సూక్ష్మఆశంకానిరూపణ సమాస దుసరా ॥ ౨ ॥
సమాస తిసరా : సూక్ష్మఆశంకానిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
అరే జే జాలేంచి నాహీం । త్యాచీ వార్తా పుససీ కాఈ ।
తథాపి సాంగోం జేణేం కాంహీం । సంశయ నురే ॥ ౧ ॥
తథాపి సాంగోం జేణేం కాంహీం । సంశయ నురే ॥ ౧ ॥
దోరీకరితాం భుజంగ । జళాకరితాం తరంగ ।
మార్తండాకరితాం చాంగ । మృగజళ వాహే ॥ ౨ ॥
మార్తండాకరితాం చాంగ । మృగజళ వాహే ॥ ౨ ॥
కల్పేనికరితాం స్వప్న దిసే । సింపీకరితాం రుపేం భాసే ।
జళాకరితాం గార వసే । నిమిష్య యేక ॥ ౩ ॥
జళాకరితాం గార వసే । నిమిష్య యేక ॥ ౩ ॥
మాతీకరితాం భింతీ జాలీ । సిన్ధుకరితాం లహరీ ఆలీ ।
తిళాకరితాం పుతళీ । దిసోం లాగే ॥ ౪ ॥
తిళాకరితాం పుతళీ । దిసోం లాగే ॥ ౪ ॥
సోన్యాకరితాం అళంకార । తంతుకరితాం జాలేం చీర ।
కాసవాకరితాం విస్తార । హాతాపాయాంచా ॥ ౫ ॥
కాసవాకరితాం విస్తార । హాతాపాయాంచా ॥ ౫ ॥
తూప హోతేం తరీ థిజలేం । తరీకరితాం మీఠ జాలేం ।
బింబాకరితాం బింబలేం । ప్రతిబింబ ॥ ౬ ॥
బింబాకరితాం బింబలేం । ప్రతిబింబ ॥ ౬ ॥
పృథ్వీకరితాం జాలేం ఝాడ । ఝాడాకరితాం చ్హ్యాయా వాడ ।
ధాతుకరితాం పవాడ । ఉంచ నీచ వర్ణాచా ॥ ౭ ॥
ధాతుకరితాం పవాడ । ఉంచ నీచ వర్ణాచా ॥ ౭ ॥
ఆతాం అసో హా దృష్టాంత । అద్వైతాస కైంచేం ద్వైత ।
ద్వైతేంవిణ అద్వైత । బోలతాంచ న యే ॥ ౮ ॥
ద్వైతేంవిణ అద్వైత । బోలతాంచ న యే ॥ ౮ ॥
భాసాకరితాం భాస భాసే । దృశ్యాకరితాం అదృశ్య దిసే ।
అదృశ్యాస ఉపమా నసే । మ్హణోని నిరోపమ ॥ ౯ ॥
అదృశ్యాస ఉపమా నసే । మ్హణోని నిరోపమ ॥ ౯ ॥
కల్పేనేవిరహిత హేత । దృశ్యావేగళా దృష్టాంత ।
ద్వైతావేగళేం ద్వైత । కైసేం జాలేం ॥ ౧౦ ॥
ద్వైతావేగళేం ద్వైత । కైసేం జాలేం ॥ ౧౦ ॥
విచిత్ర భగవంతాచీ కరణీ । వర్ణవేనా సహస్త్రఫణీ ।
తేణేం కేలీ ఉభవణీ । అనంత బ్రహ్మాండాచీ ॥ ౧౧ ॥
తేణేం కేలీ ఉభవణీ । అనంత బ్రహ్మాండాచీ ॥ ౧౧ ॥
పరమాత్మా పరమేశ్వరు । సర్వకర్తా జో ఈశ్వరూ ।
తయాపాసూని విస్తారు । సకళ జాలా ॥ ౧౨ ॥
తయాపాసూని విస్తారు । సకళ జాలా ॥ ౧౨ ॥
ఐసీం అనంత నామేం ధరీ । అనంత శక్తీ నిర్మాణ కరీ ।
తోచి జాణావా చతురీం । మూళపురుష ॥ ౧౩ ॥
తోచి జాణావా చతురీం । మూళపురుష ॥ ౧౩ ॥
త్యా మూళపురుషాచీ వోళఖణ । తే మూళమాయాచి ఆపణ ।
సకళ కాంహీం కర్తేపణ । తేథేంచి ఆలేం ॥ ౧౪ ॥
సకళ కాంహీం కర్తేపణ । తేథేంచి ఆలేం ॥ ౧౪ ॥
॥ శ్లోక ॥
కార్యకారణ కర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే ॥ హే ఉఘడ బోలతాం న యే ।
మోడోం పాహాతో ఉపాయే । యేరవీం హేం పాహతాం కాయ । సాచ ఆహే ॥ ౧౫ ॥
మోడోం పాహాతో ఉపాయే । యేరవీం హేం పాహతాం కాయ । సాచ ఆహే ॥ ౧౫ ॥
దేవాపాసూన సకళ జాలేం । హేం సర్వాంస మానలేం ।
పరీ త్యా దేవాస వోళఖిలేం । పాహిజే కీం ॥ ౧౬ ॥
పరీ త్యా దేవాస వోళఖిలేం । పాహిజే కీం ॥ ౧౬ ॥
సిద్ధాంచే జేం నిరూపణ । జేం సాధకాంస న మనే జాణ ।
పక్వ నాహీం అంతఃకర్ణ । మ్హణోనియాం ॥ ౧౭ ॥
పక్వ నాహీం అంతఃకర్ణ । మ్హణోనియాం ॥ ౧౭ ॥
అవిద్యాగుణేం బోలిజే జీవ । మాయాగుణేం బోలిజే శివ ।
మూళమాయా గుణేం దేవ । బోలిజేతో ॥ ౧౮ ॥
మూళమాయా గుణేం దేవ । బోలిజేతో ॥ ౧౮ ॥
మ్హణౌని కారణ మూళమాయా । అనంత శక్తీ ధరావయా ।
తేథీచా అర్థ జాణావయా । అనుభవీ పాహిజే ॥ ౧౯ ॥
తేథీచా అర్థ జాణావయా । అనుభవీ పాహిజే ॥ ౧౯ ॥
మూళమాయా తోచి మూళపురుష । తోచి సర్వాంచా ఈశ ।
అనంతనామీ జగదీశ । తయాసీచి బోలిజే ॥ ౨౦ ॥
అనంతనామీ జగదీశ । తయాసీచి బోలిజే ॥ ౨౦ ॥
అవఘీ మాయా విస్తారలీ । పరీ హే నిశేష నాథిలీ ।
ఐసియా వచనాచీ ఖోలీ । విరుళా జాణే ॥ ౨౧ ॥
ఐసియా వచనాచీ ఖోలీ । విరుళా జాణే ॥ ౨౧ ॥
ఐసేం అనుర్వాచ్య బోలిజే । పరీ హేం స్వానుభవేం జాణిజే ।
సంతసంగేవిణ నుమజే । కాంహీ కేల్యాం ॥ ౨౨ ॥
సంతసంగేవిణ నుమజే । కాంహీ కేల్యాం ॥ ౨౨ ॥
మాయా తోచి మూళపురుష । సాధకాం న మనే హేం నిశేష ।
పరీ అనంతనామీ జగదీశ । కోణాస మ్హణావేం ॥ ౨౩ ॥
పరీ అనంతనామీ జగదీశ । కోణాస మ్హణావేం ॥ ౨౩ ॥
నామరూప మాయే లాగలేం । తరీ హేం బోలణేం నీటచి జాలేం ।
యేథేం శ్రోతీం అనుమానిలేం । కాసయాసీ ॥ ౨౪ ॥
యేథేం శ్రోతీం అనుమానిలేం । కాసయాసీ ॥ ౨౪ ॥
ఆతాం అసో హే సకళ బోలీ । మాగీల ఆశంకా రాహిలీ ।
నిరాకారీం కైసీ జాలీ । మూళమాయా ॥ ౨౫ ॥
నిరాకారీం కైసీ జాలీ । మూళమాయా ॥ ౨౫ ॥
దృష్టీబంధన మిథ్యా సకళ । పరీ తో కైసా జాలా ఖేళ ।
హేంచి ఆతాం అవఘేం నివళ । కరూన దాఊం ॥ ౨౬ ॥
హేంచి ఆతాం అవఘేం నివళ । కరూన దాఊం ॥ ౨౬ ॥
ఆకాశ అసతాం నిశ్చళ । మధేం వాయో జాలా చంచళ ।
తైసీ జాణావీ కేవళ । మూళమాయా ॥ ౨౭ ॥
తైసీ జాణావీ కేవళ । మూళమాయా ॥ ౨౭ ॥
రూప వాయోచేం జాలేం । తేణేం ఆకాశ భంగలేం ।
ఐసేం హేం సత్య మానలేం । నవచే కిం కదా ॥ ౨౮ ॥
ఐసేం హేం సత్య మానలేం । నవచే కిం కదా ॥ ౨౮ ॥
తైసీ మూళమాయా జాలీ । ఆణీ నిర్గుణతా సంచలీ ।
యేణేం దృష్టాంతేం తుటలీ । మాగీల ఆశంకా ॥ ౨౯ ॥
యేణేం దృష్టాంతేం తుటలీ । మాగీల ఆశంకా ॥ ౨౯ ॥
వాయు నవ్హతా పురాతన । తైసీ మూళమాయా జాణ ।
సాచ మ్హణతాం పున్హా లీన । హోతసే ॥ ౩౦ ॥
సాచ మ్హణతాం పున్హా లీన । హోతసే ॥ ౩౦ ॥
వాయో రూపేం కైసా ఆహే । తైసీ మూళమాయా పాహేం ।
భాసే పరీ తేం న లాహే । రూప తయేచేం ॥ ౩౧ ॥
భాసే పరీ తేం న లాహే । రూప తయేచేం ॥ ౩౧ ॥
వాయో సత్య మ్హణో జాతాం । పరీ తో న యే దాఖవితాం ।
తయాకడే పాహోం జాతాం । ధుళీచ దిసే ॥ ౩౨ ॥
తయాకడే పాహోం జాతాం । ధుళీచ దిసే ॥ ౩౨ ॥
తైసీ మూళమాయా భాసే । భాసీ పరీ తే న దిసే ।
పుఢేం విస్తారలీ అసే । మాయా అవిద్యా ॥ ౩౩ ॥
పుఢేం విస్తారలీ అసే । మాయా అవిద్యా ॥ ౩౩ ॥
జైసేం వాయోచేని యోగేం । దృశ్య ఉడే గగనమార్గేం ।
మూళమాయేచ్యా సంయోగేం । తైసేం జగ ॥ ౩౪ ॥
మూళమాయేచ్యా సంయోగేం । తైసేం జగ ॥ ౩౪ ॥
గగనీం ఆభాళ నాథిలేం । అకస్మాత ఉద్భవలేం ।
మాయేచేని గుణేం జాలేం । తైసేం జగ ॥ ౩౫ ॥
మాయేచేని గుణేం జాలేం । తైసేం జగ ॥ ౩౫ ॥
నాథిలేంచి గగన నవ్హతేం । అకస్మాత ఆలేం తేథేం ।
తైసేం దృశ్య జాలేం యేథేం । తైసియాపరీ ॥ ౩౬ ॥
తైసేం దృశ్య జాలేం యేథేం । తైసియాపరీ ॥ ౩౬ ॥
పరీ త్యా ఆభాళాకరితాం । గగనాచీ గేలీ నిశ్చళతా ।
వాటే పరీ తే తత్వతా । తైసీచ ఆహే ॥ ౩౭ ॥
వాటే పరీ తే తత్వతా । తైసీచ ఆహే ॥ ౩౭ ॥
తైసేం మాయేకరితాం నిర్గుణ । వాటే జాలేం సగుణ ।
పరీ తేం పాహతాం సంపూర్ణ । జైసేం తైసేం ॥ ౩౮ ॥
పరీ తేం పాహతాం సంపూర్ణ । జైసేం తైసేం ॥ ౩౮ ॥
ఆభాళ ఆలే ఆణి గేలేం । తరీ గగన తేం సంచలేం ।
తైసేం గుణా నాహీం ఆలేం । నిర్గుణ బ్రహ్మ ॥ ౩౯ ॥
తైసేం గుణా నాహీం ఆలేం । నిర్గుణ బ్రహ్మ ॥ ౩౯ ॥
నభ మాథా లాగలేం దిసే । పరీ తేం జైసేం తైసేం అసే ।
తైసేం జాణావేం విశ్వాసేం । నిర్గుణ బ్రహ్మ ॥ ౪౦ ॥
తైసేం జాణావేం విశ్వాసేం । నిర్గుణ బ్రహ్మ ॥ ౪౦ ॥
ఊర్ధ పాహాతాం ఆకాశ । నిళిమా దిసే సావకాస ।
పరి తో జాణిజే మిథ్యాభాస । భాసలాసే ॥ ౪౧ ॥
పరి తో జాణిజే మిథ్యాభాస । భాసలాసే ॥ ౪౧ ॥
ఆకాశ పాలథేం ఘాతలేం । చహూంకడే ఆటోపలేం ।
వాటే విశ్వాస కోండిలే । పరీ తేం మోకళేచి అసే ॥ ౪౨ ॥
వాటే విశ్వాస కోండిలే । పరీ తేం మోకళేచి అసే ॥ ౪౨ ॥
పర్వతీం నిళా రంగ దిసే । పరీ తో తయా లాగలా నసే ।
అలిప్త జాణావే తైసేం । నిర్గుణ బ్రహ్మ ॥ ౪౩ ॥
అలిప్త జాణావే తైసేం । నిర్గుణ బ్రహ్మ ॥ ౪౩ ॥
రథ ధావతాం పృథ్వీ చంచళ । వాటే పరీ తే అసే నిశ్చళ ।
తైసేం పరబ్రహ్మ కేవళ । నిర్గుణ జాణావేం ॥ ౪౪ ॥
తైసేం పరబ్రహ్మ కేవళ । నిర్గుణ జాణావేం ॥ ౪౪ ॥
ఆభాళాకరితాం మయంక । వాటే ధావతో నిశంక ।
పరీ తేం అవఘేం మాఈక । ఆభాళ చళే ॥ ౪౫ ॥
పరీ తేం అవఘేం మాఈక । ఆభాళ చళే ॥ ౪౫ ॥
ఝళే అథవా అగ్నిజ్వాళ । తేణేం కంపిత దిసే అంత్రాళ ।
వాటే పరీ తేం నిశ్చళ । జైసేం తైసేం ॥ ౪౬ ॥
వాటే పరీ తేం నిశ్చళ । జైసేం తైసేం ॥ ౪౬ ॥
తైసేం స్వరూప హేం సంచలేం । అసతాం వాటే గుణా ఆలేం ।
ఐసేం కల్పనేసి గమలేం । పరీ తే మిథ్యా ॥ ౪౭ ॥
ఐసేం కల్పనేసి గమలేం । పరీ తే మిథ్యా ॥ ౪౭ ॥
దృష్టిబంధనాచా ఖేళ । తైసీ మాయా హే చంచళ ।
వస్తు శాశ్వత నిశ్చళ । జైసీ తైసీ ॥ ౪౮ ॥
వస్తు శాశ్వత నిశ్చళ । జైసీ తైసీ ॥ ౪౮ ॥
ఐసీ వస్తు నిరావేవ । మాయా దాఖవీ అవేవ ।
ఈచా ఐసా స్వభావ । నాథిలీచ హే ॥ ౪౯ ॥
ఈచా ఐసా స్వభావ । నాథిలీచ హే ॥ ౪౯ ॥
మాయా పాహాతాం ముళీం నసే । పరీ హే సాచా ఐసీ భాసే ।
ఉద్భవే ఆణి నిరసే । ఆభాళ జైసేం ॥ ౫౦ ॥
ఉద్భవే ఆణి నిరసే । ఆభాళ జైసేం ॥ ౫౦ ॥
ఐసీ మాయా ఉద్భవలీ । వస్తు నిర్గుణ సంచలీ ।
అహం ఐసీ స్ఫుర్తి జాలీ । తేచి మాయా ॥ ౫౧ ॥
అహం ఐసీ స్ఫుర్తి జాలీ । తేచి మాయా ॥ ౫౧ ॥
గుణమాయేచే పవాడే । నిర్గుణీం హేం కాంహీంచ న ఘడే ।
పరీ హేం ఘడే ఆణీ మోడే । సస్వరూపీం ॥ ౫౨ ॥
పరీ హేం ఘడే ఆణీ మోడే । సస్వరూపీం ॥ ౫౨ ॥
జైసీ దృష్టీ తరళలీ । తేణేం సేనాచ భాసలీ ।
పాహాతాం ఆకాశీంచ జాలీ । పరీ తే మిథ్యా ॥ ౫౩ ॥
పాహాతాం ఆకాశీంచ జాలీ । పరీ తే మిథ్యా ॥ ౫౩ ॥
మిథ్యా మాయేచా ఖేళ । ఉద్భవ బోలిలా సకళ ।
నానాతత్వాంచా పాల్హాళ । సాండూనియాం ॥ ౫౪ ॥
నానాతత్వాంచా పాల్హాళ । సాండూనియాం ॥ ౫౪ ॥
తత్వేం ముళీంచ ఆహేతీ । వోంకార వాయోచీ గతీ ।
తేథీచా అర్థ జాణతీ । దక్ష జ్ఞానీ ॥ ౫౫ ॥
తేథీచా అర్థ జాణతీ । దక్ష జ్ఞానీ ॥ ౫౫ ॥
మూళమాయేచే చళణ । తేంచి వాయోచేం లక్షణ ।
సూక్ష్మ తత్వేం తేంచి జాణ । జడత్వా పావలీం ॥ ౫౬ ॥
సూక్ష్మ తత్వేం తేంచి జాణ । జడత్వా పావలీం ॥ ౫౬ ॥
ఐసీం పంచమాహాంభూతేం । పూర్వీం హోతీ అవేక్తేం ।
పుఢేం జాలీం వేక్తేం । సృష్టిరచనేసీ ॥ ౫౭ ॥
పుఢేం జాలీం వేక్తేం । సృష్టిరచనేసీ ॥ ౫౭ ॥
మూళమాయేచేం లక్షణ । తేంచి పంచభూతిక జాణ ।
త్యాచీ పాహేం వోళఖణ । సూక్ష్మదృష్టీం ॥ ౫౮ ॥
త్యాచీ పాహేం వోళఖణ । సూక్ష్మదృష్టీం ॥ ౫౮ ॥
ఆకాశ వాయోవిణ । ఇచ్హ్యాశబ్ద కరీ కోణ ।
ఇచ్హాశక్తీ తేచి జాణ । తేజస్వరూప ॥ ౫౯ ॥
ఇచ్హాశక్తీ తేచి జాణ । తేజస్వరూప ॥ ౫౯ ॥
మృదపణ తేచి జళ । జడత్వ పృథ్వీ కేవళ ।
ఐసీ మూళమాయా సకళ । పంచభూతిక జాణావీ ॥ ౬౦ ॥
ఐసీ మూళమాయా సకళ । పంచభూతిక జాణావీ ॥ ౬౦ ॥
యేక యేక భూతాంపోటీం । పంచభూతాంచీ రాహాటీ ।
సర్వ కళే సూక్ష్మదృష్టీ । ఘాలూన పాహాతాం ॥ ౬౧ ॥
సర్వ కళే సూక్ష్మదృష్టీ । ఘాలూన పాహాతాం ॥ ౬౧ ॥
పుఢేం జడత్వాస ఆలీం । తరీ అసతీం కాలవలీం ।
ఐసీ మాయా విస్తారలీ । పంచభూతిక ॥ ౬౨ ॥
ఐసీ మాయా విస్తారలీ । పంచభూతిక ॥ ౬౨ ॥
మూళమాయా పాహాతాం ముళీం । అథవా అవిద్యా భూమండళీం ।
స్వర్గ్య మృత్య పాతాళీం । పాంచచి భూతేం ॥ ౬౩ ॥
స్వర్గ్య మృత్య పాతాళీం । పాంచచి భూతేం ॥ ౬౩ ॥
॥ శ్లోక ॥
స్వర్గే మృత్యౌ పాతాలే వా యత్కించిత్సచరాచరం ।
సర్వపంచభూతకం రామ షష్ఠేం కించిన్న దృశ్యతే ॥
సర్వపంచభూతకం రామ షష్ఠేం కించిన్న దృశ్యతే ॥
సత్య స్వరూప ఆదిఅంతీం । మధ్యేం పంచభూతేం వర్తతీ ।
పంచభూతిక జాణిజే శ్రోతీం । మూళమాయా ॥ ౬౪ ॥
పంచభూతిక జాణిజే శ్రోతీం । మూళమాయా ॥ ౬౪ ॥
యేథేం ఉఠిలీ ఆశంకా । సావధ హోఊన ఐకా ।
పంచభూతేం జాలీం యేకా । తమోగుణాపాసునీ ॥ ౬౫ ॥
పంచభూతేం జాలీం యేకా । తమోగుణాపాసునీ ॥ ౬౫ ॥
మూళమాయా గుణాపరతీ । తేథేం భూతేం కైంచి హోతీం ।
ఐసీ ఆశంకా హే శ్రోతీం । ఘేతలీ అసే ॥ ౬౬ ॥
ఐసీ ఆశంకా హే శ్రోతీం । ఘేతలీ అసే ॥ ౬౬ ॥
ఐసేం శ్రోతీం ఆక్షేపిలేం । సంశయాస ఉభేం కేలేం ।
