The Guru

ശ്രീ ദാസബോധ അധ്യായ 8

(Dasbodh Dashak 8 in Malayalam)

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 8 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 8. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for सुन्यत्वनिर्शन.

#of 683
മായോദ്ഭവാചാ
സമാസ പഹിലാ : ദേവദര്ശന ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ദുസരാ : സൂക്ഷ്മആശംകാനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ തിസരാ : സൂക്ഷ്മആശംകാനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ചവഥാ : സൂക്ഷ്മപംചഭൂതേംനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ പാംചവാ : സ്ഥൂളപംചമഹാഭൂതേംസ്വരൂപാകാശഭേദോനാമ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ സഹാവാ : ദുശ്ചീതനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ സാതവാ : മോക്ഷലക്ഷണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ആഠവാ : ആത്മദര്ശന ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ നവവാ : സിദ്ധലക്ഷണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ദഹാവാ : ശൂന്യത്വനിരസന ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ പഹിലാ : ദേവദര്ശന ॥ ശ്രീരാമ ॥
ശ്രോതീം വ്ഹാവേം സാവധ । വിമള ജ്ഞാന ബാളബോധ ।
ഗുരുശിഷ്യാംചാ സംവാദ । അതി സുഗമ പരിയേസാ ॥ ൧ ॥
നാനാ ശാസ്ത്രേം ധാംഡോളിതാം । ആയുഷ്യ പുരേനാ സര്വഥാ ।
അംതരീ സംശയാചീ വേഥാ । വാഢോംചി ലാഗേ ॥ ൨ ॥
നാനാ തിര്ഥേം ഥോരഥോരേം । സൃഷ്ടിമധ്യേം അപാരേം ।
സുഗമേം ദുര്ഗമേം ദുഷ്കരേം । പുണ്യദായകേം ॥ ൩ ॥
ഐസീം തീര്ഥേം സര്വഹി കരീ । ഐസാ കോണ രേ സംസാരീ ।
ഫിരോം ജാതാം ജന്മവരീ । ആയുഷ്യ പുരേനാ ॥ ൪ ॥
നാനാ തപേം നാനാ ദാനേം । നാനാ യോഗ നാനാ സാധനേം ।
ഹേം സര്വഹി ദേവാകാരണേം । കരിജേത ആഹേ ॥ ൫ ॥
പാവാവയാ ദേവാധിദേവാ । ബഹുവിധ ശ്രമ കരാവാ ।
തേണേം ദേവ ഠാഈം പാഡാവാ । ഹേം സര്വമത ॥ ൬ ॥
പാവാവയാ ഭഗവംതാതേം । നാനാ പംഥ നാനാ മതേം ।
തയാ ദേവാചേം സ്വരൂപ തേം । കൈസേ ആഹേം ॥ ൭ ॥
ബഹുത ദേവ സൃഷ്ടീവരീ । ത്യാംചീ ഗനനാ കോണ കരീ ।
യേക ദേവ കോണേപരീ । ഠാഈം പഡേനാ ॥ ൮ ॥
ബഹുവിധ ഉപാസനാ । ജ്യാചീ ജേഥേം പുരേ കാമനാ ।
