The Guru

ଶ୍ରୀ ଦାସବୋଧ ଅଧ୍ଯାଯ 8

(Dasbodh Dashak 8 in Odia)

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 8 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 8. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for सुन्यत्वनिर्शन.

#of 683
ମାଯୋଦ୍ଭଵାଚା
ସମାସ ପହିଲା : ଦେଵଦର୍ଶନ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଦୁସରା : ସୂକ୍ଷ୍ମଆଶଂକାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ତିସରା : ସୂକ୍ଷ୍ମଆଶଂକାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଚଵଥା : ସୂକ୍ଷ୍ମପଂଚଭୂତେଂନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ପାଂଚଵା : ସ୍ଥୂଳପଂଚମହାଭୂତେଂସ୍ଵରୂପାକାଶଭେଦୋନାମ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ସହାଵା : ଦୁଶ୍ଚୀତନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ସାତଵା : ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଆଠଵା : ଆତ୍ମଦର୍ଶନ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ନଵଵା : ସିଦ୍ଧଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଦହାଵା : ଶୂନ୍ଯତ୍ଵନିରସନ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ପହିଲା : ଦେଵଦର୍ଶନ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଶ୍ରୋତୀଂ ଵ୍ହାଵେଂ ସାଵଧ । ଵିମଳ ଜ୍ଞାନ ବାଳବୋଧ ।
ଗୁରୁଶିଷ୍ଯାଂଚା ସଂଵାଦ । ଅତି ସୁଗମ ପରିଯେସା ॥ ୧ ॥
ନାନା ଶାସ୍ତ୍ରେଂ ଧାଂଡୋଳିତାଂ । ଆଯୁଷ୍ଯ ପୁରେନା ସର୍ଵଥା ।
ଅଂତରୀ ସଂଶଯାଚୀ ଵେଥା । ଵାଢୋଂଚି ଲାଗେ ॥ ୨ ॥
ନାନା ତିର୍ଥେଂ ଥୋରଥୋରେଂ । ସୃଷ୍ଟିମଧ୍ଯେଂ ଅପାରେଂ ।
ସୁଗମେଂ ଦୁର୍ଗମେଂ ଦୁଷ୍କରେଂ । ପୁଣ୍ଯଦାଯକେଂ ॥ ୩ ॥
ଐସୀଂ ତୀର୍ଥେଂ ସର୍ଵହି କରୀ । ଐସା କୋଣ ରେ ସଂସାରୀ ।
ଫିରୋଂ ଜାତାଂ ଜନ୍ମଵରୀ । ଆଯୁଷ୍ଯ ପୁରେନା ॥ ୪ ॥
ନାନା ତପେଂ ନାନା ଦାନେଂ । ନାନା ଯୋଗ ନାନା ସାଧନେଂ ।
ହେଂ ସର୍ଵହି ଦେଵାକାରଣେଂ । କରିଜେତ ଆହେ ॥ ୫ ॥
ପାଵାଵଯା ଦେଵାଧିଦେଵା । ବହୁଵିଧ ଶ୍ରମ କରାଵା ।
ତେଣେଂ ଦେଵ ଠାଈଂ ପାଡାଵା । ହେଂ ସର୍ଵମତ ॥ ୬ ॥
ପାଵାଵଯା ଭଗଵଂତାତେଂ । ନାନା ପଂଥ ନାନା ମତେଂ ।
ତଯା ଦେଵାଚେଂ ସ୍ଵରୂପ ତେଂ । କୈସେ ଆହେଂ ॥ ୭ ॥
ବହୁତ ଦେଵ ସୃଷ୍ଟୀଵରୀ । ତ୍ଯାଂଚୀ ଗନନା କୋଣ କରୀ ।
ଯେକ ଦେଵ କୋଣେପରୀ । ଠାଈଂ ପଡେନା ॥ ୮ ॥
ବହୁଵିଧ ଉପାସନା । ଜ୍ଯାଚୀ ଜେଥେଂ ପୁରେ କାମନା ।
ତୋ ତେଥେଂଚି ରାହିଲା ମନା । ସଦୃଢ କରୂନି ॥ ୯ ॥
ବହୁ ଦେଵ ବହୁ ଭକ୍ତ । ଇଚ୍ହ୍ଯା ଜାଲେ ଆସକ୍ତ ।
ବହୁ ଋଷୀ ବହୁ ମତ । ଵେଗଳାଲେଂ ॥ ୧୦ ॥
ବହୁ ନିଵଡିତାଂ ନିଵଡେନା । ଯେକ ନିଶ୍ଚଯ ଘଡେନା ।
ଶାସ୍ତ୍ରେଂ ଭାଂଡତୀ ପଡେନା । ନିଶ୍ଚଯ ଠାଈଂ ॥ ୧୧ ॥
ବହୁତ ଶାସ୍ତ୍ରୀଂ ବହୁତ ଭେଦ । ମତାଂମତାଂସ ଵିରୋଧ ।
ଐସା କରିତାଂ ଵେଵାଦ । ବହୁତ ଗେଲେ ॥ ୧୨ ॥
ସହସ୍ତ୍ରାମଧେଂ କୋଣୀ ଯେକ । ପାହେ ଦେଵାଚା ଵିଵେକ ।
ପରୀ ତ୍ଯା ଦେଵାଚେଂ କୌତୁକ । ଠାଈଂ ନ ପଡେ ॥ ୧୩ ॥
ଥାଈଂ ନ ପଡେ କୈସେଂ ମ୍ହଣତାଂ । ତେଥେଂ ଲାଗଲୀ ଅହଂତା ।
ଦେଵ ରାହିଲା ପରତା । ଅହଂତାଗୁଣେଂ ॥ ୧୪ ॥
ଆତାଂ ଅସୋ ହେଂ ବୋଲଣେଂ । ନାନା ଯୋଗ ଜ୍ଯାକାରଣେଂ ।
ତୋ ଦେଵ କୋଣ୍ଯା ଗୁଣେଂ । ଠାଈଂ ପଡେ ॥ ୧୫ ॥
ଦେଵ କୋଣାସୀ ମ୍ହଣାଵେଂ । କୈସେଂ ତଯାସୀ ଜାଣାଵେଂ ।
ତେଂଚି ବୋଲଣେଂ ସ୍ଵଭାଵେଂ । ବୋଲିଜେଲ ॥ ୧୬ ॥
ଜେଣେଂ କେଲେ ଚରାଚର । କେଲେ ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦି ଵ୍ଯାପାର ।
ସର୍ଵକର୍ତା ନିରଂତର । ନାମ ଜ୍ଯାଚେଂ ॥ ୧୭ ॥
ତେଣେଂ କେଲ୍ଯା ମେଘମାଳା । ଚଂଦ୍ରବିଂବୀଂ ଅମୃତକଳା ।
ତେଜ ଦିଧଲେଂ ରଵିମଂଡଳା । ଜଯା ଦେଵେଂ ॥ ୧୮ ॥
ଜ୍ଯାଚୀ ମର୍ଯାଦା ସାଗରା । ଜେଣେଂ ସ୍ଥାପିଲେଂ ଫଣିଵରା ।
ଜଯାଚେନି ଗୁଣେଂ ତାରା । ଅଂତରିକ୍ଷ ॥ ୧୯ ॥
ଚ୍ଯାରୀ ଖାଣୀ ଚ୍ଯାରୀ ଵାଣୀ । ଚୌର୍ଯାସି ଲକ୍ଷ ଜୀଵଯୋନୀ ।
ଜେଣେଂ ନିର୍ମିଲେ ଲୋକ ତିନୀ । ତଯା ନାଵ ଦେଵ ॥ ୨୦ ॥
ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁ ଆଣୀ ହର । ହେ ଜଯାଚେ ଅଵତାର ।
ତୋଚି ଦେଵ ହା ନିର୍ଧାର । ନିଶ୍ଚଯେଂସୀଂ ॥ ୨୧ ॥
ଦେଵ୍ହାରାଚା ଉଠୋନି ଦେଵ । କରୂଂ ନେଣେ ସର୍ଵ ଜୀଵ ।
ତଯାଚେନି ବ୍ରହ୍ମକଟାଵ । ନିର୍ମିଲା ନ ଵଚେ ॥ ୨୨ ॥
ଠାଈଂ ଠାଈଂ ଦେଵ ଅସତୀ । ତେହିଂ କେଲୀ ନାହୀଂ କ୍ଷିତୀ ।
ଚଂଦ୍ର ସୂର୍ଯ ତାରା ଜୀମୂତୀ । ତଯାଂଚେନି ନଵ୍ହେ ॥ ୨୩ ॥
ସର୍ଵକର୍ତା ତୋଚି ଦେଵ । ପାହୋଂ ଜାତାଂ ନିରାଵେଵ ।
ଜ୍ଯାଚୀ କଳା ଲୀଳା ଲାଘଵ । ନେଣତୀ ବ୍ରହ୍ମାଦିକ ॥ ୨୪ ॥
ଯେଥେଂ ଆଶଂକା ଉଠିଲୀ । ତେ ପୁଢିଲୀଯେ ସମାସୀଂ ଫୀଟଲୀ ।
ଆତାଂ ଵୃତ୍ତୀ ସାଵଧ କେଲୀ । ପାହିଜେ ଶ୍ରୋତୀଂ ॥ ୨୫ ॥
ପୈସ ଅଵକାଶ ଆକାଶ । କାଂହୀଂଚ ନାହୀଂ ଜେଂ ଭକାସ ।
ତଯେ ନିର୍ମଳୀଂ ଵାଯୋସ । ଜନ୍ମ ଜାଲା ॥ ୨୬ ॥
ଵାଯୋପାସୂନ ଜାଲା ଵନ୍ହୀ । ଵନ୍ହୀପାସୁନୀ ଜାଲେଂ ପାଣୀ ।
ଐସୀ ଜଯାଚୀ କରଣୀ । ଅଘଟିତ ଘଡଲୀ ॥ ୨୭ ॥
ଉଦକାପାସୂନ ସୃଷ୍ଟି ଜାଲୀ । ସ୍ତଂଭେଵିଣ ଉଭାରଲୀ ।
ଐସୀ ଵିଚିତ୍ର କଳା କେଲୀ । ତ୍ଯା ନାଵ ଦେଵ ॥ ୨୮ ॥
ଦେଵେଂ ନିର୍ମିଲୀ ହେ କ୍ଷିତୀ । ତୀଚେ ପୋଟୀଂ ପାଷାଣ ହୋତୀ ।
ତଯାସଚି ଦେଵ ମ୍ହଣତୀ । ଵିଵେକହୀନ ॥ ୨୯ ॥
ଜୋ ସୃଷ୍ଟିନିର୍ମାଣକର୍ତା । ତୋ ଯେ ସୃଷ୍ଟୀପୁର୍ଵୀଂ ହୋତା ।
ମଗ ହେ ତଯାଚୀ ସତ୍ତା । ନିର୍ମାଣ ଜାଲୀ ॥ ୩୦ ॥
କୁଲ୍ଲାଳ ପାତ୍ରାପୁର୍ଵୀଂ ଆହେ । ପାତ୍ରେଂ କାଂହୀଂ କୁଲ୍ଲାଳ ନଵ୍ହେ ।
ତୈସା ଦେଵ ପୂର୍ଵୀଂଚ ଆହେ । ପାଷାଣ ନଵ୍ହେ ସର୍ଵଥା ॥ ୩୧ ॥
ମୃତ୍ତିକେଚେଂ ଶୈନ୍ଯ କେଲେଂ । କର୍ତେ ଵେଗଳେ ରାହିଲେ ।
କାର୍ଯକାରଣ ଯେକ କେଲେଂ । ତରୀ ହୋଣାର ନାହୀଂ ॥ ୩୨ ॥
ତଥାପି ହୋଈଲ ପଂଚଭୂତିକ । ନିର୍ଗୁଣ ନଵ୍ହେ କାଂହୀଂ ଯେକ ।
କାର୍ଯାକାରଣାଚା ଵିଵେକ । ଭୂତାଂପରତା ନାହୀଂ ॥ ୩୩ ॥
ଅଵଘୀ ସୃଷ୍ଟି ଜୋ କର୍ତା । ତୋ ତେ ସୃଷ୍ଟୀହୂନି ପର୍ତା ।
ତେଥେଂ ସଂଶଯାଚୀ ଵାର୍ତା । କାଢୂଂଚି ନଯେ ॥ ୩୪ ॥
ଖାଂସୂତ୍ରୀଂଚୀ ବାହୁଲୀ । ଜେଣେଂ ପୁରୁଷେଂ ନାଚଵିଲୀ ।
ତୋଚି ବାହୁଲୀ ହେ ବୋଲୀ । ଘଡେ କେଵୀ ॥ ୩୫ ॥
ଚ୍ହଯାମଂଡପୀଚୀ ସେନା । ସୃଷ୍ଟିସାରିଖୀଚ ରଚନା ।
ସୂତ୍ରେଂ ଚାଳୀ ପରୀ ତୋ ନାନା । ଵେକ୍ତି ନଵ୍ହେ ॥ ୩୬ ॥
ତୈସା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା ଦେଵ । ପରୀ ତୋ ନଵ୍ହେ ସୃଷ୍ଟିଭାଵ ।
ଜେଣେଂ କେଲେ ନାନା ଜୀଵ । ତୋ ଜୀଵ କୈସେନୀ ॥ ୩୭ ॥
ଜେଂ ଜେଂ ଜଯା କରଣେଂ ପଡେ । ତେଂ ତେଂ ତୋ ହେଂ କୈସେଂ ଘଡେ ।
ମ୍ହଣୋନି ଵାଯାଂଚି ବାପୁଡେ । ସଂଦେହୀଂ ପଡତୀ ॥ ୩୮ ॥
ସୃଷ୍ଟି ଐସେଂଚି ସ୍ଵଭାଵେଂ । ଗୋପୁର ନିର୍ମିଲେଂ ବରଵେଂ ।
ପରୀ ତୋ ଗୋପୁର କର୍ତା ନଵ୍ହେ । ନିଶ୍ଚଯେସୀଂ ॥ ୩୯ ॥
ତୈସେଂ ଜଗ ନିର୍ମିଲେଂ ଜେଣେଂ । ତୋ ଵେଗଳା ପୂର୍ଣପଣେଂ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ମୂର୍ଖପଣେଂ । ଜଗ ତୋଚି ଜଗଦୀଶ ॥ ୪୦ ॥
ଏଵଂ ଜଗଦୀଶ ତୋ ଵେଗଳା । ଜଗ ନିର୍ମାଣ ତ୍ଯାଚୀ କଳା ।
ତୋ ସର୍ଵାଂମଧେଂ ପରୀ ନିରାଳା । ଅସୋନ ସର୍ଵୀଂ ॥ ୪୧ ॥
ମ୍ହଣୋନି ଭୂତାଂଚା କର୍ଦମୁ । ଯାସୀ ଅଲିପ୍ତ ଆତ୍ମାରାମୁ ।
ଅଵିଦ୍ଯାଗୁଣେଂ ମାଯାଭ୍ରମୁ । ସତ୍ଯଚି ଵାଟେ ॥୪୨ ॥
ମାଯୋପାଧୀ ଜଗଡଂବର । ଆହେ ସର୍ଵହି ସାଚାର ।
ଐସା ହା ଵିପରୀତ ଵିଚାର । କୋଠେଂଚି ନାହୀଂ ॥ ୪୩ ॥
ମ୍ହଣୋନି ଜଗ ମିଥ୍ଯା ସାଚ ଆତ୍ମା । ସର୍ଵାଂପର ଜୋ ପରମାତ୍ମା ।
ଅଂତର୍ବାହ୍ଯ ଅଂତରାତ୍ମା । ଵ୍ଯାପୂନି ଅସେ ॥ ୪୪ ॥
ତଯାସ ମ୍ହଣାଵେଂ ଦେଵ । ଯେର ହେଂ ଅଵଘେଂଚି ଵାଵ ।
ଐସା ଆହେ ଅଂତର୍ଭାଵ । ଵେଦାଂତୀଚା ॥ ୪୫ ॥
ପଦାର୍ଥଵସ୍ତୁ ନାସିଵଂତ । ହେଂ ତୋଂ ଅନୁଭଵାସ ଯେତ ।
ଯାକାରଣେଂ ଭଗଵଂତ । ପଦାର୍ଥାଵେଗଳା ॥ ୪୬ ॥
ଦେଵ ଵିମଳ ଆଣୀ ଅଚଳ । ଶାସ୍ତ୍ରେଂ ବୋଲତୀ ସକଳ ।
ତଯା ନିଶ୍ଚଳାସ ଚଂଚଳ । ମ୍ହଣୋଂ ନଯେ ସର୍ଵଥା ॥ ୪୭ ॥
ଦେଵ ଆଲା ଦେଵ ଗେଲା । ଦେଵ ଉପଜଲା ଦେଵ ମେଲା ।
ଐସେଂ ବୋଲତାଂ ଦୁରିତାଲା । କାଯ ଉଣେଂ ॥ ୪୮ ॥
ଜନ୍ମ ମରଣାଚୀ ଵାର୍ତା । ଦେଵାସ ଲାଗେନା ସର୍ଵଥା ।
ଦେଵ ଅମର ଜ୍ଯାଚୀ ସତ୍ତା । ତ୍ଯାସୀ ମୃତ୍ଯୁ କୈସେନୀ ॥ ୪୯ ॥
ଉପଜଣେଂ ଆଣୀ ମରଣେଂ । ଯେଣେଂ ଜାଣେଂ ଦୁଃଖ ଭୋଗଣେଂ ।
ହେଂ ତ୍ଯା ଦେଵାଚେଂ କରଣେଂ । ତୋ କାରଣ ଵେଗଳା ॥ ୫୦ ॥
ଅଂତଃକରଣ ପଂଚପ୍ରାଣ । ବହୁତତ୍ଵୀଂ ପିଂଡଜ୍ଞାନ ।
ଯାଂ ସର୍ଵାଂସ ଆହେ ଚଳଣ । ମ୍ହଣୋନି ଦେଵ ନଵ୍ହେତୀ ॥ ୫୧ ॥
ଯେଵଂ କଲ୍ପନେରହିତ । ତଯା ନାଵ ଭଗଵଂତ ।
ଦେଵପଣାଚୀ ମାତ । ତେଥେଂ ନାହୀଂ ॥ ୫୨ ॥
ତଵ ଶିଷ୍ଯେଂ ଆକ୍ଷେପିଲେଂ । ତରୀ କୈସେଂ ବ୍ରହ୍ମାଂଡ କେଲେଂ ।
କର୍ତେପଣ କାରଣ ପଡିଲେଂ । କାର୍ଯାମଧେଂ ॥ ୫୩ ॥
ଦ୍ରଷ୍ଟେପଣେଂ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୃଶ୍ଯୀଂ । ଜୈସା ପଡେ ଅନାଯାଂସୀଂ ।
କର୍ତେପଣେ ନିର୍ଗୁଣାସୀ । ଗୁଣ ତୈସେ ॥ ୫୪ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଂଡକର୍ତା କଵଣ । କୈସୀ ତ୍ଯାଚୀ ଵୋଳଖଣ ।
ଦେଵ ସଗୁଣ କିଂ ନିର୍ଗୁଣ । ମହ ନିରୋପାଵା ॥ ୫୫ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ତ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମାତେଂ । ଇଚ୍ହ୍ଯାମାତ୍ରେଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତେ ।
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତେ ତ୍ଯାପର୍ତେଂ । କୋଣ ଆହେ ॥ ୫୬ ॥
ଆତାଂ ଅସୋ ହେ ବହୁ ବୋଲୀ । ସକଳ ମାଯା କୋଠୂନ ଜାଲୀ ।
ତେ ହେ ଆତାଂ ନିରୋପିଲୀ । ପାହିଜେ ସ୍ଵାମୀ ॥ ୫୭ ॥
ଐସେଂ ଐକୋନି ଵଚନ । ଵକ୍ତା ମ୍ହଣେ ସାଵଧାନ ।
ପୁଢିଲେ ସମାସୀଂ ନିରୂପଣ । ସାଂଗିଜେଲ ॥ ୫୮ ॥
ବ୍ରହ୍ମୀଂ ମାଯା କୈସୀ ଜାଲୀ । ପୁଢେଂ ଅସେ ନିରୋପିଲୀ ।
ଶ୍ରୋତୀଂ ଵୃତ୍ତି ସାଵଧ କେଲୀ । ପାହିଜେ ଆତାଂ ॥୫୯ ॥
ପୁଢେଂ ହେଂଚି ନିରୂପଣ । ଵିଶଦ କେଲେଂ ଶ୍ରଵଣ ।
ଜେଣେଂ ହୋଯ ସମାଧାନ । ସାଧକାଂଚେଂ ॥ ୬୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଦେଵଦର୍ଶନନାମ ସମାସ ପହିଲା ॥ ୧ ॥
ସମାସ ଦୁସରା : ସୂକ୍ଷ୍ମଆଶଂକାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ମାଗାଂ ଶ୍ରୋତୀଂ ଆକ୍ଷେପିଲେଂ । ତେଂ ପାହିଜେ ନିରୋପିଲେଂ ।
ନିରାଵେଵୀଂ କୈସେଂ ଜାଲେଂ । ଚରାଚର ॥ ୧ ॥
ଯାଚେଂ ଐସେଂ ପ୍ରତିଵଚନ । ବ୍ରହ୍ମ ଜେଂ କାଂ ସନାତନ ।
ତେଥେଂ ମାଯା ମିଥ୍ଯାଭାନ । ଵିଵର୍ତରୂପ ଭାଵେ ॥ ୨ ॥
ଆଦି ଯେକ ପରବ୍ରହ୍ମ । ନିତ୍ଯମୁକ୍ତ ଅକ୍ରିଯ ପରମ ।
ତେଥେଂ ଅଵ୍ଯାକୃତ ସୂକ୍ଷ୍ମ । ଜାଲୀ ମୂଳମାଯା ॥ ୩ ॥
॥ ଶ୍ଲୋକ ॥
ଆଦ୍ଯମେକଂ ପରବ୍ରହ୍ମ ନିତ୍ଯମୁକ୍ତମଵିକ୍ରିଯମ୍ । ତସ୍ଯ ମାଯା ସମାଵେଶୋ ଜୀଵମଵ୍ଯାକୃତାତ୍ମକମ୍ ॥ ଆଶଂକା ॥
ଯେକ ବ୍ରହ୍ମା ନିରାକାର । ମୁକ୍ତ ଅକ୍ରିଯେ ନିର୍ଵିକାର । ତେଥେଂ ମାଯା ଵୋଡଂବର । କୋଠୂନ ଆଲୀ ॥ ୪ ॥
ବ୍ରହ୍ମ ଅଖଂଡ ନିର୍ଗୁଣ । ତେଥେଂ ଇଚ୍ହା ଧରୀ କୋଣ ।
ନିର୍ଗୁଣୀଂ ସଗୁଣେଂଵିଣ । ଇଚ୍ହା ନାହୀଂ ॥ ୫ ॥
ମୁଳୀଂ ଅସେଚିନା ସଗୁଣ । ମ୍ହଣୌନି ନାମେଂ ନିର୍ଗୁଣ ।
ତେଥେଂ ଜାଲେଂ ସଗୁଣ । କୋଣେପରୀ ॥ ୬ ॥
ନିର୍ଗୁଣଚି ଗୁଣା ଆଲେଂ । ଐସେଂ ଜରୀ ଅନୁଵାଦଲେଂ ।
ଲାଗୋଂ ପାହେ ଯେଣେଂ ବୋଲେଂ । ମୂର୍ଖପଣ ॥ ୭ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ନିରାଵେଵ । କରୂନ ଅକର୍ତା ତୋ ଦେଵ ।
ତ୍ଯାଚୀ ଲୀଳା ବାପୁଡେ ଜୀଵ । କାଯେ ଜାଣତୀ ॥ ୮ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ତୋ ପରମାତ୍ମା । କୋଣ ଜାଣେ ତ୍ଯାଚା ମହିମା ।
ପ୍ରାଣୀ ବାପୁଡା ଜୀଵାତ୍ମା । କାଯେ ଜାଣେ ॥ ୯ ॥
ଉଗାଚ ମହିମା ସାଂଗତୀ । ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥ ଅଵଘା ଲୋପିତୀ ।
ବଳେଂଚି ନିର୍ଗୁଣାସ ମ୍ହଣତୀ । କରୂନି ଅକର୍ତା ॥ ୧୦ ॥
ମୁଳୀଂ ନାହୀଂ କର୍ତଵ୍ଯତା । କୋଣ କରୂନ ଅକର୍ତା ।
କର୍ତା ଅକର୍ତା ହେ ଵାର୍ତା । ସମୂଳ ମିଥ୍ଯା ॥ ୧୧ ॥
ଜେଂ ଠାଈଂଚେଂ ନିର୍ଗୁଣ । ତେଥେଂ କୈଚେଂ କର୍ତେପଣ ।
ତରୀ ହେ ଇଚ୍ହା ଧରୀ କୋଣ । ସୃଷ୍ଟିରଚାଵ୍ଯାଚୀ ॥ ୧୨ ॥
ଇଚ୍ହା ପରମେଶ୍ଵରାଚୀ । ଐସୀ ଯୁକ୍ତୀ ବହୁତେକାଂଚୀ ।
ପରୀ ତ୍ଯା ନିର୍ଗୁଣାସ ଇଚ୍ହା କୈଂଚୀ । ହେଂ କଳେନା ॥ ୧୩ ॥
ତରୀ ହେ ଇତୁକେଂ କୋଣେଂ କେଲେଂ । କିଂଵା ଆପଣଚି ଜାଲେଂ ।