యాచేం ఉత్తర దిధలేం । పుఢిలే సమాసీం ॥ ౬౭ ॥
యాచేం ఉత్తర దిధలేం । పుఢిలే సమాసీం ॥ ౬౭ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సూక్ష్మఆశంకానామ సమాస తిసరా ॥ ౩ ॥
సమాస చవథా : సూక్ష్మపంచభూతేంనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
మాగీల ఆశంకేచేం మూళ । ఆతాం హోఈల ప్రాంజళ ।
వృత్తి కరావీ నివళ । నిమిష్య యేక ॥ ౧ ॥
వృత్తి కరావీ నివళ । నిమిష్య యేక ॥ ౧ ॥
బ్రహ్మీం మూళమాయా జాలీ । తిచ్యా పోటా మాయా ఆలీ ।
మగ తే గుణా ప్రసవలీ । మ్హణౌని గుణక్షోభిణీ ॥ ౨ ॥
మగ తే గుణా ప్రసవలీ । మ్హణౌని గుణక్షోభిణీ ॥ ౨ ॥
పుఢేం తిజపాసావ కోణ । సత్వరజతమోగుణ ।
తమోగుణాపాసూన నిర్మాణ । జాలీ పంచభూతేం ॥ ౩ ॥
తమోగుణాపాసూన నిర్మాణ । జాలీ పంచభూతేం ॥ ౩ ॥
ఐసీం భూతేం ఉద్భవలీం । పుఢేం తత్వేం విస్తారలీం ।
ఏవం తమోగుణాపాసూన జాలీం । పంచమాహాంభూతేం ॥ ౪ ॥
ఏవం తమోగుణాపాసూన జాలీం । పంచమాహాంభూతేం ॥ ౪ ॥
మూళమాయా గుణాపరతీ । తేథేం భూతేం కైంచీం హోతీం ।
ఐసీ ఆశంకా హే శ్రోతీం । ఘేతలీ మాగాం ॥ ౫ ॥
ఐసీ ఆశంకా హే శ్రోతీం । ఘేతలీ మాగాం ॥ ౫ ॥
ఆణిక యేక యేకే భూతీం । పంచభూతేం అసతీ ।
తే హి ఆతాం కైసీ స్థితీ । ప్రాంజళ కరూం ॥ ౬ ॥
తే హి ఆతాం కైసీ స్థితీ । ప్రాంజళ కరూం ॥ ౬ ॥
సూక్ష్మదృష్టీచేం కౌతుక । మూళమాయా పంచభూతిక ।
శ్రోతీం విమళ వివేక । కేలా పాహిజే ॥ ౭ ॥
శ్రోతీం విమళ వివేక । కేలా పాహిజే ॥ ౭ ॥
ఆధీం భూతేం తీం జాణావీం । రూపేం కైసీం వోళఖావీ ।
మగ తేం శోధూన పాహావీం । సూక్ష్మదృష్టీం ॥ ౮ ॥
మగ తేం శోధూన పాహావీం । సూక్ష్మదృష్టీం ॥ ౮ ॥
వోళఖీ నాహీ అంతరీ । తే వోళఖావీ కోణేపరీ ।
మ్హణోని భూతాంచీ వోళఖీ చతురీం । నావేక పరిసావీ ॥ ౯ ॥
మ్హణోని భూతాంచీ వోళఖీ చతురీం । నావేక పరిసావీ ॥ ౯ ॥
జేం జేం జడ ఆణీ కఠిణ । తేం తేం పృథ్వీచేం లక్షణ ।
మృద ఆణీ వోలేపణ । తితుకేం ఆప ॥ ౧౦ ॥
మృద ఆణీ వోలేపణ । తితుకేం ఆప ॥ ౧౦ ॥
జేం జేం ఉష్ణ ఆణీ సతేజ । తేం తేం జాణావేం పైం తేజ ।
ఆతాం వాయోహి సహజ । నిరోపిజేల ॥ ౧౧ ॥
ఆతాం వాయోహి సహజ । నిరోపిజేల ॥ ౧౧ ॥
చైతన్య ఆణీ చంచళ । తో హా వాయోచి కేవళ ।
సూన్య ఆకాశ నిశ్చళ । ఆకాశ జాణావేం ॥ ౧౨ ॥
సూన్య ఆకాశ నిశ్చళ । ఆకాశ జాణావేం ॥ ౧౨ ॥
ఐసీం పంచమాహాంభూతేం । వోళఖీ ధరావీ సంకేతేం ।
ఆతాం యేకీం పాంచ భూతేం । సావధ ఐకా ॥ ౧౩ ॥
ఆతాం యేకీం పాంచ భూతేం । సావధ ఐకా ॥ ౧౩ ॥
జేం త్రిగుణాహూని పర । త్యాచా సూక్ష్మ విచార ।
యాలాగీం అతి తత్పర । హోఊన ఐకా ॥ ౧౪ ॥
యాలాగీం అతి తత్పర । హోఊన ఐకా ॥ ౧౪ ॥
సూక్ష్మ ఆకాశీం కైసీ పృథ్వీ । తేచి ఆధీం నిరోపావీ ।
యేథేం ధారణా ధరావీ । శ్రోతేజనీం ॥ ౧౫ ॥
యేథేం ధారణా ధరావీ । శ్రోతేజనీం ॥ ౧౫ ॥
ఆకాశ మ్హణజే అవకాశ సూన్య । సూన్య మ్హణిజే తేం అజ్ఞాన ।
అజ్ఞాన మ్హణిజే జడత్వ జాణ । తేచి పృథ్వీ ॥ ౧౬ ॥
అజ్ఞాన మ్హణిజే జడత్వ జాణ । తేచి పృథ్వీ ॥ ౧౬ ॥
ఆకాశ స్వయేం ఆహే మృద । తేంచి ఆప స్వతసిద్ధ ।
ఆతాం తేజ తేంహి విశద । కరూన దాఊం ॥ ౧౭ ॥
ఆతాం తేజ తేంహి విశద । కరూన దాఊం ॥ ౧౭ ॥
అజ్ఞానేం భాసలా భాస । తోచి తేజాచా ప్రకాశ ।
ఆతాం వాయో సావకాశ । సాకల్య సాంగోం ॥ ౧౮ ॥
ఆతాం వాయో సావకాశ । సాకల్య సాంగోం ॥ ౧౮ ॥
వాయు ఆకాశ నాహీం భేద । ఆకాశాఇతుకా అసే స్తబ్ధ ।
తథాపీ ఆకాశీం జో నిరోధ । తోచి వాయో ॥ ౧౯ ॥
తథాపీ ఆకాశీం జో నిరోధ । తోచి వాయో ॥ ౧౯ ॥
ఆకాశీం ఆకాశ మిసళలేం । హేం తోం నలగే కిం బోలిలేం ।
యేణేం ప్రకారేం నిరోపిలేం । ఆకాశ్ పంచభూత ॥ ౨౦ ॥
యేణేం ప్రకారేం నిరోపిలేం । ఆకాశ్ పంచభూత ॥ ౨౦ ॥
వాయోమధ్యేం పంచభూతేం । తేంహి ఐకా యేకచిత్తేం ।
బోలిజేతీ తే సమస్తేం । యేథాన్వయేం ॥ ౨౧ ॥
బోలిజేతీ తే సమస్తేం । యేథాన్వయేం ॥ ౨౧ ॥
హళు ఫూల తరీ జడ । హళు వారా తరీ నిబిడ ।
వాయో లాగతాం కడాడ । మోడతీ ఝాడేం ॥ ౨౨ ॥
వాయో లాగతాం కడాడ । మోడతీ ఝాడేం ॥ ౨౨ ॥
తోలేంవిణ ఝాడ మోడే । ఐసేం హేం కహించ న ఘడే ।
తోల తోచి తయే జడే । పృథ్వీచా అంశ ॥ ౨౩ ॥
తోల తోచి తయే జడే । పృథ్వీచా అంశ ॥ ౨౩ ॥
యేథేం శ్రోతే ఆశంకా ఘేతీ । తేథేం కైచీం ఝాడేం హోతీం ।
ఝాడేం నవ్హతీం తరీ శక్తీ । కఠిణరూప ఆహే ॥ ౨౪ ॥
ఝాడేం నవ్హతీం తరీ శక్తీ । కఠిణరూప ఆహే ॥ ౨౪ ॥
వన్హీస్ఫులీంగ లాహాన । కాంహీం తఱ్హీ అసే ఉష్ణ ।
తైసేం సుక్ష్మీం జడపణ । సూక్ష్మరూపేం ॥ ౨౫ ॥
తైసేం సుక్ష్మీం జడపణ । సూక్ష్మరూపేం ॥ ౨౫ ॥
మృదపణ తేంచి ఆప । భాస తేజాచేం స్వరూప ।
వాయో తేథేం చంచళరూప । సహజచి ఆహే ॥ ౨౬ ॥
వాయో తేథేం చంచళరూప । సహజచి ఆహే ॥ ౨౬ ॥
సకళాంస మిళోన ఆకాశ । సహజచి ఆహే అవకాశ ।
పంచభూతాంచే అంశ । వాయోమధేం నిరోపిలే ॥ ౨౭ ॥
పంచభూతాంచే అంశ । వాయోమధేం నిరోపిలే ॥ ౨౭ ॥
ఆతాం తేజాచేం లక్షణ । భాసలేంపణ తేం కఠీణ ।
తేజీం ఐసీ వోళఖణ । పృథ్వీయేచీ ॥ ౨౮ ॥
తేజీం ఐసీ వోళఖణ । పృథ్వీయేచీ ॥ ౨౮ ॥
భాసలా భాస వాటే మృద । తేజీం ఆప తేచి ప్రసిద్ధ ।
తేజీం తేజ స్వతసిద్ధ । సాంగణేంచి నలగే ॥ ౨౯ ॥
తేజీం తేజ స్వతసిద్ధ । సాంగణేంచి నలగే ॥ ౨౯ ॥
తేజీం వాయో తో చంచళ । తేజీం ఆకాశ నిశ్చళ ।
తేజీం పంచభూతేం సకళ । నిరోపిలీం ॥ ౩౦ ॥
తేజీం పంచభూతేం సకళ । నిరోపిలీం ॥ ౩౦ ॥
ఆతాం ఆపాచేం లక్షణ । ఆప తేంచి జేం మృదపణ ।
మృదపణ తేం కఠిణ । తేచి పృథ్వీ ॥ ౩౧ ॥
మృదపణ తేం కఠిణ । తేచి పృథ్వీ ॥ ౩౧ ॥
ఆపీం ఆప సహజచి అసే । తేజ మృదపణేం భాసే ।
వాయో స్తబ్ధపణేం దిసే । మృదత్వాఆంగీ ॥ ౩౨ ॥
వాయో స్తబ్ధపణేం దిసే । మృదత్వాఆంగీ ॥ ౩౨ ॥
ఆకాశ న లగే సాంగావేం । తేం వ్యాపకచి స్వభావేం ।
ఆపీం పంచభూతాంచీం నాంవేం । సూక్ష్మ నిరోపిలీం ॥ ౩౩ ॥
ఆపీం పంచభూతాంచీం నాంవేం । సూక్ష్మ నిరోపిలీం ॥ ౩౩ ॥
ఆతాం పృథ్వీచేం లక్షణ । కఠీణ పృథ్వీ ఆపణ ।
కఠిణత్వీం మృదపణ । తేంచి ఆప ॥ ౩౪ ॥
కఠిణత్వీం మృదపణ । తేంచి ఆప ॥ ౩౪ ॥
కఠిణత్వాచా జో భాస । తోచి తేజాచా ప్రకాశ ।
కఠిణత్వీం నిరోధాంశ । తోచి వాయో ॥ ౩౫ ॥
కఠిణత్వీం నిరోధాంశ । తోచి వాయో ॥ ౩౫ ॥
ఆకశ సకళాంస వ్యాపక । హా తోం ప్రగటచి వివేక ।
ఆకాశీంచ కాంహీం యేక । భాస భాసే ॥ ౩౬ ॥
ఆకాశీంచ కాంహీం యేక । భాస భాసే ॥ ౩౬ ॥
ఆకాశ తోడితాం తుటేనా । ఆకాశ ఫోడితాం ఫుటేనా ।
ఆకాశ పరతేం హోయేనా । తిళమాత్ర ॥ ౩౭ ॥
ఆకాశ పరతేం హోయేనా । తిళమాత్ర ॥ ౩౭ ॥
అసో ఆతాం పృథ్వీఅంత । దావిలా భూతాంచా సంకేత ।
యేక భూతీం పంచభూత । తేంహి నిరోపిలేం ॥ ౩౮ ॥
యేక భూతీం పంచభూత । తేంహి నిరోపిలేం ॥ ౩౮ ॥
పరీ హేం ఆహాచ పాహాతాం నాతుడే । బళేంచి పోటీం సందేహ పడే ।
భ్రాంతిరూపేం అహంతా చఢే । అకస్మాత ॥ ౩౯ ॥
భ్రాంతిరూపేం అహంతా చఢే । అకస్మాత ॥ ౩౯ ॥
సూక్ష్మదృష్టీనేం పాహాతాం । వాయోచి వాటే తత్వతా ।
సూక్ష్మ వాయో శోధూం జాతాం । పంచభూతేం దిసతీ ॥ ౪౦ ॥
సూక్ష్మ వాయో శోధూం జాతాం । పంచభూతేం దిసతీ ॥ ౪౦ ॥
ఏవం పంచభూతిక పవన । తేచి మూళమాయా జాణ ।
మాయా ఆణీ సూక్ష్మ త్రిగుణ । తేహి పంచభూతిక ॥ ౪౧ ॥
మాయా ఆణీ సూక్ష్మ త్రిగుణ । తేహి పంచభూతిక ॥ ౪౧ ॥
భూతేం గుణ మేళవిజే । త్యాసీ అష్టధా బోలిజే ।
పంచభూతిక జాణిజే । అష్టధా ప్రకృతి ॥ ౪౨ ॥
పంచభూతిక జాణిజే । అష్టధా ప్రకృతి ॥ ౪౨ ॥
శోధూన పాహిల్యావీణ । సందేహ ధరణేం మూర్ఖపణ ।
యాచీ పాహావీ వోళఖణ । సూక్ష్మదృష్టీం ॥ ౪౩ ॥
యాచీ పాహావీ వోళఖణ । సూక్ష్మదృష్టీం ॥ ౪౩ ॥
గుణాపాసూని భూతేం । పావలీం పష్ట దశేతేం ।
జడత్వా యేఊన సమస్తేం । తత్వేం జాలీం ॥ ౪౪ ॥
జడత్వా యేఊన సమస్తేం । తత్వేం జాలీం ॥ ౪౪ ॥
పుఢేం తత్వవివంచనా । పిండబ్రహ్మాండ తత్వరచనా ।
బోలిలీ అసే తే జనా । ప్రగటచి ఆహే ॥ ౪౫ ॥
బోలిలీ అసే తే జనా । ప్రగటచి ఆహే ॥ ౪౫ ॥
హా భూతకర్దమ బోలిలా । సూక్ష్మ సంకేతేం దావిలా ।
బ్రహ్మగోళ ఉభారలా । తత్పూర్వీం ॥ ౪౬ ॥
బ్రహ్మగోళ ఉభారలా । తత్పూర్వీం ॥ ౪౬ ॥
యా బ్రహ్మాండాపైలికడిల గోష్టీ । జైం జాలీ నవ్హతీ సృష్టీ ।
మూళమాయా సూక్ష్మదృష్టీం । వోళఖావీ ॥ ౪౭ ॥
మూళమాయా సూక్ష్మదృష్టీం । వోళఖావీ ॥ ౪౭ ॥
సప్తకంచుక ప్రచండ । జాలేం నవ్హతేం బ్రహ్మాండ ।
మాయేఅవిద్యేచేం బండ । ఐలికడే ॥ ౪౮ ॥
మాయేఅవిద్యేచేం బండ । ఐలికడే ॥ ౪౮ ॥
బ్రహ్మా విష్ణు మహేశ్వర । హా ఐలికడిల విచార ।
పృథ్వీ మేరు సప్త సాగర । ఐలికడే ॥ ౪౯ ॥
పృథ్వీ మేరు సప్త సాగర । ఐలికడే ॥ ౪౯ ॥
నానా లోక నానా స్థానేం । చన్ద్ర సూర్య తారాంగణేం ।
సప్త ద్వీపేం చౌదా భువనేం । ఐలికడే ॥ ౫౦ ॥
సప్త ద్వీపేం చౌదా భువనేం । ఐలికడే ॥ ౫౦ ॥
శేష కూర్మ సప్త పాతాళ । యేకవిస స్వర్గేం అష్ట దిగ్పాళ ।
తేతిస కోటి దేవ సకళ । ఐలికడే ॥ ౫౧ ॥
తేతిస కోటి దేవ సకళ । ఐలికడే ॥ ౫౧ ॥
బారా ఆదిత్య । అక్రా రుద్ర । నవ నాగ సప్త ఋషేశ్వర ।
నానా దేవాంచే అవతార । ఐలికడే ॥ ౫౨ ॥
నానా దేవాంచే అవతార । ఐలికడే ॥ ౫౨ ॥
మేఘ మను చక్రవతీ । నానా జీవాంచీ ఉత్పతి ।
ఆతాం అసో సాంగోం కితీ । విస్తార హా ॥ ౫౩ ॥
ఆతాం అసో సాంగోం కితీ । విస్తార హా ॥ ౫౩ ॥
సకళ విస్తారాచేం మూళ । తే మూళ మాయాచ కేవళ ।
మాగాం నిరోపిలీ సకళ । పంచభూతిక ॥ ౫౪ ॥
మాగాం నిరోపిలీ సకళ । పంచభూతిక ॥ ౫౪ ॥
సూక్ష్మభూతేం జే బోలిలీం । తేచి పుఢేం జడత్వా ఆలీం ।
తే సకళహి బోలిలీం । పుఢిలే సమాసీం ॥ ౫౫ ॥
తే సకళహి బోలిలీం । పుఢిలే సమాసీం ॥ ౫౫ ॥
పంచభూతేం పృథకాకారేం । పుఢేం నిరోపిలీం విస్తారేం ।
వోళఖీకారణేం అత్యాదరేం । శ్రోతీం శ్రవణ కరావీం ॥ ౫౬ ॥
వోళఖీకారణేం అత్యాదరేం । శ్రోతీం శ్రవణ కరావీం ॥ ౫౬ ॥
పంచభూతిక బ్రహ్మగోళ । జేణేం కళే హా ప్రాంజళ ।
దృశ్య సాండూన కేవళ । వస్తుచ పావిజే ॥ ౫౭ ॥
దృశ్య సాండూన కేవళ । వస్తుచ పావిజే ॥ ౫౭ ॥
మాహాద్వార వోలాండావేం । మగ దేవదర్శన ఘ్యావేం ।
తైసేం దృశ్య హే। సాండావేం ।జాణోనియాం ॥ ౫౮ ॥
తైసేం దృశ్య హే। సాండావేం ।జాణోనియాం ॥ ౫౮ ॥
మ్హణోని దృశ్యాచా పోటీం । ఆహే పంచభూతాంచీ దాటీ ।
యేకపణేం పడిలీ మిఠీ । దృశ్య పంచభూతాం ॥ ౫౯ ॥
యేకపణేం పడిలీ మిఠీ । దృశ్య పంచభూతాం ॥ ౫౯ ॥
ఏవం పంచభూతాంచేంచి దృశ్య । సృష్టీ రచలీ సావకాస ।
శ్రోతీం కరూన అవకాశ । శ్రవణ కరావేం ॥ ౬౦ ॥
శ్రోతీం కరూన అవకాశ । శ్రవణ కరావేం ॥ ౬౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సూక్ష్మపంచభూతేంనిరూపణనామ సమాస చవథా ॥ ౪ ॥
సమాస పాంచవా : స్థూళపంచమహాభూతేంస్వరూపాకాశభేదోనామ ॥ శ్రీరామ ॥
కేవళ మూర్ఖ తేం నేణే । మ్హణౌన ఘడలేం సాంగణే ।
పంచభూతాంచీం లక్షణేం । విశద కరూని ॥ ౧ ॥
పంచభూతాంచీం లక్షణేం । విశద కరూని ॥ ౧ ॥
పంచభూతాంచా కర్దమ జాలా । ఆతాం న వచే వేగళా కేలా ।
పరంతు కాంహీం యేక వేగళాలా । కరూన దాఊం ॥ ౨ ॥
పరంతు కాంహీం యేక వేగళాలా । కరూన దాఊం ॥ ౨ ॥
పర్వత పాషాణ శిళా శిఖరేం । నానా వర్ణేం లహాన థోరేం ।
ఖడే గుండే బహుత ప్రకారేం । జాణిజే పృథ్వీ ॥ ౩ ॥
ఖడే గుండే బహుత ప్రకారేం । జాణిజే పృథ్వీ ॥ ౩ ॥
నానా రంగాంచీ మృత్తికా । నానా స్థళోస్థళీం జే కాం ।
వాళుకేం వాళు అనేకా । మిళోన పృథ్వీ ॥ ౪ ॥
వాళుకేం వాళు అనేకా । మిళోన పృథ్వీ ॥ ౪ ॥
పురేం పట్టణేం మనోహరేం । నానా మందిరేం దామోదరేం ।
నానా దేవాళయేం శిఖరేం । మిళోన పృథ్వీ ॥ ౫ ॥
నానా దేవాళయేం శిఖరేం । మిళోన పృథ్వీ ॥ ౫ ॥
సప్త ద్వీపావతీ పృథ్వీ । కాయే మ్హణోని సాంగావీ ।