തോ തേഥേംചി രാഹിലാ മനാ । സദൃഢ കരൂനി ॥ ൯ ॥
ബഹു ദേവ ബഹു ഭക്ത । ഇച്ഹ്യാ ജാലേ ആസക്ത ।
ബഹു ഋഷീ ബഹു മത । വേഗളാലേം ॥ ൧൦ ॥
ബഹു നിവഡിതാം നിവഡേനാ । യേക നിശ്ചയ ഘഡേനാ ।
ശാസ്ത്രേം ഭാംഡതീ പഡേനാ । നിശ്ചയ ഠാഈം ॥ ൧൧ ॥
ബഹുത ശാസ്ത്രീം ബഹുത ഭേദ । മതാംമതാംസ വിരോധ ।
ഐസാ കരിതാം വേവാദ । ബഹുത ഗേലേ ॥ ൧൨ ॥
സഹസ്ത്രാമധേം കോണീ യേക । പാഹേ ദേവാചാ വിവേക ।
പരീ ത്യാ ദേവാചേം കൌതുക । ഠാഈം ന പഡേ ॥ ൧൩ ॥
ഥാഈം ന പഡേ കൈസേം മ്ഹണതാം । തേഥേം ലാഗലീ അഹംതാ ।
ദേവ രാഹിലാ പരതാ । അഹംതാഗുണേം ॥ ൧൪ ॥
ആതാം അസോ ഹേം ബോലണേം । നാനാ യോഗ ജ്യാകാരണേം ।
തോ ദേവ കോണ്യാ ഗുണേം । ഠാഈം പഡേ ॥ ൧൫ ॥
ദേവ കോണാസീ മ്ഹണാവേം । കൈസേം തയാസീ ജാണാവേം ।
തേംചി ബോലണേം സ്വഭാവേം । ബോലിജേല ॥ ൧൬ ॥
ജേണേം കേലേ ചരാചര । കേലേ സൃഷ്ട്യാദി വ്യാപാര ।
സര്വകര്താ നിരംതര । നാമ ജ്യാചേം ॥ ൧൭ ॥
തേണേം കേല്യാ മേഘമാളാ । ചംദ്രബിംബീം അമൃതകളാ ।
തേജ ദിധലേം രവിമംഡളാ । ജയാ ദേവേം ॥ ൧൮ ॥
ജ്യാചീ മര്യാദാ സാഗരാ । ജേണേം സ്ഥാപിലേം ഫണിവരാ ।
ജയാചേനി ഗുണേം താരാ । അംതരിക്ഷ ॥ ൧൯ ॥
ച്യാരീ ഖാണീ ച്യാരീ വാണീ । ചൌര്യാസി ലക്ഷ ജീവയോനീ ।
ജേണേം നിര്മിലേ ലോക തിനീ । തയാ നാവ ദേവ ॥ ൨൦ ॥
ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണു ആണീ ഹര । ഹേ ജയാചേ അവതാര ।
തോചി ദേവ ഹാ നിര്ധാര । നിശ്ചയേംസീം ॥ ൨൧ ॥
ദേവ്ഹാരാചാ ഉഠോനി ദേവ । കരൂം നേണേ സര്വ ജീവ ।
തയാചേനി ബ്രഹ്മകടാവ । നിര്മിലാ ന വചേ ॥ ൨൨ ॥
ഠാഈം ഠാഈം ദേവ അസതീ । തേഹിം കേലീ നാഹീം ക്ഷിതീ ।
ചംദ്ര സൂര്യ താരാ ജീമൂതീ । തയാംചേനി നവ്ഹേ ॥ ൨൩ ॥
സര്വകര്താ തോചി ദേവ । പാഹോം ജാതാം നിരാവേവ ।
ജ്യാചീ കളാ ലീളാ ലാഘവ । നേണതീ ബ്രഹ്മാദിക ॥ ൨൪ ॥
യേഥേം ആശംകാ ഉഠിലീ । തേ പുഢിലീയേ സമാസീം ഫീടലീ ।
ആതാം വൃത്തീ സാവധ കേലീ । പാഹിജേ ശ്രോതീം ॥ ൨൫ ॥
പൈസ അവകാശ ആകാശ । കാംഹീംച നാഹീം ജേം ഭകാസ ।
തയേ നിര്മളീം വായോസ । ജന്മ ജാലാ ॥ ൨൬ ॥
വായോപാസൂന ജാലാ വന്ഹീ । വന്ഹീപാസുനീ ജാലേം പാണീ ।
ഐസീ ജയാചീ കരണീ । അഘടിത ഘഡലീ ॥ ൨൭ ॥
ഉദകാപാസൂന സൃഷ്ടി ജാലീ । സ്തംഭേവിണ ഉഭാരലീ ।
ഐസീ വിചിത്ര കളാ കേലീ । ത്യാ നാവ ദേവ ॥ ൨൮ ॥
ദേവേം നിര്മിലീ ഹേ ക്ഷിതീ । തീചേ പോടീം പാഷാണ ഹോതീ ।
തയാസചി ദേവ മ്ഹണതീ । വിവേകഹീന ॥ ൨൯ ॥