ଦେଵେଂଵିଣ ଉଭାରଲେଂ । କୋଣେପରୀ ॥ ୧୪ ॥
ଦେଵେଂଵିଣ ଜାଲେଂ ସର୍ଵ । ମଗ ଦେଵାସ କୈଂଚା ଠାଵ ।
ଯେଥେଂ ଦେଵାଚା ଅଭାଵ । ଦିସୋନ ଆଲା ॥ ୧୫ ॥
ଦେଵ ମ୍ହଣେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା । ତରୀ ଯେଵଂ ପାହେ ସଗୁଣତା ।
ନିର୍ଗୁଣପଣାଚୀ ଵାର୍ତା । ଦେଵାଚୀ ବୁଡାଲୀ ॥ ୧୬ ॥
ଦେଵ ଠାଈଂଚା ନିର୍ଗୁଣ । ତରୀ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା କୋଣ ।
କର୍ତେପଣାଚେଂ ସଗୁଣ । ନାସିଵଂତ ॥ ୧୭ ॥
ଯେଥେଂ ପଡିଲେ ଵିଚାର । କୈସେଂ ଜାଲେଂ ସଚରାଚର ।
ମାଯା ମ୍ହଣୋଂ ସ୍ଵତଂତର ତରୀ ହେଂହି ଵିପରୀତ ଦିସେ ॥ ୧୮ ॥
ମାଯା କୋଣୀଂ ନାହୀଂ କେଲୀ । ହେ ଆପଣଚି ଵିସ୍ତାରଲୀ ।
ଐସେଂ ବୋଲତାଂ ବୁଡାଲୀ । ଦେଵାଚୀ ଵାର୍ତା ॥ ୧୯ ॥
ଦେଵ ନିର୍ଗୁଣ ସ୍ଵତସିଦ୍ଧ । ତ୍ଯାସୀ ମାଯେସି କାଯେ ସମଂଧ ।
ଐସେଂ ବୋଲତାଂ ଵିରୁଦ୍ଧ । ଦିସୋନ ଆଲେଂ ॥ ୨୦ ॥
ସକଳ କାଂହୀଂ କର୍ତଵ୍ଯତା । ଆଲୀ ମାଯେଚ୍ଯାଚି ମାଥାଂ ।
ତରୀ ଭକ୍ତାଂସ ଉଦ୍ଧରିତା । ଦେଵ ନାହୀଂ କୀଂ ॥ ୨୧ ॥
ଦେଵେଂଵିଣ ନୁସ୍ତୀ ମାଯା । କୋଣ ନେଈଲ ଵିଲଯା ।
ଆମ୍ହାଂ ଭକ୍ତାଂ ସାଂଭାଳାଯା । କୋଣୀଚ ନାହୀଂ ॥ ୨୨ ॥
ମ୍ହଣୋନି ମାଯା ସ୍ଵତଂତର । ଐସା ନ ଘଡେ କୀଂ ଵିଚାର ।
ମାଯେସ ନିର୍ମିତା ସର୍ଵେଶ୍ଵର । ତୋ ଯେକଚି ଆହେ ॥ ୨୩ ॥
ତରୀ ତୋ କୈସା ଆହେ ଈଶ୍ଵର । ମାଯେଚା କୈସା ଵିଚାର ।
ତରୀ ହେଂ ଆତାଂ ସଵିସ୍ତର । ବୋଲିଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୨୪ ॥
ଶ୍ରୋତାଂ ଵ୍ହାଵେଂ ସାଵଧାନ । ଯେକାଗ୍ର କରୂନିଯାଂ ମନ ।
ଆତାଂ କଥାନୁସଂଧାନ । ସାଵଧ ଐକା ॥ ୨୫ ॥
ଯେକେ ଆଶଂକେଚା ଭାଵ । ଜନୀଂ ଵେଗଳାଲେ ଅନୁଭଵ ।
ତେହି ବୋଲିଜେତୀ ସର୍ଵ । ଯେଥାନୁକ୍ରମେଂ ॥ ୨୬ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଦେଵେଂ କେଲୀ । ମ୍ହଣୋନି ହେ ଵିସ୍ତାରଲୀ ।
ଦେଵାସ ଇଚ୍ହ୍ଯା ନସ୍ତୀ ଜାଲୀ । ତରୀ ହେ ମାଯା କୈଂଚୀ ॥ ୨୭ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଦେଵ ନିର୍ଗୁଣ । ତେଥେଂ ଇଚ୍ହା କରୀ କୋଣ ।
ମାଯା ମିଥ୍ଯା ହେ ଆପଣ । ଜାଲୀଚ ନାହୀ ॥ ୨୮ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଦିସେ । ତଯେସୀ ନାହୀଂ ମ୍ହଣତାଂ କୈସେଂ ।
ମାଯା ହେ ଅନାଦି ଅସେ । ଶକ୍ତୀ ଈଶ୍ଵରାଚୀ ॥ ୨୯ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ସାଚ ଅସେ । ତରୀ ହେ ଜ୍ଞାନେଂ କୈସୀ ନିରସେ ।
ସାଚାସାରିଖୀଚ ଦିସେ । ପରୀ ହେ ମିଥ୍ଯା ॥ ୩୦ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ମିଥ୍ଯା ସ୍ଵଭାଵେଂ । ତରୀ ସାଧନ କାସଯା କରାଵେଂ ।
ଭକ୍ତିସାଧନ ବୋଲିଲେଂ ଦେଵେଂ । ମାଯାତ୍ଯାଗାକାରଣେଂ ॥ ୩୧ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ମିଥ୍ଯା ଦିସତେଂ । ଭଯେଂ ଅଜ୍ଞାନସନ୍ଯେପାତେଂ ।
ସାଧନ ଔଷଧହୀ ଘେଈଜେତେଂ । ପରୀ ତେଂ ଦୃଶ୍ଯ ମିଥ୍ଯା ॥ ୩୨ ॥
ଅନଂତ ସାଧନେଂ ବୋଲିଲୀଂ । ନାନା ମତେଂ ଭାଂବାଵଲୀଂ ।
ତରୀ ମାଯା ନ ଵଚେ ତ୍ଯାଗିଲୀ । ମିଥ୍ଯା କୈସୀ ମ୍ହଣାଵୀ ॥ ୩୩ ॥
ମିଥ୍ଯା ବୋଲେ ଯୋଗଵାଣୀ । ମିଥ୍ଯା ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରୀଂ ପୁରାଣୀଂ ।
ମିଥ୍ଯା ନାନା ନିରୂପଣୀଂ । ବୋଲିଲୀ ମାଯା ॥ ୩୪ ॥
ମାଯା ମିଥ୍ଯା ମ୍ହଣତାଂ ଗେଲୀ । ହେ ଵାର୍ତା ନାହୀଂ ଐକିଲୀ ।
ମିଥ୍ଯା ମ୍ହଣତାଂଚ ଲାଗଲୀ । ସମାଗମେଂ ॥ ୩୫ ॥
ଜଯାଚେ ଅଂତରୀଂ ଜ୍ଞାନ । ନାହୀଂ ଵୋଳଖିଲେ ସଜ୍ଜନ ।
ତଯାସ ମିଥ୍ଯାଭିମାନ । ସତ୍ଯଚି ଵାଟେ ॥ ୩୬ ॥
ଜେଣେଂ ଜୈସା ନିଶ୍ଚଯେ କେଲା । ତଯାସୀ ତୈସାଚି ଫଳଲା ।
ପାହେ ତୋଚି ଦିସେ ବିଂବଲା । ତୈସୀ ମାଯା ॥ ୩୭ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ମାଯା କୈଂଚୀ । ଆହେ ତେ ସର୍ଵ ବ୍ରହ୍ମଚି ।
ଥିଜଲ୍ଯା ଵିଘୁରଲ୍ଯା ଘୃତାଚୀ । ଐକ୍ଯତା ନ ମୋଡେ ॥ ୩୮ ॥
ଥିଜଲେଂ ଆଣୀ ଵିଘୁରଲେଂ । ହେଂ ସ୍ଵରୂପୀଂ ନାହୀଂ ବୋଲିଲେଂ ।
ସାହିତ୍ଯ ଭଂଗଲେଂ ଯେଣେଂ ବୋଲେଂ । ମ୍ହଣତୀ ଯେକ ॥ ୩୯ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ସର୍ଵ ବ୍ରହ୍ମ । ହେଂ ନ କଳେ ଜଯାସ ଵର୍ମ ।
ତଯାଚେଂ ଅଂତରୀଂଚା ଭ୍ରମ । ଗେଲାଚ ନାହୀଂ ॥ ୪୦ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଯେକଚି ଦେଵ । ତେଥେଂ କୈଂଚେଂ ଆଣିଲେଂ ସର୍ଵ ।
ସର୍ଵ ବ୍ରହ୍ମ ହେଂ ଅପୂର୍ଵ । ଆଶ୍ଚିର୍ଯ ଵାଟେ ॥ ୪୧ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଯେକଚି ଖରେଂ । ଆନୁହି ନାହୀଂ ଦୁସରେଂ ।
ସର୍ଵ ବ୍ରହ୍ମ ଯେଣେଂ ପ୍ରକାରେଂ । ସହଜଚି ଜାଲେଂ ॥ ୪୨ ॥
ସର୍ଵ ମିଥ୍ଯା ଯେକସରେଂ । ଉରଲେଂ ତେଂଚି ବ୍ରହ୍ମ ଖରେଂ ।
ଐସୀଂ ଵାକ୍ଯେଂ ଶାସ୍ତ୍ରାଧାରେଂ । ବୋଲତୀ ଯେକ ॥ ୪୩ ॥
ଆଳଂକାର ଆଣୀ ସୁଵର୍ଣ । ତେଥେଂ ନାହୀଂ ଭିନ୍ନପଣ ।
ଆଟାଆଟୀ ଵେର୍ଥ ସୀଣ । ମ୍ହଣତୀ ଯେକ ॥ ୪୪ ॥
ହୀନ ଉପମା ଯେକଦେସୀ । କୈସୀ ସାହେଲ ଵସ୍ତୂସୀ ।
ଵର୍ଣଵେକ୍ତୀ ଅଵ୍ଯକ୍ତାସୀ । ସାମ୍ଯତା ନ ଘଡେ ॥ ୪୫ ॥
ସୁଵର୍ଣୀଂ ଦୃଷ୍ଟୀ ଘାଲିତାଂ । ମୁଳୀଚ ଆହେ ଵେକ୍ତତା ।
ଆଳଂକାର ସୋନେଂ ପାହତାଂ ସୋନେଂଚି ଅସେ ॥ ୪୬ ॥
ମୁଳୀଂ ସୋନେଂଚି ହେଂ ଵେକ୍ତ । ଜଡ ଯେକଦେସୀ ପୀତ ।
ପୂର୍ଣାସ ଅପୂର୍ଣାଚା ଦୃଷ୍ଟାଂତ । କେଵୀଂ ଘଡେ ॥ ୪୭ ॥
ଦୃଷ୍ଟାଂତ ତିତୁକା ଯେକଦେସୀ । ଦେଣେଂ ଘଡେ କଳାଯାସୀ ।
ସିଂଧୁ ଆଣୀ ଲହରୀସୀ । ଭିନ୍ନତ୍ଵ କୈଂଚେଂ ॥ ୪୮ ॥
ଉତ୍ତମ ମଧେମ କନିଷ୍ଠ । ଯେକା ଦୃଷ୍ଟାଂତେଂ କଳେ ପଷ୍ଟ ।
ଯେକା ଦୃଷ୍ଟାଂତେଂ ନଷ୍ଟ । ସଂଦେହ ଵାଢେ ॥ ୪୯ ॥
କୈଂଚା ସିଂଧୁ କୈଂଚୀ ଲହରୀ । ଅଚଳାସ ଚଳାଚୀ ସରୀ ।
ସାଚା ଐସୀ ଵୋଡଂବରୀ । ମାନୂଂଚ ନଯେ ॥ ୫୦ ॥
ଵୋଡଂବରୀ ହେ କଲ୍ପନା । ନାନା ଭାସ ଦାଖଵୀ ଜନା ।
ଯେରଵୀ ହେ ଜାଣା । ବ୍ରହ୍ମଚି ଅସେ ॥ ୫୧ ॥
ଐସା ଵାଦ ଯେକମେକାଂ । ଲାଗତାଂ ରାହିଲୀ ଆଶଂକା ।
ତେଚି ଆତାଂ ପୁଢେଂ ଐକା । ସାଵଧ ହୋଊନୀ ॥ ୫୨ ॥
ମାଯା ମିଥ୍ଯା କଳୋଂ ଆଲୀ । ପରୀ ତେ ବ୍ରହ୍ମୀଂ କୈସୀ ଜାଲୀ ।
ମ୍ହଣାଵୀ ତେ ନିର୍ଗୁଣେଂ କେଲୀ । ତରୀ ତେ ମୁଳୀଂଚ ମିଥ୍ଯା ॥ ୫୩ ॥
ମିଥ୍ଯା ଶବ୍ଦୀଂ କାଂହୀଂଚ ନାହୀଂ । ତେଥେଂ କେଲେଂ କୋଣେଂ କାଈ ।
କରଣେଂ ନିର୍ଗୁଣାଚା ଠାଈଂ । ହେଂହି ଅଘଟିତ ॥ ୫୪ ॥
କର୍ତା ଠାଂଈଚା ଅରୂପ । କେଲେଂ ତେଂହି ମିଥ୍ଯାରୂପ ।
ତଥାପୀ ଫେଡୂଂ ଆକ୍ଷେପ । ଶ୍ରୋତଯାଂଚା ॥ ୫୫ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ସୂକ୍ଷ୍ମଆଶଂକାନିରୂପଣ ସମାସ ଦୁସରା ॥ ୨ ॥
ସମାସ ତିସରା : ସୂକ୍ଷ୍ମଆଶଂକାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଅରେ ଜେ ଜାଲେଂଚି ନାହୀଂ । ତ୍ଯାଚୀ ଵାର୍ତା ପୁସସୀ କାଈ ।
ତଥାପି ସାଂଗୋଂ ଜେଣେଂ କାଂହୀଂ । ସଂଶଯ ନୁରେ ॥ ୧ ॥
ଦୋରୀକରିତାଂ ଭୁଜଂଗ । ଜଳାକରିତାଂ ତରଂଗ ।
ମାର୍ତଂଡାକରିତାଂ ଚାଂଗ । ମୃଗଜଳ ଵାହେ ॥ ୨ ॥
କଲ୍ପେନିକରିତାଂ ସ୍ଵପ୍ନ ଦିସେ । ସିଂପୀକରିତାଂ ରୁପେଂ ଭାସେ ।
ଜଳାକରିତାଂ ଗାର ଵସେ । ନିମିଷ୍ଯ ଯେକ ॥ ୩ ॥
ମାତୀକରିତାଂ ଭିଂତୀ ଜାଲୀ । ସିନ୍ଧୁକରିତାଂ ଲହରୀ ଆଲୀ ।
ତିଳାକରିତାଂ ପୁତଳୀ । ଦିସୋଂ ଲାଗେ ॥ ୪ ॥
ସୋନ୍ଯାକରିତାଂ ଅଳଂକାର । ତଂତୁକରିତାଂ ଜାଲେଂ ଚୀର ।
କାସଵାକରିତାଂ ଵିସ୍ତାର । ହାତାପାଯାଂଚା ॥ ୫ ॥
ତୂପ ହୋତେଂ ତରୀ ଥିଜଲେଂ । ତରୀକରିତାଂ ମୀଠ ଜାଲେଂ ।
ବିଂବାକରିତାଂ ବିଂବଲେଂ । ପ୍ରତିବିଂବ ॥ ୬ ॥
ପୃଥ୍ଵୀକରିତାଂ ଜାଲେଂ ଝାଡ । ଝାଡାକରିତାଂ ଚ୍ହ୍ଯାଯା ଵାଡ ।
ଧାତୁକରିତାଂ ପଵାଡ । ଉଂଚ ନୀଚ ଵର୍ଣାଚା ॥ ୭ ॥
ଆତାଂ ଅସୋ ହା ଦୃଷ୍ଟାଂତ । ଅଦ୍ଵୈତାସ କୈଂଚେଂ ଦ୍ଵୈତ ।
ଦ୍ଵୈତେଂଵିଣ ଅଦ୍ଵୈତ । ବୋଲତାଂଚ ନ ଯେ ॥ ୮ ॥
ଭାସାକରିତାଂ ଭାସ ଭାସେ । ଦୃଶ୍ଯାକରିତାଂ ଅଦୃଶ୍ଯ ଦିସେ ।
ଅଦୃଶ୍ଯାସ ଉପମା ନସେ । ମ୍ହଣୋନି ନିରୋପମ ॥ ୯ ॥
କଲ୍ପେନେଵିରହିତ ହେତ । ଦୃଶ୍ଯାଵେଗଳା ଦୃଷ୍ଟାଂତ ।
ଦ୍ଵୈତାଵେଗଳେଂ ଦ୍ଵୈତ । କୈସେଂ ଜାଲେଂ ॥ ୧୦ ॥
ଵିଚିତ୍ର ଭଗଵଂତାଚୀ କରଣୀ । ଵର୍ଣଵେନା ସହସ୍ତ୍ରଫଣୀ ।
ତେଣେଂ କେଲୀ ଉଭଵଣୀ । ଅନଂତ ବ୍ରହ୍ମାଂଡାଚୀ ॥ ୧୧ ॥
ପରମାତ୍ମା ପରମେଶ୍ଵରୁ । ସର୍ଵକର୍ତା ଜୋ ଈଶ୍ଵରୂ ।
ତଯାପାସୂନି ଵିସ୍ତାରୁ । ସକଳ ଜାଲା ॥ ୧୨ ॥
ଐସୀଂ ଅନଂତ ନାମେଂ ଧରୀ । ଅନଂତ ଶକ୍ତୀ ନିର୍ମାଣ କରୀ ।
ତୋଚି ଜାଣାଵା ଚତୁରୀଂ । ମୂଳପୁରୁଷ ॥ ୧୩ ॥
ତ୍ଯା ମୂଳପୁରୁଷାଚୀ ଵୋଳଖଣ । ତେ ମୂଳମାଯାଚି ଆପଣ ।
ସକଳ କାଂହୀଂ କର୍ତେପଣ । ତେଥେଂଚି ଆଲେଂ ॥ ୧୪ ॥
॥ ଶ୍ଲୋକ ॥
କାର୍ଯକାରଣ କର୍ତୃତ୍ଵେ ହେତୁଃ ପ୍ରକୃତିରୁଚ୍ଯତେ ॥ ହେ ଉଘଡ ବୋଲତାଂ ନ ଯେ ।
ମୋଡୋଂ ପାହାତୋ ଉପାଯେ । ଯେରଵୀଂ ହେଂ ପାହତାଂ କାଯ । ସାଚ ଆହେ ॥ ୧୫ ॥
ଦେଵାପାସୂନ ସକଳ ଜାଲେଂ । ହେଂ ସର୍ଵାଂସ ମାନଲେଂ ।
ପରୀ ତ୍ଯା ଦେଵାସ ଵୋଳଖିଲେଂ । ପାହିଜେ କୀଂ ॥ ୧୬ ॥
ସିଦ୍ଧାଂଚେ ଜେଂ ନିରୂପଣ । ଜେଂ ସାଧକାଂସ ନ ମନେ ଜାଣ ।
ପକ୍ଵ ନାହୀଂ ଅଂତଃକର୍ଣ । ମ୍ହଣୋନିଯାଂ ॥ ୧୭ ॥
ଅଵିଦ୍ଯାଗୁଣେଂ ବୋଲିଜେ ଜୀଵ । ମାଯାଗୁଣେଂ ବୋଲିଜେ ଶିଵ ।
ମୂଳମାଯା ଗୁଣେଂ ଦେଵ । ବୋଲିଜେତୋ ॥ ୧୮ ॥
ମ୍ହଣୌନି କାରଣ ମୂଳମାଯା । ଅନଂତ ଶକ୍ତୀ ଧରାଵଯା ।
ତେଥୀଚା ଅର୍ଥ ଜାଣାଵଯା । ଅନୁଭଵୀ ପାହିଜେ ॥ ୧୯ ॥
ମୂଳମାଯା ତୋଚି ମୂଳପୁରୁଷ । ତୋଚି ସର୍ଵାଂଚା ଈଶ ।
ଅନଂତନାମୀ ଜଗଦୀଶ । ତଯାସୀଚି ବୋଲିଜେ ॥ ୨୦ ॥
ଅଵଘୀ ମାଯା ଵିସ୍ତାରଲୀ । ପରୀ ହେ ନିଶେଷ ନାଥିଲୀ ।
ଐସିଯା ଵଚନାଚୀ ଖୋଲୀ । ଵିରୁଳା ଜାଣେ ॥ ୨୧ ॥
ଐସେଂ ଅନୁର୍ଵାଚ୍ଯ ବୋଲିଜେ । ପରୀ ହେଂ ସ୍ଵାନୁଭଵେଂ ଜାଣିଜେ ।
ସଂତସଂଗେଵିଣ ନୁମଜେ । କାଂହୀ କେଲ୍ଯାଂ ॥ ୨୨ ॥
ମାଯା ତୋଚି ମୂଳପୁରୁଷ । ସାଧକାଂ ନ ମନେ ହେଂ ନିଶେଷ ।
ପରୀ ଅନଂତନାମୀ ଜଗଦୀଶ । କୋଣାସ ମ୍ହଣାଵେଂ ॥ ୨୩ ॥
ନାମରୂପ ମାଯେ ଲାଗଲେଂ । ତରୀ ହେଂ ବୋଲଣେଂ ନୀଟଚି ଜାଲେଂ ।
ଯେଥେଂ ଶ୍ରୋତୀଂ ଅନୁମାନିଲେଂ । କାସଯାସୀ ॥ ୨୪ ॥
ଆତାଂ ଅସୋ ହେ ସକଳ ବୋଲୀ । ମାଗୀଲ ଆଶଂକା ରାହିଲୀ ।
ନିରାକାରୀଂ କୈସୀ ଜାଲୀ । ମୂଳମାଯା ॥ ୨୫ ॥
ଦୃଷ୍ଟୀବଂଧନ ମିଥ୍ଯା ସକଳ । ପରୀ ତୋ କୈସା ଜାଲା ଖେଳ ।
ହେଂଚି ଆତାଂ ଅଵଘେଂ ନିଵଳ । କରୂନ ଦାଊଂ ॥ ୨୬ ॥
ଆକାଶ ଅସତାଂ ନିଶ୍ଚଳ । ମଧେଂ ଵାଯୋ ଜାଲା ଚଂଚଳ ।
ତୈସୀ ଜାଣାଵୀ କେଵଳ । ମୂଳମାଯା ॥ ୨୭ ॥
ରୂପ ଵାଯୋଚେଂ ଜାଲେଂ । ତେଣେଂ ଆକାଶ ଭଂଗଲେଂ ।
ଐସେଂ ହେଂ ସତ୍ଯ ମାନଲେଂ । ନଵଚେ କିଂ କଦା ॥ ୨୮ ॥
ତୈସୀ ମୂଳମାଯା ଜାଲୀ । ଆଣୀ ନିର୍ଗୁଣତା ସଂଚଲୀ ।
ଯେଣେଂ ଦୃଷ୍ଟାଂତେଂ ତୁଟଲୀ । ମାଗୀଲ ଆଶଂକା ॥ ୨୯ ॥
ଵାଯୁ ନଵ୍ହତା ପୁରାତନ । ତୈସୀ ମୂଳମାଯା ଜାଣ ।
ସାଚ ମ୍ହଣତାଂ ପୁନ୍ହା ଲୀନ । ହୋତସେ ॥ ୩୦ ॥
ଵାଯୋ ରୂପେଂ କୈସା ଆହେ । ତୈସୀ ମୂଳମାଯା ପାହେଂ ।
ଭାସେ ପରୀ ତେଂ ନ ଲାହେ । ରୂପ ତଯେଚେଂ ॥ ୩୧ ॥
ଵାଯୋ ସତ୍ଯ ମ୍ହଣୋ ଜାତାଂ । ପରୀ ତୋ ନ ଯେ ଦାଖଵିତାଂ ।
ତଯାକଡେ ପାହୋଂ ଜାତାଂ । ଧୁଳୀଚ ଦିସେ ॥ ୩୨ ॥
ତୈସୀ ମୂଳମାଯା ଭାସେ । ଭାସୀ ପରୀ ତେ ନ ଦିସେ ।
ପୁଢେଂ ଵିସ୍ତାରଲୀ ଅସେ । ମାଯା ଅଵିଦ୍ଯା ॥ ୩୩ ॥
ଜୈସେଂ ଵାଯୋଚେନି ଯୋଗେଂ । ଦୃଶ୍ଯ ଉଡେ ଗଗନମାର୍ଗେଂ ।
ମୂଳମାଯେଚ୍ଯା ସଂଯୋଗେଂ । ତୈସେଂ ଜଗ ॥ ୩୪ ॥
ଗଗନୀଂ ଆଭାଳ ନାଥିଲେଂ । ଅକସ୍ମାତ ଉଦ୍ଭଵଲେଂ ।
ମାଯେଚେନି ଗୁଣେଂ ଜାଲେଂ । ତୈସେଂ ଜଗ ॥ ୩୫ ॥
ନାଥିଲେଂଚି ଗଗନ ନଵ୍ହତେଂ । ଅକସ୍ମାତ ଆଲେଂ ତେଥେଂ ।
ତୈସେଂ ଦୃଶ୍ଯ ଜାଲେଂ ଯେଥେଂ । ତୈସିଯାପରୀ ॥ ୩୬ ॥
ପରୀ ତ୍ଯା ଆଭାଳାକରିତାଂ । ଗଗନାଚୀ ଗେଲୀ ନିଶ୍ଚଳତା ।
ଵାଟେ ପରୀ ତେ ତତ୍ଵତା । ତୈସୀଚ ଆହେ ॥ ୩୭ ॥
ତୈସେଂ ମାଯେକରିତାଂ ନିର୍ଗୁଣ । ଵାଟେ ଜାଲେଂ ସଗୁଣ ।
ପରୀ ତେଂ ପାହତାଂ ସଂପୂର୍ଣ । ଜୈସେଂ ତୈସେଂ ॥ ୩୮ ॥
ଆଭାଳ ଆଲେ ଆଣି ଗେଲେଂ । ତରୀ ଗଗନ ତେଂ ସଂଚଲେଂ ।
ତୈସେଂ ଗୁଣା ନାହୀଂ ଆଲେଂ । ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମ ॥ ୩୯ ॥
ନଭ ମାଥା ଲାଗଲେଂ ଦିସେ । ପରୀ ତେଂ ଜୈସେଂ ତୈସେଂ ଅସେ ।
ତୈସେଂ ଜାଣାଵେଂ ଵିଶ୍ଵାସେଂ । ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମ ॥ ୪୦ ॥
ଊର୍ଧ ପାହାତାଂ ଆକାଶ । ନିଳିମା ଦିସେ ସାଵକାସ ।
ପରି ତୋ ଜାଣିଜେ ମିଥ୍ଯାଭାସ । ଭାସଲାସେ ॥ ୪୧ ॥
ଆକାଶ ପାଲଥେଂ ଘାତଲେଂ । ଚହୂଂକଡେ ଆଟୋପଲେଂ ।
ଵାଟେ ଵିଶ୍ଵାସ କୋଂଡିଲେ । ପରୀ ତେଂ ମୋକଳେଚି ଅସେ ॥ ୪୨ ॥
ପର୍ଵତୀଂ ନିଳା ରଂଗ ଦିସେ । ପରୀ ତୋ ତଯା ଲାଗଲା ନସେ ।
ଅଲିପ୍ତ ଜାଣାଵେ ତୈସେଂ । ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମ ॥ ୪୩ ॥