నవ ఖండే మిళోన జాణావీ । వసుంధరా ॥ ౬ ॥
నవ ఖండే మిళోన జాణావీ । వసుంధరా ॥ ౬ ॥
నానా దేవ నానా నృపతీ । నానా భాషా నానా రితీ ।
లక్ష చౌర్యాసీ ఉత్పత్తీ । మిళోన పృథ్వీ ॥ ౭ ॥
లక్ష చౌర్యాసీ ఉత్పత్తీ । మిళోన పృథ్వీ ॥ ౭ ॥
నానా ఉద్వసేం జేం వనేం । నానా తరువరాంచీం బనేం ।
గిరీకందరేం నానా స్థానేం । మిళోన పృథ్వీ ॥ ౮ ॥
గిరీకందరేం నానా స్థానేం । మిళోన పృథ్వీ ॥ ౮ ॥
నానా రచనా కేలీ దేవీం । జే జే నిర్మిలీ మానవీ ।
సకళ మిళోన పృథ్వీ । జాణిజేం శ్రోతీం ॥ ౯ ॥
సకళ మిళోన పృథ్వీ । జాణిజేం శ్రోతీం ॥ ౯ ॥
నానా ధాతు సువర్ణాదిక । నానా రత్నేం జే అనేక ।
నానా కాష్ఠవృక్షాదిక । మిళోన పృథ్వీ ॥ ౧౦ ॥
నానా కాష్ఠవృక్షాదిక । మిళోన పృథ్వీ ॥ ౧౦ ॥
ఆతాం అసో హేం బహువస । జడాంశ ఆణీ కఠిణాంశ ।
సకళ పృథ్వీ హా విశ్వాస । మానిలా పాహిజే ॥ ౧౧ ॥
సకళ పృథ్వీ హా విశ్వాస । మానిలా పాహిజే ॥ ౧౧ ॥
బోలిలేం పృథ్వీచే రూప । ఆతాం సాంగిజేల ఆప ।
శ్రోతీం వోళఖావేం రూప । సావధ హోఊనీ ॥ ౧౨ ॥
శ్రోతీం వోళఖావేం రూప । సావధ హోఊనీ ॥ ౧౨ ॥
వాపీ కూప సరోవర । నానా సరితాంచేం జేం నీర ।
మేఘ ఆణీ సప్త సాగర । మిళోన ఆప ॥ ౧౩ ॥
మేఘ ఆణీ సప్త సాగర । మిళోన ఆప ॥ ౧౩ ॥
॥ శ్లోకార్ధ – క్షారక్షీరసురాసర్పిర్దధి ఇక్షుర్జలం తథా ॥
క్షారసముద్ర దిసతాహే । సకళ జన దృష్టీస పాహే ।
జేథేం లవణ హోతాహే । తోచి క్షారసింధు ॥ ౧౪ ॥
జేథేం లవణ హోతాహే । తోచి క్షారసింధు ॥ ౧౪ ॥
యేక దుధాచా సాగర । త్యా నావ క్షీరసాగర ।
దేవేం దిధలా నిరంతర । ఉపమన్యాసీ ॥ ౧౫ ॥
దేవేం దిధలా నిరంతర । ఉపమన్యాసీ ॥ ౧౫ ॥
యేక సముద్ర మద్యాచా । యేక జాణావా ఘృతాచా ।
యేక నిఖళ దహ్యాచా । సముద్ర అసే ॥ ౧౬ ॥
యేక నిఖళ దహ్యాచా । సముద్ర అసే ॥ ౧౬ ॥
యేక ఉసాచ్యా రసాచా । యేక తో శుద్ధ జళాచా ।
ఐసా సాతాం సముద్రాచా । వేఢా పృథ్వీయేసీ ॥ ౧౭ ॥
ఐసా సాతాం సముద్రాచా । వేఢా పృథ్వీయేసీ ॥ ౧౭ ॥
ఏవం భూమండళీచేం జళ । నానా స్థళీంచేం సకళ ।
మిళోన అవఘేం కేవళ । ఆప జాణావేం ॥ ౧౮ ॥
మిళోన అవఘేం కేవళ । ఆప జాణావేం ॥ ౧౮ ॥
పృథ్వీగర్భీం కితీయేక । పృథ్వీతళీం ఆవర్ణోదక ।
తిహీం లోకీంచేం ఉదక । మిళోన ఆప ॥ ౧౯ ॥
తిహీం లోకీంచేం ఉదక । మిళోన ఆప ॥ ౧౯ ॥
నానా వల్లీ బహువస । నానా తరువరాంచే రస ।
మధు పారా అమృత విష । మిళోన ఆప ॥ ౨౦ ॥
మధు పారా అమృత విష । మిళోన ఆప ॥ ౨౦ ॥
నానా రస స్నేహాదిక । యాహి వేగళే అనేక ।
జగావేగళే అవశ్యక । ఆప బోలిజే ॥ ౨౧ ॥
జగావేగళే అవశ్యక । ఆప బోలిజే ॥ ౨౧ ॥
సారద్ర ఆణీ సీతళ । జళాసారిఖేం పాతళ ।
శుక్లీత శోణీత మూత్ర లాళ । ఆప బోలిజే ॥ ౨౨ ॥
శుక్లీత శోణీత మూత్ర లాళ । ఆప బోలిజే ॥ ౨౨ ॥
ఆప సంకేతేం జాణావేం । పాతళ బోలేం వోళఖావేం ।
మృద సీతళ స్వభావేం । ఆప బోలిజే ॥ ౨౩ ॥
మృద సీతళ స్వభావేం । ఆప బోలిజే ॥ ౨౩ ॥
జాలా ఆపాచా సంకేత । పాతళ మృద గుళగుళిత ।
స్వేద శ్లేష్మా అశ్రు సమస్త । ఆప జాణావేం ॥ ౨౪ ॥
స్వేద శ్లేష్మా అశ్రు సమస్త । ఆప జాణావేం ॥ ౨౪ ॥
తేజ ఐకా సావధపణేం । చంద్ర సూర్య తారాంగణేం ।
దివ్య దేహ సతేజపణేం । తేజ బోలిజే ॥ ౨౫ ॥
దివ్య దేహ సతేజపణేం । తేజ బోలిజే ॥ ౨౫ ॥
వన్హీ మేఘీం విద్యుల్యతా । వన్హీ సృష్టీ సంవ్హారితా ।
వన్హీ సాగరా జాళితా । వడవానళు ॥ ౨౬ ॥
వన్హీ సాగరా జాళితా । వడవానళు ॥ ౨౬ ॥
వన్హీ శంకరాచే నేత్రీంచా । వన్హీ కాళాచే క్షుధేచా ।
వన్హీ పరీఘ భూగోళాచా । తేజ బోలిజే ॥ ౨౭ ॥
వన్హీ పరీఘ భూగోళాచా । తేజ బోలిజే ॥ ౨౭ ॥
జేం జేం ప్రకాశ రూప । తేం తేం తేజాచేం స్వరూప ।
శోషక ఉష్ణాది ఆరోప । తేజ జాణావే ॥ ౨౮ ॥
శోషక ఉష్ణాది ఆరోప । తేజ జాణావే ॥ ౨౮ ॥
వాయో జాణావా చంచళ । చైతన్య చేతవీ కేవళ ।
బోలణేం చాలణేం సకళ । వాయుముళేం ॥ ౨౯ ॥
బోలణేం చాలణేం సకళ । వాయుముళేం ॥ ౨౯ ॥
హాలే డోలే తితుకా పవన । కాంహీం న చలే పవనేంవిణ ।
సృష్టీ చాళాయా కారణ । మూళ తో వాయో ॥ ౩౦ ॥
సృష్టీ చాళాయా కారణ । మూళ తో వాయో ॥ ౩౦ ॥
చళణ వళణ ఆణీ ప్రాసారణ । నిరోధ ఆణీ అకోచన ।
సకళ జాణావా పవన , చంచళరూపీ ॥ ౩౧ ॥
సకళ జాణావా పవన , చంచళరూపీ ॥ ౩౧ ॥
ప్రాణ అపాన ఆణీ వ్యాన । చౌథా ఉదాన ఆణీ సమాన ।
నాగ కుర్మ కర్కశ జాణ । దేవదత్త ధనంజయే ॥ ౩౨ ॥
నాగ కుర్మ కర్కశ జాణ । దేవదత్త ధనంజయే ॥ ౩౨ ॥
జితుకేం కాంహీం హోతేం చళణ । తితుకేం వాయోచేం లక్షణ ।
చ్ంద్ర సూర్య తారాంగణ । వాయోచి ధర్తా ॥ ౩౩ ॥
చ్ంద్ర సూర్య తారాంగణ । వాయోచి ధర్తా ॥ ౩౩ ॥
ఆకాశ జాణావేం పోకళ । నిర్మళ ఆణీ నిశ్చళ ।
అవకాశరూప సకళ । ఆకాశ జాణావేం ॥ ౩౪ ॥
అవకాశరూప సకళ । ఆకాశ జాణావేం ॥ ౩౪ ॥
ఆకాశ సకళాంస వ్యాపక । ఆకాశ అనేకీం యేక ।
ఆకాశామధ్యేం కౌతుక । చహూం భూతాంచే ॥ ౩౫ ॥
ఆకాశామధ్యేం కౌతుక । చహూం భూతాంచే ॥ ౩౫ ॥
ఆకాశా ఐసేం నాహీం సార । ఆకాశ సకళాంహూన థోర ।
పాహాతాం ఆకాశాచా విచార । స్వరూపాసారిఖా ॥ ౩౬ ॥
పాహాతాం ఆకాశాచా విచార । స్వరూపాసారిఖా ॥ ౩౬ ॥
తవ శిష్యేం కేలా ఆక్షేప । దోహీచేం సారఖేంచి రూప ।
తరీ ఆకాశచి స్వరూప । కాం మ్హణో నయే ॥ ౩౭ ॥
తరీ ఆకాశచి స్వరూప । కాం మ్హణో నయే ॥ ౩౭ ॥
ఆకాశ స్వరుపా కోణ భేద । పాహాతాం దిసేతీ అభేద ।
ఆకాశ వస్తుచ స్వతసిద్ధ । కాం న మ్హణావీ ॥ ౩౮ ॥
ఆకాశ వస్తుచ స్వతసిద్ధ । కాం న మ్హణావీ ॥ ౩౮ ॥
వస్తు అచళ అఢళ । వస్తు నిర్మళ నిశ్చళ ।
తైసేంచి ఆకాశ కేవళ । వస్తుసారిఖేం ॥ ౩౯ ॥
తైసేంచి ఆకాశ కేవళ । వస్తుసారిఖేం ॥ ౩౯ ॥
ఐకోని వక్తా బోలే వచన । వస్తు నిర్గుణ పురాతన ।
ఆకాశాఆంగీ సప్త గుణ । శాస్త్రీం నిరోపిలేం ॥ ౪౦ ॥
ఆకాశాఆంగీ సప్త గుణ । శాస్త్రీం నిరోపిలేం ॥ ౪౦ ॥
కామ క్రోధ శోక మోహో । భయ అజ్ఞాన సున్యత్వ పాహో ।
ఐసా సప్తవిధ స్వభావ । ఆకాశాచా ॥ ౪౧ ॥
ఐసా సప్తవిధ స్వభావ । ఆకాశాచా ॥ ౪౧ ॥
ఐసేం శాత్రాకారేం బోలిలేం । మ్హణోని ఆకాశ భూత జాలేం ।
స్వరూప నిర్వికార సంచలేం । ఉపమేరహిత ॥ ౪౨ ॥
స్వరూప నిర్వికార సంచలేం । ఉపమేరహిత ॥ ౪౨ ॥
కాచబంది ఆణీ జళ । సారిఖేంచ వాటే సకళ ।
పరీ యేక కాచ యేక జళ । శాహాణే జాణతీ ॥ ౪౩ ॥
పరీ యేక కాచ యేక జళ । శాహాణే జాణతీ ॥ ౪౩ ॥
రువామధేం స్ఫటిక పడిలా । లోకీం తద్రూప దేఖిలా ।
తేణేం కపాళమోక్ష జాలా । కాపుస న కరీ ॥ ౪౪ ॥
తేణేం కపాళమోక్ష జాలా । కాపుస న కరీ ॥ ౪౪ ॥
తదులామధేం శ్వేత ఖడే । తందులాసారిఖేం వాంకుడే ।
చాఊం జాతా దాంత పడే । తేవ్హాం కళే ॥ ౪౫ ॥
చాఊం జాతా దాంత పడే । తేవ్హాం కళే ॥ ౪౫ ॥
త్రిభాగామధేం ఖడా అసే । త్రిభాగాసారిఖాచ భాసే ।
శోధూం జాతాం వేగళా దిసే । కఠిణపణేం ॥ ౪౬ ॥
శోధూం జాతాం వేగళా దిసే । కఠిణపణేం ॥ ౪౬ ॥
గుళాసారిఖా గుళదగడ । పరీ తో కఠిణ నిచాడ ।
నాగకాండీ ఆణీ వేఖండ । యేక మ్హణో నయే ॥ ౪౭ ॥
నాగకాండీ ఆణీ వేఖండ । యేక మ్హణో నయే ॥ ౪౭ ॥
సోనేం ఆణీ సోనపితళ । యేకచి వాటతీ కేవళ ।
పరీ పితళేంసీ మిళతాం జ్వాళ । కాళిమా చఢే ॥ ౪౮ ॥
పరీ పితళేంసీ మిళతాం జ్వాళ । కాళిమా చఢే ॥ ౪౮ ॥
అసో హే హీన దృష్టాంత । ఆకాశ మ్హణిజే కేవళ భూత ।
తేం భూత ఆణీ అనంత । యేక కైసే ॥ ౪౯ ॥
తేం భూత ఆణీ అనంత । యేక కైసే ॥ ౪౯ ॥
వస్తుసీ వర్ణచి నసే । ఆకాశ శామవర్ణ అసే ।
దోహీంస సామ్యతా కైసే । కరితీ విచక్షణ ॥ ౫౦ ॥
దోహీంస సామ్యతా కైసే । కరితీ విచక్షణ ॥ ౫౦ ॥
శ్రోతే మ్హణతీ కైంచేం రూప । ఆకాశ ఠాంఈచే అరూప ।
ఆకాశ వస్తుచ తద్రూప । భేద నాహీం ॥ ౫౧ ॥
ఆకాశ వస్తుచ తద్రూప । భేద నాహీం ॥ ౫౧ ॥
చహూం భూతాంస నాశ ఆహే । ఆకాశ కైసేం నాసతాహే ।
ఆకాశాస న సాహే । వర్ణ వేక్తీ వికార ॥ ౫౨ ॥
ఆకాశాస న సాహే । వర్ణ వేక్తీ వికార ॥ ౫౨ ॥
ఆకాశ అచళ దిసతేం । త్యాచేం కాయే నాసోం పాహాతేం ।
పాహాతాం ఆముచేని మతేం । ఆకాశ శాశ్వత ॥ ౫౩ ॥
పాహాతాం ఆముచేని మతేం । ఆకాశ శాశ్వత ॥ ౫౩ ॥
ఐసే ఐకోన వచన । వక్తా బోలే ప్రతివచన ।
ఐక ఆతాం లక్షణ । ఆకాశాచేం ॥ ౫౪ ॥
ఐక ఆతాం లక్షణ । ఆకాశాచేం ॥ ౫౪ ॥
ఆకాశ తమాపాసూన జాలేం । మ్హణోన కామ క్రోధేం వేష్టిలేం ।
అజ్ఞాన సున్యత్వ బోలిలేం । నామ తయాచేం ॥ ౫౫ ॥
అజ్ఞాన సున్యత్వ బోలిలేం । నామ తయాచేం ॥ ౫౫ ॥
అజ్ఞానేం కామక్రోధాదిక । మోహో భయే ఆణీ శోక ।
హా అజ్ఞానాచా వివేక । ఆకాశాగుణేం ॥ ౫౬ ॥
హా అజ్ఞానాచా వివేక । ఆకాశాగుణేం ॥ ౫౬ ॥
నాస్తిక నకారవచన । తేం సున్యాచేం లక్షణ ।
తయాస మ్హణతీ హ్రుదయసున్య । అజ్ఞాన ప్రాణీ ॥ ౫౭ ॥
తయాస మ్హణతీ హ్రుదయసున్య । అజ్ఞాన ప్రాణీ ॥ ౫౭ ॥
ఆకాశ స్తబ్ధపణేం సున్య । సున్య మ్హణిజే తేం అజ్ఞాన ।
అజ్ఞాన మ్హణిజే కఠిణ । రూప తయాచేం ॥ ౫౮ ॥
అజ్ఞాన మ్హణిజే కఠిణ । రూప తయాచేం ॥ ౫౮ ॥
కఠిణ సున్య వికారవంత । తయాస కైసేం మ్హణావేం సంత ।
మనాస వాటే హేం తద్వత । ఆహాచ దృష్టీం ॥ ౫౯ ॥
మనాస వాటే హేం తద్వత । ఆహాచ దృష్టీం ॥ ౫౯ ॥
అజ్ఞాన కాలవలేం ఆకాశీం । తయా కర్దమా జ్ఞాన నాసీ ।
మ్హణోనియా ఆకాశాసీ । నాశ ఆహే ॥ ౬౦ ॥
మ్హణోనియా ఆకాశాసీ । నాశ ఆహే ॥ ౬౦ ॥
తైసేం ఆకాశ ఆణీ స్వరూప । పాహాతాం వాటతీ యేకరూప ।
పరీ దోహీంమధేం విక్షేప । సున్యత్వాచా ॥ ౬౧ ॥
పరీ దోహీంమధేం విక్షేప । సున్యత్వాచా ॥ ౬౧ ॥
ఆహాచ పాహాతాం కల్పేనిసీ । సారిఖేంచ వాటే నిశ్చయేంసీం ।
పరీ ఆకాశ స్వరూపాసీ । భేద నాహీ ॥ ౬౨ ॥
పరీ ఆకాశ స్వరూపాసీ । భేద నాహీ ॥ ౬౨ ॥
ఉన్మనీ ఆణీ సుషుప్తి అవస్తా । సారిఖేచ వాటే తత్వతా ।
పరీ వివంచూన పాహోం జాతాం । భేద ఆహే ॥ ౬౩ ॥
పరీ వివంచూన పాహోం జాతాం । భేద ఆహే ॥ ౬౩ ॥
ఖోటేం ఖర్యాసారిఖేం భావితీ । పరీ పరీక్షవంత నివడితీ ।
కాం కురంగేం దేఖోన భులతీ । మృగజళాసీ ॥ ౬౪ ॥
కాం కురంగేం దేఖోన భులతీ । మృగజళాసీ ॥ ౬౪ ॥
ఆతాం అసో హా దృష్టాంత । బోలిలా కళాయా సంకేత ।
మ్హణౌని భూత ఆణీ అనంత । యేక నవ్హేతీ ॥ ౬౫ ॥
మ్హణౌని భూత ఆణీ అనంత । యేక నవ్హేతీ ॥ ౬౫ ॥
ఆకాశ వేగళేపణేం పాహావేం । స్వరూపీం స్వరూపచి వ్హావేం ।
వస్తుచేం పాహాణేం స్వభావేం । ఐసే అసే ॥ ౬౬ ॥
వస్తుచేం పాహాణేం స్వభావేం । ఐసే అసే ॥ ౬౬ ॥
యేథేం ఆశంకా ఫిటలీ । సందేహవృత్తీ మావళలీ ।
భిన్నపణేం నవచే అనుభవలీ । స్వరూపస్థితీ ॥ ౬౭ ॥
భిన్నపణేం నవచే అనుభవలీ । స్వరూపస్థితీ ॥ ౬౭ ॥
ఆకాశ అనుభవా యేతేం । స్వరూప అనుభవాపరతేం ।
మ్హణోనియాం ఆకాశాతేం । సామ్యతా న ఘడే ॥ ౬౮ ॥
మ్హణోనియాం ఆకాశాతేం । సామ్యతా న ఘడే ॥ ౬౮ ॥
దుగ్ధాసారిఖా జళాంశ । నివడుం జాణతీ రాజహంస ।
తైసేం స్వరూప ఆణీ ఆకాశ । సంత జాణతీ ॥ ౬౯ ॥
తైసేం స్వరూప ఆణీ ఆకాశ । సంత జాణతీ ॥ ౬౯ ॥
సకళ మాయా గథాగోవీ । సంతసంగేం హేం ఉగవావీ ।
పావిజే మోక్షాచీ పదవీ । సత్సమాగమేం ॥ ౭౦ ॥
పావిజే మోక్షాచీ పదవీ । సత్సమాగమేం ॥ ౭౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే స్థూళపంచమహాభూతేంస్వరూపాకాశభేదోనామ సమాస పాంచవా ॥ ౫ ॥
సమాస సహావా : దుశ్చీతనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
శ్రోతా వినవీ వక్తయాసీ । సత్సంగాచీ మహిమా కైసీ ।
మోక్ష లాభే కితాం దివసీం । హేం మజ నిరోపావేం ॥ ౧ ॥
మోక్ష లాభే కితాం దివసీం । హేం మజ నిరోపావేం ॥ ౧ ॥
ధరితాం సాధూచీ సంగతీ । కితాం దివసాం హోతే ముక్తీ ।
హా నిశ్చయ కృపాముర్తీ । మజ దినాస కరావా ॥ ౨ ॥
హా నిశ్చయ కృపాముర్తీ । మజ దినాస కరావా ॥ ౨ ॥
ముక్తీ లాభే తత్క్షణీం । విశ్వాసతాం నిరూపణీం ।
దుశ్చితపణీం హానీ । హోతసే ॥ ౩ ॥
దుశ్చితపణీం హానీ । హోతసే ॥ ౩ ॥