ജോ സൃഷ്ടിനിര്മാണകര്താ । തോ യേ സൃഷ്ടീപുര്വീം ഹോതാ ।
മഗ ഹേ തയാചീ സത്താ । നിര്മാണ ജാലീ ॥ ൩൦ ॥
കുല്ലാള പാത്രാപുര്വീം ആഹേ । പാത്രേം കാംഹീം കുല്ലാള നവ്ഹേ ।
തൈസാ ദേവ പൂര്വീംച ആഹേ । പാഷാണ നവ്ഹേ സര്വഥാ ॥ ൩൧ ॥
മൃത്തികേചേം ശൈന്യ കേലേം । കര്തേ വേഗളേ രാഹിലേ ।
കാര്യകാരണ യേക കേലേം । തരീ ഹോണാര നാഹീം ॥ ൩൨ ॥
തഥാപി ഹോഈല പംചഭൂതിക । നിര്ഗുണ നവ്ഹേ കാംഹീം യേക ।
കാര്യാകാരണാചാ വിവേക । ഭൂതാംപരതാ നാഹീം ॥ ൩൩ ॥
അവഘീ സൃഷ്ടി ജോ കര്താ । തോ തേ സൃഷ്ടീഹൂനി പര്താ ।
തേഥേം സംശയാചീ വാര്താ । കാഢൂംചി നയേ ॥ ൩൪ ॥
ഖാംസൂത്രീംചീ ബാഹുലീ । ജേണേം പുരുഷേം നാചവിലീ ।
തോചി ബാഹുലീ ഹേ ബോലീ । ഘഡേ കേവീ ॥ ൩൫ ॥
ച്ഹയാമംഡപീചീ സേനാ । സൃഷ്ടിസാരിഖീച രചനാ ।
സൂത്രേം ചാളീ പരീ തോ നാനാ । വേക്തി നവ്ഹേ ॥ ൩൬ ॥
തൈസാ സൃഷ്ടികര്താ ദേവ । പരീ തോ നവ്ഹേ സൃഷ്ടിഭാവ ।
ജേണേം കേലേ നാനാ ജീവ । തോ ജീവ കൈസേനീ ॥ ൩൭ ॥
ജേം ജേം ജയാ കരണേം പഡേ । തേം തേം തോ ഹേം കൈസേം ഘഡേ ।
മ്ഹണോനി വായാംചി ബാപുഡേ । സംദേഹീം പഡതീ ॥ ൩൮ ॥
സൃഷ്ടി ഐസേംചി സ്വഭാവേം । ഗോപുര നിര്മിലേം ബരവേം ।
പരീ തോ ഗോപുര കര്താ നവ്ഹേ । നിശ്ചയേസീം ॥ ൩൯ ॥
തൈസേം ജഗ നിര്മിലേം ജേണേം । തോ വേഗളാ പൂര്ണപണേം ।
യേക മ്ഹണതീ മൂര്ഖപണേം । ജഗ തോചി ജഗദീശ ॥ ൪൦ ॥
ഏവം ജഗദീശ തോ വേഗളാ । ജഗ നിര്മാണ ത്യാചീ കളാ ।
തോ സര്വാംമധേം പരീ നിരാളാ । അസോന സര്വീം ॥ ൪൧ ॥
മ്ഹണോനി ഭൂതാംചാ കര്ദമു । യാസീ അലിപ്ത ആത്മാരാമു ।
അവിദ്യാഗുണേം മായാഭ്രമു । സത്യചി വാടേ ॥൪൨ ॥
മായോപാധീ ജഗഡംബര । ആഹേ സര്വഹി സാചാര ।
ഐസാ ഹാ വിപരീത വിചാര । കോഠേംചി നാഹീം ॥ ൪൩ ॥
മ്ഹണോനി ജഗ മിഥ്യാ സാച ആത്മാ । സര്വാംപര ജോ പരമാത്മാ ।
അംതര്ബാഹ്യ അംതരാത്മാ । വ്യാപൂനി അസേ ॥ ൪൪ ॥
തയാസ മ്ഹണാവേം ദേവ । യേര ഹേം അവഘേംചി വാവ ।
ഐസാ ആഹേ അംതര്ഭാവ । വേദാംതീചാ ॥ ൪൫ ॥
പദാര്ഥവസ്തു നാസിവംത । ഹേം തോം അനുഭവാസ യേത ।
യാകാരണേം ഭഗവംത । പദാര്ഥാവേഗളാ ॥ ൪൬ ॥
ദേവ വിമള ആണീ അചള । ശാസ്ത്രേം ബോലതീ സകള ।
തയാ നിശ്ചളാസ ചംചള । മ്ഹണോം നയേ സര്വഥാ ॥ ൪൭ ॥
ദേവ ആലാ ദേവ ഗേലാ । ദേവ ഉപജലാ ദേവ മേലാ ।
ഐസേം ബോലതാം ദുരിതാലാ । കായ ഉണേം ॥ ൪൮ ॥
ജന്മ മരണാചീ വാര്താ । ദേവാസ ലാഗേനാ സര്വഥാ ।
ദേവ അമര ജ്യാചീ സത്താ । ത്യാസീ മൃത്യു കൈസേനീ ॥ ൪൯ ॥