ରଥ ଧାଵତାଂ ପୃଥ୍ଵୀ ଚଂଚଳ । ଵାଟେ ପରୀ ତେ ଅସେ ନିଶ୍ଚଳ ।
ତୈସେଂ ପରବ୍ରହ୍ମ କେଵଳ । ନିର୍ଗୁଣ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୪୪ ॥
ଆଭାଳାକରିତାଂ ମଯଂକ । ଵାଟେ ଧାଵତୋ ନିଶଂକ ।
ପରୀ ତେଂ ଅଵଘେଂ ମାଈକ । ଆଭାଳ ଚଳେ ॥ ୪୫ ॥
ଝଳେ ଅଥଵା ଅଗ୍ନିଜ୍ଵାଳ । ତେଣେଂ କଂପିତ ଦିସେ ଅଂତ୍ରାଳ ।
ଵାଟେ ପରୀ ତେଂ ନିଶ୍ଚଳ । ଜୈସେଂ ତୈସେଂ ॥ ୪୬ ॥
ତୈସେଂ ସ୍ଵରୂପ ହେଂ ସଂଚଲେଂ । ଅସତାଂ ଵାଟେ ଗୁଣା ଆଲେଂ ।
ଐସେଂ କଲ୍ପନେସି ଗମଲେଂ । ପରୀ ତେ ମିଥ୍ଯା ॥ ୪୭ ॥
ଦୃଷ୍ଟିବଂଧନାଚା ଖେଳ । ତୈସୀ ମାଯା ହେ ଚଂଚଳ ।
ଵସ୍ତୁ ଶାଶ୍ଵତ ନିଶ୍ଚଳ । ଜୈସୀ ତୈସୀ ॥ ୪୮ ॥
ଐସୀ ଵସ୍ତୁ ନିରାଵେଵ । ମାଯା ଦାଖଵୀ ଅଵେଵ ।
ଈଚା ଐସା ସ୍ଵଭାଵ । ନାଥିଲୀଚ ହେ ॥ ୪୯ ॥
ମାଯା ପାହାତାଂ ମୁଳୀଂ ନସେ । ପରୀ ହେ ସାଚା ଐସୀ ଭାସେ ।
ଉଦ୍ଭଵେ ଆଣି ନିରସେ । ଆଭାଳ ଜୈସେଂ ॥ ୫୦ ॥
ଐସୀ ମାଯା ଉଦ୍ଭଵଲୀ । ଵସ୍ତୁ ନିର୍ଗୁଣ ସଂଚଲୀ ।
ଅହଂ ଐସୀ ସ୍ଫୁର୍ତି ଜାଲୀ । ତେଚି ମାଯା ॥ ୫୧ ॥
ଗୁଣମାଯେଚେ ପଵାଡେ । ନିର୍ଗୁଣୀଂ ହେଂ କାଂହୀଂଚ ନ ଘଡେ ।
ପରୀ ହେଂ ଘଡେ ଆଣୀ ମୋଡେ । ସସ୍ଵରୂପୀଂ ॥ ୫୨ ॥
ଜୈସୀ ଦୃଷ୍ଟୀ ତରଳଲୀ । ତେଣେଂ ସେନାଚ ଭାସଲୀ ।
ପାହାତାଂ ଆକାଶୀଂଚ ଜାଲୀ । ପରୀ ତେ ମିଥ୍ଯା ॥ ୫୩ ॥
ମିଥ୍ଯା ମାଯେଚା ଖେଳ । ଉଦ୍ଭଵ ବୋଲିଲା ସକଳ ।
ନାନାତତ୍ଵାଂଚା ପାଲ୍ହାଳ । ସାଂଡୂନିଯାଂ ॥ ୫୪ ॥
ତତ୍ଵେଂ ମୁଳୀଂଚ ଆହେତୀ । ଵୋଂକାର ଵାଯୋଚୀ ଗତୀ ।
ତେଥୀଚା ଅର୍ଥ ଜାଣତୀ । ଦକ୍ଷ ଜ୍ଞାନୀ ॥ ୫୫ ॥
ମୂଳମାଯେଚେ ଚଳଣ । ତେଂଚି ଵାଯୋଚେଂ ଲକ୍ଷଣ ।
ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ଵେଂ ତେଂଚି ଜାଣ । ଜଡତ୍ଵା ପାଵଲୀଂ ॥ ୫୬ ॥
ଐସୀଂ ପଂଚମାହାଂଭୂତେଂ । ପୂର୍ଵୀଂ ହୋତୀ ଅଵେକ୍ତେଂ ।
ପୁଢେଂ ଜାଲୀଂ ଵେକ୍ତେଂ । ସୃଷ୍ଟିରଚନେସୀ ॥ ୫୭ ॥
ମୂଳମାଯେଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ତେଂଚି ପଂଚଭୂତିକ ଜାଣ ।
ତ୍ଯାଚୀ ପାହେଂ ଵୋଳଖଣ । ସୂକ୍ଷ୍ମଦୃଷ୍ଟୀଂ ॥ ୫୮ ॥
ଆକାଶ ଵାଯୋଵିଣ । ଇଚ୍ହ୍ଯାଶବ୍ଦ କରୀ କୋଣ ।
ଇଚ୍ହାଶକ୍ତୀ ତେଚି ଜାଣ । ତେଜସ୍ଵରୂପ ॥ ୫୯ ॥
ମୃଦପଣ ତେଚି ଜଳ । ଜଡତ୍ଵ ପୃଥ୍ଵୀ କେଵଳ ।
ଐସୀ ମୂଳମାଯା ସକଳ । ପଂଚଭୂତିକ ଜାଣାଵୀ ॥ ୬୦ ॥
ଯେକ ଯେକ ଭୂତାଂପୋଟୀଂ । ପଂଚଭୂତାଂଚୀ ରାହାଟୀ ।
ସର୍ଵ କଳେ ସୂକ୍ଷ୍ମଦୃଷ୍ଟୀ । ଘାଲୂନ ପାହାତାଂ ॥ ୬୧ ॥
ପୁଢେଂ ଜଡତ୍ଵାସ ଆଲୀଂ । ତରୀ ଅସତୀଂ କାଲଵଲୀଂ ।
ଐସୀ ମାଯା ଵିସ୍ତାରଲୀ । ପଂଚଭୂତିକ ॥ ୬୨ ॥
ମୂଳମାଯା ପାହାତାଂ ମୁଳୀଂ । ଅଥଵା ଅଵିଦ୍ଯା ଭୂମଂଡଳୀଂ ।
ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯ ମୃତ୍ଯ ପାତାଳୀଂ । ପାଂଚଚି ଭୂତେଂ ॥ ୬୩ ॥
॥ ଶ୍ଲୋକ ॥
ସ୍ଵର୍ଗେ ମୃତ୍ଯୌ ପାତାଲେ ଵା ଯତ୍କିଂଚିତ୍ସଚରାଚରଂ ।
ସର୍ଵପଂଚଭୂତକଂ ରାମ ଷଷ୍ଠେଂ କିଂଚିନ୍ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ॥
ସତ୍ଯ ସ୍ଵରୂପ ଆଦିଅଂତୀଂ । ମଧ୍ଯେଂ ପଂଚଭୂତେଂ ଵର୍ତତୀ ।
ପଂଚଭୂତିକ ଜାଣିଜେ ଶ୍ରୋତୀଂ । ମୂଳମାଯା ॥ ୬୪ ॥
ଯେଥେଂ ଉଠିଲୀ ଆଶଂକା । ସାଵଧ ହୋଊନ ଐକା ।
ପଂଚଭୂତେଂ ଜାଲୀଂ ଯେକା । ତମୋଗୁଣାପାସୁନୀ ॥ ୬୫ ॥
ମୂଳମାଯା ଗୁଣାପରତୀ । ତେଥେଂ ଭୂତେଂ କୈଂଚି ହୋତୀଂ ।
ଐସୀ ଆଶଂକା ହେ ଶ୍ରୋତୀଂ । ଘେତଲୀ ଅସେ ॥ ୬୬ ॥
ଐସେଂ ଶ୍ରୋତୀଂ ଆକ୍ଷେପିଲେଂ । ସଂଶଯାସ ଉଭେଂ କେଲେଂ ।
ଯାଚେଂ ଉତ୍ତର ଦିଧଲେଂ । ପୁଢିଲେ ସମାସୀଂ ॥ ୬୭ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ସୂକ୍ଷ୍ମଆଶଂକାନାମ ସମାସ ତିସରା ॥ ୩ ॥
ସମାସ ଚଵଥା : ସୂକ୍ଷ୍ମପଂଚଭୂତେଂନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ମାଗୀଲ ଆଶଂକେଚେଂ ମୂଳ । ଆତାଂ ହୋଈଲ ପ୍ରାଂଜଳ ।
ଵୃତ୍ତି କରାଵୀ ନିଵଳ । ନିମିଷ୍ଯ ଯେକ ॥ ୧ ॥
ବ୍ରହ୍ମୀଂ ମୂଳମାଯା ଜାଲୀ । ତିଚ୍ଯା ପୋଟା ମାଯା ଆଲୀ ।
ମଗ ତେ ଗୁଣା ପ୍ରସଵଲୀ । ମ୍ହଣୌନି ଗୁଣକ୍ଷୋଭିଣୀ ॥ ୨ ॥
ପୁଢେଂ ତିଜପାସାଵ କୋଣ । ସତ୍ଵରଜତମୋଗୁଣ ।
ତମୋଗୁଣାପାସୂନ ନିର୍ମାଣ । ଜାଲୀ ପଂଚଭୂତେଂ ॥ ୩ ॥
ଐସୀଂ ଭୂତେଂ ଉଦ୍ଭଵଲୀଂ । ପୁଢେଂ ତତ୍ଵେଂ ଵିସ୍ତାରଲୀଂ ।
ଏଵଂ ତମୋଗୁଣାପାସୂନ ଜାଲୀଂ । ପଂଚମାହାଂଭୂତେଂ ॥ ୪ ॥
ମୂଳମାଯା ଗୁଣାପରତୀ । ତେଥେଂ ଭୂତେଂ କୈଂଚୀଂ ହୋତୀଂ ।
ଐସୀ ଆଶଂକା ହେ ଶ୍ରୋତୀଂ । ଘେତଲୀ ମାଗାଂ ॥ ୫ ॥
ଆଣିକ ଯେକ ଯେକେ ଭୂତୀଂ । ପଂଚଭୂତେଂ ଅସତୀ ।
ତେ ହି ଆତାଂ କୈସୀ ସ୍ଥିତୀ । ପ୍ରାଂଜଳ କରୂଂ ॥ ୬ ॥
ସୂକ୍ଷ୍ମଦୃଷ୍ଟୀଚେଂ କୌତୁକ । ମୂଳମାଯା ପଂଚଭୂତିକ ।
ଶ୍ରୋତୀଂ ଵିମଳ ଵିଵେକ । କେଲା ପାହିଜେ ॥ ୭ ॥
ଆଧୀଂ ଭୂତେଂ ତୀଂ ଜାଣାଵୀଂ । ରୂପେଂ କୈସୀଂ ଵୋଳଖାଵୀ ।
ମଗ ତେଂ ଶୋଧୂନ ପାହାଵୀଂ । ସୂକ୍ଷ୍ମଦୃଷ୍ଟୀଂ ॥ ୮ ॥
ଵୋଳଖୀ ନାହୀ ଅଂତରୀ । ତେ ଵୋଳଖାଵୀ କୋଣେପରୀ ।
ମ୍ହଣୋନି ଭୂତାଂଚୀ ଵୋଳଖୀ ଚତୁରୀଂ । ନାଵେକ ପରିସାଵୀ ॥ ୯ ॥
ଜେଂ ଜେଂ ଜଡ ଆଣୀ କଠିଣ । ତେଂ ତେଂ ପୃଥ୍ଵୀଚେଂ ଲକ୍ଷଣ ।
ମୃଦ ଆଣୀ ଵୋଲେପଣ । ତିତୁକେଂ ଆପ ॥ ୧୦ ॥
ଜେଂ ଜେଂ ଉଷ୍ଣ ଆଣୀ ସତେଜ । ତେଂ ତେଂ ଜାଣାଵେଂ ପୈଂ ତେଜ ।
ଆତାଂ ଵାଯୋହି ସହଜ । ନିରୋପିଜେଲ ॥ ୧୧ ॥
ଚୈତନ୍ଯ ଆଣୀ ଚଂଚଳ । ତୋ ହା ଵାଯୋଚି କେଵଳ ।
ସୂନ୍ଯ ଆକାଶ ନିଶ୍ଚଳ । ଆକାଶ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୧୨ ॥
ଐସୀଂ ପଂଚମାହାଂଭୂତେଂ । ଵୋଳଖୀ ଧରାଵୀ ସଂକେତେଂ ।
ଆତାଂ ଯେକୀଂ ପାଂଚ ଭୂତେଂ । ସାଵଧ ଐକା ॥ ୧୩ ॥
ଜେଂ ତ୍ରିଗୁଣାହୂନି ପର । ତ୍ଯାଚା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଵିଚାର ।
ଯାଲାଗୀଂ ଅତି ତତ୍ପର । ହୋଊନ ଐକା ॥ ୧୪ ॥
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆକାଶୀଂ କୈସୀ ପୃଥ୍ଵୀ । ତେଚି ଆଧୀଂ ନିରୋପାଵୀ ।
ଯେଥେଂ ଧାରଣା ଧରାଵୀ । ଶ୍ରୋତେଜନୀଂ ॥ ୧୫ ॥
ଆକାଶ ମ୍ହଣଜେ ଅଵକାଶ ସୂନ୍ଯ । ସୂନ୍ଯ ମ୍ହଣିଜେ ତେଂ ଅଜ୍ଞାନ ।
ଅଜ୍ଞାନ ମ୍ହଣିଜେ ଜଡତ୍ଵ ଜାଣ । ତେଚି ପୃଥ୍ଵୀ ॥ ୧୬ ॥
ଆକାଶ ସ୍ଵଯେଂ ଆହେ ମୃଦ । ତେଂଚି ଆପ ସ୍ଵତସିଦ୍ଧ ।
ଆତାଂ ତେଜ ତେଂହି ଵିଶଦ । କରୂନ ଦାଊଂ ॥ ୧୭ ॥
ଅଜ୍ଞାନେଂ ଭାସଲା ଭାସ । ତୋଚି ତେଜାଚା ପ୍ରକାଶ ।
ଆତାଂ ଵାଯୋ ସାଵକାଶ । ସାକଲ୍ଯ ସାଂଗୋଂ ॥ ୧୮ ॥
ଵାଯୁ ଆକାଶ ନାହୀଂ ଭେଦ । ଆକାଶାଇତୁକା ଅସେ ସ୍ତବ୍ଧ ।
ତଥାପୀ ଆକାଶୀଂ ଜୋ ନିରୋଧ । ତୋଚି ଵାଯୋ ॥ ୧୯ ॥
ଆକାଶୀଂ ଆକାଶ ମିସଳଲେଂ । ହେଂ ତୋଂ ନଲଗେ କିଂ ବୋଲିଲେଂ ।
ଯେଣେଂ ପ୍ରକାରେଂ ନିରୋପିଲେଂ । ଆକାଶ୍ ପଂଚଭୂତ ॥ ୨୦ ॥
ଵାଯୋମଧ୍ଯେଂ ପଂଚଭୂତେଂ । ତେଂହି ଐକା ଯେକଚିତ୍ତେଂ ।
ବୋଲିଜେତୀ ତେ ସମସ୍ତେଂ । ଯେଥାନ୍ଵଯେଂ ॥ ୨୧ ॥
ହଳୁ ଫୂଲ ତରୀ ଜଡ । ହଳୁ ଵାରା ତରୀ ନିବିଡ ।
ଵାଯୋ ଲାଗତାଂ କଡାଡ । ମୋଡତୀ ଝାଡେଂ ॥ ୨୨ ॥
ତୋଲେଂଵିଣ ଝାଡ ମୋଡେ । ଐସେଂ ହେଂ କହିଂଚ ନ ଘଡେ ।
ତୋଲ ତୋଚି ତଯେ ଜଡେ । ପୃଥ୍ଵୀଚା ଅଂଶ ॥ ୨୩ ॥
ଯେଥେଂ ଶ୍ରୋତେ ଆଶଂକା ଘେତୀ । ତେଥେଂ କୈଚୀଂ ଝାଡେଂ ହୋତୀଂ ।
ଝାଡେଂ ନଵ୍ହତୀଂ ତରୀ ଶକ୍ତୀ । କଠିଣରୂପ ଆହେ ॥ ୨୪ ॥
ଵନ୍ହୀସ୍ଫୁଲୀଂଗ ଲାହାନ । କାଂହୀଂ ତର଼୍ହୀ ଅସେ ଉଷ୍ଣ ।
ତୈସେଂ ସୁକ୍ଷ୍ମୀଂ ଜଡପଣ । ସୂକ୍ଷ୍ମରୂପେଂ ॥ ୨୫ ॥
ମୃଦପଣ ତେଂଚି ଆପ । ଭାସ ତେଜାଚେଂ ସ୍ଵରୂପ ।
ଵାଯୋ ତେଥେଂ ଚଂଚଳରୂପ । ସହଜଚି ଆହେ ॥ ୨୬ ॥
ସକଳାଂସ ମିଳୋନ ଆକାଶ । ସହଜଚି ଆହେ ଅଵକାଶ ।
ପଂଚଭୂତାଂଚେ ଅଂଶ । ଵାଯୋମଧେଂ ନିରୋପିଲେ ॥ ୨୭ ॥
ଆତାଂ ତେଜାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଭାସଲେଂପଣ ତେଂ କଠୀଣ ।
ତେଜୀଂ ଐସୀ ଵୋଳଖଣ । ପୃଥ୍ଵୀଯେଚୀ ॥ ୨୮ ॥
ଭାସଲା ଭାସ ଵାଟେ ମୃଦ । ତେଜୀଂ ଆପ ତେଚି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ତେଜୀଂ ତେଜ ସ୍ଵତସିଦ୍ଧ । ସାଂଗଣେଂଚି ନଲଗେ ॥ ୨୯ ॥
ତେଜୀଂ ଵାଯୋ ତୋ ଚଂଚଳ । ତେଜୀଂ ଆକାଶ ନିଶ୍ଚଳ ।
ତେଜୀଂ ପଂଚଭୂତେଂ ସକଳ । ନିରୋପିଲୀଂ ॥ ୩୦ ॥
ଆତାଂ ଆପାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଆପ ତେଂଚି ଜେଂ ମୃଦପଣ ।
ମୃଦପଣ ତେଂ କଠିଣ । ତେଚି ପୃଥ୍ଵୀ ॥ ୩୧ ॥
ଆପୀଂ ଆପ ସହଜଚି ଅସେ । ତେଜ ମୃଦପଣେଂ ଭାସେ ।
ଵାଯୋ ସ୍ତବ୍ଧପଣେଂ ଦିସେ । ମୃଦତ୍ଵାଆଂଗୀ ॥ ୩୨ ॥
ଆକାଶ ନ ଲଗେ ସାଂଗାଵେଂ । ତେଂ ଵ୍ଯାପକଚି ସ୍ଵଭାଵେଂ ।
ଆପୀଂ ପଂଚଭୂତାଂଚୀଂ ନାଂଵେଂ । ସୂକ୍ଷ୍ମ ନିରୋପିଲୀଂ ॥ ୩୩ ॥
ଆତାଂ ପୃଥ୍ଵୀଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । କଠୀଣ ପୃଥ୍ଵୀ ଆପଣ ।
କଠିଣତ୍ଵୀଂ ମୃଦପଣ । ତେଂଚି ଆପ ॥ ୩୪ ॥
କଠିଣତ୍ଵାଚା ଜୋ ଭାସ । ତୋଚି ତେଜାଚା ପ୍ରକାଶ ।
କଠିଣତ୍ଵୀଂ ନିରୋଧାଂଶ । ତୋଚି ଵାଯୋ ॥ ୩୫ ॥
ଆକଶ ସକଳାଂସ ଵ୍ଯାପକ । ହା ତୋଂ ପ୍ରଗଟଚି ଵିଵେକ ।
ଆକାଶୀଂଚ କାଂହୀଂ ଯେକ । ଭାସ ଭାସେ ॥ ୩୬ ॥
ଆକାଶ ତୋଡିତାଂ ତୁଟେନା । ଆକାଶ ଫୋଡିତାଂ ଫୁଟେନା ।
ଆକାଶ ପରତେଂ ହୋଯେନା । ତିଳମାତ୍ର ॥ ୩୭ ॥
ଅସୋ ଆତାଂ ପୃଥ୍ଵୀଅଂତ । ଦାଵିଲା ଭୂତାଂଚା ସଂକେତ ।
ଯେକ ଭୂତୀଂ ପଂଚଭୂତ । ତେଂହି ନିରୋପିଲେଂ ॥ ୩୮ ॥
ପରୀ ହେଂ ଆହାଚ ପାହାତାଂ ନାତୁଡେ । ବଳେଂଚି ପୋଟୀଂ ସଂଦେହ ପଡେ ।
ଭ୍ରାଂତିରୂପେଂ ଅହଂତା ଚଢେ । ଅକସ୍ମାତ ॥ ୩୯ ॥
ସୂକ୍ଷ୍ମଦୃଷ୍ଟୀନେଂ ପାହାତାଂ । ଵାଯୋଚି ଵାଟେ ତତ୍ଵତା ।
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଵାଯୋ ଶୋଧୂଂ ଜାତାଂ । ପଂଚଭୂତେଂ ଦିସତୀ ॥ ୪୦ ॥
ଏଵଂ ପଂଚଭୂତିକ ପଵନ । ତେଚି ମୂଳମାଯା ଜାଣ ।
ମାଯା ଆଣୀ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତ୍ରିଗୁଣ । ତେହି ପଂଚଭୂତିକ ॥ ୪୧ ॥
ଭୂତେଂ ଗୁଣ ମେଳଵିଜେ । ତ୍ଯାସୀ ଅଷ୍ଟଧା ବୋଲିଜେ ।
ପଂଚଭୂତିକ ଜାଣିଜେ । ଅଷ୍ଟଧା ପ୍ରକୃତି ॥ ୪୨ ॥
ଶୋଧୂନ ପାହିଲ୍ଯାଵୀଣ । ସଂଦେହ ଧରଣେଂ ମୂର୍ଖପଣ ।
ଯାଚୀ ପାହାଵୀ ଵୋଳଖଣ । ସୂକ୍ଷ୍ମଦୃଷ୍ଟୀଂ ॥ ୪୩ ॥
ଗୁଣାପାସୂନି ଭୂତେଂ । ପାଵଲୀଂ ପଷ୍ଟ ଦଶେତେଂ ।
ଜଡତ୍ଵା ଯେଊନ ସମସ୍ତେଂ । ତତ୍ଵେଂ ଜାଲୀଂ ॥ ୪୪ ॥
ପୁଢେଂ ତତ୍ଵଵିଵଂଚନା । ପିଂଡବ୍ରହ୍ମାଂଡ ତତ୍ଵରଚନା ।
ବୋଲିଲୀ ଅସେ ତେ ଜନା । ପ୍ରଗଟଚି ଆହେ ॥ ୪୫ ॥
ହା ଭୂତକର୍ଦମ ବୋଲିଲା । ସୂକ୍ଷ୍ମ ସଂକେତେଂ ଦାଵିଲା ।
ବ୍ରହ୍ମଗୋଳ ଉଭାରଲା । ତତ୍ପୂର୍ଵୀଂ ॥ ୪୬ ॥
ଯା ବ୍ରହ୍ମାଂଡାପୈଲିକଡିଲ ଗୋଷ୍ଟୀ । ଜୈଂ ଜାଲୀ ନଵ୍ହତୀ ସୃଷ୍ଟୀ ।
ମୂଳମାଯା ସୂକ୍ଷ୍ମଦୃଷ୍ଟୀଂ । ଵୋଳଖାଵୀ ॥ ୪୭ ॥
ସପ୍ତକଂଚୁକ ପ୍ରଚଂଡ । ଜାଲେଂ ନଵ୍ହତେଂ ବ୍ରହ୍ମାଂଡ ।
ମାଯେଅଵିଦ୍ଯେଚେଂ ବଂଡ । ଐଲିକଡେ ॥ ୪୮ ॥
ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁ ମହେଶ୍ଵର । ହା ଐଲିକଡିଲ ଵିଚାର ।
ପୃଥ୍ଵୀ ମେରୁ ସପ୍ତ ସାଗର । ଐଲିକଡେ ॥ ୪୯ ॥
ନାନା ଲୋକ ନାନା ସ୍ଥାନେଂ । ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ ତାରାଂଗଣେଂ ।
ସପ୍ତ ଦ୍ଵୀପେଂ ଚୌଦା ଭୁଵନେଂ । ଐଲିକଡେ ॥ ୫୦ ॥
ଶେଷ କୂର୍ମ ସପ୍ତ ପାତାଳ । ଯେକଵିସ ସ୍ଵର୍ଗେଂ ଅଷ୍ଟ ଦିଗ୍ପାଳ ।
ତେତିସ କୋଟି ଦେଵ ସକଳ । ଐଲିକଡେ ॥ ୫୧ ॥
ବାରା ଆଦିତ୍ଯ । ଅକ୍ରା ରୁଦ୍ର । ନଵ ନାଗ ସପ୍ତ ଋଷେଶ୍ଵର ।
ନାନା ଦେଵାଂଚେ ଅଵତାର । ଐଲିକଡେ ॥ ୫୨ ॥
ମେଘ ମନୁ ଚକ୍ରଵତୀ । ନାନା ଜୀଵାଂଚୀ ଉତ୍ପତି ।
ଆତାଂ ଅସୋ ସାଂଗୋଂ କିତୀ । ଵିସ୍ତାର ହା ॥ ୫୩ ॥
ସକଳ ଵିସ୍ତାରାଚେଂ ମୂଳ । ତେ ମୂଳ ମାଯାଚ କେଵଳ ।
ମାଗାଂ ନିରୋପିଲୀ ସକଳ । ପଂଚଭୂତିକ ॥ ୫୪ ॥
ସୂକ୍ଷ୍ମଭୂତେଂ ଜେ ବୋଲିଲୀଂ । ତେଚି ପୁଢେଂ ଜଡତ୍ଵା ଆଲୀଂ ।
ତେ ସକଳହି ବୋଲିଲୀଂ । ପୁଢିଲେ ସମାସୀଂ ॥ ୫୫ ॥
ପଂଚଭୂତେଂ ପୃଥକାକାରେଂ । ପୁଢେଂ ନିରୋପିଲୀଂ ଵିସ୍ତାରେଂ ।
ଵୋଳଖୀକାରଣେଂ ଅତ୍ଯାଦରେଂ । ଶ୍ରୋତୀଂ ଶ୍ରଵଣ କରାଵୀଂ ॥ ୫୬ ॥
ପଂଚଭୂତିକ ବ୍ରହ୍ମଗୋଳ । ଜେଣେଂ କଳେ ହା ପ୍ରାଂଜଳ ।
ଦୃଶ୍ଯ ସାଂଡୂନ କେଵଳ । ଵସ୍ତୁଚ ପାଵିଜେ ॥ ୫୭ ॥
ମାହାଦ୍ଵାର ଵୋଲାଂଡାଵେଂ । ମଗ ଦେଵଦର୍ଶନ ଘ୍ଯାଵେଂ ।
ତୈସେଂ ଦୃଶ୍ଯ ହେ। ସାଂଡାଵେଂ ।ଜାଣୋନିଯାଂ ॥ ୫୮ ॥
ମ୍ହଣୋନି ଦୃଶ୍ଯାଚା ପୋଟୀଂ । ଆହେ ପଂଚଭୂତାଂଚୀ ଦାଟୀ ।
ଯେକପଣେଂ ପଡିଲୀ ମିଠୀ । ଦୃଶ୍ଯ ପଂଚଭୂତାଂ ॥ ୫୯ ॥
ଏଵଂ ପଂଚଭୂତାଂଚେଂଚି ଦୃଶ୍ଯ । ସୃଷ୍ଟୀ ରଚଲୀ ସାଵକାସ ।
ଶ୍ରୋତୀଂ କରୂନ ଅଵକାଶ । ଶ୍ରଵଣ କରାଵେଂ ॥ ୬୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ସୂକ୍ଷ୍ମପଂଚଭୂତେଂନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଚଵଥା ॥ ୪ ॥