సుచితపణేం దుశ్చీత । మన హోతేం అకస్మాత ।
త్యాస కరావేం నివాంత । కోణే పరీం ॥ ౪ ॥
త్యాస కరావేం నివాంత । కోణే పరీం ॥ ౪ ॥
మనాచ్యా తోడూన వోఢీ । శ్రవణీం బైసావేం ఆవడీం ।
సావధపణేం ఘడీనేం ఘడీ । కాళ సార్థక కరావా ॥ ౫ ॥
సావధపణేం ఘడీనేం ఘడీ । కాళ సార్థక కరావా ॥ ౫ ॥
అర్థ ప్రమేయ గ్రంథాంతరీం । శోధూన ఘ్యావేం అభ్యాంతరీం ।
దుశ్చీతపణ ఆలేం తరీ । పున్హాం శ్రవణ కరావేం ॥ ౬ ॥
దుశ్చీతపణ ఆలేం తరీ । పున్హాం శ్రవణ కరావేం ॥ ౬ ॥
అర్థాంతర పాహిల్యావీణ । ఉగేంచి కరీ జో శ్రవణ ।
తో శ్రోతా నవ్హే పాషణ । మనుష్యవేషేం ॥ ౭ ॥
తో శ్రోతా నవ్హే పాషణ । మనుష్యవేషేం ॥ ౭ ॥
యేథేం శ్రోతే మానితీల సీణ । ఆమ్హాంస కేలేం పాషాణ ।
తరీ పాషాణాచేం లక్షణ । సావధ ఐకా ॥ ౮ ॥
తరీ పాషాణాచేం లక్షణ । సావధ ఐకా ॥ ౮ ॥
వాంకుడా తికడా ఫోడిలా । పాషాణ ఘడూన నీట కేలా ।
దుసరే వేళేసీ పాహిలా । తరీ తో తైసాచి అసే ॥ ౯ ॥
దుసరే వేళేసీ పాహిలా । తరీ తో తైసాచి అసే ॥ ౯ ॥
టాంకీనేం ఖపలీ ఫోడిలీ । తే మాగుతీ నాహీం జడలీ ।
మనుష్యాచీ కుబుద్ధి ఝాడిలీ । తరీ తే పున్హా లాగే ॥ ౧౦ ॥
మనుష్యాచీ కుబుద్ధి ఝాడిలీ । తరీ తే పున్హా లాగే ॥ ౧౦ ॥
సాంగతాం అవగుణ గేలా । పున్హా మాగుతాం జడలా ।
యాకరణేం మాహాంభలా । పాషాణగోటా ॥ ౧౧ ॥
యాకరణేం మాహాంభలా । పాషాణగోటా ॥ ౧౧ ॥
జ్యాచా అవగుణ ఝడేనా । తో పాషాణాహూన ఉణా ।
పాషాణ ఆగళా జాణా । కోటిగుణేం ॥ ౧౨ ॥
పాషాణ ఆగళా జాణా । కోటిగుణేం ॥ ౧౨ ॥
కోటిగుణేం కైసా పాషాణ । త్యాచేంహి ఐకా లక్షణ ।
శ్రోతీం కరావేం శ్రవణ । సావధ హోఊనీ ॥ ౧౩ ॥
శ్రోతీం కరావేం శ్రవణ । సావధ హోఊనీ ॥ ౧౩ ॥
మాణీక మోతీం ప్రవాళ । పాచి వైడుర్య వజ్రనీళ ।
గోమేదమణీ పరిస కేవళ । పాషాణ బోలిజే ॥ ౧౪ ॥
గోమేదమణీ పరిస కేవళ । పాషాణ బోలిజే ॥ ౧౪ ॥
యాహి వేగళే బహుత । సూర్యకాంత సోమకాంత ।
నానా మోహరే సప్రచిత । ఔషధాకారణేం ॥ ౧౫ ॥
నానా మోహరే సప్రచిత । ఔషధాకారణేం ॥ ౧౫ ॥
యాహి వేగళే పాషాణ భలే । నానా తిర్థీం జే లాగలే ।
వాపీ కూప సేఖీం జాలే । హరిహరముర్తీ ॥ ౧౬ ॥
వాపీ కూప సేఖీం జాలే । హరిహరముర్తీ ॥ ౧౬ ॥
యాచా పాహాతం విచార । పాషాణా ఐసేం నాహీం సార ।
మనుష్య తేం కాయే పామర । పాషాణాపుఢేం ॥ ౧౭ ॥
మనుష్య తేం కాయే పామర । పాషాణాపుఢేం ॥ ౧౭ ॥
తరీ తో ఐసా నవ్హే తో పాషాణ। జో అపవిత్ర నిఃకారణ ।
తయాసాతిఖా దేహ జాణ । దుశ్చీత అభక్తాంచా ॥ ౧౮ ॥
తయాసాతిఖా దేహ జాణ । దుశ్చీత అభక్తాంచా ॥ ౧౮ ॥
ఆతాం అసో హేం బోలణేం । ఘాత హోతో దుశ్చీతపణేం ।
దుశ్చీతపణాచేని గుణేం । ప్రపంచ నా పరమార్థ ॥ ౧౯ ॥
దుశ్చీతపణాచేని గుణేం । ప్రపంచ నా పరమార్థ ॥ ౧౯ ॥
దుశ్చీతపణేం కార్య నాసే । దుశ్చీతపణేం చింతా వసే ।
దుశ్చీతపణేం స్మరణ నసే । క్షణ యేక పాహాతాం ॥ ౨౦ ॥
దుశ్చీతపణేం స్మరణ నసే । క్షణ యేక పాహాతాం ॥ ౨౦ ॥
దుశ్చీతపణేం శత్రుజిణేం । దుశ్చీతపణేం జన్మమరణేం ।
దుశ్చీతపణాచేని గుణేం । హానీ హోయ ॥ ౨౧ ॥
దుశ్చీతపణాచేని గుణేం । హానీ హోయ ॥ ౨౧ ॥
దుశ్చీతపణేం నవ్హే సాధన । దుశ్చీతపణేం న ఘడే భజన ।
దుశ్చీతపణేం నవ్హే జ్ఞాన । సాధకాంసీ ॥ ౨౨ ॥
దుశ్చీతపణేం నవ్హే జ్ఞాన । సాధకాంసీ ॥ ౨౨ ॥
దుశ్చీతపణేం నయే నిశ్చయో । దుశ్చీతపణేం న ఘడే జయో ।
దుశ్చీతపణేం హోయే క్షయో । ఆపుల్యా స్వహితాచా ॥ ౨౩ ॥
దుశ్చీతపణేం హోయే క్షయో । ఆపుల్యా స్వహితాచా ॥ ౨౩ ॥
దుశ్చీతపణేం న ఘడే శ్రవణ । దుశ్చీతపణేం న ఘడే వివరణ ।
దుశ్చీతపణేం నిరూపణ । హాతీంచే జాయే ॥ ౨౪ ॥
దుశ్చీతపణేం నిరూపణ । హాతీంచే జాయే ॥ ౨౪ ॥
దుశ్చీత బైసలాచి దిసే । పరీ తో అసతచి నసే ।
చంచళ చక్రీం పడిలేం అసే । మానస తయాచేం ॥ ౨౫ ॥
చంచళ చక్రీం పడిలేం అసే । మానస తయాచేం ॥ ౨౫ ॥
వేడేం పిశాచ్య నిరంతర । అంధ ముకే ఆణీ బధిర ।
తైసా జాణావా సంసార । దుశ్చీత ప్రాణియాంచా ॥ ౨౬ ॥
తైసా జాణావా సంసార । దుశ్చీత ప్రాణియాంచా ॥ ౨౬ ॥
సావధ అసోన ఉమజేనా । శ్రవణ అసోన ఐకేనా ।
జ్ఞాన అసోన కళేనా । సారాసారవిచార ॥ ౨౭ ॥
జ్ఞాన అసోన కళేనా । సారాసారవిచార ॥ ౨౭ ॥
ఐసా జో దుశ్చీత ఆళసీ । పరలోక కైంచా త్యాసీ ।
జయాచే జివీం అహర్నిశీం । ఆళస వసే ॥ ౨౮ ॥
జయాచే జివీం అహర్నిశీం । ఆళస వసే ॥ ౨౮ ॥
దుశ్చీతపణాపాసుని సుటలా । తరీ తో సవేంచ ఆళస ఆలా ।
ఆళసాహాతీం ప్రాణీయాంలా । ఉసంతచి నాహీం ॥ ౨౯ ॥
ఆళసాహాతీం ప్రాణీయాంలా । ఉసంతచి నాహీం ॥ ౨౯ ॥
ఆళసేం రాహిలా విచార । ఆళసేం బుడాలా ఆచార ।
ఆళసే నవ్హే పాఠాంతర । కాంహీం కేల్యాం ॥ ౩౦ ॥
ఆళసే నవ్హే పాఠాంతర । కాంహీం కేల్యాం ॥ ౩౦ ॥
ఆళసేం ఘడేనా శ్రవణ । ఆళసేం నవ్హేం నిరూపణ ।
ఆళసేం పరమార్థాచీ ఖూణ । మళిణ జాలీ ॥ ౩౧ ॥
ఆళసేం పరమార్థాచీ ఖూణ । మళిణ జాలీ ॥ ౩౧ ॥
ఆళసేం నిత్యనేమ రాహిలా । ఆళసేం అభ్యాస బుడాలా ।
ఆళసేం ఆళస వాఢలా । అసంభావ్య ॥ ౩౨ ॥
ఆళసేం ఆళస వాఢలా । అసంభావ్య ॥ ౩౨ ॥
ఆళసేం గేలీ ధారణా ధృతీ । ఆళసేం మళిణ జాలీ వృత్తీ ।
ఆళసేం వివేకాచీ గతీ । మంద జాలీ ॥ ౩౩ ॥
ఆళసేం వివేకాచీ గతీ । మంద జాలీ ॥ ౩౩ ॥
ఆళసేం నిద్రా వాఢలీ । ఆళసేం వాసనా విస్తారలీ ।
ఆళసేం సున్యాకార జాలీ । సద్బుద్ధి నిశ్చయాచీ ॥ ౩౪ ॥
ఆళసేం సున్యాకార జాలీ । సద్బుద్ధి నిశ్చయాచీ ॥ ౩౪ ॥
దుశ్చీతపణాసవేం ఆళస । ఆళసేం నిద్రావిళాస ।
నిద్రావిళాసేం కేవళ నాస । ఆయుష్యాచా ॥ ౩౫ ॥
నిద్రావిళాసేం కేవళ నాస । ఆయుష్యాచా ॥ ౩౫ ॥
నిద్రా ఆళస దుశ్చీతపణ । హేంచి మూర్ఖాచేం లక్షణ ।
యేణేంకరితా నిరూపణ । ఉమజేచినా ॥ ౩౬ ॥
యేణేంకరితా నిరూపణ । ఉమజేచినా ॥ ౩౬ ॥
హేం తిన్హీ లక్షణేం జేథేం । వివేక కైంచా అసేల తేథేం ।
అజ్ఞానాస యాపరతేం । సుఖచి నాహీం ॥ ౩౭ ॥
అజ్ఞానాస యాపరతేం । సుఖచి నాహీం ॥ ౩౭ ॥
క్షుధాం లాగతాంచ జేవిలా । జేఊన ఉఠతాం ఆళస ఆలా ।
ఆళస యేతాం నిజేలా । సావకాస ॥ ౩౮ ॥
ఆళస యేతాం నిజేలా । సావకాస ॥ ౩౮ ॥
నిజోన ఉఠతాంచ దుశ్చీత । కదా నాహీం సావచిత ।
తేథేం కైచేం ఆత్మహిత । నిరూపణీం ॥ ౩౯ ॥
తేథేం కైచేం ఆత్మహిత । నిరూపణీం ॥ ౩౯ ॥
మర్కటాపాసీం దిల్హేం రత్న । పిశాచ్యాహాతీం నిధాన ।
దుశ్చీతాపుఢేం నిరూపణ । తయాపరీ హోయే ॥ ౪౦ ॥
దుశ్చీతాపుఢేం నిరూపణ । తయాపరీ హోయే ॥ ౪౦ ॥
ఆతాం అసో హే ఉపపత్తీ । ఆశంకేచీ కోణ గతీ ।
కితాం దివసాఇం హోతే ముక్తీ । సజ్జనాచేని సంగేం ॥ ౪౧ ॥
కితాం దివసాఇం హోతే ముక్తీ । సజ్జనాచేని సంగేం ॥ ౪౧ ॥
ఐకా యాచేం ప్రత్యోత్తర । కథేంసి వ్హావేం నిరోత్తర ।
సంతసంగాచా విచార । ఐసా అసే ॥ ౪౨ ॥
సంతసంగాచా విచార । ఐసా అసే ॥ ౪౨ ॥
లోహో పరియేసీ లాగలా । థేంబుటా సాగరీం మిళాలా ।
గంగే సరితే సంగమ జాలా । తత్క్షణీం ॥ ౪౩ ॥
గంగే సరితే సంగమ జాలా । తత్క్షణీం ॥ ౪౩ ॥
సావధ సాక్షపీ ఆణీ దక్ష । తయాస తత్కాళచి మోక్ష ।
ఇతరాంస తేం అలక్ష । లక్షిలేం నవచే ॥ ౪౪ ॥
ఇతరాంస తేం అలక్ష । లక్షిలేం నవచే ॥ ౪౪ ॥
యేథేం శిష్యప్రజ్ఞాచ కేవళ । ప్రజ్ఞావంతాం నలగే వేళే ।
అనన్యాస తత్కాళ । మోక్ష లాభే ॥ ౪౫ ॥
అనన్యాస తత్కాళ । మోక్ష లాభే ॥ ౪౫ ॥
ప్రజ్ఞావంత ఆణీ అనన్య । తయాస నలగే యేక క్షణ ।
అనన్య భావార్థేంవిణ । ప్రజ్ఞా ఖోటీ ॥ ౪౬ ॥
అనన్య భావార్థేంవిణ । ప్రజ్ఞా ఖోటీ ॥ ౪౬ ॥
ప్రజ్ఞేవిణ అర్థ న కళే । విశ్వాసేంవిణ వస్తు నా కళే ।
ప్రజ్ఞావిశ్వాసేం గళే । దేహాభిమాన ॥ ౪౭ ॥
ప్రజ్ఞావిశ్వాసేం గళే । దేహాభిమాన ॥ ౪౭ ॥
దేహాభిమానాచే అంతీం । సహజచి వస్తుప్రాప్తీ ।
సత్సంగేం సద్గతీ । విలంబచి నాహీ ॥ ౪౮ ॥
సత్సంగేం సద్గతీ । విలంబచి నాహీ ॥ ౪౮ ॥
సావధ సాక్షపీ విశేష । ప్రజ్ఞావంత ఆణీ విశ్వాస ।
తయాస సాధనీం సాయాస । కరణేంచి నలగే ॥ ౪౯ ॥
తయాస సాధనీం సాయాస । కరణేంచి నలగే ॥ ౪౯ ॥
ఇతర భావిక సాబడే । తయాంసహి సాధనేం మోక్ష జోడే ।
సాధుసంగేం తత్కాళ ఉడే । వివేకదృష్టీ ॥ ౫౦ ॥
సాధుసంగేం తత్కాళ ఉడే । వివేకదృష్టీ ॥ ౫౦ ॥
పరీ తేం సాధన మోడుం నయే । నిరూపణాచా ఉపాయే ।
నిరూపణేం లాగే సోయ । సర్వత్రాంసీ ॥ ౫౧ ॥
నిరూపణేం లాగే సోయ । సర్వత్రాంసీ ॥ ౫౧ ॥
ఆతాం మోక్ష ఆహే కైసా । కైసీ స్వరూపాచీ దశా ।
త్యాచే ప్రాప్తీచా భర్వసా । సత్సంగేం కేవీ ॥ ౫౨ ॥
త్యాచే ప్రాప్తీచా భర్వసా । సత్సంగేం కేవీ ॥ ౫౨ ॥
ఐసేం నిరూపణ ప్రాంజళ । పుఢేం బోలిలేం అసే సకళ ।
శ్రోతీం హోఊనియాం నిశ్చళ । అవధాన ద్యావేం ॥ ౫౩ ॥
శ్రోతీం హోఊనియాం నిశ్చళ । అవధాన ద్యావేం ॥ ౫౩ ॥
అవగుణ త్యాగావయాకారణేం । న్యాయనిష్ఠుర లాగే బోలణేం ।
శ్రోతీం కోప న ధరణేం । ఐసియా వచనాచా ॥ ౫౪ ॥
శ్రోతీం కోప న ధరణేం । ఐసియా వచనాచా ॥ ౫౪ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే దుశ్చీతనిరూపణనామసమాస సహావా ॥
సమాస సాతవా : మోక్షలక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
మాగాం శ్రోతయాంచా పక్ష । కితాం దివసాం హోతో మోక్ష ।
తేచి కథా శ్రోతే దక్ష । హోఊన ఐకా ॥ ౧ ॥
తేచి కథా శ్రోతే దక్ష । హోఊన ఐకా ॥ ౧ ॥
మోక్షాస కైసేం జాణావేం । మోక్ష కోణాస మ్హణావేం ।
సంతసంగేం పావావేం । మోక్షాస కైసేం ॥ ౨ ॥
సంతసంగేం పావావేం । మోక్షాస కైసేం ॥ ౨ ॥
తరీ బద్ధ మ్హణిజే బాంధలా । ఆణి మోక్ష మ్హణిజే మోకళా జాలా ।
తో సంతసంగేం కైసా లాధలా । తేంచి ఐకా ॥ ౩ ॥
తో సంతసంగేం కైసా లాధలా । తేంచి ఐకా ॥ ౩ ॥
ప్రాణీ సంకల్పేం బాంధలా । జీవపణేం బద్ధ జాలా ।
తో వివేకేం ముక్త కేలా । సాధుజనీం ॥ ౪ ॥
తో వివేకేం ముక్త కేలా । సాధుజనీం ॥ ౪ ॥
మీ జీవ ఐసా సంకల్ప । దృఢ ధరితాం గేలే కల్ప ।
తేణేం ప్రాణీ జాలా అల్ప । దేహబుద్ధీచా ॥ ౫ ॥
తేణేం ప్రాణీ జాలా అల్ప । దేహబుద్ధీచా ॥ ౫ ॥
మీ జీవ మజ బంధన । మజ ఆహే జన్మమరణ ।
కేల్యా కర్మాచేం ఫళ ఆపణ । భోగీన ఆతాం ॥ ౬ ॥
కేల్యా కర్మాచేం ఫళ ఆపణ । భోగీన ఆతాం ॥ ౬ ॥
పాపాచేం ఫళ తేం దుఃఖ । ఆణీ పుణ్యాచేం ఫళ తేం సుఖ ।
పాపపుణ్య అవశ్యక । భోగణేం లాగే ॥ ౭ ॥
పాపపుణ్య అవశ్యక । భోగణేం లాగే ॥ ౭ ॥
పాపపుణ్య భోగ సుటేనా । ఆణీ గర్భవాసహి తుటేనా ।
ఐసీ జయాచీ కల్పనా । దృఢ జాలీ ॥ ౮ ॥
ఐసీ జయాచీ కల్పనా । దృఢ జాలీ ॥ ౮ ॥
తయా నావ బాంధలా। జీవపణేం బద్ధ జాలా ।
జైసా స్వయేం బాంధోన కోసలా । మృత్యు పావే ॥ ౯ ॥
జైసా స్వయేం బాంధోన కోసలా । మృత్యు పావే ॥ ౯ ॥
తైసా ప్రాణీ తో అజ్ఞాన । నేణేం భగవంతాచేం జ్ఞాన ।
మ్హణే మాఝేం జన్మమరణ । సుటేచినా ॥ ౧౦ ॥
మ్హణే మాఝేం జన్మమరణ । సుటేచినా ॥ ౧౦ ॥
ఆతాం కాంహీం దాన కరూం । పుఢిలయా జన్మాస ఆధారు ।
తేణేం సుఖరూప సంసారు । హోఈల మాఝా ॥ ౧౧ ॥
తేణేం సుఖరూప సంసారు । హోఈల మాఝా ॥ ౧౧ ॥
పూర్వీం దాన నాహీం కేలేం । మ్హణోన దరిద్ర ప్రాప్త జాలేం ।
ఆతాం తరీ కాంహీం కేలేం । పాహిజే కీం ॥ ౧౨ ॥
ఆతాం తరీ కాంహీం కేలేం । పాహిజే కీం ॥ ౧౨ ॥
మ్హణౌనీ దిలేం వస్త్ర జునేం । ఆణీ యేక తాంబ్ర నాణేం ।
మ్హణే ఆతాం కోటిగుణేం । పావేన పుఢేం ॥ ౧౩ ॥
మ్హణే ఆతాం కోటిగుణేం । పావేన పుఢేం ॥ ౧౩ ॥
కుశావర్తీం కురుక్షేత్రీం । మహిమా ఐకోన దాన కరీ ।
ఆశా ధరిలీ అభ్యాంతరీం । కోటిగుణాంచీ ॥ ౧౪ ॥
ఆశా ధరిలీ అభ్యాంతరీం । కోటిగుణాంచీ ॥ ౧౪ ॥
రుకా ఆడకా దాన కేలా । అతితాస టుక్డా ఘాతలా ।
మ్హణే మాఝా ఢీగ జాలా । కోటి టుకడ్యాంచా ॥ ౧౫ ॥
మ్హణే మాఝా ఢీగ జాలా । కోటి టుకడ్యాంచా ॥ ౧౫ ॥
తో మీ ఖాఈన పుఢిలియే జన్మీం । ఐసేం కల్పీం అంతర్యామీం ।