ସମାସ ପାଂଚଵା : ସ୍ଥୂଳପଂଚମହାଭୂତେଂସ୍ଵରୂପାକାଶଭେଦୋନାମ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
କେଵଳ ମୂର୍ଖ ତେଂ ନେଣେ । ମ୍ହଣୌନ ଘଡଲେଂ ସାଂଗଣେ ।
ପଂଚଭୂତାଂଚୀଂ ଲକ୍ଷଣେଂ । ଵିଶଦ କରୂନି ॥ ୧ ॥
ପଂଚଭୂତାଂଚା କର୍ଦମ ଜାଲା । ଆତାଂ ନ ଵଚେ ଵେଗଳା କେଲା ।
ପରଂତୁ କାଂହୀଂ ଯେକ ଵେଗଳାଲା । କରୂନ ଦାଊଂ ॥ ୨ ॥
ପର୍ଵତ ପାଷାଣ ଶିଳା ଶିଖରେଂ । ନାନା ଵର୍ଣେଂ ଲହାନ ଥୋରେଂ ।
ଖଡେ ଗୁଂଡେ ବହୁତ ପ୍ରକାରେଂ । ଜାଣିଜେ ପୃଥ୍ଵୀ ॥ ୩ ॥
ନାନା ରଂଗାଂଚୀ ମୃତ୍ତିକା । ନାନା ସ୍ଥଳୋସ୍ଥଳୀଂ ଜେ କାଂ ।
ଵାଳୁକେଂ ଵାଳୁ ଅନେକା । ମିଳୋନ ପୃଥ୍ଵୀ ॥ ୪ ॥
ପୁରେଂ ପଟ୍ଟଣେଂ ମନୋହରେଂ । ନାନା ମଂଦିରେଂ ଦାମୋଦରେଂ ।
ନାନା ଦେଵାଳଯେଂ ଶିଖରେଂ । ମିଳୋନ ପୃଥ୍ଵୀ ॥ ୫ ॥
ସପ୍ତ ଦ୍ଵୀପାଵତୀ ପୃଥ୍ଵୀ । କାଯେ ମ୍ହଣୋନି ସାଂଗାଵୀ ।
ନଵ ଖଂଡେ ମିଳୋନ ଜାଣାଵୀ । ଵସୁଂଧରା ॥ ୬ ॥
ନାନା ଦେଵ ନାନା ନୃପତୀ । ନାନା ଭାଷା ନାନା ରିତୀ ।
ଲକ୍ଷ ଚୌର୍ଯାସୀ ଉତ୍ପତ୍ତୀ । ମିଳୋନ ପୃଥ୍ଵୀ ॥ ୭ ॥
ନାନା ଉଦ୍ଵସେଂ ଜେଂ ଵନେଂ । ନାନା ତରୁଵରାଂଚୀଂ ବନେଂ ।
ଗିରୀକଂଦରେଂ ନାନା ସ୍ଥାନେଂ । ମିଳୋନ ପୃଥ୍ଵୀ ॥ ୮ ॥
ନାନା ରଚନା କେଲୀ ଦେଵୀଂ । ଜେ ଜେ ନିର୍ମିଲୀ ମାନଵୀ ।
ସକଳ ମିଳୋନ ପୃଥ୍ଵୀ । ଜାଣିଜେଂ ଶ୍ରୋତୀଂ ॥ ୯ ॥
ନାନା ଧାତୁ ସୁଵର୍ଣାଦିକ । ନାନା ରତ୍ନେଂ ଜେ ଅନେକ ।
ନାନା କାଷ୍ଠଵୃକ୍ଷାଦିକ । ମିଳୋନ ପୃଥ୍ଵୀ ॥ ୧୦ ॥
ଆତାଂ ଅସୋ ହେଂ ବହୁଵସ । ଜଡାଂଶ ଆଣୀ କଠିଣାଂଶ ।
ସକଳ ପୃଥ୍ଵୀ ହା ଵିଶ୍ଵାସ । ମାନିଲା ପାହିଜେ ॥ ୧୧ ॥
ବୋଲିଲେଂ ପୃଥ୍ଵୀଚେ ରୂପ । ଆତାଂ ସାଂଗିଜେଲ ଆପ ।
ଶ୍ରୋତୀଂ ଵୋଳଖାଵେଂ ରୂପ । ସାଵଧ ହୋଊନୀ ॥ ୧୨ ॥
ଵାପୀ କୂପ ସରୋଵର । ନାନା ସରିତାଂଚେଂ ଜେଂ ନୀର ।
ମେଘ ଆଣୀ ସପ୍ତ ସାଗର । ମିଳୋନ ଆପ ॥ ୧୩ ॥
॥ ଶ୍ଲୋକାର୍ଧ – କ୍ଷାରକ୍ଷୀରସୁରାସର୍ପିର୍ଦଧି ଇକ୍ଷୁର୍ଜଲଂ ତଥା ॥
କ୍ଷାରସମୁଦ୍ର ଦିସତାହେ । ସକଳ ଜନ ଦୃଷ୍ଟୀସ ପାହେ ।
ଜେଥେଂ ଲଵଣ ହୋତାହେ । ତୋଚି କ୍ଷାରସିଂଧୁ ॥ ୧୪ ॥
ଯେକ ଦୁଧାଚା ସାଗର । ତ୍ଯା ନାଵ କ୍ଷୀରସାଗର ।
ଦେଵେଂ ଦିଧଲା ନିରଂତର । ଉପମନ୍ଯାସୀ ॥ ୧୫ ॥
ଯେକ ସମୁଦ୍ର ମଦ୍ଯାଚା । ଯେକ ଜାଣାଵା ଘୃତାଚା ।
ଯେକ ନିଖଳ ଦହ୍ଯାଚା । ସମୁଦ୍ର ଅସେ ॥ ୧୬ ॥
ଯେକ ଉସାଚ୍ଯା ରସାଚା । ଯେକ ତୋ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳାଚା ।
ଐସା ସାତାଂ ସମୁଦ୍ରାଚା । ଵେଢା ପୃଥ୍ଵୀଯେସୀ ॥ ୧୭ ॥
ଏଵଂ ଭୂମଂଡଳୀଚେଂ ଜଳ । ନାନା ସ୍ଥଳୀଂଚେଂ ସକଳ ।
ମିଳୋନ ଅଵଘେଂ କେଵଳ । ଆପ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୧୮ ॥
ପୃଥ୍ଵୀଗର୍ଭୀଂ କିତୀଯେକ । ପୃଥ୍ଵୀତଳୀଂ ଆଵର୍ଣୋଦକ ।
ତିହୀଂ ଲୋକୀଂଚେଂ ଉଦକ । ମିଳୋନ ଆପ ॥ ୧୯ ॥
ନାନା ଵଲ୍ଲୀ ବହୁଵସ । ନାନା ତରୁଵରାଂଚେ ରସ ।
ମଧୁ ପାରା ଅମୃତ ଵିଷ । ମିଳୋନ ଆପ ॥ ୨୦ ॥
ନାନା ରସ ସ୍ନେହାଦିକ । ଯାହି ଵେଗଳେ ଅନେକ ।
ଜଗାଵେଗଳେ ଅଵଶ୍ଯକ । ଆପ ବୋଲିଜେ ॥ ୨୧ ॥
ସାରଦ୍ର ଆଣୀ ସୀତଳ । ଜଳାସାରିଖେଂ ପାତଳ ।
ଶୁକ୍ଲୀତ ଶୋଣୀତ ମୂତ୍ର ଲାଳ । ଆପ ବୋଲିଜେ ॥ ୨୨ ॥
ଆପ ସଂକେତେଂ ଜାଣାଵେଂ । ପାତଳ ବୋଲେଂ ଵୋଳଖାଵେଂ ।
ମୃଦ ସୀତଳ ସ୍ଵଭାଵେଂ । ଆପ ବୋଲିଜେ ॥ ୨୩ ॥
ଜାଲା ଆପାଚା ସଂକେତ । ପାତଳ ମୃଦ ଗୁଳଗୁଳିତ ।
ସ୍ଵେଦ ଶ୍ଲେଷ୍ମା ଅଶ୍ରୁ ସମସ୍ତ । ଆପ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୨୪ ॥
ତେଜ ଐକା ସାଵଧପଣେଂ । ଚଂଦ୍ର ସୂର୍ଯ ତାରାଂଗଣେଂ ।
ଦିଵ୍ଯ ଦେହ ସତେଜପଣେଂ । ତେଜ ବୋଲିଜେ ॥ ୨୫ ॥
ଵନ୍ହୀ ମେଘୀଂ ଵିଦ୍ଯୁଲ୍ଯତା । ଵନ୍ହୀ ସୃଷ୍ଟୀ ସଂଵ୍ହାରିତା ।
ଵନ୍ହୀ ସାଗରା ଜାଳିତା । ଵଡଵାନଳୁ ॥ ୨୬ ॥
ଵନ୍ହୀ ଶଂକରାଚେ ନେତ୍ରୀଂଚା । ଵନ୍ହୀ କାଳାଚେ କ୍ଷୁଧେଚା ।
ଵନ୍ହୀ ପରୀଘ ଭୂଗୋଳାଚା । ତେଜ ବୋଲିଜେ ॥ ୨୭ ॥
ଜେଂ ଜେଂ ପ୍ରକାଶ ରୂପ । ତେଂ ତେଂ ତେଜାଚେଂ ସ୍ଵରୂପ ।
ଶୋଷକ ଉଷ୍ଣାଦି ଆରୋପ । ତେଜ ଜାଣାଵେ ॥ ୨୮ ॥
ଵାଯୋ ଜାଣାଵା ଚଂଚଳ । ଚୈତନ୍ଯ ଚେତଵୀ କେଵଳ ।
ବୋଲଣେଂ ଚାଲଣେଂ ସକଳ । ଵାଯୁମୁଳେଂ ॥ ୨୯ ॥
ହାଲେ ଡୋଲେ ତିତୁକା ପଵନ । କାଂହୀଂ ନ ଚଲେ ପଵନେଂଵିଣ ।
ସୃଷ୍ଟୀ ଚାଳାଯା କାରଣ । ମୂଳ ତୋ ଵାଯୋ ॥ ୩୦ ॥
ଚଳଣ ଵଳଣ ଆଣୀ ପ୍ରାସାରଣ । ନିରୋଧ ଆଣୀ ଅକୋଚନ ।
ସକଳ ଜାଣାଵା ପଵନ , ଚଂଚଳରୂପୀ ॥ ୩୧ ॥
ପ୍ରାଣ ଅପାନ ଆଣୀ ଵ୍ଯାନ । ଚୌଥା ଉଦାନ ଆଣୀ ସମାନ ।
ନାଗ କୁର୍ମ କର୍କଶ ଜାଣ । ଦେଵଦତ୍ତ ଧନଂଜଯେ ॥ ୩୨ ॥
ଜିତୁକେଂ କାଂହୀଂ ହୋତେଂ ଚଳଣ । ତିତୁକେଂ ଵାଯୋଚେଂ ଲକ୍ଷଣ ।
ଚ୍ଂଦ୍ର ସୂର୍ଯ ତାରାଂଗଣ । ଵାଯୋଚି ଧର୍ତା ॥ ୩୩ ॥
ଆକାଶ ଜାଣାଵେଂ ପୋକଳ । ନିର୍ମଳ ଆଣୀ ନିଶ୍ଚଳ ।
ଅଵକାଶରୂପ ସକଳ । ଆକାଶ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୩୪ ॥
ଆକାଶ ସକଳାଂସ ଵ୍ଯାପକ । ଆକାଶ ଅନେକୀଂ ଯେକ ।
ଆକାଶାମଧ୍ଯେଂ କୌତୁକ । ଚହୂଂ ଭୂତାଂଚେ ॥ ୩୫ ॥
ଆକାଶା ଐସେଂ ନାହୀଂ ସାର । ଆକାଶ ସକଳାଂହୂନ ଥୋର ।
ପାହାତାଂ ଆକାଶାଚା ଵିଚାର । ସ୍ଵରୂପାସାରିଖା ॥ ୩୬ ॥
ତଵ ଶିଷ୍ଯେଂ କେଲା ଆକ୍ଷେପ । ଦୋହୀଚେଂ ସାରଖେଂଚି ରୂପ ।
ତରୀ ଆକାଶଚି ସ୍ଵରୂପ । କାଂ ମ୍ହଣୋ ନଯେ ॥ ୩୭ ॥
ଆକାଶ ସ୍ଵରୁପା କୋଣ ଭେଦ । ପାହାତାଂ ଦିସେତୀ ଅଭେଦ ।
ଆକାଶ ଵସ୍ତୁଚ ସ୍ଵତସିଦ୍ଧ । କାଂ ନ ମ୍ହଣାଵୀ ॥ ୩୮ ॥
ଵସ୍ତୁ ଅଚଳ ଅଢଳ । ଵସ୍ତୁ ନିର୍ମଳ ନିଶ୍ଚଳ ।
ତୈସେଂଚି ଆକାଶ କେଵଳ । ଵସ୍ତୁସାରିଖେଂ ॥ ୩୯ ॥
ଐକୋନି ଵକ୍ତା ବୋଲେ ଵଚନ । ଵସ୍ତୁ ନିର୍ଗୁଣ ପୁରାତନ ।
ଆକାଶାଆଂଗୀ ସପ୍ତ ଗୁଣ । ଶାସ୍ତ୍ରୀଂ ନିରୋପିଲେଂ ॥ ୪୦ ॥
କାମ କ୍ରୋଧ ଶୋକ ମୋହୋ । ଭଯ ଅଜ୍ଞାନ ସୁନ୍ଯତ୍ଵ ପାହୋ ।
ଐସା ସପ୍ତଵିଧ ସ୍ଵଭାଵ । ଆକାଶାଚା ॥ ୪୧ ॥
ଐସେଂ ଶାତ୍ରାକାରେଂ ବୋଲିଲେଂ । ମ୍ହଣୋନି ଆକାଶ ଭୂତ ଜାଲେଂ ।
ସ୍ଵରୂପ ନିର୍ଵିକାର ସଂଚଲେଂ । ଉପମେରହିତ ॥ ୪୨ ॥
କାଚବଂଦି ଆଣୀ ଜଳ । ସାରିଖେଂଚ ଵାଟେ ସକଳ ।
ପରୀ ଯେକ କାଚ ଯେକ ଜଳ । ଶାହାଣେ ଜାଣତୀ ॥ ୪୩ ॥
ରୁଵାମଧେଂ ସ୍ଫଟିକ ପଡିଲା । ଲୋକୀଂ ତଦ୍ରୂପ ଦେଖିଲା ।
ତେଣେଂ କପାଳମୋକ୍ଷ ଜାଲା । କାପୁସ ନ କରୀ ॥ ୪୪ ॥
ତଦୁଲାମଧେଂ ଶ୍ଵେତ ଖଡେ । ତଂଦୁଲାସାରିଖେଂ ଵାଂକୁଡେ ।
ଚାଊଂ ଜାତା ଦାଂତ ପଡେ । ତେଵ୍ହାଂ କଳେ ॥ ୪୫ ॥
ତ୍ରିଭାଗାମଧେଂ ଖଡା ଅସେ । ତ୍ରିଭାଗାସାରିଖାଚ ଭାସେ ।
ଶୋଧୂଂ ଜାତାଂ ଵେଗଳା ଦିସେ । କଠିଣପଣେଂ ॥ ୪୬ ॥
ଗୁଳାସାରିଖା ଗୁଳଦଗଡ । ପରୀ ତୋ କଠିଣ ନିଚାଡ ।
ନାଗକାଂଡୀ ଆଣୀ ଵେଖଂଡ । ଯେକ ମ୍ହଣୋ ନଯେ ॥ ୪୭ ॥
ସୋନେଂ ଆଣୀ ସୋନପିତଳ । ଯେକଚି ଵାଟତୀ କେଵଳ ।
ପରୀ ପିତଳେଂସୀ ମିଳତାଂ ଜ୍ଵାଳ । କାଳିମା ଚଢେ ॥ ୪୮ ॥
ଅସୋ ହେ ହୀନ ଦୃଷ୍ଟାଂତ । ଆକାଶ ମ୍ହଣିଜେ କେଵଳ ଭୂତ ।
ତେଂ ଭୂତ ଆଣୀ ଅନଂତ । ଯେକ କୈସେ ॥ ୪୯ ॥
ଵସ୍ତୁସୀ ଵର୍ଣଚି ନସେ । ଆକାଶ ଶାମଵର୍ଣ ଅସେ ।
ଦୋହୀଂସ ସାମ୍ଯତା କୈସେ । କରିତୀ ଵିଚକ୍ଷଣ ॥ ୫୦ ॥
ଶ୍ରୋତେ ମ୍ହଣତୀ କୈଂଚେଂ ରୂପ । ଆକାଶ ଠାଂଈଚେ ଅରୂପ ।
ଆକାଶ ଵସ୍ତୁଚ ତଦ୍ରୂପ । ଭେଦ ନାହୀଂ ॥ ୫୧ ॥
ଚହୂଂ ଭୂତାଂସ ନାଶ ଆହେ । ଆକାଶ କୈସେଂ ନାସତାହେ ।
ଆକାଶାସ ନ ସାହେ । ଵର୍ଣ ଵେକ୍ତୀ ଵିକାର ॥ ୫୨ ॥
ଆକାଶ ଅଚଳ ଦିସତେଂ । ତ୍ଯାଚେଂ କାଯେ ନାସୋଂ ପାହାତେଂ ।
ପାହାତାଂ ଆମୁଚେନି ମତେଂ । ଆକାଶ ଶାଶ୍ଵତ ॥ ୫୩ ॥
ଐସେ ଐକୋନ ଵଚନ । ଵକ୍ତା ବୋଲେ ପ୍ରତିଵଚନ ।
ଐକ ଆତାଂ ଲକ୍ଷଣ । ଆକାଶାଚେଂ ॥ ୫୪ ॥
ଆକାଶ ତମାପାସୂନ ଜାଲେଂ । ମ୍ହଣୋନ କାମ କ୍ରୋଧେଂ ଵେଷ୍ଟିଲେଂ ।
ଅଜ୍ଞାନ ସୁନ୍ଯତ୍ଵ ବୋଲିଲେଂ । ନାମ ତଯାଚେଂ ॥ ୫୫ ॥
ଅଜ୍ଞାନେଂ କାମକ୍ରୋଧାଦିକ । ମୋହୋ ଭଯେ ଆଣୀ ଶୋକ ।
ହା ଅଜ୍ଞାନାଚା ଵିଵେକ । ଆକାଶାଗୁଣେଂ ॥ ୫୬ ॥
ନାସ୍ତିକ ନକାରଵଚନ । ତେଂ ସୁନ୍ଯାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ ।
ତଯାସ ମ୍ହଣତୀ ହ୍ରୁଦଯସୁନ୍ଯ । ଅଜ୍ଞାନ ପ୍ରାଣୀ ॥ ୫୭ ॥
ଆକାଶ ସ୍ତବ୍ଧପଣେଂ ସୁନ୍ଯ । ସୁନ୍ଯ ମ୍ହଣିଜେ ତେଂ ଅଜ୍ଞାନ ।
ଅଜ୍ଞାନ ମ୍ହଣିଜେ କଠିଣ । ରୂପ ତଯାଚେଂ ॥ ୫୮ ॥
କଠିଣ ସୁନ୍ଯ ଵିକାରଵଂତ । ତଯାସ କୈସେଂ ମ୍ହଣାଵେଂ ସଂତ ।
ମନାସ ଵାଟେ ହେଂ ତଦ୍ଵତ । ଆହାଚ ଦୃଷ୍ଟୀଂ ॥ ୫୯ ॥
ଅଜ୍ଞାନ କାଲଵଲେଂ ଆକାଶୀଂ । ତଯା କର୍ଦମା ଜ୍ଞାନ ନାସୀ ।
ମ୍ହଣୋନିଯା ଆକାଶାସୀ । ନାଶ ଆହେ ॥ ୬୦ ॥
ତୈସେଂ ଆକାଶ ଆଣୀ ସ୍ଵରୂପ । ପାହାତାଂ ଵାଟତୀ ଯେକରୂପ ।
ପରୀ ଦୋହୀଂମଧେଂ ଵିକ୍ଷେପ । ସୁନ୍ଯତ୍ଵାଚା ॥ ୬୧ ॥
ଆହାଚ ପାହାତାଂ କଲ୍ପେନିସୀ । ସାରିଖେଂଚ ଵାଟେ ନିଶ୍ଚଯେଂସୀଂ ।
ପରୀ ଆକାଶ ସ୍ଵରୂପାସୀ । ଭେଦ ନାହୀ ॥ ୬୨ ॥
ଉନ୍ମନୀ ଆଣୀ ସୁଷୁପ୍ତି ଅଵସ୍ତା । ସାରିଖେଚ ଵାଟେ ତତ୍ଵତା ।
ପରୀ ଵିଵଂଚୂନ ପାହୋଂ ଜାତାଂ । ଭେଦ ଆହେ ॥ ୬୩ ॥
ଖୋଟେଂ ଖର୍ଯାସାରିଖେଂ ଭାଵିତୀ । ପରୀ ପରୀକ୍ଷଵଂତ ନିଵଡିତୀ ।
କାଂ କୁରଂଗେଂ ଦେଖୋନ ଭୁଲତୀ । ମୃଗଜଳାସୀ ॥ ୬୪ ॥
ଆତାଂ ଅସୋ ହା ଦୃଷ୍ଟାଂତ । ବୋଲିଲା କଳାଯା ସଂକେତ ।
ମ୍ହଣୌନି ଭୂତ ଆଣୀ ଅନଂତ । ଯେକ ନଵ୍ହେତୀ ॥ ୬୫ ॥
ଆକାଶ ଵେଗଳେପଣେଂ ପାହାଵେଂ । ସ୍ଵରୂପୀଂ ସ୍ଵରୂପଚି ଵ୍ହାଵେଂ ।
ଵସ୍ତୁଚେଂ ପାହାଣେଂ ସ୍ଵଭାଵେଂ । ଐସେ ଅସେ ॥ ୬୬ ॥
ଯେଥେଂ ଆଶଂକା ଫିଟଲୀ । ସଂଦେହଵୃତ୍ତୀ ମାଵଳଲୀ ।
ଭିନ୍ନପଣେଂ ନଵଚେ ଅନୁଭଵଲୀ । ସ୍ଵରୂପସ୍ଥିତୀ ॥ ୬୭ ॥
ଆକାଶ ଅନୁଭଵା ଯେତେଂ । ସ୍ଵରୂପ ଅନୁଭଵାପରତେଂ ।
ମ୍ହଣୋନିଯାଂ ଆକାଶାତେଂ । ସାମ୍ଯତା ନ ଘଡେ ॥ ୬୮ ॥
ଦୁଗ୍ଧାସାରିଖା ଜଳାଂଶ । ନିଵଡୁଂ ଜାଣତୀ ରାଜହଂସ ।
ତୈସେଂ ସ୍ଵରୂପ ଆଣୀ ଆକାଶ । ସଂତ ଜାଣତୀ ॥ ୬୯ ॥
ସକଳ ମାଯା ଗଥାଗୋଵୀ । ସଂତସଂଗେଂ ହେଂ ଉଗଵାଵୀ ।
ପାଵିଜେ ମୋକ୍ଷାଚୀ ପଦଵୀ । ସତ୍ସମାଗମେଂ ॥ ୭୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ସ୍ଥୂଳପଂଚମହାଭୂତେଂସ୍ଵରୂପାକାଶଭେଦୋନାମ ସମାସ ପାଂଚଵା ॥ ୫ ॥
ସମାସ ସହାଵା : ଦୁଶ୍ଚୀତନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଶ୍ରୋତା ଵିନଵୀ ଵକ୍ତଯାସୀ । ସତ୍ସଂଗାଚୀ ମହିମା କୈସୀ ।
ମୋକ୍ଷ ଲାଭେ କିତାଂ ଦିଵସୀଂ । ହେଂ ମଜ ନିରୋପାଵେଂ ॥ ୧ ॥
ଧରିତାଂ ସାଧୂଚୀ ସଂଗତୀ । କିତାଂ ଦିଵସାଂ ହୋତେ ମୁକ୍ତୀ ।
ହା ନିଶ୍ଚଯ କୃପାମୁର୍ତୀ । ମଜ ଦିନାସ କରାଵା ॥ ୨ ॥
ମୁକ୍ତୀ ଲାଭେ ତତ୍କ୍ଷଣୀଂ । ଵିଶ୍ଵାସତାଂ ନିରୂପଣୀଂ ।
ଦୁଶ୍ଚିତପଣୀଂ ହାନୀ । ହୋତସେ ॥ ୩ ॥
ସୁଚିତପଣେଂ ଦୁଶ୍ଚୀତ । ମନ ହୋତେଂ ଅକସ୍ମାତ ।
ତ୍ଯାସ କରାଵେଂ ନିଵାଂତ । କୋଣେ ପରୀଂ ॥ ୪ ॥
ମନାଚ୍ଯା ତୋଡୂନ ଵୋଢୀ । ଶ୍ରଵଣୀଂ ବୈସାଵେଂ ଆଵଡୀଂ ।
ସାଵଧପଣେଂ ଘଡୀନେଂ ଘଡୀ । କାଳ ସାର୍ଥକ କରାଵା ॥ ୫ ॥
ଅର୍ଥ ପ୍ରମେଯ ଗ୍ରଂଥାଂତରୀଂ । ଶୋଧୂନ ଘ୍ଯାଵେଂ ଅଭ୍ଯାଂତରୀଂ ।
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣ ଆଲେଂ ତରୀ । ପୁନ୍ହାଂ ଶ୍ରଵଣ କରାଵେଂ ॥ ୬ ॥
ଅର୍ଥାଂତର ପାହିଲ୍ଯାଵୀଣ । ଉଗେଂଚି କରୀ ଜୋ ଶ୍ରଵଣ ।
ତୋ ଶ୍ରୋତା ନଵ୍ହେ ପାଷଣ । ମନୁଷ୍ଯଵେଷେଂ ॥ ୭ ॥
ଯେଥେଂ ଶ୍ରୋତେ ମାନିତୀଲ ସୀଣ । ଆମ୍ହାଂସ କେଲେଂ ପାଷାଣ ।
ତରୀ ପାଷାଣାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ସାଵଧ ଐକା ॥ ୮ ॥
ଵାଂକୁଡା ତିକଡା ଫୋଡିଲା । ପାଷାଣ ଘଡୂନ ନୀଟ କେଲା ।
ଦୁସରେ ଵେଳେସୀ ପାହିଲା । ତରୀ ତୋ ତୈସାଚି ଅସେ ॥ ୯ ॥
ଟାଂକୀନେଂ ଖପଲୀ ଫୋଡିଲୀ । ତେ ମାଗୁତୀ ନାହୀଂ ଜଡଲୀ ।
ମନୁଷ୍ଯାଚୀ କୁବୁଦ୍ଧି ଝାଡିଲୀ । ତରୀ ତେ ପୁନ୍ହା ଲାଗେ ॥ ୧୦ ॥
ସାଂଗତାଂ ଅଵଗୁଣ ଗେଲା । ପୁନ୍ହା ମାଗୁତାଂ ଜଡଲା ।
ଯାକରଣେଂ ମାହାଂଭଲା । ପାଷାଣଗୋଟା ॥ ୧୧ ॥
ଜ୍ଯାଚା ଅଵଗୁଣ ଝଡେନା । ତୋ ପାଷାଣାହୂନ ଉଣା ।
ପାଷାଣ ଆଗଳା ଜାଣା । କୋଟିଗୁଣେଂ ॥ ୧୨ ॥
କୋଟିଗୁଣେଂ କୈସା ପାଷାଣ । ତ୍ଯାଚେଂହି ଐକା ଲକ୍ଷଣ ।
ଶ୍ରୋତୀଂ କରାଵେଂ ଶ୍ରଵଣ । ସାଵଧ ହୋଊନୀ ॥ ୧୩ ॥
ମାଣୀକ ମୋତୀଂ ପ୍ରଵାଳ । ପାଚି ଵୈଡୁର୍ଯ ଵଜ୍ରନୀଳ ।
ଗୋମେଦମଣୀ ପରିସ କେଵଳ । ପାଷାଣ ବୋଲିଜେ ॥ ୧୪ ॥
ଯାହି ଵେଗଳେ ବହୁତ । ସୂର୍ଯକାଂତ ସୋମକାଂତ ।
ନାନା ମୋହରେ ସପ୍ରଚିତ । ଔଷଧାକାରଣେଂ ॥ ୧୫ ॥
ଯାହି ଵେଗଳେ ପାଷାଣ ଭଲେ । ନାନା ତିର୍ଥୀଂ ଜେ ଲାଗଲେ ।
ଵାପୀ କୂପ ସେଖୀଂ ଜାଲେ । ହରିହରମୁର୍ତୀ ॥ ୧୬ ॥
ଯାଚା ପାହାତଂ ଵିଚାର । ପାଷାଣା ଐସେଂ ନାହୀଂ ସାର ।
ମନୁଷ୍ଯ ତେଂ କାଯେ ପାମର । ପାଷାଣାପୁଢେଂ ॥ ୧୭ ॥
ତରୀ ତୋ ଐସା ନଵ୍ହେ ତୋ ପାଷାଣ। ଜୋ ଅପଵିତ୍ର ନିଃକାରଣ ।
ତଯାସାତିଖା ଦେହ ଜାଣ । ଦୁଶ୍ଚୀତ ଅଭକ୍ତାଂଚା ॥ ୧୮ ॥
ଆତାଂ ଅସୋ ହେଂ ବୋଲଣେଂ । ଘାତ ହୋତୋ ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ।
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣାଚେନି ଗୁଣେଂ । ପ୍ରପଂଚ ନା ପରମାର୍ଥ ॥ ୧୯ ॥
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ କାର୍ଯ ନାସେ । ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ଚିଂତା ଵସେ ।
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ସ୍ମରଣ ନସେ । କ୍ଷଣ ଯେକ ପାହାତାଂ ॥ ୨୦ ॥
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ଶତ୍ରୁଜିଣେଂ । ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ଜନ୍ମମରଣେଂ ।
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣାଚେନି ଗୁଣେଂ । ହାନୀ ହୋଯ ॥ ୨୧ ॥
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ନଵ୍ହେ ସାଧନ । ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ନ ଘଡେ ଭଜନ ।
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ନଵ୍ହେ ଜ୍ଞାନ । ସାଧକାଂସୀ ॥ ୨୨ ॥
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ନଯେ ନିଶ୍ଚଯୋ । ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ନ ଘଡେ ଜଯୋ ।
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ହୋଯେ କ୍ଷଯୋ । ଆପୁଲ୍ଯା ସ୍ଵହିତାଚା ॥ ୨୩ ॥
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ନ ଘଡେ ଶ୍ରଵଣ । ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ନ ଘଡେ ଵିଵରଣ ।
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣେଂ ନିରୂପଣ । ହାତୀଂଚେ ଜାଯେ ॥ ୨୪ ॥
ଦୁଶ୍ଚୀତ ବୈସଲାଚି ଦିସେ । ପରୀ ତୋ ଅସତଚି ନସେ ।
ଚଂଚଳ ଚକ୍ରୀଂ ପଡିଲେଂ ଅସେ । ମାନସ ତଯାଚେଂ ॥ ୨୫ ॥
ଵେଡେଂ ପିଶାଚ୍ଯ ନିରଂତର । ଅଂଧ ମୁକେ ଆଣୀ ବଧିର ।
ତୈସା ଜାଣାଵା ସଂସାର । ଦୁଶ୍ଚୀତ ପ୍ରାଣିଯାଂଚା ॥ ୨୬ ॥
ସାଵଧ ଅସୋନ ଉମଜେନା । ଶ୍ରଵଣ ଅସୋନ ଐକେନା ।
ଜ୍ଞାନ ଅସୋନ କଳେନା । ସାରାସାରଵିଚାର ॥ ୨୭ ॥
ଐସା ଜୋ ଦୁଶ୍ଚୀତ ଆଳସୀ । ପରଲୋକ କୈଂଚା ତ୍ଯାସୀ ।
ଜଯାଚେ ଜିଵୀଂ ଅହର୍ନିଶୀଂ । ଆଳସ ଵସେ ॥ ୨୮ ॥
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣାପାସୁନି ସୁଟଲା । ତରୀ ତୋ ସଵେଂଚ ଆଳସ ଆଲା ।
ଆଳସାହାତୀଂ ପ୍ରାଣୀଯାଂଲା । ଉସଂତଚି ନାହୀଂ ॥ ୨୯ ॥
ଆଳସେଂ ରାହିଲା ଵିଚାର । ଆଳସେଂ ବୁଡାଲା ଆଚାର ।
ଆଳସେ ନଵ୍ହେ ପାଠାଂତର । କାଂହୀଂ କେଲ୍ଯାଂ ॥ ୩୦ ॥
ଆଳସେଂ ଘଡେନା ଶ୍ରଵଣ । ଆଳସେଂ ନଵ୍ହେଂ ନିରୂପଣ ।
ଆଳସେଂ ପରମାର୍ଥାଚୀ ଖୂଣ । ମଳିଣ ଜାଲୀ ॥ ୩୧ ॥
ଆଳସେଂ ନିତ୍ଯନେମ ରାହିଲା । ଆଳସେଂ ଅଭ୍ଯାସ ବୁଡାଲା ।
ଆଳସେଂ ଆଳସ ଵାଢଲା । ଅସଂଭାଵ୍ଯ ॥ ୩୨ ॥
ଆଳସେଂ ଗେଲୀ ଧାରଣା ଧୃତୀ । ଆଳସେଂ ମଳିଣ ଜାଲୀ ଵୃତ୍ତୀ ।
ଆଳସେଂ ଵିଵେକାଚୀ ଗତୀ । ମଂଦ ଜାଲୀ ॥ ୩୩ ॥
ଆଳସେଂ ନିଦ୍ରା ଵାଢଲୀ । ଆଳସେଂ ଵାସନା ଵିସ୍ତାରଲୀ ।
ଆଳସେଂ ସୁନ୍ଯାକାର ଜାଲୀ । ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚଯାଚୀ ॥ ୩୪ ॥
ଦୁଶ୍ଚୀତପଣାସଵେଂ ଆଳସ । ଆଳସେଂ ନିଦ୍ରାଵିଳାସ ।
ନିଦ୍ରାଵିଳାସେଂ କେଵଳ ନାସ । ଆଯୁଷ୍ଯାଚା ॥ ୩୫ ॥
ନିଦ୍ରା ଆଳସ ଦୁଶ୍ଚୀତପଣ । ହେଂଚି ମୂର୍ଖାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ ।
ଯେଣେଂକରିତା ନିରୂପଣ । ଉମଜେଚିନା ॥ ୩୬ ॥
ହେଂ ତିନ୍ହୀ ଲକ୍ଷଣେଂ ଜେଥେଂ । ଵିଵେକ କୈଂଚା ଅସେଲ ତେଥେଂ ।
ଅଜ୍ଞାନାସ ଯାପରତେଂ । ସୁଖଚି ନାହୀଂ ॥ ୩୭ ॥
କ୍ଷୁଧାଂ ଲାଗତାଂଚ ଜେଵିଲା । ଜେଊନ ଉଠତାଂ ଆଳସ ଆଲା ।
ଆଳସ ଯେତାଂ ନିଜେଲା । ସାଵକାସ ॥ ୩୮ ॥
ନିଜୋନ ଉଠତାଂଚ ଦୁଶ୍ଚୀତ । କଦା ନାହୀଂ ସାଵଚିତ ।
ତେଥେଂ କୈଚେଂ ଆତ୍ମହିତ । ନିରୂପଣୀଂ ॥ ୩୯ ॥
ମର୍କଟାପାସୀଂ ଦିଲ୍ହେଂ ରତ୍ନ । ପିଶାଚ୍ଯାହାତୀଂ ନିଧାନ ।
ଦୁଶ୍ଚୀତାପୁଢେଂ ନିରୂପଣ । ତଯାପରୀ ହୋଯେ ॥ ୪୦ ॥
ଆତାଂ ଅସୋ ହେ ଉପପତ୍ତୀ । ଆଶଂକେଚୀ କୋଣ ଗତୀ ।
କିତାଂ ଦିଵସାଇଂ ହୋତେ ମୁକ୍ତୀ । ସଜ୍ଜନାଚେନି ସଂଗେଂ ॥ ୪୧ ॥
ଐକା ଯାଚେଂ ପ୍ରତ୍ଯୋତ୍ତର । କଥେଂସି ଵ୍ହାଵେଂ ନିରୋତ୍ତର ।
ସଂତସଂଗାଚା ଵିଚାର । ଐସା ଅସେ ॥ ୪୨ ॥
ଲୋହୋ ପରିଯେସୀ ଲାଗଲା । ଥେଂବୁଟା ସାଗରୀଂ ମିଳାଲା ।
ଗଂଗେ ସରିତେ ସଂଗମ ଜାଲା । ତତ୍କ୍ଷଣୀଂ ॥ ୪୩ ॥
ସାଵଧ ସାକ୍ଷପୀ ଆଣୀ ଦକ୍ଷ । ତଯାସ ତତ୍କାଳଚି ମୋକ୍ଷ ।
ଇତରାଂସ ତେଂ ଅଲକ୍ଷ । ଲକ୍ଷିଲେଂ ନଵଚେ ॥ ୪୪ ॥
ଯେଥେଂ ଶିଷ୍ଯପ୍ରଜ୍ଞାଚ କେଵଳ । ପ୍ରଜ୍ଞାଵଂତାଂ ନଲଗେ ଵେଳେ ।
ଅନନ୍ଯାସ ତତ୍କାଳ । ମୋକ୍ଷ ଲାଭେ ॥ ୪୫ ॥
ପ୍ରଜ୍ଞାଵଂତ ଆଣୀ ଅନନ୍ଯ । ତଯାସ ନଲଗେ ଯେକ କ୍ଷଣ ।
ଅନନ୍ଯ ଭାଵାର୍ଥେଂଵିଣ । ପ୍ରଜ୍ଞା ଖୋଟୀ ॥ ୪୬ ॥
ପ୍ରଜ୍ଞେଵିଣ ଅର୍ଥ ନ କଳେ । ଵିଶ୍ଵାସେଂଵିଣ ଵସ୍ତୁ ନା କଳେ ।
ପ୍ରଜ୍ଞାଵିଶ୍ଵାସେଂ ଗଳେ । ଦେହାଭିମାନ ॥ ୪୭ ॥
ଦେହାଭିମାନାଚେ ଅଂତୀଂ । ସହଜଚି ଵସ୍ତୁପ୍ରାପ୍ତୀ ।
ସତ୍ସଂଗେଂ ସଦ୍ଗତୀ । ଵିଲଂବଚି ନାହୀ ॥ ୪୮ ॥
ସାଵଧ ସାକ୍ଷପୀ ଵିଶେଷ । ପ୍ରଜ୍ଞାଵଂତ ଆଣୀ ଵିଶ୍ଵାସ ।
ତଯାସ ସାଧନୀଂ ସାଯାସ । କରଣେଂଚି ନଲଗେ ॥ ୪୯ ॥
ଇତର ଭାଵିକ ସାବଡେ । ତଯାଂସହି ସାଧନେଂ ମୋକ୍ଷ ଜୋଡେ ।
ସାଧୁସଂଗେଂ ତତ୍କାଳ ଉଡେ । ଵିଵେକଦୃଷ୍ଟୀ ॥ ୫୦ ॥
ପରୀ ତେଂ ସାଧନ ମୋଡୁଂ ନଯେ । ନିରୂପଣାଚା ଉପାଯେ ।
ନିରୂପଣେଂ ଲାଗେ ସୋଯ । ସର୍ଵତ୍ରାଂସୀ ॥ ୫୧ ॥
ଆତାଂ ମୋକ୍ଷ ଆହେ କୈସା । କୈସୀ ସ୍ଵରୂପାଚୀ ଦଶା ।
ତ୍ଯାଚେ ପ୍ରାପ୍ତୀଚା ଭର୍ଵସା । ସତ୍ସଂଗେଂ କେଵୀ ॥ ୫୨ ॥
ଐସେଂ ନିରୂପଣ ପ୍ରାଂଜଳ । ପୁଢେଂ ବୋଲିଲେଂ ଅସେ ସକଳ ।
ଶ୍ରୋତୀଂ ହୋଊନିଯାଂ ନିଶ୍ଚଳ । ଅଵଧାନ ଦ୍ଯାଵେଂ ॥ ୫୩ ॥
ଅଵଗୁଣ ତ୍ଯାଗାଵଯାକାରଣେଂ । ନ୍ଯାଯନିଷ୍ଠୁର ଲାଗେ ବୋଲଣେଂ ।
ଶ୍ରୋତୀଂ କୋପ ନ ଧରଣେଂ । ଐସିଯା ଵଚନାଚା ॥ ୫୪ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଦୁଶ୍ଚୀତନିରୂପଣନାମସମାସ ସହାଵା ॥
ସମାସ ସାତଵା : ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ମାଗାଂ ଶ୍ରୋତଯାଂଚା ପକ୍ଷ । କିତାଂ ଦିଵସାଂ ହୋତୋ ମୋକ୍ଷ ।
ତେଚି କଥା ଶ୍ରୋତେ ଦକ୍ଷ । ହୋଊନ ଐକା ॥ ୧ ॥
ମୋକ୍ଷାସ କୈସେଂ ଜାଣାଵେଂ । ମୋକ୍ଷ କୋଣାସ ମ୍ହଣାଵେଂ ।
ସଂତସଂଗେଂ ପାଵାଵେଂ । ମୋକ୍ଷାସ କୈସେଂ ॥ ୨ ॥
ତରୀ ବଦ୍ଧ ମ୍ହଣିଜେ ବାଂଧଲା । ଆଣି ମୋକ୍ଷ ମ୍ହଣିଜେ ମୋକଳା ଜାଲା ।
ତୋ ସଂତସଂଗେଂ କୈସା ଲାଧଲା । ତେଂଚି ଐକା ॥ ୩ ॥
ପ୍ରାଣୀ ସଂକଲ୍ପେଂ ବାଂଧଲା । ଜୀଵପଣେଂ ବଦ୍ଧ ଜାଲା ।
ତୋ ଵିଵେକେଂ ମୁକ୍ତ କେଲା । ସାଧୁଜନୀଂ ॥ ୪ ॥
ମୀ ଜୀଵ ଐସା ସଂକଲ୍ପ । ଦୃଢ ଧରିତାଂ ଗେଲେ କଲ୍ପ ।
ତେଣେଂ ପ୍ରାଣୀ ଜାଲା ଅଲ୍ପ । ଦେହବୁଦ୍ଧୀଚା ॥ ୫ ॥
ମୀ ଜୀଵ ମଜ ବଂଧନ । ମଜ ଆହେ ଜନ୍ମମରଣ ।
କେଲ୍ଯା କର୍ମାଚେଂ ଫଳ ଆପଣ । ଭୋଗୀନ ଆତାଂ ॥ ୬ ॥
ପାପାଚେଂ ଫଳ ତେଂ ଦୁଃଖ । ଆଣୀ ପୁଣ୍ଯାଚେଂ ଫଳ ତେଂ ସୁଖ ।
ପାପପୁଣ୍ଯ ଅଵଶ୍ଯକ । ଭୋଗଣେଂ ଲାଗେ ॥ ୭ ॥
ପାପପୁଣ୍ଯ ଭୋଗ ସୁଟେନା । ଆଣୀ ଗର୍ଭଵାସହି ତୁଟେନା ।
ଐସୀ ଜଯାଚୀ କଲ୍ପନା । ଦୃଢ ଜାଲୀ ॥ ୮ ॥
ତଯା ନାଵ ବାଂଧଲା। ଜୀଵପଣେଂ ବଦ୍ଧ ଜାଲା ।
ଜୈସା ସ୍ଵଯେଂ ବାଂଧୋନ କୋସଲା । ମୃତ୍ଯୁ ପାଵେ ॥ ୯ ॥
ତୈସା ପ୍ରାଣୀ ତୋ ଅଜ୍ଞାନ । ନେଣେଂ ଭଗଵଂତାଚେଂ ଜ୍ଞାନ ।
ମ୍ହଣେ ମାଝେଂ ଜନ୍ମମରଣ । ସୁଟେଚିନା ॥ ୧୦ ॥
ଆତାଂ କାଂହୀଂ ଦାନ କରୂଂ । ପୁଢିଲଯା ଜନ୍ମାସ ଆଧାରୁ ।
ତେଣେଂ ସୁଖରୂପ ସଂସାରୁ । ହୋଈଲ ମାଝା ॥ ୧୧ ॥
ପୂର୍ଵୀଂ ଦାନ ନାହୀଂ କେଲେଂ । ମ୍ହଣୋନ ଦରିଦ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ ଜାଲେଂ ।
ଆତାଂ ତରୀ କାଂହୀଂ କେଲେଂ । ପାହିଜେ କୀଂ ॥ ୧୨ ॥
ମ୍ହଣୌନୀ ଦିଲେଂ ଵସ୍ତ୍ର ଜୁନେଂ । ଆଣୀ ଯେକ ତାଂବ୍ର ନାଣେଂ ।
ମ୍ହଣେ ଆତାଂ କୋଟିଗୁଣେଂ । ପାଵେନ ପୁଢେଂ ॥ ୧୩ ॥
କୁଶାଵର୍ତୀଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରୀଂ । ମହିମା ଐକୋନ ଦାନ କରୀ ।
ଆଶା ଧରିଲୀ ଅଭ୍ଯାଂତରୀଂ । କୋଟିଗୁଣାଂଚୀ ॥ ୧୪ ॥
ରୁକା ଆଡକା ଦାନ କେଲା । ଅତିତାସ ଟୁକ୍ଡା ଘାତଲା ।
ମ୍ହଣେ ମାଝା ଢୀଗ ଜାଲା । କୋଟି ଟୁକଡ୍ଯାଂଚା ॥ ୧୫ ॥
ତୋ ମୀ ଖାଈନ ପୁଢିଲିଯେ ଜନ୍ମୀଂ । ଐସେଂ କଲ୍ପୀଂ ଅଂତର୍ଯାମୀଂ ।
ଵାସନା ଗୁଂତଲୀ ଜନ୍ମକର୍ମୀଂ । ପ୍ରାଣୀଯାଂଚୀ ॥ ୧୬ ॥
ଆତାଂ ମୀ ଜେଂ ଦେଈନ । ତେଂ ପୁଢିଲେ ଜନ୍ମୀଂ ପାଵେନ ।
ଐସେଂ କଲ୍ପୀ ତୋ ଅଜ୍ଞାନ । ବଦ୍ଧ ଜାଣାଵା ॥ ୧୭ ॥
ବହୁତାଂ ଜନ୍ମାଚେ ଅଂତୀଂ । ହୋଯେ ନରଦେହାଚୀ ପ୍ରାପ୍ତୀ ।
ଯେଥେଂ ନ ହୋତାଂ ଜ୍ଞାନେଂ ସଦ୍ଗତୀ । ଗର୍ଭଵସ ଚୁକେନା ॥ ୧୮ ॥
ଗର୍ଭଵାସ ନରଦେହୀଂ ଘଡେ । ଐସେଂ ହେଂ ସର୍ଵଥା ନ ଘଡେ ।
ଅକସ୍ମାତ ଭୋଗଣେଂ ପଡେ । ପୁନ୍ହା ନୀଚ ଯୋନୀ ॥ ୧୯ ॥
ଐସା ନିଶ୍ଚଯୋ ଶାସ୍ତ୍ରାଂତରୀଂ । ବହୁତୀଂ କେଲା ବହୁତାଂପରୀଂ ।
ନରଦେହ ସଂସାରୀଂ । ପରମ ଦୁଲ୍ଲଭ ଅସେ ॥ ୨୦ ॥
ପାପପୁଣ୍ଯ ସମତା ଘଡେ । ତରୀଚ ନରଦେହ ଜୋଡେ ।
ଯେରଵୀଂ ହା ଜନ୍ମ ନ ଘଡେ । ହେଂ ଵ୍ଯାସଵଚନ ଭାଗଵତୀଂ ॥ ୨୧ ॥
॥ ଶ୍ଲୋକ ॥
ନରଦେହମାଦ୍ଯଂ ସୁଲଭଂ ସୁଦୁର୍ଲଭଂ । ପ୍ଲଵଂ ସୁକଲ୍ପଂ ଗୁରୁକର୍ଣଧାରଂ ।
ମାଯାନୁକୁଲେନ ନଭସ୍ଵତେରିତଂ । ପୁମାନ୍ଭବାବ୍ଧିଂ ନ ତରେତ୍ସ ଆତ୍ମହା ॥
ନରଦେହ ଦୁଲ୍ଲଭ । ଅଲ୍ପ ସଂକଲ୍ପାଚା ଲାଭ ।
ଗୁରୁ କର୍ଣଧାରୀ ସ୍ଵଯଂଭ । ସୁଖ ପାଵଵୀ ॥ ୨୨ ॥
ଦୈଵ ଅନୁକୁଳ ନଵ୍ହେ ଜଯା । ସ୍ଵଯେଂ ପାପୀ ତୋ ପ୍ରାଣୀଯା ।
ଭଵବ୍ଧୀ ନ ତରଵେ ତଯା । ଆତ୍ମହତ୍ଯାରା ବୋଲିଜେ ॥ ୨୩ ॥
ଜ୍ଞାନେଂଵିଣ ପ୍ରାଣୀଯାଂସୀ । ଜନ୍ମମୃତ୍ଯ ଲକ୍ଷ ଚୌର୍ଯାସୀ ।
ତିତୁକ୍ଯା ଆତ୍ମହତ୍ଯା ତ୍ଯାସୀ । ମ୍ହଣୋନ ଆତ୍ମହତ୍ଯାରା ॥ ୨୪ ॥
ନରଦେହୀଂ ଜ୍ଞାନେଂଵିଣ । କଦା ନ ଚୁକେ ଜନ୍ମମରଣ ।
ଭୋଗଣେଂ ଲାଗତୀ ଦାରୁଣ । ନାନା ନୀଚ ଯୋନୀ ॥ ୨୫ ॥
ରୀସ ମର୍କଟ ଶ୍ଵାନ ସୂକର । ଅଶ୍ଵ ଵୃଷଭ ମ୍ହୈସା ଖର ।
କାକ କୁର୍କୂଟ ଜଂବୁକ ମାର୍ଜର । ସରଡ ବେଡୁକ ମକ୍ଷିକା ॥ ୨୬ ॥
ଇତ୍ଯାଦିକ ନୀଚ ଯୋନୀ । ଜ୍ଞାନ ନସ୍ତାଂ ଭୋଗଣେଂ ଜନୀଂ ।
ଆଶା ଧରୀ ମୁର୍ଖ ପ୍ରାଣୀ ॥ ପୁଢିଲିଯା ଜନ୍ମାଚୀ ॥
୨୭ ॥ ହା ନରଦେହ ପଡତାଂ । ତୋଂଚି ପାଵିଜେ ମାଗୁତାଂ ।
ଐସା ଵିଶ୍ଵାସ ଧରିଜାଂ । ଲାଜ ନାହୀଂ ॥ ୨୮ ॥
କୋଣ ପୁଣ୍ଯାଚ ସଂଗ୍ରହୂ । ଜେ ପୁନ୍ହା ପାଵିଜେ ନରଦେହୋ ।
ଦୁରାଶା ଧରିଲୀ ପାହୋ । ପୁଢିଲିଯା ଜନ୍ମାଚୀ ॥ ୨୯ ॥
ଐସା ମୁର୍ଖ ଅଜ୍ଞାନ ଜନ । କେଲେଂ ସଂକଲ୍ପେଂ ବଂଧନ ।
ଶତ୍ରୁ ଆପଣାସି ଆପଣ । ହୋଊନ ଠେଲା ॥ ୩୦ ॥
॥ ଶ୍ଲୋକ ॥
ଅତ୍ମୈଵ ହ୍ଯାତ୍ମନୋ ବଂଧୁରାତ୍ମୈଵ ରିପୁରାତ୍ମନଃ । ଐସେ ସଂକଲ୍ପାଚେଂ ବଂଧନ ।
ସଂତସଂଗେ ତୁଟେ ଜାଣ । ଐକ ତଯାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ସାଂଗିଜେଲ ॥ ୩୧ ॥
ପାଂଚା ଭୂତାଂଚେଂ ଶରୀର । ନିର୍ମାଣ ଜାଲେଂ ସଚରାଚର ।
ପ୍ରକୃତିସ୍ଵଭାଵେଂ ଜଗଦାକାର । ଵର୍ତୋଂ ଲାଗେ ॥ ୩୨ ॥
ଦେହ ଅଵସ୍ତା ଅଭିମାନ । ସ୍ଥାନେଂ ଭୋଗ ମାତ୍ରା ଗୁଣ ।
ଶକ୍ତୀ ଆଦିକରୁନ ଲକ୍ଷଣ । ଚୌପୁଟୀ ତତ୍ଵାଂଚେଂ ॥ ୩୩ ॥
ଐସୀ ପିଂଡବ୍ରହ୍ମାଂଡ ରଚନା । ଵିସ୍ତାରେଂ ଵାଢଲୀ କଲ୍ପନା ।
ନିର୍ଧାରିତାଂ ତତ୍ଵଜ୍ଞାନା । ମତେଂ ଭାଂବାଵଲୀଂ ॥ ୩୪ ॥
ନାନା ମତୀଂ ନାନା ଭେଦ । ଭେଦେଂ ଵାଢତୀ ଵେଵାଦ ।
ପରୀ ତୋ ଐକ୍ଯତେଚା ସଂଵାଦ । ସାଧୁ ଜାଣତୀ ॥ ୩୫ ॥
ତଯା ସଂଵାଦାଚେ ଲକ୍ଷଣ । ପଂଚଭୂତିକ ଦେହ ଜାଣ ।
ତ୍ଯା ଦେହାମଧେଂ କାରଣ । ଆତ୍ମା ଵୋଳଖାଵା ॥ ୩୬ ॥
ଦେହ ଅଂତୀ ନାସୋନ ଜାଯେ । ତ୍ଯାସ ଆତ୍ମା ମ୍ହଣୋଂ ନଯେ ।
ନାନା ତତ୍ଵାଂଚା ସମୁଦାଯ । ଦେହାମଧେଂ ଆଲା ॥ ୩୭ ॥
ଅଂତଃକର୍ଣ ପ୍ରାଣାଦିକ । ଵିଷଯେ ଇଂଦ୍ରିଯେଂ ଦଶକ ।
ହା ସୂକ୍ଷ୍ମାଚ ଵିଵେକ । ବୋଲିଲା ଶାସ୍ତ୍ରୀଂ ॥ ୩୮ ॥
ଘେତାଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାଚୀ ଶୁଦ୍ଧୀ । ଭିନ୍ନ ଅଂତଃକରଣ ମନ ବୁଦ୍ଧୀ ।
ନାନା ତତ୍ଵାଂଚେ ଉପାଧୀ । ଵେଗଳା ଆତ୍ମା ॥ ୩୯ ॥
ସ୍ଥୂଳ ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରଣ । ମାହାକାରଣ ଵିରାଟ ହିରଣ୍ଯ ।
ଅଵ୍ଯାକୃତ ମୂଳପ୍ରକୃତି ଜାଣ । ଐସେ ଅଷ୍ଟଦେହ ॥ ୪୦ ॥
ଚ୍ଯାରୀ ପିଂଡୀ ଚ୍ଯାରୀ ବ୍ରହ୍ମାଂଡୀଂ । ଐସୀ ଅଷ୍ଟଦେହାଚୀ ପ୍ରୌଢୀ ।
ପ୍ରକୃତୀ ପୁରୁଷାଂଚୀ ଵାଢୀ । ଦଶଦେହ ବୋଲିଜେ ॥ ୪୧ ॥
ଐସେଂ ତତ୍ଵାଂଚେ ଲକ୍ଷଣ । ଆତ୍ମା ସାକ୍ଷୀ ଵିଲକ୍ଷଣ ।
କାର୍ଯ କର୍ତା କାରଣ । ଦୃଶ୍ଯା ତଯାଚେଂ ॥ ୪୨ ॥
ଜୀଵଶିଵ ପିଂଡବ୍ରହ୍ମାଂଡ । ମାଯେଅଵିଦ୍ଯେଚେଂ ବଂଡ ।
ହେଂ ସାଂଗତା ଅସେ ଉଦଂଡ । ପରୀ ଆତ୍ମା ତୋ ଵେଗଳା ॥ ୪୩ ॥