వాసనా గుంతలీ జన్మకర్మీం । ప్రాణీయాంచీ ॥ ౧౬ ॥
వాసనా గుంతలీ జన్మకర్మీం । ప్రాణీయాంచీ ॥ ౧౬ ॥
ఆతాం మీ జేం దేఈన । తేం పుఢిలే జన్మీం పావేన ।
ఐసేం కల్పీ తో అజ్ఞాన । బద్ధ జాణావా ॥ ౧౭ ॥
ఐసేం కల్పీ తో అజ్ఞాన । బద్ధ జాణావా ॥ ౧౭ ॥
బహుతాం జన్మాచే అంతీం । హోయే నరదేహాచీ ప్రాప్తీ ।
యేథేం న హోతాం జ్ఞానేం సద్గతీ । గర్భవస చుకేనా ॥ ౧౮ ॥
యేథేం న హోతాం జ్ఞానేం సద్గతీ । గర్భవస చుకేనా ॥ ౧౮ ॥
గర్భవాస నరదేహీం ఘడే । ఐసేం హేం సర్వథా న ఘడే ।
అకస్మాత భోగణేం పడే । పున్హా నీచ యోనీ ॥ ౧౯ ॥
అకస్మాత భోగణేం పడే । పున్హా నీచ యోనీ ॥ ౧౯ ॥
ఐసా నిశ్చయో శాస్త్రాంతరీం । బహుతీం కేలా బహుతాంపరీం ।
నరదేహ సంసారీం । పరమ దుల్లభ అసే ॥ ౨౦ ॥
నరదేహ సంసారీం । పరమ దుల్లభ అసే ॥ ౨౦ ॥
పాపపుణ్య సమతా ఘడే । తరీచ నరదేహ జోడే ।
యేరవీం హా జన్మ న ఘడే । హేం వ్యాసవచన భాగవతీం ॥ ౨౧ ॥
యేరవీం హా జన్మ న ఘడే । హేం వ్యాసవచన భాగవతీం ॥ ౨౧ ॥
॥ శ్లోక ॥
నరదేహమాద్యం సులభం సుదుర్లభం । ప్లవం సుకల్పం గురుకర్ణధారం ।
మాయానుకులేన నభస్వతేరితం । పుమాన్భబాబ్ధిం న తరేత్స ఆత్మహా ॥
మాయానుకులేన నభస్వతేరితం । పుమాన్భబాబ్ధిం న తరేత్స ఆత్మహా ॥
నరదేహ దుల్లభ । అల్ప సంకల్పాచా లాభ ।
గురు కర్ణధారీ స్వయంభ । సుఖ పావవీ ॥ ౨౨ ॥
గురు కర్ణధారీ స్వయంభ । సుఖ పావవీ ॥ ౨౨ ॥
దైవ అనుకుళ నవ్హే జయా । స్వయేం పాపీ తో ప్రాణీయా ।
భవబ్ధీ న తరవే తయా । ఆత్మహత్యారా బోలిజే ॥ ౨౩ ॥
భవబ్ధీ న తరవే తయా । ఆత్మహత్యారా బోలిజే ॥ ౨౩ ॥
జ్ఞానేంవిణ ప్రాణీయాంసీ । జన్మమృత్య లక్ష చౌర్యాసీ ।
తితుక్యా ఆత్మహత్యా త్యాసీ । మ్హణోన ఆత్మహత్యారా ॥ ౨౪ ॥
తితుక్యా ఆత్మహత్యా త్యాసీ । మ్హణోన ఆత్మహత్యారా ॥ ౨౪ ॥
నరదేహీం జ్ఞానేంవిణ । కదా న చుకే జన్మమరణ ।
భోగణేం లాగతీ దారుణ । నానా నీచ యోనీ ॥ ౨౫ ॥
భోగణేం లాగతీ దారుణ । నానా నీచ యోనీ ॥ ౨౫ ॥
రీస మర్కట శ్వాన సూకర । అశ్వ వృషభ మ్హైసా ఖర ।
కాక కుర్కూట జంబుక మార్జర । సరడ బేడుక మక్షికా ॥ ౨౬ ॥
కాక కుర్కూట జంబుక మార్జర । సరడ బేడుక మక్షికా ॥ ౨౬ ॥
ఇత్యాదిక నీచ యోనీ । జ్ఞాన నస్తాం భోగణేం జనీం ।
ఆశా ధరీ ముర్ఖ ప్రాణీ ॥ పుఢిలియా జన్మాచీ ॥
ఆశా ధరీ ముర్ఖ ప్రాణీ ॥ పుఢిలియా జన్మాచీ ॥
౨౭ ॥ హా నరదేహ పడతాం । తోంచి పావిజే మాగుతాం ।
ఐసా విశ్వాస ధరిజాం । లాజ నాహీం ॥ ౨౮ ॥
ఐసా విశ్వాస ధరిజాం । లాజ నాహీం ॥ ౨౮ ॥
కోణ పుణ్యాచ సంగ్రహూ । జే పున్హా పావిజే నరదేహో ।
దురాశా ధరిలీ పాహో । పుఢిలియా జన్మాచీ ॥ ౨౯ ॥
దురాశా ధరిలీ పాహో । పుఢిలియా జన్మాచీ ॥ ౨౯ ॥
ఐసా ముర్ఖ అజ్ఞాన జన । కేలేం సంకల్పేం బంధన ।
శత్రు ఆపణాసి ఆపణ । హోఊన ఠేలా ॥ ౩౦ ॥
శత్రు ఆపణాసి ఆపణ । హోఊన ఠేలా ॥ ౩౦ ॥
॥ శ్లోక ॥
అత్మైవ హ్యాత్మనో బంధురాత్మైవ రిపురాత్మనః । ఐసే సంకల్పాచేం బంధన ।
సంతసంగే తుటే జాణ । ఐక తయాచేం లక్షణ । సాంగిజేల ॥ ౩౧ ॥
సంతసంగే తుటే జాణ । ఐక తయాచేం లక్షణ । సాంగిజేల ॥ ౩౧ ॥
పాంచా భూతాంచేం శరీర । నిర్మాణ జాలేం సచరాచర ।
ప్రకృతిస్వభావేం జగదాకార । వర్తోం లాగే ॥ ౩౨ ॥
ప్రకృతిస్వభావేం జగదాకార । వర్తోం లాగే ॥ ౩౨ ॥
దేహ అవస్తా అభిమాన । స్థానేం భోగ మాత్రా గుణ ।
శక్తీ ఆదికరున లక్షణ । చౌపుటీ తత్వాంచేం ॥ ౩౩ ॥
శక్తీ ఆదికరున లక్షణ । చౌపుటీ తత్వాంచేం ॥ ౩౩ ॥
ఐసీ పిండబ్రహ్మాండ రచనా । విస్తారేం వాఢలీ కల్పనా ।
నిర్ధారితాం తత్వజ్ఞానా । మతేం భాంబావలీం ॥ ౩౪ ॥
నిర్ధారితాం తత్వజ్ఞానా । మతేం భాంబావలీం ॥ ౩౪ ॥
నానా మతీం నానా భేద । భేదేం వాఢతీ వేవాద ।
పరీ తో ఐక్యతేచా సంవాద । సాధు జాణతీ ॥ ౩౫ ॥
పరీ తో ఐక్యతేచా సంవాద । సాధు జాణతీ ॥ ౩౫ ॥
తయా సంవాదాచే లక్షణ । పంచభూతిక దేహ జాణ ।
త్యా దేహామధేం కారణ । ఆత్మా వోళఖావా ॥ ౩౬ ॥
త్యా దేహామధేం కారణ । ఆత్మా వోళఖావా ॥ ౩౬ ॥
దేహ అంతీ నాసోన జాయే । త్యాస ఆత్మా మ్హణోం నయే ।
నానా తత్వాంచా సముదాయ । దేహామధేం ఆలా ॥ ౩౭ ॥
నానా తత్వాంచా సముదాయ । దేహామధేం ఆలా ॥ ౩౭ ॥
అంతఃకర్ణ ప్రాణాదిక । విషయే ఇంద్రియేం దశక ।
హా సూక్ష్మాచ వివేక । బోలిలా శాస్త్రీం ॥ ౩౮ ॥
హా సూక్ష్మాచ వివేక । బోలిలా శాస్త్రీం ॥ ౩౮ ॥
ఘేతాం సూక్ష్మాచీ శుద్ధీ । భిన్న అంతఃకరణ మన బుద్ధీ ।
నానా తత్వాంచే ఉపాధీ । వేగళా ఆత్మా ॥ ౩౯ ॥
నానా తత్వాంచే ఉపాధీ । వేగళా ఆత్మా ॥ ౩౯ ॥
స్థూళ సూక్ష్మ కారణ । మాహాకారణ విరాట హిరణ్య ।
అవ్యాకృత మూళప్రకృతి జాణ । ఐసే అష్టదేహ ॥ ౪౦ ॥
అవ్యాకృత మూళప్రకృతి జాణ । ఐసే అష్టదేహ ॥ ౪౦ ॥
చ్యారీ పిండీ చ్యారీ బ్రహ్మాండీం । ఐసీ అష్టదేహాచీ ప్రౌఢీ ।
ప్రకృతీ పురుషాంచీ వాఢీ । దశదేహ బోలిజే ॥ ౪౧ ॥
ప్రకృతీ పురుషాంచీ వాఢీ । దశదేహ బోలిజే ॥ ౪౧ ॥
ఐసేం తత్వాంచే లక్షణ । ఆత్మా సాక్షీ విలక్షణ ।
కార్య కర్తా కారణ । దృశ్యా తయాచేం ॥ ౪౨ ॥
కార్య కర్తా కారణ । దృశ్యా తయాచేం ॥ ౪౨ ॥
జీవశివ పిండబ్రహ్మాండ । మాయేఅవిద్యేచేం బండ ।
హేం సాంగతా అసే ఉదండ । పరీ ఆత్మా తో వేగళా ॥ ౪౩ ॥
హేం సాంగతా అసే ఉదండ । పరీ ఆత్మా తో వేగళా ॥ ౪౩ ॥
పాహోం జాతాం ఆత్మే చ్యారీ । త్యాంచే లక్షణ అవధారీం ।
హేం జాణోని అభ్యాంతరీం । సదృఢ ధరావేం ॥ ౪౪ ॥
హేం జాణోని అభ్యాంతరీం । సదృఢ ధరావేం ॥ ౪౪ ॥
ఏక జీవాత్మా దుసరా శివాత్మా । తిసరా పరమాత్మా జో విశ్వాత్మా ।
చౌథా జాణిజే నిర్మళాత్మా । ఐసే చ్యారీ ఆత్మే ॥ ౪౫ ॥
చౌథా జాణిజే నిర్మళాత్మా । ఐసే చ్యారీ ఆత్మే ॥ ౪౫ ॥
భేద ఉంచ నీచ భాసతీ । పరీ చ్యారీ ఏకచి అసతీ ।
యేవిషీం దృష్టాంత సంమతీ। సావధ ఐకా ॥ ౪౬ ॥
యేవిషీం దృష్టాంత సంమతీ। సావధ ఐకా ॥ ౪౬ ॥
ఘటాకాశ మఠాకాశ । మహదాకాశ చిదాకాశ ।
అవఘే మిళోన ఆకాశ । యేకచి అసే ॥ ౪౭ ॥
అవఘే మిళోన ఆకాశ । యేకచి అసే ॥ ౪౭ ॥
తైసా జీవాత్మా ఆణి శివాత్మా । పరమాత్మా ఆణీ నిర్మళాతా ।
అవఘా మిళోన ఆత్మా । యేకచి అసే ॥ ౪౮ ॥
అవఘా మిళోన ఆత్మా । యేకచి అసే ॥ ౪౮ ॥
ఘటీం వ్యాపక జేం ఆకాశ । తయా నావ ఘటాకాశ ।
పిండీ వ్యాపక బ్రహ్మాంశ । త్యాస జీవాత్మా బోలిజే ॥ ౪౯ ॥
పిండీ వ్యాపక బ్రహ్మాంశ । త్యాస జీవాత్మా బోలిజే ॥ ౪౯ ॥
మఠీం వ్యాపక జేం ఆకాశ । తయా నావ మఠాకాశ ।
తైసా బ్రహ్మాండీం జో బ్రహ్మాంశ । త్యాస శివాత్మా బోలిజే ॥ ౫౦ ॥
తైసా బ్రహ్మాండీం జో బ్రహ్మాంశ । త్యాస శివాత్మా బోలిజే ॥ ౫౦ ॥
మఠాబాహేరీల ఆకాశ । తయాఅ నాంవ మహదాకాశ ।
బ్రహ్మాండాబాహేరీల బ్రహ్మాంశ । త్యాస పరమాత్మా బోలిజే ॥ ౫౧ ॥
బ్రహ్మాండాబాహేరీల బ్రహ్మాంశ । త్యాస పరమాత్మా బోలిజే ॥ ౫౧ ॥
ఉపధీవేగళేం ఆకాశ । తయా నావ చిదాకాశ ।
తైసా నిర్మళాత్మా పరేశ । తో ఉపధివేగళా ॥ ౫౨ ॥
తైసా నిర్మళాత్మా పరేశ । తో ఉపధివేగళా ॥ ౫౨ ॥
ఉపాధియోగేం వాటే భిన్న । పరీ తేం ఆకాశ అభిన్న ।
తైసా అత్మా స్వానందఘన । యేకచి అసే ॥ ౫౩ ॥
తైసా అత్మా స్వానందఘన । యేకచి అసే ॥ ౫౩ ॥
దృశ్యా సబాహ్య అంతరీం । సూక్ష్మాత్మా నిరంతరీం ।
త్యాచి వర్ణావయా థోరీ । శేష సమర్థ నవ్హే ॥ ౫౪ ॥
త్యాచి వర్ణావయా థోరీ । శేష సమర్థ నవ్హే ॥ ౫౪ ॥
ఐసే ఆత్మ్యాచేం లక్షణ । జాణతాం నాహీం జీవపణ ।
ఉపాధీ శోధతాం అభిన్న । ముళీంచ ఆహే ॥ ౫౫ ॥
ఉపాధీ శోధతాం అభిన్న । ముళీంచ ఆహే ॥ ౫౫ ॥
జీవపణేం యేకదేసీ । అహంకారేం జన్మ సోసీ ।
వివేక పాహతాం ప్రాణీయాంసీ । జన్మ కైంచా ॥ ౫౬ ॥
వివేక పాహతాం ప్రాణీయాంసీ । జన్మ కైంచా ॥ ౫౬ ॥
జన్మమృత్యాపాసూన సుటలా । యా నావ జాణిజే మోక్ష జాలా ।
తత్వేం శోధితాం పావలా । తత్వతా వస్తు ॥ ౫౭ ॥
తత్వేం శోధితాం పావలా । తత్వతా వస్తు ॥ ౫౭ ॥
తేచి వస్తు తే ఆపణ । హేం మాహావాక్యాచేం లక్షణ ।
సాధు కరీతీ నిరూపణ । ఆపులేన ముఖేం ॥ ౫౮ ॥
సాధు కరీతీ నిరూపణ । ఆపులేన ముఖేం ॥ ౫౮ ॥
జేచి క్షణీ అనుగ్రహ కేలా । తేచి క్షణీం మోక్ష జాలా ।
బంధన కాంహీం ఆత్మయాలా । బోలోంచి నయే ॥ ౫౯ ॥
బంధన కాంహీం ఆత్మయాలా । బోలోంచి నయే ॥ ౫౯ ॥
ఆతాం ఆశంకా ఫిటలీ । సందేహవృత్తీ మావళలీ ।
సంతసంగేం తత్కాళ జాలీ । మోక్షపదవీ ॥ ౬౦ ॥
సంతసంగేం తత్కాళ జాలీ । మోక్షపదవీ ॥ ౬౦ ॥
స్వప్నామధేం జో బాంధలా । తో జాగృతీనేం మోకళా కేలా ।
జ్ఞానవివేకేం ప్రాణీయాలా । మోక్షప్రాప్తీ ॥ ౬౧ ॥
జ్ఞానవివేకేం ప్రాణీయాలా । మోక్షప్రాప్తీ ॥ ౬౧ ॥
అజ్ఞాననిసీచా అంతీం । సంకల్పదుఃఖేం నాసతీ ।
తేణేం గుణేం హోయే ప్రాప్తీ । తత్కాళ మోక్షాచీ ॥ ౬౨ ॥
తేణేం గుణేం హోయే ప్రాప్తీ । తత్కాళ మోక్షాచీ ॥ ౬౨ ॥
తోడావయా స్వప్నబంధన । నలగే ఆణిక సాధన ।
తయాస ప్రేత్న జాగృతీవీణ । బోలోంచి నయే ॥ ౬౩ ॥
తయాస ప్రేత్న జాగృతీవీణ । బోలోంచి నయే ॥ ౬౩ ॥
తైసా సంకల్పేం బాంధలా జీవ । త్యాస ఆణిక నాహీ ఉపావ ।
వివేక పాహతాం వావ । బంధన హోయే ॥ ౬౪ ॥
వివేక పాహతాం వావ । బంధన హోయే ॥ ౬౪ ॥
వివేక పాహిల్యావిణ । జో జో ఉపావ తో తో సీణ ।
వివేక పాహాతాం ఆపణ । ఆత్మాచ అసే ॥ ౬౫ ॥
వివేక పాహాతాం ఆపణ । ఆత్మాచ అసే ॥ ౬౫ ॥
ఆత్మయాచా ఠాంఈ కాంహీం । బద్ధ మోక్ష దోనీ నాహీం ।
జన్మమృత్య హేం సర్వహి । ఆత్మత్వీం న ఘడే ॥ ౬౬ ॥
జన్మమృత్య హేం సర్వహి । ఆత్మత్వీం న ఘడే ॥ ౬౬ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే మోక్షలక్షణనామ సమాస సాతవా ॥ ౭ ॥
సమాస ఆఠవా : ఆత్మదర్శన ॥ శ్రీరామ ॥
మాగాం జాలే నిరూపణ । పరమాత్మా తో తూంచి జాణ ।
తయా పరమాత్మయాచేం లక్షణ । తేం హేం ఐసేం అసే ॥ ౧ ॥
తయా పరమాత్మయాచేం లక్షణ । తేం హేం ఐసేం అసే ॥ ౧ ॥
జన్మ నాహీ మృత్యు నాహీం । యేణేం నాహీం జాణేం నాహీం ।
బద్ధ మోక్ష దోనీ నాహీం । పరమాత్మయాసీ ॥ ౨ ॥
బద్ధ మోక్ష దోనీ నాహీం । పరమాత్మయాసీ ॥ ౨ ॥
పరమాత్మా నిర్గుణ నిరాకార । పరమాత్మా అనంత అపార ।
పర్మాత్మా నిత్య నిరంతర । జైసా తైసా ॥ ౩ ॥
పర్మాత్మా నిత్య నిరంతర । జైసా తైసా ॥ ౩ ॥
పర్మాత్మా సర్వాంస వ్యాపక । పరమాత్మా అనేకీం యేక ।
పరమాత్మయాచా వివేక । అతర్క్య ఆహే ॥ ౪ ॥
పరమాత్మయాచా వివేక । అతర్క్య ఆహే ॥ ౪ ॥
ఐసీ పరమాత్మయాచీ స్థితీ । బోలతాతీ వేద శ్రుతీ ।
పరమాత్మా పావిజే భక్తీం । యేథేం సంశయ నాహీ ॥ ౫ ॥
పరమాత్మా పావిజే భక్తీం । యేథేం సంశయ నాహీ ॥ ౫ ॥
తయే భక్తీచేం లక్షణ । భక్తీ నవవిధా భజన ।
నవవిధా భజనేం పావన । బహు భక్త జాలే ॥ ౬ ॥
నవవిధా భజనేం పావన । బహు భక్త జాలే ॥ ౬ ॥
తయా నవవిధామధ్యేం సార । ఆత్మనివేదన థోర ।
తయేచా కరావా విచార । స్వానుభవేం స్వయేం ॥ ౭ ॥
తయేచా కరావా విచార । స్వానుభవేం స్వయేం ॥ ౭ ॥
ఆపులియా స్వానుభవేం । ఆపణాస నివేదావేం ।
ఆత్మనివేదన జాణావేం । ఐసేం అసే ॥ ౮ ॥
ఆత్మనివేదన జాణావేం । ఐసేం అసే ॥ ౮ ॥
మహత్పూజేచా అంతీం । దేవాస మస్తక వాహాతీ ।
తైసీ ఆహే నికట భక్తీ । ఆత్మనివేదనాచీ ॥ ౯ ॥
తైసీ ఆహే నికట భక్తీ । ఆత్మనివేదనాచీ ॥ ౯ ॥
ఆపణాంస నివేదితీ । ఐసే భక్త థోడే అసతీ ।
తయాంస పరమాత్మా ముక్తీ । తత్కాళ దేతో ॥ ౧౦ ॥
తయాంస పరమాత్మా ముక్తీ । తత్కాళ దేతో ॥ ౧౦ ॥
ఆపణాంస కైసేం నివేదావేం । కోఠేం జాఊన పడావేం ।
కింవా మస్తక తోడావేం । దేవాపుఢేం ॥ ౧౧ ॥
కింవా మస్తక తోడావేం । దేవాపుఢేం ॥ ౧౧ ॥
ఐసేం ఐకోన బోలణేం । వక్తా వదే సర్వజ్ఞపణేం ।
శ్రోతాం సావధాన హోణేం । యేకాగ్ర చిత్తేం ॥ ౧౨ ॥
శ్రోతాం సావధాన హోణేం । యేకాగ్ర చిత్తేం ॥ ౧౨ ॥