ପାହୋଂ ଜାତାଂ ଆତ୍ମେ ଚ୍ଯାରୀ । ତ୍ଯାଂଚେ ଲକ୍ଷଣ ଅଵଧାରୀଂ ।
ହେଂ ଜାଣୋନି ଅଭ୍ଯାଂତରୀଂ । ସଦୃଢ ଧରାଵେଂ ॥ ୪୪ ॥
ଏକ ଜୀଵାତ୍ମା ଦୁସରା ଶିଵାତ୍ମା । ତିସରା ପରମାତ୍ମା ଜୋ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ।
ଚୌଥା ଜାଣିଜେ ନିର୍ମଳାତ୍ମା । ଐସେ ଚ୍ଯାରୀ ଆତ୍ମେ ॥ ୪୫ ॥
ଭେଦ ଉଂଚ ନୀଚ ଭାସତୀ । ପରୀ ଚ୍ଯାରୀ ଏକଚି ଅସତୀ ।
ଯେଵିଷୀଂ ଦୃଷ୍ଟାଂତ ସଂମତୀ। ସାଵଧ ଐକା ॥ ୪୬ ॥
ଘଟାକାଶ ମଠାକାଶ । ମହଦାକାଶ ଚିଦାକାଶ ।
ଅଵଘେ ମିଳୋନ ଆକାଶ । ଯେକଚି ଅସେ ॥ ୪୭ ॥
ତୈସା ଜୀଵାତ୍ମା ଆଣି ଶିଵାତ୍ମା । ପରମାତ୍ମା ଆଣୀ ନିର୍ମଳାତା ।
ଅଵଘା ମିଳୋନ ଆତ୍ମା । ଯେକଚି ଅସେ ॥ ୪୮ ॥
ଘଟୀଂ ଵ୍ଯାପକ ଜେଂ ଆକାଶ । ତଯା ନାଵ ଘଟାକାଶ ।
ପିଂଡୀ ଵ୍ଯାପକ ବ୍ରହ୍ମାଂଶ । ତ୍ଯାସ ଜୀଵାତ୍ମା ବୋଲିଜେ ॥ ୪୯ ॥
ମଠୀଂ ଵ୍ଯାପକ ଜେଂ ଆକାଶ । ତଯା ନାଵ ମଠାକାଶ ।
ତୈସା ବ୍ରହ୍ମାଂଡୀଂ ଜୋ ବ୍ରହ୍ମାଂଶ । ତ୍ଯାସ ଶିଵାତ୍ମା ବୋଲିଜେ ॥ ୫୦ ॥
ମଠାବାହେରୀଲ ଆକାଶ । ତଯାଅ ନାଂଵ ମହଦାକାଶ ।
ବ୍ରହ୍ମାଂଡାବାହେରୀଲ ବ୍ରହ୍ମାଂଶ । ତ୍ଯାସ ପରମାତ୍ମା ବୋଲିଜେ ॥ ୫୧ ॥
ଉପଧୀଵେଗଳେଂ ଆକାଶ । ତଯା ନାଵ ଚିଦାକାଶ ।
ତୈସା ନିର୍ମଳାତ୍ମା ପରେଶ । ତୋ ଉପଧିଵେଗଳା ॥ ୫୨ ॥
ଉପାଧିଯୋଗେଂ ଵାଟେ ଭିନ୍ନ । ପରୀ ତେଂ ଆକାଶ ଅଭିନ୍ନ ।
ତୈସା ଅତ୍ମା ସ୍ଵାନଂଦଘନ । ଯେକଚି ଅସେ ॥ ୫୩ ॥
ଦୃଶ୍ଯା ସବାହ୍ଯ ଅଂତରୀଂ । ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ମା ନିରଂତରୀଂ ।
ତ୍ଯାଚି ଵର୍ଣାଵଯା ଥୋରୀ । ଶେଷ ସମର୍ଥ ନଵ୍ହେ ॥ ୫୪ ॥
ଐସେ ଆତ୍ମ୍ଯାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଜାଣତାଂ ନାହୀଂ ଜୀଵପଣ ।
ଉପାଧୀ ଶୋଧତାଂ ଅଭିନ୍ନ । ମୁଳୀଂଚ ଆହେ ॥ ୫୫ ॥
ଜୀଵପଣେଂ ଯେକଦେସୀ । ଅହଂକାରେଂ ଜନ୍ମ ସୋସୀ ।
ଵିଵେକ ପାହତାଂ ପ୍ରାଣୀଯାଂସୀ । ଜନ୍ମ କୈଂଚା ॥ ୫୬ ॥
ଜନ୍ମମୃତ୍ଯାପାସୂନ ସୁଟଲା । ଯା ନାଵ ଜାଣିଜେ ମୋକ୍ଷ ଜାଲା ।
ତତ୍ଵେଂ ଶୋଧିତାଂ ପାଵଲା । ତତ୍ଵତା ଵସ୍ତୁ ॥ ୫୭ ॥
ତେଚି ଵସ୍ତୁ ତେ ଆପଣ । ହେଂ ମାହାଵାକ୍ଯାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ ।
ସାଧୁ କରୀତୀ ନିରୂପଣ । ଆପୁଲେନ ମୁଖେଂ ॥ ୫୮ ॥
ଜେଚି କ୍ଷଣୀ ଅନୁଗ୍ରହ କେଲା । ତେଚି କ୍ଷଣୀଂ ମୋକ୍ଷ ଜାଲା ।
ବଂଧନ କାଂହୀଂ ଆତ୍ମଯାଲା । ବୋଲୋଂଚି ନଯେ ॥ ୫୯ ॥
ଆତାଂ ଆଶଂକା ଫିଟଲୀ । ସଂଦେହଵୃତ୍ତୀ ମାଵଳଲୀ ।
ସଂତସଂଗେଂ ତତ୍କାଳ ଜାଲୀ । ମୋକ୍ଷପଦଵୀ ॥ ୬୦ ॥
ସ୍ଵପ୍ନାମଧେଂ ଜୋ ବାଂଧଲା । ତୋ ଜାଗୃତୀନେଂ ମୋକଳା କେଲା ।
ଜ୍ଞାନଵିଵେକେଂ ପ୍ରାଣୀଯାଲା । ମୋକ୍ଷପ୍ରାପ୍ତୀ ॥ ୬୧ ॥
ଅଜ୍ଞାନନିସୀଚା ଅଂତୀଂ । ସଂକଲ୍ପଦୁଃଖେଂ ନାସତୀ ।
ତେଣେଂ ଗୁଣେଂ ହୋଯେ ପ୍ରାପ୍ତୀ । ତତ୍କାଳ ମୋକ୍ଷାଚୀ ॥ ୬୨ ॥
ତୋଡାଵଯା ସ୍ଵପ୍ନବଂଧନ । ନଲଗେ ଆଣିକ ସାଧନ ।
ତଯାସ ପ୍ରେତ୍ନ ଜାଗୃତୀଵୀଣ । ବୋଲୋଂଚି ନଯେ ॥ ୬୩ ॥
ତୈସା ସଂକଲ୍ପେଂ ବାଂଧଲା ଜୀଵ । ତ୍ଯାସ ଆଣିକ ନାହୀ ଉପାଵ ।
ଵିଵେକ ପାହତାଂ ଵାଵ । ବଂଧନ ହୋଯେ ॥ ୬୪ ॥
ଵିଵେକ ପାହିଲ୍ଯାଵିଣ । ଜୋ ଜୋ ଉପାଵ ତୋ ତୋ ସୀଣ ।
ଵିଵେକ ପାହାତାଂ ଆପଣ । ଆତ୍ମାଚ ଅସେ ॥ ୬୫ ॥
ଆତ୍ମଯାଚା ଠାଂଈ କାଂହୀଂ । ବଦ୍ଧ ମୋକ୍ଷ ଦୋନୀ ନାହୀଂ ।
ଜନ୍ମମୃତ୍ଯ ହେଂ ସର୍ଵହି । ଆତ୍ମତ୍ଵୀଂ ନ ଘଡେ ॥ ୬୬ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷଣନାମ ସମାସ ସାତଵା ॥ ୭ ॥
ସମାସ ଆଠଵା : ଆତ୍ମଦର୍ଶନ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ମାଗାଂ ଜାଲେ ନିରୂପଣ । ପରମାତ୍ମା ତୋ ତୂଂଚି ଜାଣ ।
ତଯା ପରମାତ୍ମଯାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ତେଂ ହେଂ ଐସେଂ ଅସେ ॥ ୧ ॥
ଜନ୍ମ ନାହୀ ମୃତ୍ଯୁ ନାହୀଂ । ଯେଣେଂ ନାହୀଂ ଜାଣେଂ ନାହୀଂ ।
ବଦ୍ଧ ମୋକ୍ଷ ଦୋନୀ ନାହୀଂ । ପରମାତ୍ମଯାସୀ ॥ ୨ ॥
ପରମାତ୍ମା ନିର୍ଗୁଣ ନିରାକାର । ପରମାତ୍ମା ଅନଂତ ଅପାର ।
ପର୍ମାତ୍ମା ନିତ୍ଯ ନିରଂତର । ଜୈସା ତୈସା ॥ ୩ ॥
ପର୍ମାତ୍ମା ସର୍ଵାଂସ ଵ୍ଯାପକ । ପରମାତ୍ମା ଅନେକୀଂ ଯେକ ।
ପରମାତ୍ମଯାଚା ଵିଵେକ । ଅତର୍କ୍ଯ ଆହେ ॥ ୪ ॥
ଐସୀ ପରମାତ୍ମଯାଚୀ ସ୍ଥିତୀ । ବୋଲତାତୀ ଵେଦ ଶ୍ରୁତୀ ।
ପରମାତ୍ମା ପାଵିଜେ ଭକ୍ତୀଂ । ଯେଥେଂ ସଂଶଯ ନାହୀ ॥ ୫ ॥
ତଯେ ଭକ୍ତୀଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଭକ୍ତୀ ନଵଵିଧା ଭଜନ ।
ନଵଵିଧା ଭଜନେଂ ପାଵନ । ବହୁ ଭକ୍ତ ଜାଲେ ॥ ୬ ॥
ତଯା ନଵଵିଧାମଧ୍ଯେଂ ସାର । ଆତ୍ମନିଵେଦନ ଥୋର ।
ତଯେଚା କରାଵା ଵିଚାର । ସ୍ଵାନୁଭଵେଂ ସ୍ଵଯେଂ ॥ ୭ ॥
ଆପୁଲିଯା ସ୍ଵାନୁଭଵେଂ । ଆପଣାସ ନିଵେଦାଵେଂ ।
ଆତ୍ମନିଵେଦନ ଜାଣାଵେଂ । ଐସେଂ ଅସେ ॥ ୮ ॥
ମହତ୍ପୂଜେଚା ଅଂତୀଂ । ଦେଵାସ ମସ୍ତକ ଵାହାତୀ ।
ତୈସୀ ଆହେ ନିକଟ ଭକ୍ତୀ । ଆତ୍ମନିଵେଦନାଚୀ ॥ ୯ ॥
ଆପଣାଂସ ନିଵେଦିତୀ । ଐସେ ଭକ୍ତ ଥୋଡେ ଅସତୀ ।
ତଯାଂସ ପରମାତ୍ମା ମୁକ୍ତୀ । ତତ୍କାଳ ଦେତୋ ॥ ୧୦ ॥
ଆପଣାଂସ କୈସେଂ ନିଵେଦାଵେଂ । କୋଠେଂ ଜାଊନ ପଡାଵେଂ ।
କିଂଵା ମସ୍ତକ ତୋଡାଵେଂ । ଦେଵାପୁଢେଂ ॥ ୧୧ ॥
ଐସେଂ ଐକୋନ ବୋଲଣେଂ । ଵକ୍ତା ଵଦେ ସର୍ଵଜ୍ଞପଣେଂ ।
ଶ୍ରୋତାଂ ସାଵଧାନ ହୋଣେଂ । ଯେକାଗ୍ର ଚିତ୍ତେଂ ॥ ୧୨ ॥
ଆତ୍ମନିଵେଦନାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଆଧୀଂ ପାହାଵେଂ ମୀ କୋଣ ।
ମଗ ପରମାତ୍ମା ନିର୍ଗୁଣ । ତୋ ଵୋଳଖାଵା ॥ ୧୩ ॥
ଦେଵଭକ୍ତାଚେଂ ଶୋଧନ । କରିତାଂ ହୋତେଂ ଆତ୍ମନିଵେଦନ ।
ଦେଵ ଆହେ ପୁରାତନ । ଭକ୍ତ ପାହେ ॥ ୧୪ ॥
ଦେଵାସ ଵୋଳଖୋଂ ଜାତାଂ । ତେଥେଂ ଜାଲୀ ତଦ୍ରୂପତା ।
ଦେଵଭକ୍ତଵିଭକ୍ତତା । ମୁଳୀଂଚ ନାହୀଂ ॥ ୧୫ ॥
ଵିଭକ୍ତ ନାହୀଂ ମ୍ହଣୋନ ଭକ୍ତ । ବଦ୍ଧ ନାହୀଂ ମ୍ହଣୋନ ମୁକ୍ତ ।
ଅଯୁକ୍ତ ନାହୀଂ ବୋଲଣେଂ ଯୁକ୍ତ । ଶାସ୍ତ୍ରାଧାରେଂ ॥ ୧୬ ॥
ଦେଵାଭକ୍ତାଚେଂ ପାହାତାଂ ମୂଳ । ହୋଯେ ଭେଦାଚେଂ ନିର୍ମୂଳ ।
ଯେକ ପରମାତ୍ମା ସକଳ । ଦୃଶ୍ଯାଵେଗଳା ॥ ୧୭ ॥
ତଯାସି ହୋତାଂ ମିଳଣୀ । ଉରୀ ନାହୀଂ ଦୁଜେପଣୀଂ ।
ଦେଵଭକ୍ତ ହେ କଡସଣୀ । ନିରସୋନ ଗେଲୀ ॥ ୧୮ ॥
ଆତ୍ମନିଵେଦନାଚେ ଅଂତୀଂ । ଜେ କାଂ ଘଡଲୀ ଅଭେଦଭକ୍ତୀ ।
ତଯେ ନାଵ ସାଯୋଜ୍ଯମୁକ୍ତୀ । ସତ୍ଯ ଜାଣାଵୀ ॥ ୧୯ ॥
ଜୋ ସଂତାଂସ ଶରଣ ଗେଲା । ଅଦ୍ଵୈତନିରୂପଣେଂ ବୋଧଲା ।
ମଗ ଜରୀ ଵେଗଳା କେଲା । ତରୀ ହୋଣାର ନାହୀଂ ॥ ୨୦ ॥
ନଦୀଂ ମିଳାଲୀ ସାଗରୀଂ । ତେ ନିଵଡାଵୀ କୋଣେପରୀ ।
ଲୋହୋ ସୋନେଂ ହୋତାଂ ମାଘାରୀ । କାଳିମା ନ ଯେ ॥ ୨୧ ॥
ତୈସା ଭଗଵଂତୀଂ ମିଳାଲା । ତୋ ନଵଚେ ଵେଗଳା କେଲା ।
ଦେଵ ଭକ୍ତ ଆପଣ ଜାଲା । ଵିଭକ୍ତ ନଵ୍ହେ ॥ ୨୨ ॥
ଦେଵ ଭକ୍ତ ଦୋନୀ ଯେକ । ଜ୍ଯାସୀ କଳଲା ଵିଵେକ ।
ସାଧୁଜନୀଂ ମୋକ୍ଷଦାଯେକ । ତୋଚି ଜାଣାଵା ॥ ୨୩ ॥
ଆତାଂ ଅସୋ ହେଂ ବୋଲଣେଂ । ଦେଵ ପାହାଵା ଭକ୍ତପଣେଂ ।
ତେଣେଂ ତ୍ଯାଂଚେଂ ଐଶ୍ଵର୍ଯ ବାଣେ । ତତ୍କାଳ ଆଂଗୀଂ ॥ ୨୪ ॥
ଦେହଚି ହୋଊନ ରାହିଜେ । ତେଣେଂ ଦେହଦୁଃଖ ସାହିଜେ ।
ଦେହାତୀତ ହୋତାଂ ପାଵିଜେ । ପରବ୍ରହ୍ମ ତେଂ ॥ ୨୫ ॥
ଦେହାତୀତ କୈସେଂ ହୋଣେଂ । କୈସେଂ ପରବ୍ରହ୍ମ ପାଵଣେଂ ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯାଚୀ ଲକ୍ଷଣେଂ । କଵଣ ସାଂଗିଜେ ॥ ୨୬ ॥
ଐସେଂ ଶ୍ରୋତାଂ ଆକ୍ଷେପିଲେଂ । ଯାଚେ ଉତ୍ତର କାଯେ ବୋଲିଲେଂ ।
ତେଂଚି ଆତାଂ ନିରୋପିଲେଂ । ସାଵଧ ଐକା ॥ ୨୭ ॥
ଦେହାତୀତ ଵସ୍ତୁ ଆହେ । ତେଂ ତୂଂ ପରବ୍ରହ୍ମ ପାହେଂ ।
ଦେହସଂଗ ହା ନ ସାହେ । ତୁଜ ଵିଦେହାସୀ ॥ ୨୮ ॥
ଜ୍ଯାଚୀ ବୁଦ୍ଧୀ ହୋଯେ ଐସୀ । ଵେଦ ଵର୍ଣିତୀ ତଯାସୀ ।
ଶୋଧିତାଂ ନାନା ଶାସ୍ତ୍ରାଂସୀ । ନ ପଡେ ଠାଂଈ ॥ ୨୯ ॥
ଐଶ୍ଵର୍ଯ ଐସେଂ ତତ୍ଵତା । ବାଣେଂ ଦେହବୁଦ୍ଧି ସୋଡିତାଂ ।
ଦେହ ମୀ ଐସେଂ ଭାଵିତାଂ । ଅଧୋଗତୀ ॥ ୩୦ ॥
ଯାକାରଣେଂ ସାଧୁଵଚନ । ମାନୂଂ ନଯେ ଅପ୍ରମାଣ ।
ମିଥ୍ଯା ମାନିତାଂ ଦୂଷଣ । ଲାଗୋଂ ପାହେ ॥ ୩୧ ॥
ସାଧୁଵଚନ ତେଂ କୈସେଂ । କାଯେ ଧରାଵେଂ ଵିଶ୍ଵାସେଂ ।
ଯେକ ଵେଳ ସ୍ଵାମୀ ଐସେଂ । ମଜ ନିରୋପାଵେଂ ॥ ୩୨ ॥
ସୋହଂ ଆତ୍ମା ସ୍ଵାନଂଦଘନ । ଅଜନ୍ମା ତୋ ତୂଂଚି ଜାଣ ।
ହେଂଚି ସାଧୂଚେଂ ଵଚନ । ସଦୃଢ ଧରାଵେଂ ॥ ୩୩ ॥
ମହାଵାକ୍ଯାଚେଂ ଅଂତର । ତୁଂଚି ବ୍ରହ୍ମ ନିରଂତର ।
ଐସିଯା ଵଚନାଚା ଵିସର । ପଡୋଂଚି ନଯେ ॥ ୩୪ ॥
ଦେହାସି ହୋଈଲ ଅଂତ । ମଗ ମୀ ପାଵେନ ଅନଂତ ।
ଐସେଂ ବୋଲଣେଂ ନିଭ୍ରାଂତ । ମାନୂଂଚି ନଯେ ॥ ୩୫ ॥
ଯେକ ମୁର୍ଖ ଐସେଂ ମ୍ହଣତୀ । ମାଯା ନାସେଲ କଲ୍ପାଂତୀଂ ।
ମଗ ଆମ୍ହାଂସ ବ୍ରହ୍ମପ୍ରାପ୍ତୀ । ଯେରଵୀଂ ନାହୀଂ ॥ ୩୬ ॥
ମାଯେସୀ ହୋଈଲ କଲ୍ପାଂତ । ଅଥଵା ଦେହାସୀ ଯେଈଲ ଅଂତ ।
ତେଵ୍ହାଂ ପାଵେନ ନିଵାଂତ । ପରବ୍ରହ୍ମ ମୀ ॥ ୩୭ ॥
ହେଂ ବୋଲଣେଂ ଅପ୍ରମାଣ । ଐସେଂ ନଵ୍ହେ ସମାଧାନ ।
ସମାଧାନାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଵେଗଳେଂଚି ଅସେ ॥ ୩୮ ॥
ଶୈନ୍ଯ ଅଵଘେଂଚି ମରାଵେଂ । ମଗ ରାଜ୍ଯପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ଵ୍ହାଵେଂ ।
ଶୈନ୍ଯ ଅସ୍ତାଂଚି ରାଜ୍ଯ କରାଵେଂ । ହେଂ କଳେନା ॥ ୩୯ ॥
ମାଯା ଅସୋନିଚ ନାହୀଂ । ଦେହ ଅସତାଂଚ ଵିଦେହୀ ।
ଐସେଂ ସମାଧାନ କାଂହୀଂ । ଵୋଳଖାଵେଂ ॥ ୪୦ ॥
ରାଜ୍ଯପଦ ହାତାସୀ ଆଲେଂ । ମଗ ପରିଵାରେଂ କାଯ କେଲେଂ ।
ପରିଵାରା ଦେଖତାଂ ରାଜ୍ଯ ଗେଲେଂ । ହେଂ ତୋଂ ଘଡେନା ॥ ୪୧ ॥
ପ୍ରାପ୍ତ ଜାଲିଯାଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ । ତୈସେଂ ଦୃଶ୍ଯ ଦେହଭାନ ।
ଦୃଷ୍ଟୀଂ ପଡତାଂ ସମାଧାନ । ଜାଣାର ନାହୀ ॥ ୪୨ ॥
ମାର୍ଗୀଂ ମୂଳୀ ସର୍ପାକାର । ଦେଖତାଂ ଭଯେ ଆଲେଂ ଥୋର ।
କଳତାଂ ତେଥୀଲ ଵିଚାର । ମଗ ମାରଣେଂ କାଯେ ॥ ୪୩ ॥
ତୈସୀ ମାଯା ଭଯାନକ । ଵିଚାର ପାହାତାଂ ମାଈକ ।
ମଗ ତଯେଚା ଧାକ । କାଯସା ଧରାଵା ॥ ୪୪ ॥
ଦେଖତାଂ ମୃଗଜଳାଚେ ପୂର । ମ୍ହଣେ କୈସା ପାଵୋଂ ପୈଲପାର ।
କଳତାଂ ତେଥୀଚା ଵିଚାର । ସାଂକଡେଂ କୈଂଚେଂ ॥ ୪୫ ॥
ଦେଖତାଂ ସ୍ଵପ୍ନ ଭଯାନକ । ସ୍ଵପ୍ନୀଂ ଵାଟେ ପରମ ଧାକ ।
ଜାଗୃତୀ ଆଲୀଯାଂ ସାଶଂକ । କାସଯା ଵ୍ହାଵେଂ ॥ ୪୬ ॥
ତଥାପୀ ମାଯା କଲ୍ପନେସୀ ଦିସେ । ଆପଣ କଲ୍ପନେତୀତ ଅସେ ।
ତେଥେଂ ଉଦ୍ଵେଗ କାଈସେ । ନିର୍ଵିକଲ୍ପାସୀ ॥ ୪୭ ॥
ଅଂତୀଂ ମତୀଂ ତେଚି ଗତୀ । ଐସେଂ ସର୍ଵତ୍ର ବୋଲତୀ ।
ତୁଝା ଅଂତୀଂ ତୁଝୀ ପ୍ରାପ୍ତୀ । ସହଜଚି ଜାଲୀ ॥ ୪୮ ॥
ଚୌଂଦେହାଚା ଅଂତ । ଆଣୀ ଜନ୍ମ ମୁଳାଚା ପ୍ରାଂତ ।
ଅଂତାଂପ୍ରାଂତାସୀ ଅଲିପ୍ତ । ତୋ ତୁଂ ଆତ୍ମା ॥ ୪୯ ॥
ଜଯାସୀ ଐସୀ ଆହେ ମତୀ । ତଯାସ ଜ୍ଞାନେଂ ଆତ୍ମଗତୀ ।
ଗତୀ ଆଣୀ ଅଵଗତୀ । ଵେଗଳାଚି ତୋ ॥ ୫୦ ॥
ମତି ଖୁଂଟଲୀ ଵେଦାଂଚୀ । ତେଥେଂ ଗତୀ ଆଣୀ ଅଵଗତୀ କୈଂଚୀ ।
ଆତ୍ମଶାସ୍ତ୍ରଗୁରୁପ୍ରଚିତୀ । ଐକ୍ଯତା ଆଲୀ ॥ ୫୧ ॥
ଜୀଵପଣାଚୀ ଫିଟଲୀ ଭ୍ରାଂତୀ । ଵସ୍ତୁ ଆଲୀ ଆତ୍ମପ୍ରଚିତୀ ।
ପ୍ରାଣୀ ପାଵଲା ଉତ୍ତମଗତୀ । ସଦ୍ଗୁରୁବୋଧେଂ ॥ ୫୨ ॥
ସଦ୍ଗୁରୁବୋଧ ଜେଵ୍ହାଂ ଜାଲା । ଚୌଂଦେହାଂସ ଅଂତ ଆଲା ।
ତେଣେଂ ନିଜଧ୍ଯାସ ଲାଗଲା । ସସ୍ଵରୂପୀଂ ॥ ୫୩ ॥
ତେଣେଂ ନିଜଧ୍ଯାସେଂ ପ୍ରାଣୀ । ଧେଯଂଚି ଜାଲା ନିର୍ଵାଣୀଂ ।
ସାଯୋଜ୍ଯମୁକ୍ତୀଚା ଧନୀ । ହୋଊନ ବୈସଲା ॥ ୫୪ ॥
ଦୃଶ୍ଯ ପଦାର୍ଥ ଵୋସରତାଂ । ଆଵଘା ଆତ୍ମାଚି ତତ୍ଵତା ।
ନେହଟୂନ ଵିଚାରେଂ ପହାତାଂ । ଦୃଶ୍ଯ ମୁଳୀଂଚ ନାହୀଂ ॥ ୫୫ ॥
ମିଥ୍ଯା ମିଥ୍ଯତ୍ଵେଂ ପାହିଲେଂ । ମିଥ୍ଯାପଣେଂ ଅନୁଭଵା ଆଲେଂ ।
ଶ୍ରୋତୀଂ ପାହିଜେ ଐକିଲେଂ । ଯା ନାଵ ମୋକ୍ଷ ॥ ୫୬ ॥
ସଦ୍ଗୁରୁଵଚନ ହୃଦଈଂ ଧରୀ । ତୋଚି ମୋକ୍ଷାଚା ଅଧିକାରୀ ।
ଶ୍ରଵଣ ମନନ କେଲେଂଚି କରୀ । ଅତ୍ଯାଦରେଂ ॥ ୫୭ ॥
ଜେଥେଂ ଆଟତୀ ଦୋନ୍ହୀ ପକ୍ଷ । ତେଥେଂ ଲକ୍ଷ ନା ଅଲକ୍ଷ ।
ଯା ନାଵ ଜାଣିଜେ ମୋକ୍ଷ । ନେମସ୍ତ ଆତ୍ମା ॥ ୫୮ ॥
ଜେଥେଂ ଧ୍ଯାନ ଧାରଣା ସରେ । କଲ୍ପନା ନିର୍ଵିକଲ୍ପୀଂ ମୁରେ ।
କେଵଳ ଜ୍ଞେପ୍ତିମାତ୍ର ଉରେ । ସୂକ୍ଷ୍ମ ବ୍ରହ୍ମ ॥ ୫୯ ॥
ଭଵମୃଗଜଳ ଆଟଲେଂ । ଲଟିକେଂ ବଂଧନ ସୁଟଲେଂ ।
ଅଜନ୍ମ୍ଯାସ ମୁକ୍ତ କେଲେଂ । ଜନ୍ମଦୁଃଖାପାସୁନୀ ॥ ୬୦ ॥
ନିଃସଂଗାଚୀ ସଂଗଵ୍ଯାଧୀ । ଵିଦେହାଚୀ ଦେହବୁଦ୍ଧୀ ।
ଵିଵେକେଂ ତୋଡିଲୀ ଉପାଧୀ । ନିଃପ୍ରପଂଚାଚୀ ॥ ୬୧ ॥
ଅଦ୍ଵୈତାଚେଂ ତୋଡିଲେଂ ଦ୍ଵୈତ । ଯେକାଂତାସ ଦିଲା ଏକାଂତ ।
ଅନଂତାସ ଦିଲା ଅଂତ । ଅନଂତାଚା ॥ ୬୨ ॥
ଜାଗୃତୀସ ଚେଵଵିଲେଂ । ଚେଈର୍ଯାସ ସାଵଧ କେଲେଂ ।
ନିଜବୋଧାସ ପ୍ରବୋଧିଲେଂ । ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ॥ ୬୩ ॥
ଅମୃତାସ କେଲେଂ ଅମର । ମୋକ୍ଷାସ ମୁକ୍ତୀଚେଂ ଘର ।
ସଂଯୋଗାସ ନିରଂତର । ଯୋଗ କେଲା ।
୬୪ ॥ ନିର୍ଗୁଣାସ ନିର୍ଗୁଣ କେଲେଂ । ସାର୍ଥକାଚେଂ ସାର୍ଥକ ଜାଲେଂ ।
ବହୁତାଂ ଦିଵସାଂ ଭେଟଲେଂ । ଆପଣାସି ଆପଣ ॥ ୬୫ ॥
ତୁଟଲା ଦ୍ଵୈତାଚା ପଡଦା । ଅଭେଦେଂ ତୋଡିଲେଂ ଭେଦା ।
ଭୂତପଂଚକାଚୀ ବାଧା । ନିରସୋନ ଗେଲୀ ॥ ୬୬ ॥
ଜାଲେଂ ସାଧନାଚେଂ ଫଳ । ନିଶ୍ଚଳାସ କେଲେଂ ନିଶ୍ଚଳ ।
ନିର୍ମଳାଚା ଗେଲା ମଳ । ଵିଵେକବଳେଂ ॥ ୬୭ ॥
ହୋତେଂ ସନ୍ନିଧ ଚୁକଲେଂ । ଜ୍ଯାଚେଂ ତ୍ଯାସ ପ୍ରାପ୍ତ ଜାଲେଂ ।
ଆପଣ ଦେଖତାଂ ଫିଟଲେଂ । ଜନ୍ମଦୁଃଖ ॥ ୬୮ ॥
ଦୁଷ୍ଟସ୍ଵପ୍ନେଂ ଜାଜାଵଲା । ବ୍ରହ୍ମଣ ନୀଚ ଯାତୀ ପାଵଲା ।
ଆପଣାଂସୀ ଆପଣ ସାଂପଡଲା । ଜାଗେପଣେଂ ॥ ୬୯ ॥
ଐସେଂ ଜଯାସ ଜାଲେଂ ଜ୍ଞାନ । ତଯା ପୁରୁଷାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ ।
ପୁଢିଲେ ସମାସୀଂ ନିରୂପଣ । ବୋଲିଲେଂ ଅସେ ॥ ୭୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଆତ୍ମଦର୍ଶନନାମ ସମାସ ଆଠଵା ॥ ୮ ॥
ସମାସ ନଵଵା : ସିଦ୍ଧଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଅଂତରୀ ଗେଲୀଯାଂ ଅମୃତ । ବାହ୍ଯା କାଯା ଲଖଲଖିତ ।
ଅଂତରସ୍ଥିତି ବାଣତାଂ ସଂତ । ଲକ୍ଷଣେଂ କୈସୀଂ ॥ ୧ ॥
ଜାଲେଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ବରଵେଂ । ହେ କୈସେନି ପାଂ ଜାଣାଵେଂ ।
ମ୍ହଣୌନି ବୋଲିଲୀଂ ସ୍ଵଭାଵେଂ । ସାଧୁଲକ୍ଷଣେଂ ॥ ୨ ॥
ଐକ ସିଦ୍ଧାଂଚେ ଲକ୍ଷଣ । ସିଦ୍ଧ ମ୍ହଣିଜେ ସ୍ଵରୂପ ଜାଣ ।
ତେଥେଂ ପାହାତାଂ ଵେଗଳେପଣ । ମୁଳୀଚ ନାହୀଂ ॥ ୩ ॥
ସ୍ଵରୂପ ହୋଊନ ରାହିଜେ । ତଯା ନାଵ ସିଦ୍ଧ ବୋଲିଜେ ।
ସିଦ୍ଧସ୍ଵରୂପୀଂଚ ସାଜେ । ସିଦ୍ଧପଣ ॥ ୪ ॥
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରୀଂ ଜେଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସସ୍ଵରୂପ ସ୍ଵତସିଦ୍ଧ ।
ତଯାସିଚ ବୋଲିଜେ ସିଦ୍ଧ । ଅନ୍ଯଥା ନ ଘଡେ ॥ ୫ ॥
ତଥାପୀ ବୋଲୋଂ କାହୀଂ ଯେକ । ସାଧକାସ କଳାଯା ଵିଵେକ ।
ସିଦ୍ଧଲକ୍ଷଣାଚେଂ କୌତୁକ । ତେଂ ହେଂ ଐସେଂ ଅସେ ॥ ୬ ॥
ଅଂତରସ୍ଥିତ ସ୍ଵରୂପ ଜାଲୀ । ପୁଢେଂ କାଯା କୈସୀ ଵର୍ତଲୀ ।
ଜୈସୀ ସ୍ଵପ୍ନୀଚୀ ନାଥିଲୀ । ସ୍ଵପ୍ନରଚନା ॥ ୭ ॥
ତଥାପି ସିଦ୍ଧାଂଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । କାଂହୀଂ କରୂଂ ନିରୂପଣ ।
ଜେଣେଂ ବାଣେ ଅଂତର୍ଖୂଣ । ପରମାର୍ଥାଚୀ ॥ ୮ ॥
ସଦା ସ୍ଵରୂପାନୁସଂଧାନ। ହେଂ ମୁଖ୍ଯ ସାଧୂଚେଂ ଲକ୍ଷଣ ।
ଜନୀଂ ଅସୋନ ଆପଣ । ଜନାଵେଗଳା ॥ ୯ ॥
ସ୍ଵରୂପୀଂ ଦୃଷ୍ଟୀ ପଡତାଂ । ତୁଟୋନ ଗେଲୀ ସଂସାରଚିଂତା ।
ପୁଢେଂ ଲାଗଲୀ ମମତା । ନିରୂପଣାଚୀ ॥ ୧୦ ॥
ହେଂ ସାଧକାଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ପରୀ ସିଦ୍ଧାଆଂଗୀଂ ଅସେ ଜାଣ ।
ସିଦ୍ଧଲକ୍ଷଣ ସାଧକେଂଵିଣ । ବୋଲୋଂଚ ନଯେ ॥ ୧୧ ॥
ବାହ୍ଯ ସାଧକାଚେଂ ପରୀ । ଆଣୀ ସ୍ଵରୂପାକାର ଅଂତରୀଂ ।
ସିଦ୍ଧଲକ୍ଷଣ ଚତୁରୀଂ । ଜାଣିଜେ ଐସେଂ ॥ ୧୨ ॥
ସଂଦେହରହୀତ ସାଧନ । ତେଚି ସିଦ୍ଧାଂଚେ ଲକ୍ଷଣ ।
ଅଂତର୍ବାହ୍ଯ ସମାଧାନ । ଚଳେନା ଐସେଂ ॥ ୧୩ ॥
ଅଚଳ ଜାଲୀ ଅଂତରସ୍ଥିତୀ । ତେଥେଂ ଚଳଣାସ କୈଚୀ ଗତୀ ।
ସ୍ଵରୂପୀଂ ଲାଗତାଂ ଵୃତ୍ତୀ । ସ୍ଵରୂପଚି ଜାଲୀ ॥ ୧୪ ॥
ମଗ ତୋ ଚଳତାଂଚ ଅଚଳ । ଚଂଚଳପଣେଂ ନିଶ୍ଚଳ ।
ନିଶ୍ଚଳ ଅସୋନ ଚଂଚଳ । ଦେହ ତ୍ଯାଚା ॥ ୧୫ ॥
ସ୍ଵରୂପୀଂ ସ୍ଵରୂପଚି ଜାଲା । ମଗ ତୋ ପଡୋନିଚ ରାହିଲା ।
ଅଥଵା ଉଠୋନି ପଳାଲା । ତରୀ ଚଳେନା ॥ ୧୬ ॥
ଯେଥେଂ କାରଣ ଅଂତରସ୍ଥିତୀ । ଅଂତରୀଂଚ ପାହିଜେ ନିଵୃତ୍ତୀ ।
ଅଂତର ଲାଗଲେଂ ଭଗଵଂତୀଂ । ତୋଚି ସାଧୁ ॥ ୧୭ ॥
ବାହ୍ଯ ଭଲତୈସେଂ ଅସାଵେ । ପରୀ ଅଂତର ସ୍ଵରୂପୀଂ ଲାଗାଵେଂ ।
ଲକ୍ଷଣେ ଦିସତୀ ସ୍ଵଭାଵେଂ । ସାଧୁଆଂଗୀଂ ॥ ୧୮ ॥
ରାଜୀଂ ବୈସତାଂ ଅଵଲିଳା । ଆଂଗୀଂ ବାଣେ ରାଜକଳା ।
ସ୍ଵରୂପୀଂ ଲାଗତାଂ ଜିଵ୍ହାଳା । ଲକ୍ଷଣେ ବାଣତୀ ॥ ୧୯ ॥
ଯେରଵ୍ହୀ ଅଭ୍ଯାସ କରିତାଂ । ହାତା ନ ଚଢତୀ ସର୍ଵଥା ।
ସ୍ଵରୂପୀଂ ରାହାଵେଂ ତତ୍ତ୍ଵତାଂ । ସ୍ଵରୂପ ହୌନୀ ॥ ୨୦ ॥
ଅଭ୍ଯାସାଚା ମୁଗୁଟମଣୀ । ଵୃତ୍ତୀ ରାହାଵୀ ନିର୍ଗୁଣୀଂ ।
ସଂତସଂଗେଂ ନିରୂପଣୀଂ । ସ୍ଥିତୀ ବାଣେ ॥ ୨୧ ॥
ଐସୀଂ ଲକ୍ଷଣେଂ ବରଵୀଂ । ସ୍ଵରୂପାକାରେଂ ଅଭ୍ଯାସାଵୀଂ ।
ସ୍ଵରୂପ ସୋଡିତାଂ ଗୋସାଵୀ । ଭାଂବାଵତୀ ॥ ୨୨ ॥
ଆତାଂ ଅସୋ ହେଂ ବୋଲଣେଂ । ଐକା ସାଧୂଚୀ ଲକ୍ଷଣେଂ ।
ଜେଣେଂ ସମାଧାନ ବାଣେ । ସାଧକାଅଂଗୀଂ ॥ ୨୩ ॥
ସ୍ଵରୂପୀଂ ଭରତାଂ କଲ୍ପନା । ତେଥେଂ କୈଂଚୀ ଉରେଲ କାମନା ।
ମ୍ହଣୌନିଯାଂ ସଧୁଜନା । କାମଚି ନାହୀଂ ॥ ୨୪ ॥
କଲ୍ପିଲା ଵିଷଯୋ ହାତୀଂଚା ଜାଵା । ତେଣେଂ ଗୁଣେଂ କ୍ରୋଧ ଯାଵା ।
ସାଧୁଜନାଚା ଅକ୍ଷୈ ଠେଵା । ଜାଣାର ନାହୀଂ ॥ ୨୫ ॥
ମ୍ହଣୋନି ତେ କ୍ରୋଧରହିତ । ଜାଣତୀ ସ୍ଵରୂପ ସଂତ ।
ନାସିଵଂତ ହେ ପଦାର୍ଥ । ସାଂଡୁନିଯା ॥ ୨୬ ॥
ଜେଥେଂ ନାହୀଂ ଦୁସରୀ ପରୀ । କ୍ରୋଧ ଯାଵା କୋଣାଵରୀ ।
କ୍ରୋଧରହିତ ଚରାଚରୀଂ । ସାଧୁଜନ ଵର୍ତତୀ ॥ ୨୭ ॥
ଆପୁଲା ଆପଣ ସ୍ଵାନଂଦ । କୋଣାଵରୀ କରାଵା ମଦ ।
ଯାକାରଣେଂ ଵାଦଵେଵାଦ । ତୁଟୋନ ଗେଲା ॥ ୨୮ ॥
ସାଧୁ ସ୍ଵରୂପ ନିର୍ଵିକାର । ତେଥେଂ କୈଂଚା ତିରସ୍କାର ।
ଆପଲା ଆପଣ ମତ୍ସର । କୋଣାଵରୀ କରାଵା ॥ ୨୯ ॥
ସାଧୁ ଵସ୍ତୁ ଅନାଯାସେଂ । ଯାକାରଣେଂ ମତ୍ସର ନସେ ।
ମଦମତ୍ସରାଚେଂ ପିସେଂ । ସାଧୁସୀ ନାହୀଂ ॥ ୩୦ ॥
ସାଧୁ ସ୍ଵରୂପ ସ୍ଵଯଂଭ । ତେଥେଂ କୈଂଚା ଅସେଲ ଦଂଭ ।
ଜେଥେନ୍ ଦ୍ଵୈତାଚା ଆରଂଭ ଜାଲାଚ ନାହୀ ॥ ୩୧ ॥
ଜେଣେଂ ଦୃଷ୍ଯ କେଲେଂ ଵିସଂଚ । ତଯାସ କୈଂଚା ହୋ ପ୍ରପଂଚ ।
ଯାକାରଣେଂ ନିଃପ୍ରପଂଚ । ସାଧୁ ଜାଣାଵା ॥ ୩୨ ॥
ଅଵଘେଂ ବ୍ରହ୍ମାଂଡ ତ୍ଯାଚେ ଘର । ପଂଚଭୂତିକ ହା ଜୋଜାର ।
ମିଥ୍ଯା ଜାଣୋନ ସତ୍ଵର । ତ୍ଯାଗ କେଲା ॥ ୩୩ ॥
ଯାକାରଣେଂ ଲୋଭ ନସେ । ସାଧୁ ସଦା ନିର୍ଲୋଭ ଅସେ ।
ଜଯାଚୀ ଵାସନା ସମରସେ । ଶୁଦ୍ଧସ୍ଵରୂପୀଂ ॥ ୩୪ ॥
ଆପୁଲା ଆପଣ ଆଘଵା । ସ୍ଵାର୍ଥ କୋଣାଚା କରାଵା ।
ମ୍ହଣୋନି ସାଧୁ ତୋ ଜାଣାଵା । ଶୋକରହିତ ॥ ୩୫ ॥
ଦୃଷ୍ଯ ସାଂଡୁନ ନାସିଵଂତ । ସ୍ଵରୂପ ସେଵିଲେଂ ଶାଶ୍ଵତ ।
ଯାକାରଣେଂ ଶୋକରହିତ । ସାଧୁ ଜାଣାଵା ॥ ୩୬ ॥
ଶୋକେଂ ଦୁଖଵାଵୀ ଵୃତ୍ତୀ । ତରୀ ତେ ଜାହଲୀ ନିଵୃତ୍ତୀ ।
ମ୍ହଣୋନି ସାଧୁ ଆଦିଅଂତୀଂ । ଶୋକରହୀତ ॥ ୩୭ ॥
ମୋହେଂ ଝଳଂବାଵେଂ ମନ । ତରୀ ତେଂ ଜାହାଲେଂ ଉନ୍ମନ ।
ଯାକାରଣେଂ ସାଧୁଜନ । ମୋହାତୀତ ॥ ୩୮ ॥
ସଧୁ ଵସ୍ତୁ ଅଦ୍ଵଯେ । ତେଥେଂ ଵାଟେଲ ଭଯେ ।
ପରବ୍ରହ୍ମ ତେଂ ନିର୍ଭଯେ । ତୋଚି ସାଧୁ ॥ ୩୯ ॥
ଯାକାରଣେଂ ଭଯାତୀତ । ସାଧୁ ନିର୍ଭଯ ନିଵାଂତ ।
ସକଳାଂସ ମାଂଡେଲ ଅଂତ । ସାଧୁ ଅନଂତରୂପୀ ॥ ୪୦ ॥
ସତ୍ଯସ୍ଵରୂପେଂ ଅମର ଜାଲା । ଭଯେ କୈଂଚେଂ ଵାଟେଲ ତ୍ଯାଲା ।
ଯାକାରଣେଂ ସାଧୁଜନାଲା । ଭଯେଚି ନାହୀଂ ॥ ୪୧ ॥
ଜେଥେଂ ନାହୀଂ ଦ୍ଵଂଦ୍ଵଭେଦ । ଆପଲା ଆପଣ ଅଭେଦ ।
ତେଥେଂ କୈଂଚା ଉଠେଲ ଖେଦ । ଦେହବୁଦ୍ଧୀଚା ॥ ୪୨ ॥
ବୁଦ୍ଧିନେଂ ନେମିଲେଂ ନିର୍ଗୁଣା । ତ୍ଯାସ କୋଣୀଚ ନେଈନା ।
ଯାକାରଣେଂ ସାଧୁଜନା । ଖେଦଚି ନାହୀଂ ॥ ୪୩ ॥
ଆପଣ ଏକଲା ଠାଈଚା । ସ୍ଵାର୍ଥ କରାଵା କୋଣାଚା ।
ଦୃଷ୍ଯ ନସତାଂ ସ୍ଵାର୍ଥାଚା । ଠାଵଚି ନାହୀଂ ॥ ୪୪ ॥
ସାଧୁ ଆପଣଚି ଯେକ । ତେଥେଂ କୈଂଚା ଦୁଃଖଶୋକ ।
ଦୁଜେଵିଣ ଅଵିଵେକ । ଯେଣାର ନାହୀଂ ॥ ୪୫ ॥
ଆଶା ଧରିତାଂ ପରମାର୍ଥାଚୀ । ଦୁରାଶା ତୁଟଲୀ ସ୍ଵାର୍ଥାଚୀ ।
ମ୍ହଣୋନି ନୈରାଶତା ସାଧୂଚୀ । ଵୋଳଖଣ ॥ ୪୬ ॥
ମୃଦପଣେଂ ଜୈସେ ଗଗନ । ତୈସେଂ ସାଧୁଚେଂ ଲକ୍ଷଣ ।
ଯାକରଣେଂ ସାଧୁଵଚନ । କଠୀଣ ନାହୀଂ ॥ ୪୭ ॥
ସ୍ଵରୂପାଚା ସଂଯୋଗୀଂ । ସ୍ଵରୂପଚି ଜାଲା ଯୋଗୀ ।
ଯାକରଣେଂ ଵୀତରାଗୀ । ନିରଂତର ॥ ୪୮ ॥
ସ୍ଥିତୀ ବାଣତାଂ ସ୍ଵରୂପାଚୀ । ଚିଂତା ସୋଡୀଲୀ ଦେହାଚୀ ।
ଯାକରଣେଂ ହୋଣାରାଚୀ । ଚିଂତା ନସେ ॥ ୪୯ ॥
ସ୍ଵରୂପୀଂ ଲାଗତାଂ ବୁଦ୍ଧୀ । ତୁଟେ ଅଵଘୀ ଉପାଧୀ ।
ଯାକାରଣେଂ ନିରୋପାଧୀ । ସାଧୁଜନ ॥ ୫୦ ॥
ସାଧୁ ସ୍ଵରୂପୀଂଚ ରାହେ । ତେଥେଂ ସଂଗଚି ନ ସାହେ ।
ମ୍ହଣୋନି ସାଧୁ ତୋ ନ ପାହେ । ମାନାପମାନ ॥ ୫୧ ॥
ଅଲକ୍ଷାସ ଲାଵୀ ଲକ୍ଷ । ମ୍ହଣୋନି ସାଧୁ ପରମ ଦକ୍ଷ ।
ଵୋଢୂଂ ଜାଣତୀ କୈପକ୍ଷ । ପରମାର୍ଥାଚା ॥ ୫୨ ॥
ସ୍ଵରୂପୀଂ ନ ସାହେ ମଳ । ମ୍ହଣୋନି ସାଧୁ ତୋ ନିର୍ମଳ ।
ସାଧୁ ସ୍ଵରୂପଚି କେଵଳ । ମ୍ହଣୋନିଯାଂ ॥ ୫୩ ॥
ସକଳ ଧର୍ମାମଧେଂ ଧର୍ମ । ସ୍ଵରୂପୀଂ ରାହାଣେଂ ହା ସ୍ଵଧର୍ମ ।
ହେଂଚି ଜାଣେଂ ମୁଖ୍ଯ ଵର୍ମ । ସାଧୁଲକ୍ଷଣାଚେଂ ॥ ୫୪ ॥
ଧରୀତାଂ ସାଧୂଚୀ ସଂଗତୀ । ଆପଷାଚ ଲାଗେ ସ୍ଵରୂପସ୍ଥିତୀ ।
ସ୍ଵରୂପସ୍ଥିତୀନେଂ ବାଣତୀ । ଲକ୍ଷଣେଂ ଆଂଗୀଂ ॥ ୫୫ ॥
ଐସୀଂ ସାଧୂଚୀଂ ଲକ୍ଷଣେଂ । ଆଂଗୀଂ ବାଣତୀ ନିରୂପଣେଂ ।
ପରଂତୁ ସ୍ଵରୂପୀଂ ରାହାଣେଂ । ନିରଂତର ॥ ୫୬ ॥
ନିରଂତର ସ୍ଵରୂପୀଂ ସାହାତାଂ । ସ୍ଵରୂପଚି ହୋଈଜେ ତତ୍ତ୍ଵତାଂ ।
ମଗ ଲକ୍ଷଣେଂ ଆଂଗୀଂ ବାଣତାଂ । ଵେଳ ନାହୀଂ ॥ ୫୭ ॥
ସ୍ଵରୂପୀଂ ରାହିଲ୍ଯାଂ ମତୀ । ଅଵଗୁଣ ଅଵଘେଚି ସାଡତୀ ।
ପରଂତୁ ଯାସୀ ସତ୍ସଂଗତୀ । ନିରୂପଣ ପାହିଜେ ॥ ୫୮ ॥
ସକଳ ସୃଷ୍ଟୀଚା ଠାଈଂ । ଅନୁଭଵ ଯେକଚି ନାହୀଂ ।
ତୋ ବୋଲିଜେଲ ସର୍ଵହି । ପୁଢିଲେ ସମାସୀଂ ॥ ୫୯ ॥
କୋଣେଂ ସ୍ଥିତୀନେଂ ରାହାତୀ । କୈସା ଅନୁଭଵ ପାହାତୀ ।
ରାମଦାସ ମ୍ହଣେ ଶ୍ରୋତୀଂ । ଅଵଧାନ ଦେଣେଂ ॥ ୬୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ସିଦ୍ଧଲକ୍ଷଣନାମ ସମାସ ନଵଵା ॥
ସମାସ ଦହାଵା : ଶୂନ୍ଯତ୍ଵନିରସନ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଜନାଚେ ଅନୁଭଵ ପୁସତାଂ । କଳହୋ ଉଠିଲ ଅଵଚିତା ।
ହା କଥାକଲ୍ଲୋଳ ଶ୍ରୋତାଂ । କୌତୁକେଂ ଐକାଵା ॥ ୧ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ହା ସଂସାରୁ । କରିତାଂ ପାଵିଜେ ପୈଲପାରୁ ।
ଆପଲା ନଵ୍ହେ କୀଂ ଜୋଜାରୁ । ଜୀଵ ଦେଵାଚେ ॥ ୨ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ହେଂ ନ ଘଡେ । ଲୋଭ ଯେଊନ ଆଂଗୀଂ ଜଡେ ।
ପୋଟସ୍ତେଂ କରଣେଂ ଘଡେ । ସେଵା କୁଟୁଂବାଚୀ ॥ ୩ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ସ୍ଵଭାଵେଂ । ସଂସାର କରାଵା ସୁଖେଂ ନାଵେଂ ।
କାଂହୀଂ ଦାନ ପୁଣ୍ଯ କରାଵେଂ । ସଦ୍ଗତୀକାରଣେଂ ॥ ୪ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ସଂସାର ଖୋଟା । ଵୈରାଗ୍ଯେଂ ଘ୍ଯାଵା ଦେଶଵଟା ।
ଯେଣେଂ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଲୋକୀଂଚ୍ଯା ଵାଟା । ମୋକଳ୍ଯା ହୋତୀ ॥ ୫ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ କୋଠେଂ ଜାଵେଂ । ଵେର୍ଥଚି କାସଯା ହିଂଡାଵେଂ ।
ଆପୁଲେଂ ଆଶ୍ରମୀ ଅସାଵେଂ । ଆଶ୍ରମଧର୍ମ କରୂନୀ ॥ ୬ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ କୈଂଚା ଧର୍ମ । ଅଵଘା ହୋତସେ ଅଧର୍ମ ।
ଯେ ସଂସାରୀଂ ନାନା କର୍ମ । କରଣେଂ ଲାଗେ ॥ ୭ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ବହୁତାଂପରୀ । ଵାସନା ଅସାଵୀ ଵରୀ ।
ଯେଣେଂଚି ତରିଜେ ସଂସାରୀଂ । ଅନାଯାସେଂ ॥ ୮ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ କାରଣ ଭାଵ । ଭାଵେଂଚି ପାଵିଜେ ଦେଵ ।
ଯେର ହେଂ ଅଵଘେଂଚି ଵାଵ । ଗଥାଗୋଵୀ ॥ ୯ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଵଡିଲେଂ ଜୀଵୀଂ । ଅଵଘୀଂ ଦେଵଚି ମାନାଵୀଂ ।
ମାଯେବାପେଂ ପୂଜୀତ ଜାଵୀଂ । ଯେକାଭାଵେଂ ॥ ୧୦ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣ । ତ୍ଯାଂଚେଂ କରାଵେଂ ପୂଜନ ।
ମାଯେବାପ ନାରାଯେଣ । ଵିଶ୍ଵଜନାଚା ॥ ୧୧ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଶାସ୍ତ୍ର ପାହାଵେଂ । ତେଥେଂ ନିରୋପିଲେଂ ଦେଵେଂ ।
ତେଣେଂ ପ୍ରମାଣେଂଚି ଜାଵେଂ । ପରଲୋକାସୀ ॥ ୧୨ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଅହୋ ଜନା । ଶାସ୍ତ୍ର ପାହାତାଂ ପୁରଵେନା ।
ଯାକାରଣେଂ ସାଧୁଜନା । ଶରଣ ଜାଵେଂ ॥ ୧୩ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ସାଂଡା ଗୋଠୀ । ଵାଯାଂଚି କରିତା ଚାଉଟୀ ।
ସର୍ଵାଂସ କାରଣ ପୋଟୀଂ । ଭୂତଦଯା ଅସାଵୀ ॥ ୧୪ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଯେକଚି ବରଵେଂ । ଆପୁଲ୍ଯା ଆଚାରେଂ ଅସାଵେଂ ।
ଅଂତକାଳୀଂ ନାମ ଘ୍ଯାଵେଂ । ସର୍ଵୋତ୍ତମାଚେଂ ॥ ୧୫ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ପୁଣ୍ଯ ଅସେଲ । ତରୀଚ ନାମ ଯେଈଲ ।