ఆత్మనివేదనాచేం లక్షణ । ఆధీం పాహావేం మీ కోణ ।
మగ పరమాత్మా నిర్గుణ । తో వోళఖావా ॥ ౧౩ ॥
మగ పరమాత్మా నిర్గుణ । తో వోళఖావా ॥ ౧౩ ॥
దేవభక్తాచేం శోధన । కరితాం హోతేం ఆత్మనివేదన ।
దేవ ఆహే పురాతన । భక్త పాహే ॥ ౧౪ ॥
దేవ ఆహే పురాతన । భక్త పాహే ॥ ౧౪ ॥
దేవాస వోళఖోం జాతాం । తేథేం జాలీ తద్రూపతా ।
దేవభక్తవిభక్తతా । ముళీంచ నాహీం ॥ ౧౫ ॥
దేవభక్తవిభక్తతా । ముళీంచ నాహీం ॥ ౧౫ ॥
విభక్త నాహీం మ్హణోన భక్త । బద్ధ నాహీం మ్హణోన ముక్త ।
అయుక్త నాహీం బోలణేం యుక్త । శాస్త్రాధారేం ॥ ౧౬ ॥
అయుక్త నాహీం బోలణేం యుక్త । శాస్త్రాధారేం ॥ ౧౬ ॥
దేవాభక్తాచేం పాహాతాం మూళ । హోయే భేదాచేం నిర్మూళ ।
యేక పరమాత్మా సకళ । దృశ్యావేగళా ॥ ౧౭ ॥
యేక పరమాత్మా సకళ । దృశ్యావేగళా ॥ ౧౭ ॥
తయాసి హోతాం మిళణీ । ఉరీ నాహీం దుజేపణీం ।
దేవభక్త హే కడసణీ । నిరసోన గేలీ ॥ ౧౮ ॥
దేవభక్త హే కడసణీ । నిరసోన గేలీ ॥ ౧౮ ॥
ఆత్మనివేదనాచే అంతీం । జే కాం ఘడలీ అభేదభక్తీ ।
తయే నావ సాయోజ్యముక్తీ । సత్య జాణావీ ॥ ౧౯ ॥
తయే నావ సాయోజ్యముక్తీ । సత్య జాణావీ ॥ ౧౯ ॥
జో సంతాంస శరణ గేలా । అద్వైతనిరూపణేం బోధలా ।
మగ జరీ వేగళా కేలా । తరీ హోణార నాహీం ॥ ౨౦ ॥
మగ జరీ వేగళా కేలా । తరీ హోణార నాహీం ॥ ౨౦ ॥
నదీం మిళాలీ సాగరీం । తే నివడావీ కోణేపరీ ।
లోహో సోనేం హోతాం మాఘారీ । కాళిమా న యే ॥ ౨౧ ॥
లోహో సోనేం హోతాం మాఘారీ । కాళిమా న యే ॥ ౨౧ ॥
తైసా భగవంతీం మిళాలా । తో నవచే వేగళా కేలా ।
దేవ భక్త ఆపణ జాలా । విభక్త నవ్హే ॥ ౨౨ ॥
దేవ భక్త ఆపణ జాలా । విభక్త నవ్హే ॥ ౨౨ ॥
దేవ భక్త దోనీ యేక । జ్యాసీ కళలా వివేక ।
సాధుజనీం మోక్షదాయేక । తోచి జాణావా ॥ ౨౩ ॥
సాధుజనీం మోక్షదాయేక । తోచి జాణావా ॥ ౨౩ ॥
ఆతాం అసో హేం బోలణేం । దేవ పాహావా భక్తపణేం ।
తేణేం త్యాంచేం ఐశ్వర్య బాణే । తత్కాళ ఆంగీం ॥ ౨౪ ॥
తేణేం త్యాంచేం ఐశ్వర్య బాణే । తత్కాళ ఆంగీం ॥ ౨౪ ॥
దేహచి హోఊన రాహిజే । తేణేం దేహదుఃఖ సాహిజే ।
దేహాతీత హోతాం పావిజే । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౨౫ ॥
దేహాతీత హోతాం పావిజే । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౨౫ ॥
దేహాతీత కైసేం హోణేం । కైసేం పరబ్రహ్మ పావణేం ।
ఐశ్వర్యాచీ లక్షణేం । కవణ సాంగిజే ॥ ౨౬ ॥
ఐశ్వర్యాచీ లక్షణేం । కవణ సాంగిజే ॥ ౨౬ ॥
ఐసేం శ్రోతాం ఆక్షేపిలేం । యాచే ఉత్తర కాయే బోలిలేం ।
తేంచి ఆతాం నిరోపిలేం । సావధ ఐకా ॥ ౨౭ ॥
తేంచి ఆతాం నిరోపిలేం । సావధ ఐకా ॥ ౨౭ ॥
దేహాతీత వస్తు ఆహే । తేం తూం పరబ్రహ్మ పాహేం ।
దేహసంగ హా న సాహే । తుజ విదేహాసీ ॥ ౨౮ ॥
దేహసంగ హా న సాహే । తుజ విదేహాసీ ॥ ౨౮ ॥
జ్యాచీ బుద్ధీ హోయే ఐసీ । వేద వర్ణితీ తయాసీ ।
శోధితాం నానా శాస్త్రాంసీ । న పడే ఠాంఈ ॥ ౨౯ ॥
శోధితాం నానా శాస్త్రాంసీ । న పడే ఠాంఈ ॥ ౨౯ ॥
ఐశ్వర్య ఐసేం తత్వతా । బాణేం దేహబుద్ధి సోడితాం ।
దేహ మీ ఐసేం భావితాం । అధోగతీ ॥ ౩౦ ॥
దేహ మీ ఐసేం భావితాం । అధోగతీ ॥ ౩౦ ॥
యాకారణేం సాధువచన । మానూం నయే అప్రమాణ ।
మిథ్యా మానితాం దూషణ । లాగోం పాహే ॥ ౩౧ ॥
మిథ్యా మానితాం దూషణ । లాగోం పాహే ॥ ౩౧ ॥
సాధువచన తేం కైసేం । కాయే ధరావేం విశ్వాసేం ।
యేక వేళ స్వామీ ఐసేం । మజ నిరోపావేం ॥ ౩౨ ॥
యేక వేళ స్వామీ ఐసేం । మజ నిరోపావేం ॥ ౩౨ ॥
సోహం ఆత్మా స్వానందఘన । అజన్మా తో తూంచి జాణ ।
హేంచి సాధూచేం వచన । సదృఢ ధరావేం ॥ ౩౩ ॥
హేంచి సాధూచేం వచన । సదృఢ ధరావేం ॥ ౩౩ ॥
మహావాక్యాచేం అంతర । తుంచి బ్రహ్మ నిరంతర ।
ఐసియా వచనాచా విసర । పడోంచి నయే ॥ ౩౪ ॥
ఐసియా వచనాచా విసర । పడోంచి నయే ॥ ౩౪ ॥
దేహాసి హోఈల అంత । మగ మీ పావేన అనంత ।
ఐసేం బోలణేం నిభ్రాంత । మానూంచి నయే ॥ ౩౫ ॥
ఐసేం బోలణేం నిభ్రాంత । మానూంచి నయే ॥ ౩౫ ॥
యేక ముర్ఖ ఐసేం మ్హణతీ । మాయా నాసేల కల్పాంతీం ।
మగ ఆమ్హాంస బ్రహ్మప్రాప్తీ । యేరవీం నాహీం ॥ ౩౬ ॥
మగ ఆమ్హాంస బ్రహ్మప్రాప్తీ । యేరవీం నాహీం ॥ ౩౬ ॥
మాయేసీ హోఈల కల్పాంత । అథవా దేహాసీ యేఈల అంత ।
తేవ్హాం పావేన నివాంత । పరబ్రహ్మ మీ ॥ ౩౭ ॥
తేవ్హాం పావేన నివాంత । పరబ్రహ్మ మీ ॥ ౩౭ ॥
హేం బోలణేం అప్రమాణ । ఐసేం నవ్హే సమాధాన ।
సమాధానాచేం లక్షణ । వేగళేంచి అసే ॥ ౩౮ ॥
సమాధానాచేం లక్షణ । వేగళేంచి అసే ॥ ౩౮ ॥
శైన్య అవఘేంచి మరావేం । మగ రాజ్యపద ప్రాప్త వ్హావేం ।
శైన్య అస్తాంచి రాజ్య కరావేం । హేం కళేనా ॥ ౩౯ ॥
శైన్య అస్తాంచి రాజ్య కరావేం । హేం కళేనా ॥ ౩౯ ॥
మాయా అసోనిచ నాహీం । దేహ అసతాంచ విదేహీ ।
ఐసేం సమాధాన కాంహీం । వోళఖావేం ॥ ౪౦ ॥
ఐసేం సమాధాన కాంహీం । వోళఖావేం ॥ ౪౦ ॥
రాజ్యపద హాతాసీ ఆలేం । మగ పరివారేం కాయ కేలేం ।
పరివారా దేఖతాం రాజ్య గేలేం । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౪౧ ॥
పరివారా దేఖతాం రాజ్య గేలేం । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౪౧ ॥
ప్రాప్త జాలియాం ఆత్మజ్ఞాన । తైసేం దృశ్య దేహభాన ।
దృష్టీం పడతాం సమాధాన । జాణార నాహీ ॥ ౪౨ ॥
దృష్టీం పడతాం సమాధాన । జాణార నాహీ ॥ ౪౨ ॥
మార్గీం మూళీ సర్పాకార । దేఖతాం భయే ఆలేం థోర ।
కళతాం తేథీల విచార । మగ మారణేం కాయే ॥ ౪౩ ॥
కళతాం తేథీల విచార । మగ మారణేం కాయే ॥ ౪౩ ॥
తైసీ మాయా భయానక । విచార పాహాతాం మాఈక ।
మగ తయేచా ధాక । కాయసా ధరావా ॥ ౪౪ ॥
మగ తయేచా ధాక । కాయసా ధరావా ॥ ౪౪ ॥
దేఖతాం మృగజళాచే పూర । మ్హణే కైసా పావోం పైలపార ।
కళతాం తేథీచా విచార । సాంకడేం కైంచేం ॥ ౪౫ ॥
కళతాం తేథీచా విచార । సాంకడేం కైంచేం ॥ ౪౫ ॥
దేఖతాం స్వప్న భయానక । స్వప్నీం వాటే పరమ ధాక ।
జాగృతీ ఆలీయాం సాశంక । కాసయా వ్హావేం ॥ ౪౬ ॥
జాగృతీ ఆలీయాం సాశంక । కాసయా వ్హావేం ॥ ౪౬ ॥
తథాపీ మాయా కల్పనేసీ దిసే । ఆపణ కల్పనేతీత అసే ।
తేథేం ఉద్వేగ కాఈసే । నిర్వికల్పాసీ ॥ ౪౭ ॥
తేథేం ఉద్వేగ కాఈసే । నిర్వికల్పాసీ ॥ ౪౭ ॥
అంతీం మతీం తేచి గతీ । ఐసేం సర్వత్ర బోలతీ ।
తుఝా అంతీం తుఝీ ప్రాప్తీ । సహజచి జాలీ ॥ ౪౮ ॥
తుఝా అంతీం తుఝీ ప్రాప్తీ । సహజచి జాలీ ॥ ౪౮ ॥
చౌందేహాచా అంత । ఆణీ జన్మ ముళాచా ప్రాంత ।
అంతాంప్రాంతాసీ అలిప్త । తో తుం ఆత్మా ॥ ౪౯ ॥
అంతాంప్రాంతాసీ అలిప్త । తో తుం ఆత్మా ॥ ౪౯ ॥
జయాసీ ఐసీ ఆహే మతీ । తయాస జ్ఞానేం ఆత్మగతీ ।
గతీ ఆణీ అవగతీ । వేగళాచి తో ॥ ౫౦ ॥
గతీ ఆణీ అవగతీ । వేగళాచి తో ॥ ౫౦ ॥
మతి ఖుంటలీ వేదాంచీ । తేథేం గతీ ఆణీ అవగతీ కైంచీ ।
ఆత్మశాస్త్రగురుప్రచితీ । ఐక్యతా ఆలీ ॥ ౫౧ ॥
ఆత్మశాస్త్రగురుప్రచితీ । ఐక్యతా ఆలీ ॥ ౫౧ ॥
జీవపణాచీ ఫిటలీ భ్రాంతీ । వస్తు ఆలీ ఆత్మప్రచితీ ।
ప్రాణీ పావలా ఉత్తమగతీ । సద్గురుబోధేం ॥ ౫౨ ॥
ప్రాణీ పావలా ఉత్తమగతీ । సద్గురుబోధేం ॥ ౫౨ ॥
సద్గురుబోధ జేవ్హాం జాలా । చౌందేహాంస అంత ఆలా ।
తేణేం నిజధ్యాస లాగలా । సస్వరూపీం ॥ ౫౩ ॥
తేణేం నిజధ్యాస లాగలా । సస్వరూపీం ॥ ౫౩ ॥
తేణేం నిజధ్యాసేం ప్రాణీ । ధేయంచి జాలా నిర్వాణీం ।
సాయోజ్యముక్తీచా ధనీ । హోఊన బైసలా ॥ ౫౪ ॥
సాయోజ్యముక్తీచా ధనీ । హోఊన బైసలా ॥ ౫౪ ॥
దృశ్య పదార్థ వోసరతాం । ఆవఘా ఆత్మాచి తత్వతా ।
నేహటూన విచారేం పహాతాం । దృశ్య ముళీంచ నాహీం ॥ ౫౫ ॥
నేహటూన విచారేం పహాతాం । దృశ్య ముళీంచ నాహీం ॥ ౫౫ ॥
మిథ్యా మిథ్యత్వేం పాహిలేం । మిథ్యాపణేం అనుభవా ఆలేం ।
శ్రోతీం పాహిజే ఐకిలేం । యా నావ మోక్ష ॥ ౫౬ ॥
శ్రోతీం పాహిజే ఐకిలేం । యా నావ మోక్ష ॥ ౫౬ ॥
సద్గురువచన హృదఈం ధరీ । తోచి మోక్షాచా అధికారీ ।
శ్రవణ మనన కేలేంచి కరీ । అత్యాదరేం ॥ ౫౭ ॥
శ్రవణ మనన కేలేంచి కరీ । అత్యాదరేం ॥ ౫౭ ॥
జేథేం ఆటతీ దోన్హీ పక్ష । తేథేం లక్ష నా అలక్ష ।
యా నావ జాణిజే మోక్ష । నేమస్త ఆత్మా ॥ ౫౮ ॥
యా నావ జాణిజే మోక్ష । నేమస్త ఆత్మా ॥ ౫౮ ॥
జేథేం ధ్యాన ధారణా సరే । కల్పనా నిర్వికల్పీం మురే ।
కేవళ జ్ఞేప్తిమాత్ర ఉరే । సూక్ష్మ బ్రహ్మ ॥ ౫౯ ॥
కేవళ జ్ఞేప్తిమాత్ర ఉరే । సూక్ష్మ బ్రహ్మ ॥ ౫౯ ॥
భవమృగజళ ఆటలేం । లటికేం బంధన సుటలేం ।
అజన్మ్యాస ముక్త కేలేం । జన్మదుఃఖాపాసునీ ॥ ౬౦ ॥
అజన్మ్యాస ముక్త కేలేం । జన్మదుఃఖాపాసునీ ॥ ౬౦ ॥
నిఃసంగాచీ సంగవ్యాధీ । విదేహాచీ దేహబుద్ధీ ।
వివేకేం తోడిలీ ఉపాధీ । నిఃప్రపంచాచీ ॥ ౬౧ ॥
వివేకేం తోడిలీ ఉపాధీ । నిఃప్రపంచాచీ ॥ ౬౧ ॥
అద్వైతాచేం తోడిలేం ద్వైత । యేకాంతాస దిలా ఏకాంత ।
అనంతాస దిలా అంత । అనంతాచా ॥ ౬౨ ॥
అనంతాస దిలా అంత । అనంతాచా ॥ ౬౨ ॥
జాగృతీస చేవవిలేం । చేఈర్యాస సావధ కేలేం ।
నిజబోధాస ప్రబోధిలేం । ఆత్మజ్ఞాన ॥ ౬౩ ॥
నిజబోధాస ప్రబోధిలేం । ఆత్మజ్ఞాన ॥ ౬౩ ॥
అమృతాస కేలేం అమర । మోక్షాస ముక్తీచేం ఘర ।
సంయోగాస నిరంతర । యోగ కేలా ।
౬౪ ॥ నిర్గుణాస నిర్గుణ కేలేం । సార్థకాచేం సార్థక జాలేం ।
బహుతాం దివసాం భేటలేం । ఆపణాసి ఆపణ ॥ ౬౫ ॥
సంయోగాస నిరంతర । యోగ కేలా ।
౬౪ ॥ నిర్గుణాస నిర్గుణ కేలేం । సార్థకాచేం సార్థక జాలేం ।
బహుతాం దివసాం భేటలేం । ఆపణాసి ఆపణ ॥ ౬౫ ॥
తుటలా ద్వైతాచా పడదా । అభేదేం తోడిలేం భేదా ।
భూతపంచకాచీ బాధా । నిరసోన గేలీ ॥ ౬౬ ॥
భూతపంచకాచీ బాధా । నిరసోన గేలీ ॥ ౬౬ ॥
జాలేం సాధనాచేం ఫళ । నిశ్చళాస కేలేం నిశ్చళ ।
నిర్మళాచా గేలా మళ । వివేకబళేం ॥ ౬౭ ॥
నిర్మళాచా గేలా మళ । వివేకబళేం ॥ ౬౭ ॥
హోతేం సన్నిధ చుకలేం । జ్యాచేం త్యాస ప్రాప్త జాలేం ।
ఆపణ దేఖతాం ఫిటలేం । జన్మదుఃఖ ॥ ౬౮ ॥
ఆపణ దేఖతాం ఫిటలేం । జన్మదుఃఖ ॥ ౬౮ ॥
దుష్టస్వప్నేం జాజావలా । బ్రహ్మణ నీచ యాతీ పావలా ।
ఆపణాంసీ ఆపణ సాంపడలా । జాగేపణేం ॥ ౬౯ ॥
ఆపణాంసీ ఆపణ సాంపడలా । జాగేపణేం ॥ ౬౯ ॥
ఐసేం జయాస జాలేం జ్ఞాన । తయా పురుషాచేం లక్షణ ।
పుఢిలే సమాసీం నిరూపణ । బోలిలేం అసే ॥ ౭౦ ॥
పుఢిలే సమాసీం నిరూపణ । బోలిలేం అసే ॥ ౭౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే ఆత్మదర్శననామ సమాస ఆఠవా ॥ ౮ ॥
సమాస నవవా : సిద్ధలక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
అంతరీ గేలీయాం అమృత । బాహ్యా కాయా లఖలఖిత ।
అంతరస్థితి బాణతాం సంత । లక్షణేం కైసీం ॥ ౧ ॥
అంతరస్థితి బాణతాం సంత । లక్షణేం కైసీం ॥ ౧ ॥
జాలేం ఆత్మజ్ఞాన బరవేం । హే కైసేని పాం జాణావేం ।
మ్హణౌని బోలిలీం స్వభావేం । సాధులక్షణేం ॥ ౨ ॥
మ్హణౌని బోలిలీం స్వభావేం । సాధులక్షణేం ॥ ౨ ॥
ఐక సిద్ధాంచే లక్షణ । సిద్ధ మ్హణిజే స్వరూప జాణ ।
తేథేం పాహాతాం వేగళేపణ । ముళీచ నాహీం ॥ ౩ ॥
తేథేం పాహాతాం వేగళేపణ । ముళీచ నాహీం ॥ ౩ ॥
స్వరూప హోఊన రాహిజే । తయా నావ సిద్ధ బోలిజే ।
సిద్ధస్వరూపీంచ సాజే । సిద్ధపణ ॥ ౪ ॥
సిద్ధస్వరూపీంచ సాజే । సిద్ధపణ ॥ ౪ ॥
వేదశాస్త్రీం జేం ప్రసిద్ధ । సస్వరూప స్వతసిద్ధ ।
తయాసిచ బోలిజే సిద్ధ । అన్యథా న ఘడే ॥ ౫ ॥
తయాసిచ బోలిజే సిద్ధ । అన్యథా న ఘడే ॥ ౫ ॥
తథాపీ బోలోం కాహీం యేక । సాధకాస కళాయా వివేక ।
సిద్ధలక్షణాచేం కౌతుక । తేం హేం ఐసేం అసే ॥ ౬ ॥
సిద్ధలక్షణాచేం కౌతుక । తేం హేం ఐసేం అసే ॥ ౬ ॥
అంతరస్థిత స్వరూప జాలీ । పుఢేం కాయా కైసీ వర్తలీ ।
జైసీ స్వప్నీచీ నాథిలీ । స్వప్నరచనా ॥ ౭ ॥
జైసీ స్వప్నీచీ నాథిలీ । స్వప్నరచనా ॥ ౭ ॥
తథాపి సిద్ధాంచేం లక్షణ । కాంహీం కరూం నిరూపణ ।
జేణేం బాణే అంతర్ఖూణ । పరమార్థాచీ ॥ ౮ ॥
జేణేం బాణే అంతర్ఖూణ । పరమార్థాచీ ॥ ౮ ॥
సదా స్వరూపానుసంధాన। హేం ముఖ్య సాధూచేం లక్షణ ।
జనీం అసోన ఆపణ । జనావేగళా ॥ ౯ ॥
జనీం అసోన ఆపణ । జనావేగళా ॥ ౯ ॥
స్వరూపీం దృష్టీ పడతాం । తుటోన గేలీ సంసారచింతా ।
పుఢేం లాగలీ మమతా । నిరూపణాచీ ॥ ౧౦ ॥
పుఢేం లాగలీ మమతా । నిరూపణాచీ ॥ ౧౦ ॥
హేం సాధకాచేం లక్షణ । పరీ సిద్ధాఆంగీం అసే జాణ ।
సిద్ధలక్షణ సాధకేంవిణ । బోలోంచ నయే ॥ ౧౧ ॥
సిద్ధలక్షణ సాధకేంవిణ । బోలోంచ నయే ॥ ౧౧ ॥
బాహ్య సాధకాచేం పరీ । ఆణీ స్వరూపాకార అంతరీం ।
సిద్ధలక్షణ చతురీం । జాణిజే ఐసేం ॥ ౧౨ ॥
సిద్ధలక్షణ చతురీం । జాణిజే ఐసేం ॥ ౧౨ ॥
సందేహరహీత సాధన । తేచి సిద్ధాంచే లక్షణ ।
అంతర్బాహ్య సమాధాన । చళేనా ఐసేం ॥ ౧౩ ॥
అంతర్బాహ్య సమాధాన । చళేనా ఐసేం ॥ ౧౩ ॥
అచళ జాలీ అంతరస్థితీ । తేథేం చళణాస కైచీ గతీ ।
స్వరూపీం లాగతాం వృత్తీ । స్వరూపచి జాలీ ॥ ౧౪ ॥
స్వరూపీం లాగతాం వృత్తీ । స్వరూపచి జాలీ ॥ ౧౪ ॥
మగ తో చళతాంచ అచళ । చంచళపణేం నిశ్చళ ।
నిశ్చళ అసోన చంచళ । దేహ త్యాచా ॥ ౧౫ ॥
నిశ్చళ అసోన చంచళ । దేహ త్యాచా ॥ ౧౫ ॥
స్వరూపీం స్వరూపచి జాలా । మగ తో పడోనిచ రాహిలా ।
అథవా ఉఠోని పళాలా । తరీ చళేనా ॥ ౧౬ ॥
అథవా ఉఠోని పళాలా । తరీ చళేనా ॥ ౧౬ ॥
యేథేం కారణ అంతరస్థితీ । అంతరీంచ పాహిజే నివృత్తీ ।
అంతర లాగలేం భగవంతీం । తోచి సాధు ॥ ౧౭ ॥
అంతర లాగలేం భగవంతీం । తోచి సాధు ॥ ౧౭ ॥
బాహ్య భలతైసేం అసావే । పరీ అంతర స్వరూపీం లాగావేం ।
లక్షణే దిసతీ స్వభావేం । సాధుఆంగీం ॥ ౧౮ ॥
లక్షణే దిసతీ స్వభావేం । సాధుఆంగీం ॥ ౧౮ ॥
రాజీం బైసతాం అవలిళా । ఆంగీం బాణే రాజకళా ।
స్వరూపీం లాగతాం జివ్హాళా । లక్షణే బాణతీ ॥ ౧౯ ॥
స్వరూపీం లాగతాం జివ్హాళా । లక్షణే బాణతీ ॥ ౧౯ ॥
యేరవ్హీ అభ్యాస కరితాం । హాతా న చఢతీ సర్వథా ।
స్వరూపీం రాహావేం తత్త్వతాం । స్వరూప హౌనీ ॥ ౨౦ ॥
స్వరూపీం రాహావేం తత్త్వతాం । స్వరూప హౌనీ ॥ ౨౦ ॥
అభ్యాసాచా ముగుటమణీ । వృత్తీ రాహావీ నిర్గుణీం ।
సంతసంగేం నిరూపణీం । స్థితీ బాణే ॥ ౨౧ ॥
సంతసంగేం నిరూపణీం । స్థితీ బాణే ॥ ౨౧ ॥
ఐసీం లక్షణేం బరవీం । స్వరూపాకారేం అభ్యాసావీం ।
స్వరూప సోడితాం గోసావీ । భాంబావతీ ॥ ౨౨ ॥
స్వరూప సోడితాం గోసావీ । భాంబావతీ ॥ ౨౨ ॥
ఆతాం అసో హేం బోలణేం । ఐకా సాధూచీ లక్షణేం ।
జేణేం సమాధాన బాణే । సాధకాఅంగీం ॥ ౨౩ ॥
జేణేం సమాధాన బాణే । సాధకాఅంగీం ॥ ౨౩ ॥
స్వరూపీం భరతాం కల్పనా । తేథేం కైంచీ ఉరేల కామనా ।
మ్హణౌనియాం సధుజనా । కామచి నాహీం ॥ ౨౪ ॥
మ్హణౌనియాం సధుజనా । కామచి నాహీం ॥ ౨౪ ॥
కల్పిలా విషయో హాతీంచా జావా । తేణేం గుణేం క్రోధ యావా ।
సాధుజనాచా అక్షై ఠేవా । జాణార నాహీం ॥ ౨౫ ॥
సాధుజనాచా అక్షై ఠేవా । జాణార నాహీం ॥ ౨౫ ॥
మ్హణోని తే క్రోధరహిత । జాణతీ స్వరూప సంత ।
నాసివంత హే పదార్థ । సాండునియా ॥ ౨౬ ॥
నాసివంత హే పదార్థ । సాండునియా ॥ ౨౬ ॥
జేథేం నాహీం దుసరీ పరీ । క్రోధ యావా కోణావరీ ।
క్రోధరహిత చరాచరీం । సాధుజన వర్తతీ ॥ ౨౭ ॥
క్రోధరహిత చరాచరీం । సాధుజన వర్తతీ ॥ ౨౭ ॥
ఆపులా ఆపణ స్వానంద । కోణావరీ కరావా మద ।
యాకారణేం వాదవేవాద । తుటోన గేలా ॥ ౨౮ ॥
యాకారణేం వాదవేవాద । తుటోన గేలా ॥ ౨౮ ॥
సాధు స్వరూప నిర్వికార । తేథేం కైంచా తిరస్కార ।
ఆపలా ఆపణ మత్సర । కోణావరీ కరావా ॥ ౨౯ ॥
ఆపలా ఆపణ మత్సర । కోణావరీ కరావా ॥ ౨౯ ॥
సాధు వస్తు అనాయాసేం । యాకారణేం మత్సర నసే ।
మదమత్సరాచేం పిసేం । సాధుసీ నాహీం ॥ ౩౦ ॥
మదమత్సరాచేం పిసేం । సాధుసీ నాహీం ॥ ౩౦ ॥
సాధు స్వరూప స్వయంభ । తేథేం కైంచా అసేల దంభ ।
జేథేన్ ద్వైతాచా ఆరంభ జాలాచ నాహీ ॥ ౩౧ ॥
జేథేన్ ద్వైతాచా ఆరంభ జాలాచ నాహీ ॥ ౩౧ ॥
జేణేం దృష్య కేలేం విసంచ । తయాస కైంచా హో ప్రపంచ ।
యాకారణేం నిఃప్రపంచ । సాధు జాణావా ॥ ౩౨ ॥
యాకారణేం నిఃప్రపంచ । సాధు జాణావా ॥ ౩౨ ॥
అవఘేం బ్రహ్మాండ త్యాచే ఘర । పంచభూతిక హా జోజార ।
మిథ్యా జాణోన సత్వర । త్యాగ కేలా ॥ ౩౩ ॥
మిథ్యా జాణోన సత్వర । త్యాగ కేలా ॥ ౩౩ ॥
యాకారణేం లోభ నసే । సాధు సదా నిర్లోభ అసే ।
జయాచీ వాసనా సమరసే । శుద్ధస్వరూపీం ॥ ౩౪ ॥
జయాచీ వాసనా సమరసే । శుద్ధస్వరూపీం ॥ ౩౪ ॥
ఆపులా ఆపణ ఆఘవా । స్వార్థ కోణాచా కరావా ।
మ్హణోని సాధు తో జాణావా । శోకరహిత ॥ ౩౫ ॥
మ్హణోని సాధు తో జాణావా । శోకరహిత ॥ ౩౫ ॥
దృష్య సాండున నాసివంత । స్వరూప సేవిలేం శాశ్వత ।
యాకారణేం శోకరహిత । సాధు జాణావా ॥ ౩౬ ॥
యాకారణేం శోకరహిత । సాధు జాణావా ॥ ౩౬ ॥
శోకేం దుఖవావీ వృత్తీ । తరీ తే జాహలీ నివృత్తీ ।
మ్హణోని సాధు ఆదిఅంతీం । శోకరహీత ॥ ౩౭ ॥
మ్హణోని సాధు ఆదిఅంతీం । శోకరహీత ॥ ౩౭ ॥
మోహేం ఝళంబావేం మన । తరీ తేం జాహాలేం ఉన్మన ।
యాకారణేం సాధుజన । మోహాతీత ॥ ౩౮ ॥
యాకారణేం సాధుజన । మోహాతీత ॥ ౩౮ ॥
సధు వస్తు అద్వయే । తేథేం వాటేల భయే ।
పరబ్రహ్మ తేం నిర్భయే । తోచి సాధు ॥ ౩౯ ॥
పరబ్రహ్మ తేం నిర్భయే । తోచి సాధు ॥ ౩౯ ॥
యాకారణేం భయాతీత । సాధు నిర్భయ నివాంత ।
సకళాంస మాండేల అంత । సాధు అనంతరూపీ ॥ ౪౦ ॥
సకళాంస మాండేల అంత । సాధు అనంతరూపీ ॥ ౪౦ ॥
సత్యస్వరూపేం అమర జాలా । భయే కైంచేం వాటేల త్యాలా ।
యాకారణేం సాధుజనాలా । భయేచి నాహీం ॥ ౪౧ ॥
యాకారణేం సాధుజనాలా । భయేచి నాహీం ॥ ౪౧ ॥
జేథేం నాహీం ద్వంద్వభేద । ఆపలా ఆపణ అభేద ।
తేథేం కైంచా ఉఠేల ఖేద । దేహబుద్ధీచా ॥ ౪౨ ॥
తేథేం కైంచా ఉఠేల ఖేద । దేహబుద్ధీచా ॥ ౪౨ ॥
బుద్ధినేం నేమిలేం నిర్గుణా । త్యాస కోణీచ నేఈనా ।
యాకారణేం సాధుజనా । ఖేదచి నాహీం ॥ ౪౩ ॥
యాకారణేం సాధుజనా । ఖేదచి నాహీం ॥ ౪౩ ॥
ఆపణ ఏకలా ఠాఈచా । స్వార్థ కరావా కోణాచా ।
దృష్య నసతాం స్వార్థాచా । ఠావచి నాహీం ॥ ౪౪ ॥
దృష్య నసతాం స్వార్థాచా । ఠావచి నాహీం ॥ ౪౪ ॥
సాధు ఆపణచి యేక । తేథేం కైంచా దుఃఖశోక ।
దుజేవిణ అవివేక । యేణార నాహీం ॥ ౪౫ ॥
దుజేవిణ అవివేక । యేణార నాహీం ॥ ౪౫ ॥
ఆశా ధరితాం పరమార్థాచీ । దురాశా తుటలీ స్వార్థాచీ ।
మ్హణోని నైరాశతా సాధూచీ । వోళఖణ ॥ ౪౬ ॥
మ్హణోని నైరాశతా సాధూచీ । వోళఖణ ॥ ౪౬ ॥
మృదపణేం జైసే గగన । తైసేం సాధుచేం లక్షణ ।
యాకరణేం సాధువచన । కఠీణ నాహీం ॥ ౪౭ ॥
యాకరణేం సాధువచన । కఠీణ నాహీం ॥ ౪౭ ॥
స్వరూపాచా సంయోగీం । స్వరూపచి జాలా యోగీ ।
యాకరణేం వీతరాగీ । నిరంతర ॥ ౪౮ ॥
యాకరణేం వీతరాగీ । నిరంతర ॥ ౪౮ ॥
స్థితీ బాణతాం స్వరూపాచీ । చింతా సోడీలీ దేహాచీ ।
యాకరణేం హోణారాచీ । చింతా నసే ॥ ౪౯ ॥
యాకరణేం హోణారాచీ । చింతా నసే ॥ ౪౯ ॥
స్వరూపీం లాగతాం బుద్ధీ । తుటే అవఘీ ఉపాధీ ।
యాకారణేం నిరోపాధీ । సాధుజన ॥ ౫౦ ॥
యాకారణేం నిరోపాధీ । సాధుజన ॥ ౫౦ ॥
సాధు స్వరూపీంచ రాహే । తేథేం సంగచి న సాహే ।
మ్హణోని సాధు తో న పాహే । మానాపమాన ॥ ౫౧ ॥
మ్హణోని సాధు తో న పాహే । మానాపమాన ॥ ౫౧ ॥
అలక్షాస లావీ లక్ష । మ్హణోని సాధు పరమ దక్ష ।
వోఢూం జాణతీ కైపక్ష । పరమార్థాచా ॥ ౫౨ ॥
వోఢూం జాణతీ కైపక్ష । పరమార్థాచా ॥ ౫౨ ॥
స్వరూపీం న సాహే మళ । మ్హణోని సాధు తో నిర్మళ ।
సాధు స్వరూపచి కేవళ । మ్హణోనియాం ॥ ౫౩ ॥
సాధు స్వరూపచి కేవళ । మ్హణోనియాం ॥ ౫౩ ॥
సకళ ధర్మామధేం ధర్మ । స్వరూపీం రాహాణేం హా స్వధర్మ ।
హేంచి జాణేం ముఖ్య వర్మ । సాధులక్షణాచేం ॥ ౫౪ ॥
హేంచి జాణేం ముఖ్య వర్మ । సాధులక్షణాచేం ॥ ౫౪ ॥
ధరీతాం సాధూచీ సంగతీ । ఆపషాచ లాగే స్వరూపస్థితీ ।
స్వరూపస్థితీనేం బాణతీ । లక్షణేం ఆంగీం ॥ ౫౫ ॥
స్వరూపస్థితీనేం బాణతీ । లక్షణేం ఆంగీం ॥ ౫౫ ॥
ఐసీం సాధూచీం లక్షణేం । ఆంగీం బాణతీ నిరూపణేం ।
పరంతు స్వరూపీం రాహాణేం । నిరంతర ॥ ౫౬ ॥
పరంతు స్వరూపీం రాహాణేం । నిరంతర ॥ ౫౬ ॥
నిరంతర స్వరూపీం సాహాతాం । స్వరూపచి హోఈజే తత్త్వతాం ।
మగ లక్షణేం ఆంగీం బాణతాం । వేళ నాహీం ॥ ౫౭ ॥
మగ లక్షణేం ఆంగీం బాణతాం । వేళ నాహీం ॥ ౫౭ ॥
స్వరూపీం రాహిల్యాం మతీ । అవగుణ అవఘేచి సాడతీ ।
పరంతు యాసీ సత్సంగతీ । నిరూపణ పాహిజే ॥ ౫౮ ॥
పరంతు యాసీ సత్సంగతీ । నిరూపణ పాహిజే ॥ ౫౮ ॥
సకళ సృష్టీచా ఠాఈం । అనుభవ యేకచి నాహీం ।
తో బోలిజేల సర్వహి । పుఢిలే సమాసీం ॥ ౫౯ ॥
తో బోలిజేల సర్వహి । పుఢిలే సమాసీం ॥ ౫౯ ॥
కోణేం స్థితీనేం రాహాతీ । కైసా అనుభవ పాహాతీ ।
రామదాస మ్హణే శ్రోతీం । అవధాన దేణేం ॥ ౬౦ ॥
రామదాస మ్హణే శ్రోతీం । అవధాన దేణేం ॥ ౬౦ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సిద్ధలక్షణనామ సమాస నవవా ॥
సమాస దహావా : శూన్యత్వనిరసన ॥ శ్రీరామ ॥
జనాచే అనుభవ పుసతాం । కళహో ఉఠిల అవచితా ।
హా కథాకల్లోళ శ్రోతాం । కౌతుకేం ఐకావా ॥ ౧ ॥
హా కథాకల్లోళ శ్రోతాం । కౌతుకేం ఐకావా ॥ ౧ ॥
యేక మ్హణతీ హా సంసారు । కరితాం పావిజే పైలపారు ।
ఆపలా నవ్హే కీం జోజారు । జీవ దేవాచే ॥ ౨ ॥
ఆపలా నవ్హే కీం జోజారు । జీవ దేవాచే ॥ ౨ ॥
యేక మ్హణతీ హేం న ఘడే । లోభ యేఊన ఆంగీం జడే ।
పోటస్తేం కరణేం ఘడే । సేవా కుటుంబాచీ ॥ ౩ ॥
పోటస్తేం కరణేం ఘడే । సేవా కుటుంబాచీ ॥ ౩ ॥
యేక మ్హణతీ స్వభావేం । సంసార కరావా సుఖేం నావేం ।
కాంహీం దాన పుణ్య కరావేం । సద్గతీకారణేం ॥ ౪ ॥
కాంహీం దాన పుణ్య కరావేం । సద్గతీకారణేం ॥ ౪ ॥
యేక మ్హణతీ సంసార ఖోటా । వైరాగ్యేం ఘ్యావా దేశవటా ।
యేణేం స్వర్గ్యలోకీంచ్యా వాటా । మోకళ్యా హోతీ ॥ ౫ ॥
యేణేం స్వర్గ్యలోకీంచ్యా వాటా । మోకళ్యా హోతీ ॥ ౫ ॥
యేక మ్హణతీ కోఠేం జావేం । వేర్థచి కాసయా హిండావేం ।
ఆపులేం ఆశ్రమీ అసావేం । ఆశ్రమధర్మ కరూనీ ॥ ౬ ॥
ఆపులేం ఆశ్రమీ అసావేం । ఆశ్రమధర్మ కరూనీ ॥ ౬ ॥
యేక మ్హణతీ కైంచా ధర్మ । అవఘా హోతసే అధర్మ ।
యే సంసారీం నానా కర్మ । కరణేం లాగే ॥ ౭ ॥
యే సంసారీం నానా కర్మ । కరణేం లాగే ॥ ౭ ॥
యేక మ్హణతీ బహుతాంపరీ । వాసనా అసావీ వరీ ।
యేణేంచి తరిజే సంసారీం । అనాయాసేం ॥ ౮ ॥
యేణేంచి తరిజే సంసారీం । అనాయాసేం ॥ ౮ ॥
యేక మ్హణతీ కారణ భావ । భావేంచి పావిజే దేవ ।
యేర హేం అవఘేంచి వావ । గథాగోవీ ॥ ౯ ॥
యేర హేం అవఘేంచి వావ । గథాగోవీ ॥ ౯ ॥
యేక మ్హణతీ వడిలేం జీవీం । అవఘీం దేవచి మానావీం ।
మాయేబాపేం పూజీత జావీం । యేకాభావేం ॥ ౧౦ ॥
మాయేబాపేం పూజీత జావీం । యేకాభావేం ॥ ౧౦ ॥
యేక మ్హణతీ దేవబ్రాహ్మణ । త్యాంచేం కరావేం పూజన ।
మాయేబాప నారాయేణ । విశ్వజనాచా ॥ ౧౧ ॥
మాయేబాప నారాయేణ । విశ్వజనాచా ॥ ౧౧ ॥
యేక మ్హణతీ శాస్త్ర పాహావేం । తేథేం నిరోపిలేం దేవేం ।
తేణేం ప్రమాణేంచి జావేం । పరలోకాసీ ॥ ౧౨ ॥
తేణేం ప్రమాణేంచి జావేం । పరలోకాసీ ॥ ౧౨ ॥
యేక మ్హణతీ అహో జనా । శాస్త్ర పాహాతాం పురవేనా ।
యాకారణేం సాధుజనా । శరణ జావేం ॥ ౧౩ ॥
యాకారణేం సాధుజనా । శరణ జావేం ॥ ౧౩ ॥
యేక మ్హణతీ సాండా గోఠీ । వాయాంచి కరితా చాఉటీ ।
సర్వాంస కారణ పోటీం । భూతదయా అసావీ ॥ ౧౪ ॥
సర్వాంస కారణ పోటీం । భూతదయా అసావీ ॥ ౧౪ ॥
యేక మ్హణతీ యేకచి బరవేం । ఆపుల్యా ఆచారేం అసావేం ।
అంతకాళీం నామ ఘ్యావేం । సర్వోత్తమాచేం ॥ ౧౫ ॥
అంతకాళీం నామ ఘ్యావేం । సర్వోత్తమాచేం ॥ ౧౫ ॥
యేక మ్హణతీ పుణ్య అసేల । తరీచ నామ యేఈల ।
నాహీం తరీ భులీ పడేల । అంతకాళీం ॥ ౧౬ ॥
నాహీం తరీ భులీ పడేల । అంతకాళీం ॥ ౧౬ ॥