ନାହୀଂ ତରୀ ଭୁଲୀ ପଡେଲ । ଅଂତକାଳୀଂ ॥ ୧୬ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଜୀତ ଅସାଵେ । ତଂଵଚି ସାର୍ଥକ କରାଵେଂ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଫିରାଵେଂ । ତିର୍ଥାଟଣ ॥ ୧୭ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ହେ ଅଟାଟୀ । ପାଣୀପାଷାଣାଚୀ ଭେଟୀ ।
ଚୁବକଳ୍ଯା ମାରିତାଂ ହିଂପୁଟୀ । କାସାଵିସ ଵ୍ହାଵେଂ ॥ ୧୮ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ସାଂଡୀ ଵାଚାଳୀ । ଅଗାଧ ମହିମା ଭୂମଂଡଳୀଂ ।
ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଂ ହୋଯ ହୋଳୀ । ମାହାପାତକାଚୀ ॥ ୧୯ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ତୀର୍ଥ ସ୍ଵଭାଵେଂ । କାରଣ ମନ ଅଵରାଵେଂ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ କୀର୍ତନ କରାଵେଂ । ସାଵକାସ ॥ ୨୦ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଯୋଗ ବରଵା । ମୁଖ୍ଯ ତୋଚି ଆଧୀଂ ସାଧାଵା ।
ଦେହୋ ଅମରଚି କରାଵା । ଅକସ୍ମାତ ॥ ୨୧ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଐସେଂ କାଯେ । କାଳଵଂଚନା କରୂଂ ନଯେ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଧରାଵୀ ସୋଯେ । ଭକ୍ତିମାର୍ଗାଚୀ ॥ ୨୨ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଜ୍ଞାନ ବରଵେଂ । ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ସାଧନ କରାଵେଂ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ମୁକ୍ତ ଅସାଵେଂ । ନିରଂତର ॥ ୨୩ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଅନର୍ଗଳା । ଧରୀଂ ପାପାଚା କଂଟାଳା ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ରେ ମୋକଳା । ମାର୍ଗ ଆମୁଚା ॥ ୨୪ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ହେଂ ଵିଶେଷ । କରୂଂ ନଯେ ନିଂଦା ଦ୍ଵେଷ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ସାଵକାସ । ଦୁଷ୍ଟସଂଗ ତ୍ଯାଗାଵା ॥ ୨୫ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଜ୍ଯାଚେଂ ଖାଵେଂ । ତ୍ଯା ସନ୍ମୁଖଚି ମରାଵେଂ ।
ତେଣେଂ ତତ୍କାଳଚି ପାଵାଵେଂ । ମୋକ୍ଷପଦ ॥ ୨୬ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ସାଂଡା ଗୋଠୀ । ଆଧୀଂ ପାହିଜେ ତେ ରୋଟୀ ।
ମଗ କରାଵୀ ଚାଉଟୀ । ସାଵକାସ ॥ ୨୭ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ପାଉସ ଅସାଵା । ମଗ ସକଳ ଯୋଗ ବରଵା ।
କାରଣ ଦୁଷ୍କାଳ ନ ପଡାଵା । ମ୍ହଣିଜେ ବରେଂ ॥ ୨୮ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ତପୋନିଧୀ । ହୋତାଂ ଵୋଳତୀ ସକଳ ସିଦ୍ଧୀ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ରେ ଆଧୀଂ । ଇଂଦ୍ରପଦ ସାଧାଵେଂ ॥ ୨୯ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଆଗମ ପାହାଵା । ଵେତାଳ ପ୍ରସନ୍ନ କରୂନ ଘ୍ଯାଵା ।
ତେଣେଂ ପାଵିଜେ ଦେଵା । ସ୍ଵର୍ଗଲୋକୀଂ ॥ ୩୦ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଅଘୋରମଂତ୍ର । ତେଣେଂ ହୋଈଜେ ସ୍ଵତଂତ୍ର ।
ଶ୍ରୀହରୀ ଜଯେଚା କଳତ୍ର । ତେଚି ଵୋଳେ ॥ ୩୧ ॥
ତୀ ଲାଗଲେ ସର୍ଵ ଧର୍ମ । ତେଥେଂ କୈଂଚେଂ କ୍ରିଯାକର୍ମ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ କୁକର୍ମ । ତିଚ୍ଯା ମଦେ ॥ ୩୨ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଯେକ ସାକ୍ଷପ । କରାଵା ମୃତ୍ଯଂଜଯାଚା ଜପ ।
ତେଣେଂ ଗୁଣେଂ ସର୍ଵ ସଂକଲ୍ପ । ସିଦ୍ଧୀତେଂ ପାଵତୀ ॥ ୩୩ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ବଟୁ ଭୈରଵ । ତେଣେଂ ପାଵିଜେ ଵୈଭଵ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଝୋଟିଂଗ ସର୍ଵ । ପୁର୍ଵିତସେ ॥ ୩୪ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ କାଳୀ କଂକାଳୀ । ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଭଦ୍ରକାଳୀ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଉଚିଷ୍ଟ ଚାଂଡାଳୀ । ସାହେଂ କରାଵୀ ॥ ୩୫ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଵିଘ୍ନହର । ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଭୋଳା ଶଂକର ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ସତ୍ଵର । ପାଵେ ଭଗଵତୀ ॥ ୩୬ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ମଲ୍ଲାରୀ । ସତ୍ଵରଚି ସଭାଗ୍ଯ କରୀ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ମାହା ବରୀ । ଭକ୍ତି ଵେଂକଟେଶାଚୀ ॥ ୩୭ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ପୂର୍ଵ ଠେଵା । ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ପ୍ରେତ୍ନ କରାଵା ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଭାର ଘାଲାଵା । ଦେଵାଚ ଵରୀ ॥ ୩୮ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଦେଵ କୈଂଚା । ଅଂତଚି ପାହାତୋ ଭଲ୍ଯାଂଚା ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ହା ଯୁଗାଚା । ଯୁଗଧର୍ମ ॥ ୩୯ ॥
ଯେକ ଆଶ୍ଚୀର୍ଯ ମାନିତୀ । ଯେକ ଵିସ୍ମଯୋ କରିତୀ ।
ଯେକ କଂଟାଳୋନ ମ୍ହଣତୀ । କାଯେ ହୋଈଲ ତେଂ ପାହାଵେଂ ॥ ୪୦ ॥
ଐସେ ପ୍ରପଂଚିକ ଜନ । ଲକ୍ଷଣେଂ ସାଂଗତାଂ ଗହନ ।
ପରଂତୁ କାଂହୀଂ ଯେକ ଚିନ୍ହ । ଅଲ୍ପମାତ୍ର ବୋଲିଲୋଂ ॥ ୪୧ ॥
ଆତାଂ ଅସୋ ହା ସ୍ଵଭାଵ । ଜ୍ଞାତ୍ଯାଂଚା କୈସା ଅନୁଭଵ ।
ତୋହି ସାଂଗିଜେଲ ସର୍ଵ । ସାଵଧ ଐକା ॥ ୪୨ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ କରାଵୀ ଭକ୍ତୀ । ଶ୍ରୀହରୀ ଦେଈଲ ସଦ୍ଗତୀ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ବ୍ରହ୍ମପ୍ରାପ୍ତୀ । କର୍ମେଂଚି ହୋଯେ ॥ ୪୩ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଭୋଗ ସୁଟେନା । ଜ୍ନ୍ମମରଣ ହେଂ ତୁଟେନା ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଉର୍ମୀ ନାନା । ଅଜ୍ଞାନାଚ୍ଯା ॥ ୪୪ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ସର୍ଵ ବ୍ରହ୍ମ । ତେଥେଂ କୈଂଚେଂ କ୍ରିଯାକର୍ମ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ହା ଅଧର୍ମ । ବୋଲୋଂଚି ନଯେ ॥ ୪୫ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ସର୍ଵ ନାସେଂ । ଉରଲେଂ ତେଂଚି ବ୍ରହ୍ମ ଅସେ ।
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ଐସେଂ ନସେ । ସମାଧାନ ॥ ୪୬ ॥
ସର୍ଵବ୍ରହ୍ମ କେଵଳ ବ୍ରହ୍ମ । ଦୋନୀ ପୂର୍ଵପକ୍ଷାଚେ ଭ୍ରମ ।
ଅନୁଭଵାଚେଂ ଵେଗଳେଂ ଵର୍ମ । ମ୍ହଣତୀ ଯେକ ॥ ୪୭ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ହେଂ ନ ଘଡେ । ଅନୁର୍ଵାଚ୍ଯ ଵସ୍ତୁ ଘଡେ ।
ଜେଂ ବୋଲତାଂ ମୋନ୍ଯ ପଡେ । ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାଂସୀ ॥ ୪୮ ॥
ତଵ ଶ୍ରୋତା ଅନୁଵାଦଲା । ମ୍ହଣେ ନିଶ୍ଚଯେ କୋଣ କେଲା ।
ସିଦ୍ଧାଂତମତେଂ ଅନୁଭଵାଲା । ଉରୀ କୈଂଚୀ ॥ ୪୯ ॥
ଅନୁଭଵ ଦେହୀଂ ଵେଗଳାଲେ । ହେଂ ପୂର୍ଵୀଚ ବୋଲିଲେଂ ।
ଆତାଂ କାଂହୀଂ ଯେକ କେଲେଂ । ନଵଚେ କୀଂ ॥ ୫୦ ॥
ଯେକ ସାକ୍ଷତ୍ଵେଂ ଵର୍ତତୀ । ସାକ୍ଷୀ ଵେଗଳାଚି ମ୍ହଣତୀ ।
ଆପଣ ଦୃଷ୍ଟା ଐସୀ ସ୍ଥିତୀ । ସ୍ଵାନୁଭଵାଚୀ ॥ ୫୧ ॥
ଦୃଶ୍ଯାପାସୂନ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଵେଗଳା । ଐସୀ ଅଲିପ୍ତପଣାଚୀ କଳା ।
ଆପଣ ସାକ୍ଷତ୍ଵେଂ ନିରାଳା । ସ୍ଵାନୁଭଵେ ॥ ୫୨ ॥
ସକଳ ପଦାର୍ଥ ଜାଣତାଂ । ତୋ ପଦାର୍ଥାହୂନ ପର୍ତା ।
ଦେହୀଂ ଅସୋନୀ ଅଲିପ୍ତତା । ସହଜଚି ଜାଲୀ ॥ ୫୩ ॥
ଯେକ ଐସେଂ ସ୍ଵାନୁଭଵେଂ । ମ୍ହଣତୀ ସାକ୍ଷତ୍ଵେଂ ଵର୍ତାଵେଂ ।
ଦୃଶ୍ଯ ଅସୋନି ଵେଗଳେଂ ଵ୍ହାଵେଂ । ଦ୍ରଷ୍ଟେପଣେଂ ॥ ୫୪ ॥
ଯେକ ମ୍ହଣତୀ ନାହୀଂ ଭେଦ । ଵସ୍ତୁ ଠାଈଂଚୀ ଅଭେଦ ।
ତେଥେଂ କୈଂଚା ମତିମଂଦ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଆଣିଲା ॥ ୫୫ ॥
ଅଵଘୀ ସାକରଚି ସ୍ଵଭାଵେଂ । ତେଥେଂ କଡୁ କାଯ ନିଵଡାଵେଂ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟା କୈଂଚା ସ୍ଵାନୁଭଵେଂ । ଅଵଘେଂଚି ବ୍ରହ୍ମ ॥ ୫୬ ॥
ପ୍ରପଂଚ ପରବ୍ରହ୍ମ ଅଭେଦ । ଭେଦଵାଦୀ ମାନିତୀ ଭେଦ ।
ପରୀ ହା ଆତ୍ମା ସ୍ଵାନଂଦ । ଆକାରଲା ॥ ୫୭ ॥
ଵିଘୁରଲେଂ ତୁପ ଥିଜଲେଂ । ତୈସେଂ ନିର୍ଗୁଣଚି ଗୁଣା ଆଲେଂ ।
ତେଥେଂ କାଯ ଵେଗଳେଂ କେଲେଂ । ଦ୍ରଷ୍ଟେପଣେଂ ॥ ୫୮ ॥
ମ୍ହଣୌନି ଦ୍ରଷ୍ଟା ଆଣୀ ଦୃଶ୍ଯ । ଅଵଘା ଯେକଚି ଜଗଦୀଶ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟେପଣାଚେ ସାଯାସ । କାସଯାସୀ ॥ ୫୯ ॥
ବ୍ରହ୍ମଚି ଆକାରଲେଂ ସର୍ଵ । ଐସା ଯେକାଂଚା ଅନୁଭଵ ।
ଐସେ ହେ ଦୋନୀ ସ୍ଵଭାଵ । ନିରୋପିଲେ ॥ ୬୦ ॥
ଅଵଘା ଆତ୍ମା ଆକାରାଅ । ଆପଣ ଭିନ୍ନ କୈଂଚା ଉରଲା ।
ଦୁସରା ଅନୁଭଵ ବୋଲିଲା । ଐସିଯାପରୀ ॥ ୬୧ ॥
ଐକ ତିସରା ଅନୁଭଵ । ପ୍ରପଂଚ ସାରୂନିଯାଂ ସର୍ଵ ।
କାଂହୀଂ ନାହୀଂ ତୋଚି ଦେଵ । ଐସେଂ ମ୍ହଣତୀ ॥ ୬୨ ॥
ଦୃଶ୍ଯ ଅଵଘେଂ ଵେଗଳେଂ କେଲେଂ । କେଵଳ ଅଦୃଶ୍ଯଚି ଉରଲେଂ ।
ତେଂଚି ବ୍ରହ୍ମ ଅନୁଭଵିଲେଂ । ମ୍ହଣତୀ ଯେକ ॥ ୬୩ ॥
ପରୀ ତେଂ ବ୍ରହ୍ମ ମ୍ହଣୋଂ ନଯେ । ଉପାଯାସାରିଖା ଅପାଯେ ।
ସୁନ୍ଯତ୍ଵାସ ବ୍ରହ୍ମ କାଯେ । ମ୍ହଣୋଂ ଯେଈଲ ॥ ୬୪ ॥
ଦୃଶ୍ଯ ଅଵଘେଂ ଵୋଲାଂଡିଲେଂ । ଅଦୃଶ୍ଯ ସୁନ୍ଯତ୍ଵୀଂ ପଡିଲେଂ ।
ବ୍ରହ୍ମ ମ୍ହଣୌନି ମୁରଡଲେଂ । ତେଥୁନିଚ ମାଗେ ॥ ୬୫ ॥
ଇକଡେ ଦୃଶ୍ଯ ତିକଡେ ଦେଵ । ମଧ୍ଯେଂ ସୁନ୍ଯତ୍ଵାଚା ଠାଵ ।
ତଯାସ ମଂଦବୁଦ୍ଧିସ୍ତଵ । ପ୍ରାଣୀ ବ୍ରହ୍ମ ମ୍ହଣେ ॥ ୬୬ ॥
ରାଯାସ ନାହୀଂ ଵୋଳଖିଲେଂ । ସେଵକାସ ରାଵସେଂ କଲ୍ପିଲେଂ ।
ପରୀ ତେଂ ଅଵଘେଂ ଵେର୍ଥ ଗେଲେଂ । ରାଜା ଦେଖତାଂ ॥ ୬୭ ॥
ତୈସେଂ ସୁନ୍ଯତ୍ଵ କଲ୍ପିଲେଂ ବ୍ରହ୍ମ । ପୁଢେଂ ଦେଖତାଂ ପରବ୍ରହ୍ମ ।
ସୁନ୍ଯତ୍ଵଚା ଅଵଘା ଭ୍ରମ । ତୁଟୋନ ଗେଲା ॥ ୬୮ ॥
ପରୀ ହା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆଡତାଳା । ଵାରୀ ଵିଵେକେଂ ଵେଗଳା ।
ଜୈସେଂ ଦୁଗ୍ଧ ଘେଊନ ଜଳା । ରାଜହଂସ ସାଂଡୀ ॥ ୬୯ ॥
ଆଧୀଂ ଦୃଶ୍ଯା ସୋଡିଲେଂ । ମଗ ସୁନ୍ଯତ୍ଵ ଵୋଲାଂଡିଲେଂ ।
ମୂଳମାଯେପରତେଂ ଦେଖିଲେଂ । ପରବ୍ରହ୍ମ ॥ ୭୦ ॥
ଵେଗଳେପଣେଂ ପାହାଣେଂ ଘଡେ । ତେଣେଂ ଵୃତ୍ତି ସୁନ୍ଯତ୍ଵୀଂ ପଡେ ।
ପୋଟୀଂ ସଂଦେହ ପଵାଡେ । ସୁନ୍ଯତ୍ଵାଚା ॥ ୭୧ ॥
ଭିନ୍ନପଣେଂ ଅନୁଭଵିଲେଂ । ତଯାସ ସୁନ୍ଯ ଐସେଂ ବୋଲିଲେଂ ।
ଵସ୍ତୁ ଲକ୍ଷିତାଂ ଅଭିନ୍ନ ଜାଲେଂ । ପାହିଜେ ଆଧୀଂ ॥ ୭୨ ॥
ଵସ୍ତୁ ଆପଣଚି ହୋଣେଂ । ଐସେଂ ଵସ୍ତୁଚେଂ ପାହାଣେଂ ।
ନିଶ୍ଚଯେଂସୀଂ ଭିନ୍ନପଣେଂ । ସୁନ୍ଯତ୍ଵ ଲାଭେ ॥ ୭୩ ॥
ଯାକାରଣେଂ ସୁନ୍ଯ କାଂହୀଂ । ପରବ୍ରହ୍ମ ହୋଣାର ନାହୀଂ ।
ଵସ୍ତୁରୂପ ହୋଊନ ପାହୀଂ । ସ୍ଵାନୁଭଵେଂ ॥ ୭୪ ॥
ଆପଣ ଵସ୍ତୁ ସିଦ୍ଧଚି ଆହେ । ମନ ମୀ ଐସେଂ କଲ୍ପୂଂ ନଯେ ।
ସାଧୁ ସାଂଗତୀ ଉପାଯେ । ତୂଂଚି ଆତ୍ମା ॥ ୭୫ ॥
ମନ ମୀ ଐସେଂ ନାଥିଲେଂ । ସଂତୀଂ ନାହୀଂ ନିରୋପିଲେଂ ।
ମାନାଵେଂ କୋଣାଚ୍ଯା ବୋଲେଂ । ମନ ମୀ ଐସେଂ ॥ ୭୬ ॥
ସଂତଵଚନୀଂ ଠେଵିତାଂ ଭାଵେ । ତୋଚି ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଵାନୁଭଵ ।
ମନାଚା ତୈସାଚ ସ୍ଵଭାଵ । ଆପଣ ଵସ୍ତୁ ॥ ୭୭ ॥
ଜଯାଚା ଘ୍ଯାଵା ଅନୁଭଵ । ତୋଚି ଆପଣ ନିରାଵେଵ ।
ଆପୁଲା ଘେତୀ ଅନୁଭଵ । ଵିଶ୍ଵଜନ ॥ ୭୮ ॥
ଲୋଭୀ ଧନ ସାଧୂଂ ଗେଲେ । ତଂଵ ତେ ଲୋଭୀ ଧନଚି ଜାଲେ ।
ମଗ ଭାଗ୍ଯପୁରୁଷୀଂ ଭୋଗିଲେଂ । ସାଵକାସ ॥ ୭୯ ॥
ତୈସେଂ ଦେହବୁଦ୍ଧୀ ସୋଡିତାଂ । ସାଧକାସ ଜାଲେଂ ତତ୍ଵତା ।
ଅନୁଭଵାଚୀ ମୁଖ୍ଯ ଵାର୍ତା । ତେ ହେ ଐସୀ ॥ ୮୦ ॥
ଆପଣ ଵସ୍ତୁ ମୁଳୀଂ ଯେକ । ଐସା ଜ୍ଞାନାଚା ଵିଵେକ ।
ଯେଥୂନ ହା ଜ୍ଞାନଦଶକ । ସଂପୂର୍ଣ ଜାଲା ॥ ୮୧ ॥
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ନିରୋପିଲେଂ । ଯେଥାମତୀନେଂ ବୋଲିଲେଂ ।
ନ୍ଯୂନପର୍ଣ କ୍ଷ୍ମା କେଲେଂ । ପାହିଜେ ଶ୍ରୋତୀଂ ॥ ୮୨ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ସୁନ୍ଯତ୍ଵନିର୍ଶନନାମ ସମାସ ଦହାଵା ॥
॥ ଦଶକ ଆଠଵା ସମାପ୍ତ ॥

Explore More