యేక మ్హణతీ జీత అసావే । తంవచి సార్థక కరావేం ।
యేక మ్హణతీ ఫిరావేం । తిర్థాటణ ॥ ౧౭ ॥
యేక మ్హణతీ ఫిరావేం । తిర్థాటణ ॥ ౧౭ ॥
యేక మ్హణతీ హే అటాటీ । పాణీపాషాణాచీ భేటీ ।
చుబకళ్యా మారితాం హింపుటీ । కాసావిస వ్హావేం ॥ ౧౮ ॥
చుబకళ్యా మారితాం హింపుటీ । కాసావిస వ్హావేం ॥ ౧౮ ॥
యేక మ్హణతీ సాండీ వాచాళీ । అగాధ మహిమా భూమండళీం ।
దర్శనమాత్రేం హోయ హోళీ । మాహాపాతకాచీ ॥ ౧౯ ॥
దర్శనమాత్రేం హోయ హోళీ । మాహాపాతకాచీ ॥ ౧౯ ॥
యేక మ్హణతీ తీర్థ స్వభావేం । కారణ మన అవరావేం ।
యేక మ్హణతీ కీర్తన కరావేం । సావకాస ॥ ౨౦ ॥
యేక మ్హణతీ కీర్తన కరావేం । సావకాస ॥ ౨౦ ॥
యేక మ్హణతీ యోగ బరవా । ముఖ్య తోచి ఆధీం సాధావా ।
దేహో అమరచి కరావా । అకస్మాత ॥ ౨౧ ॥
దేహో అమరచి కరావా । అకస్మాత ॥ ౨౧ ॥
యేక మ్హణతీ ఐసేం కాయే । కాళవంచనా కరూం నయే ।
యేక మ్హణతీ ధరావీ సోయే । భక్తిమార్గాచీ ॥ ౨౨ ॥
యేక మ్హణతీ ధరావీ సోయే । భక్తిమార్గాచీ ॥ ౨౨ ॥
యేక మ్హణతీ జ్ఞాన బరవేం । యేక మ్హణతీ సాధన కరావేం ।
యేక మ్హణతీ ముక్త అసావేం । నిరంతర ॥ ౨౩ ॥
యేక మ్హణతీ ముక్త అసావేం । నిరంతర ॥ ౨౩ ॥
యేక మ్హణతీ అనర్గళా । ధరీం పాపాచా కంటాళా ।
యేక మ్హణతీ రే మోకళా । మార్గ ఆముచా ॥ ౨౪ ॥
యేక మ్హణతీ రే మోకళా । మార్గ ఆముచా ॥ ౨౪ ॥
యేక మ్హణతీ హేం విశేష । కరూం నయే నిందా ద్వేష ।
యేక మ్హణతీ సావకాస । దుష్టసంగ త్యాగావా ॥ ౨౫ ॥
యేక మ్హణతీ సావకాస । దుష్టసంగ త్యాగావా ॥ ౨౫ ॥
యేక మ్హణతీ జ్యాచేం ఖావేం । త్యా సన్ముఖచి మరావేం ।
తేణేం తత్కాళచి పావావేం । మోక్షపద ॥ ౨౬ ॥
తేణేం తత్కాళచి పావావేం । మోక్షపద ॥ ౨౬ ॥
యేక మ్హణతీ సాండా గోఠీ । ఆధీం పాహిజే తే రోటీ ।
మగ కరావీ చాఉటీ । సావకాస ॥ ౨౭ ॥
మగ కరావీ చాఉటీ । సావకాస ॥ ౨౭ ॥
యేక మ్హణతీ పాఉస అసావా । మగ సకళ యోగ బరవా ।
కారణ దుష్కాళ న పడావా । మ్హణిజే బరేం ॥ ౨౮ ॥
కారణ దుష్కాళ న పడావా । మ్హణిజే బరేం ॥ ౨౮ ॥
యేక మ్హణతీ తపోనిధీ । హోతాం వోళతీ సకళ సిద్ధీ ।
యేక మ్హణతీ రే ఆధీం । ఇంద్రపద సాధావేం ॥ ౨౯ ॥
యేక మ్హణతీ రే ఆధీం । ఇంద్రపద సాధావేం ॥ ౨౯ ॥
యేక మ్హణతీ ఆగమ పాహావా । వేతాళ ప్రసన్న కరూన ఘ్యావా ।
తేణేం పావిజే దేవా । స్వర్గలోకీం ॥ ౩౦ ॥
తేణేం పావిజే దేవా । స్వర్గలోకీం ॥ ౩౦ ॥
యేక మ్హణతీ అఘోరమంత్ర । తేణేం హోఈజే స్వతంత్ర ।
శ్రీహరీ జయేచా కళత్ర । తేచి వోళే ॥ ౩౧ ॥
శ్రీహరీ జయేచా కళత్ర । తేచి వోళే ॥ ౩౧ ॥
తీ లాగలే సర్వ ధర్మ । తేథేం కైంచేం క్రియాకర్మ ।
యేక మ్హణతీ కుకర్మ । తిచ్యా మదే ॥ ౩౨ ॥
యేక మ్హణతీ కుకర్మ । తిచ్యా మదే ॥ ౩౨ ॥
యేక మ్హణతీ యేక సాక్షప । కరావా మృత్యంజయాచా జప ।
తేణేం గుణేం సర్వ సంకల్ప । సిద్ధీతేం పావతీ ॥ ౩౩ ॥
తేణేం గుణేం సర్వ సంకల్ప । సిద్ధీతేం పావతీ ॥ ౩౩ ॥
యేక మ్హణతీ బటు భైరవ । తేణేం పావిజే వైభవ ।
యేక మ్హణతీ ఝోటింగ సర్వ । పుర్వితసే ॥ ౩౪ ॥
యేక మ్హణతీ ఝోటింగ సర్వ । పుర్వితసే ॥ ౩౪ ॥
యేక మ్హణతీ కాళీ కంకాళీ । యేక మ్హణతీ భద్రకాళీ ।
యేక మ్హణతీ ఉచిష్ట చాండాళీ । సాహేం కరావీ ॥ ౩౫ ॥
యేక మ్హణతీ ఉచిష్ట చాండాళీ । సాహేం కరావీ ॥ ౩౫ ॥
యేక మ్హణతీ విఘ్నహర । యేక మ్హణతీ భోళా శంకర ।
యేక మ్హణతీ సత్వర । పావే భగవతీ ॥ ౩౬ ॥
యేక మ్హణతీ సత్వర । పావే భగవతీ ॥ ౩౬ ॥
యేక మ్హణతీ మల్లారీ । సత్వరచి సభాగ్య కరీ ।
యేక మ్హణతీ మాహా బరీ । భక్తి వేంకటేశాచీ ॥ ౩౭ ॥
యేక మ్హణతీ మాహా బరీ । భక్తి వేంకటేశాచీ ॥ ౩౭ ॥
యేక మ్హణతీ పూర్వ ఠేవా । యేక మ్హణతీ ప్రేత్న కరావా ।
యేక మ్హణతీ భార ఘాలావా । దేవాచ వరీ ॥ ౩౮ ॥
యేక మ్హణతీ భార ఘాలావా । దేవాచ వరీ ॥ ౩౮ ॥
యేక మ్హణతీ దేవ కైంచా । అంతచి పాహాతో భల్యాంచా ।
యేక మ్హణతీ హా యుగాచా । యుగధర్మ ॥ ౩౯ ॥
యేక మ్హణతీ హా యుగాచా । యుగధర్మ ॥ ౩౯ ॥
యేక ఆశ్చీర్య మానితీ । యేక విస్మయో కరితీ ।
యేక కంటాళోన మ్హణతీ । కాయే హోఈల తేం పాహావేం ॥ ౪౦ ॥
యేక కంటాళోన మ్హణతీ । కాయే హోఈల తేం పాహావేం ॥ ౪౦ ॥
ఐసే ప్రపంచిక జన । లక్షణేం సాంగతాం గహన ।
పరంతు కాంహీం యేక చిన్హ । అల్పమాత్ర బోలిలోం ॥ ౪౧ ॥
పరంతు కాంహీం యేక చిన్హ । అల్పమాత్ర బోలిలోం ॥ ౪౧ ॥
ఆతాం అసో హా స్వభావ । జ్ఞాత్యాంచా కైసా అనుభవ ।
తోహి సాంగిజేల సర్వ । సావధ ఐకా ॥ ౪౨ ॥
తోహి సాంగిజేల సర్వ । సావధ ఐకా ॥ ౪౨ ॥
యేక మ్హణతీ కరావీ భక్తీ । శ్రీహరీ దేఈల సద్గతీ ।
యేక మ్హణతీ బ్రహ్మప్రాప్తీ । కర్మేంచి హోయే ॥ ౪౩ ॥
యేక మ్హణతీ బ్రహ్మప్రాప్తీ । కర్మేంచి హోయే ॥ ౪౩ ॥
యేక మ్హణతీ భోగ సుటేనా । జ్న్మమరణ హేం తుటేనా ।
యేక మ్హణతీ ఉర్మీ నానా । అజ్ఞానాచ్యా ॥ ౪౪ ॥
యేక మ్హణతీ ఉర్మీ నానా । అజ్ఞానాచ్యా ॥ ౪౪ ॥
యేక మ్హణతీ సర్వ బ్రహ్మ । తేథేం కైంచేం క్రియాకర్మ ।
యేక మ్హణతీ హా అధర్మ । బోలోంచి నయే ॥ ౪౫ ॥
యేక మ్హణతీ హా అధర్మ । బోలోంచి నయే ॥ ౪౫ ॥
యేక మ్హణతీ సర్వ నాసేం । ఉరలేం తేంచి బ్రహ్మ అసే ।
యేక మ్హణతీ ఐసేం నసే । సమాధాన ॥ ౪౬ ॥
యేక మ్హణతీ ఐసేం నసే । సమాధాన ॥ ౪౬ ॥
సర్వబ్రహ్మ కేవళ బ్రహ్మ । దోనీ పూర్వపక్షాచే భ్రమ ।
అనుభవాచేం వేగళేం వర్మ । మ్హణతీ యేక ॥ ౪౭ ॥
అనుభవాచేం వేగళేం వర్మ । మ్హణతీ యేక ॥ ౪౭ ॥
యేక మ్హణతీ హేం న ఘడే । అనుర్వాచ్య వస్తు ఘడే ।
జేం బోలతాం మోన్య పడే । వేదశాస్త్రాంసీ ॥ ౪౮ ॥
జేం బోలతాం మోన్య పడే । వేదశాస్త్రాంసీ ॥ ౪౮ ॥
తవ శ్రోతా అనువాదలా । మ్హణే నిశ్చయే కోణ కేలా ।
సిద్ధాంతమతేం అనుభవాలా । ఉరీ కైంచీ ॥ ౪౯ ॥
సిద్ధాంతమతేం అనుభవాలా । ఉరీ కైంచీ ॥ ౪౯ ॥
అనుభవ దేహీం వేగళాలే । హేం పూర్వీచ బోలిలేం ।
ఆతాం కాంహీం యేక కేలేం । నవచే కీం ॥ ౫౦ ॥
ఆతాం కాంహీం యేక కేలేం । నవచే కీం ॥ ౫౦ ॥
యేక సాక్షత్వేం వర్తతీ । సాక్షీ వేగళాచి మ్హణతీ ।
ఆపణ దృష్టా ఐసీ స్థితీ । స్వానుభవాచీ ॥ ౫౧ ॥
ఆపణ దృష్టా ఐసీ స్థితీ । స్వానుభవాచీ ॥ ౫౧ ॥
దృశ్యాపాసూన ద్రష్టా వేగళా । ఐసీ అలిప్తపణాచీ కళా ।
ఆపణ సాక్షత్వేం నిరాళా । స్వానుభవే ॥ ౫౨ ॥
ఆపణ సాక్షత్వేం నిరాళా । స్వానుభవే ॥ ౫౨ ॥
సకళ పదార్థ జాణతాం । తో పదార్థాహూన పర్తా ।
దేహీం అసోనీ అలిప్తతా । సహజచి జాలీ ॥ ౫౩ ॥
దేహీం అసోనీ అలిప్తతా । సహజచి జాలీ ॥ ౫౩ ॥
యేక ఐసేం స్వానుభవేం । మ్హణతీ సాక్షత్వేం వర్తావేం ।
దృశ్య అసోని వేగళేం వ్హావేం । ద్రష్టేపణేం ॥ ౫౪ ॥
దృశ్య అసోని వేగళేం వ్హావేం । ద్రష్టేపణేం ॥ ౫౪ ॥
యేక మ్హణతీ నాహీం భేద । వస్తు ఠాఈంచీ అభేద ।
తేథేం కైంచా మతిమంద ద్రష్టా ఆణిలా ॥ ౫౫ ॥
తేథేం కైంచా మతిమంద ద్రష్టా ఆణిలా ॥ ౫౫ ॥
అవఘీ సాకరచి స్వభావేం । తేథేం కడు కాయ నివడావేం ।
ద్రష్టా కైంచా స్వానుభవేం । అవఘేంచి బ్రహ్మ ॥ ౫౬ ॥
ద్రష్టా కైంచా స్వానుభవేం । అవఘేంచి బ్రహ్మ ॥ ౫౬ ॥
ప్రపంచ పరబ్రహ్మ అభేద । భేదవాదీ మానితీ భేద ।
పరీ హా ఆత్మా స్వానంద । ఆకారలా ॥ ౫౭ ॥
పరీ హా ఆత్మా స్వానంద । ఆకారలా ॥ ౫౭ ॥
విఘురలేం తుప థిజలేం । తైసేం నిర్గుణచి గుణా ఆలేం ।
తేథేం కాయ వేగళేం కేలేం । ద్రష్టేపణేం ॥ ౫౮ ॥
తేథేం కాయ వేగళేం కేలేం । ద్రష్టేపణేం ॥ ౫౮ ॥
మ్హణౌని ద్రష్టా ఆణీ దృశ్య । అవఘా యేకచి జగదీశ ।
ద్రష్టేపణాచే సాయాస । కాసయాసీ ॥ ౫౯ ॥
ద్రష్టేపణాచే సాయాస । కాసయాసీ ॥ ౫౯ ॥
బ్రహ్మచి ఆకారలేం సర్వ । ఐసా యేకాంచా అనుభవ ।
ఐసే హే దోనీ స్వభావ । నిరోపిలే ॥ ౬౦ ॥
ఐసే హే దోనీ స్వభావ । నిరోపిలే ॥ ౬౦ ॥
అవఘా ఆత్మా ఆకారాఅ । ఆపణ భిన్న కైంచా ఉరలా ।
దుసరా అనుభవ బోలిలా । ఐసియాపరీ ॥ ౬౧ ॥
దుసరా అనుభవ బోలిలా । ఐసియాపరీ ॥ ౬౧ ॥
ఐక తిసరా అనుభవ । ప్రపంచ సారూనియాం సర్వ ।
కాంహీం నాహీం తోచి దేవ । ఐసేం మ్హణతీ ॥ ౬౨ ॥
కాంహీం నాహీం తోచి దేవ । ఐసేం మ్హణతీ ॥ ౬౨ ॥
దృశ్య అవఘేం వేగళేం కేలేం । కేవళ అదృశ్యచి ఉరలేం ।
తేంచి బ్రహ్మ అనుభవిలేం । మ్హణతీ యేక ॥ ౬౩ ॥
తేంచి బ్రహ్మ అనుభవిలేం । మ్హణతీ యేక ॥ ౬౩ ॥
పరీ తేం బ్రహ్మ మ్హణోం నయే । ఉపాయాసారిఖా అపాయే ।
సున్యత్వాస బ్రహ్మ కాయే । మ్హణోం యేఈల ॥ ౬౪ ॥
సున్యత్వాస బ్రహ్మ కాయే । మ్హణోం యేఈల ॥ ౬౪ ॥
దృశ్య అవఘేం వోలాండిలేం । అదృశ్య సున్యత్వీం పడిలేం ।
బ్రహ్మ మ్హణౌని మురడలేం । తేథునిచ మాగే ॥ ౬౫ ॥
బ్రహ్మ మ్హణౌని మురడలేం । తేథునిచ మాగే ॥ ౬౫ ॥
ఇకడే దృశ్య తికడే దేవ । మధ్యేం సున్యత్వాచా ఠావ ।
తయాస మందబుద్ధిస్తవ । ప్రాణీ బ్రహ్మ మ్హణే ॥ ౬౬ ॥
తయాస మందబుద్ధిస్తవ । ప్రాణీ బ్రహ్మ మ్హణే ॥ ౬౬ ॥
రాయాస నాహీం వోళఖిలేం । సేవకాస రావసేం కల్పిలేం ।
పరీ తేం అవఘేం వేర్థ గేలేం । రాజా దేఖతాం ॥ ౬౭ ॥
పరీ తేం అవఘేం వేర్థ గేలేం । రాజా దేఖతాం ॥ ౬౭ ॥
తైసేం సున్యత్వ కల్పిలేం బ్రహ్మ । పుఢేం దేఖతాం పరబ్రహ్మ ।
సున్యత్వచా అవఘా భ్రమ । తుటోన గేలా ॥ ౬౮ ॥
సున్యత్వచా అవఘా భ్రమ । తుటోన గేలా ॥ ౬౮ ॥
పరీ హా సూక్ష్మ ఆడతాళా । వారీ వివేకేం వేగళా ।
జైసేం దుగ్ధ ఘేఊన జళా । రాజహంస సాండీ ॥ ౬౯ ॥
జైసేం దుగ్ధ ఘేఊన జళా । రాజహంస సాండీ ॥ ౬౯ ॥
ఆధీం దృశ్యా సోడిలేం । మగ సున్యత్వ వోలాండిలేం ।
మూళమాయేపరతేం దేఖిలేం । పరబ్రహ్మ ॥ ౭౦ ॥
మూళమాయేపరతేం దేఖిలేం । పరబ్రహ్మ ॥ ౭౦ ॥
వేగళేపణేం పాహాణేం ఘడే । తేణేం వృత్తి సున్యత్వీం పడే ।
పోటీం సందేహ పవాడే । సున్యత్వాచా ॥ ౭౧ ॥
పోటీం సందేహ పవాడే । సున్యత్వాచా ॥ ౭౧ ॥
భిన్నపణేం అనుభవిలేం । తయాస సున్య ఐసేం బోలిలేం ।
వస్తు లక్షితాం అభిన్న జాలేం । పాహిజే ఆధీం ॥ ౭౨ ॥
వస్తు లక్షితాం అభిన్న జాలేం । పాహిజే ఆధీం ॥ ౭౨ ॥
వస్తు ఆపణచి హోణేం । ఐసేం వస్తుచేం పాహాణేం ।
నిశ్చయేంసీం భిన్నపణేం । సున్యత్వ లాభే ॥ ౭౩ ॥
నిశ్చయేంసీం భిన్నపణేం । సున్యత్వ లాభే ॥ ౭౩ ॥
యాకారణేం సున్య కాంహీం । పరబ్రహ్మ హోణార నాహీం ।
వస్తురూప హోఊన పాహీం । స్వానుభవేం ॥ ౭౪ ॥
వస్తురూప హోఊన పాహీం । స్వానుభవేం ॥ ౭౪ ॥
ఆపణ వస్తు సిద్ధచి ఆహే । మన మీ ఐసేం కల్పూం నయే ।
సాధు సాంగతీ ఉపాయే । తూంచి ఆత్మా ॥ ౭౫ ॥
సాధు సాంగతీ ఉపాయే । తూంచి ఆత్మా ॥ ౭౫ ॥
మన మీ ఐసేం నాథిలేం । సంతీం నాహీం నిరోపిలేం ।
మానావేం కోణాచ్యా బోలేం । మన మీ ఐసేం ॥ ౭౬ ॥
మానావేం కోణాచ్యా బోలేం । మన మీ ఐసేం ॥ ౭౬ ॥
సంతవచనీం ఠేవితాం భావే । తోచి శుద్ధ స్వానుభవ ।
మనాచా తైసాచ స్వభావ । ఆపణ వస్తు ॥ ౭౭ ॥
మనాచా తైసాచ స్వభావ । ఆపణ వస్తు ॥ ౭౭ ॥
జయాచా ఘ్యావా అనుభవ । తోచి ఆపణ నిరావేవ ।
ఆపులా ఘేతీ అనుభవ । విశ్వజన ॥ ౭౮ ॥
ఆపులా ఘేతీ అనుభవ । విశ్వజన ॥ ౭౮ ॥
లోభీ ధన సాధూం గేలే । తంవ తే లోభీ ధనచి జాలే ।
మగ భాగ్యపురుషీం భోగిలేం । సావకాస ॥ ౭౯ ॥
మగ భాగ్యపురుషీం భోగిలేం । సావకాస ॥ ౭౯ ॥
తైసేం దేహబుద్ధీ సోడితాం । సాధకాస జాలేం తత్వతా ।
అనుభవాచీ ముఖ్య వార్తా । తే హే ఐసీ ॥ ౮౦ ॥
అనుభవాచీ ముఖ్య వార్తా । తే హే ఐసీ ॥ ౮౦ ॥
ఆపణ వస్తు ముళీం యేక । ఐసా జ్ఞానాచా వివేక ।
యేథూన హా జ్ఞానదశక । సంపూర్ణ జాలా ॥ ౮౧ ॥
యేథూన హా జ్ఞానదశక । సంపూర్ణ జాలా ॥ ౮౧ ॥
ఆత్మజ్ఞాన నిరోపిలేం । యేథామతీనేం బోలిలేం ।
న్యూనపర్ణ క్ష్మా కేలేం । పాహిజే శ్రోతీం ॥ ౮౨ ॥
న్యూనపర్ణ క్ష్మా కేలేం । పాహిజే శ్రోతీం ॥ ౮౨ ॥
ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సున్యత్వనిర్శననామ సమాస దహావా ॥
॥ దశక ఆఠవా సమాప్త ॥