ഉപജണേം ആണീ മരണേം । യേണേം ജാണേം ദുഃഖ ഭോഗണേം ।
ഹേം ത്യാ ദേവാചേം കരണേം । തോ കാരണ വേഗളാ ॥ ൫൦ ॥
അംതഃകരണ പംചപ്രാണ । ബഹുതത്വീം പിംഡജ്ഞാന ।
യാം സര്വാംസ ആഹേ ചളണ । മ്ഹണോനി ദേവ നവ്ഹേതീ ॥ ൫൧ ॥
യേവം കല്പനേരഹിത । തയാ നാവ ഭഗവംത ।
ദേവപണാചീ മാത । തേഥേം നാഹീം ॥ ൫൨ ॥
തവ ശിഷ്യേം ആക്ഷേപിലേം । തരീ കൈസേം ബ്രഹ്മാംഡ കേലേം ।
കര്തേപണ കാരണ പഡിലേം । കാര്യാമധേം ॥ ൫൩ ॥
ദ്രഷ്ടേപണേം ദ്രഷ്ടാ ദൃശ്യീം । ജൈസാ പഡേ അനായാംസീം ।
കര്തേപണേ നിര്ഗുണാസീ । ഗുണ തൈസേ ॥ ൫൪ ॥
ബ്രഹ്മാംഡകര്താ കവണ । കൈസീ ത്യാചീ വോളഖണ ।
ദേവ സഗുണ കിം നിര്ഗുണ । മഹ നിരോപാവാ ॥ ൫൫ ॥
യേക മ്ഹണതീ ത്യാ ബ്രഹ്മാതേം । ഇച്ഹ്യാമാത്രേം സൃഷ്ടികര്തേ ।
സൃഷ്ടികര്തേ ത്യാപര്തേം । കോണ ആഹേ ॥ ൫൬ ॥
ആതാം അസോ ഹേ ബഹു ബോലീ । സകള മായാ കോഠൂന ജാലീ ।
തേ ഹേ ആതാം നിരോപിലീ । പാഹിജേ സ്വാമീ ॥ ൫൭ ॥
ഐസേം ഐകോനി വചന । വക്താ മ്ഹണേ സാവധാന ।
പുഢിലേ സമാസീം നിരൂപണ । സാംഗിജേല ॥ ൫൮ ॥
ബ്രഹ്മീം മായാ കൈസീ ജാലീ । പുഢേം അസേ നിരോപിലീ ।
ശ്രോതീം വൃത്തി സാവധ കേലീ । പാഹിജേ ആതാം ॥൫൯ ॥
പുഢേം ഹേംചി നിരൂപണ । വിശദ കേലേം ശ്രവണ ।
ജേണേം ഹോയ സമാധാന । സാധകാംചേം ॥ ൬൦ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ ദേവദര്ശനനാമ സമാസ പഹിലാ ॥ ൧ ॥
സമാസ ദുസരാ : സൂക്ഷ്മആശംകാനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
മാഗാം ശ്രോതീം ആക്ഷേപിലേം । തേം പാഹിജേ നിരോപിലേം ।
നിരാവേവീം കൈസേം ജാലേം । ചരാചര ॥ ൧ ॥
യാചേം ഐസേം പ്രതിവചന । ബ്രഹ്മ ജേം കാം സനാതന ।
തേഥേം മായാ മിഥ്യാഭാന । വിവര്തരൂപ ഭാവേ ॥ ൨ ॥
ആദി യേക പരബ്രഹ്മ । നിത്യമുക്ത അക്രിയ പരമ ।
തേഥേം അവ്യാകൃത സൂക്ഷ്മ । ജാലീ മൂളമായാ ॥ ൩ ॥
॥ ശ്ലോക ॥
ആദ്യമേകം പരബ്രഹ്മ നിത്യമുക്തമവിക്രിയമ് । തസ്യ മായാ സമാവേശോ ജീവമവ്യാകൃതാത്മകമ് ॥ ആശംകാ ॥
യേക ബ്രഹ്മാ നിരാകാര । മുക്ത അക്രിയേ നിര്വികാര । തേഥേം മായാ വോഡംബര । കോഠൂന ആലീ ॥ ൪ ॥
ബ്രഹ്മ അഖംഡ നിര്ഗുണ । തേഥേം ഇച്ഹാ ധരീ കോണ ।
നിര്ഗുണീം സഗുണേംവിണ । ഇച്ഹാ നാഹീം ॥ ൫ ॥
മുളീം അസേചിനാ സഗുണ । മ്ഹണൌനി നാമേം നിര്ഗുണ ।
തേഥേം ജാലേം സഗുണ । കോണേപരീ ॥ ൬ ॥
നിര്ഗുണചി ഗുണാ ആലേം । ഐസേം ജരീ അനുവാദലേം ।
ലാഗോം പാഹേ യേണേം ബോലേം । മൂര്ഖപണ ॥ ൭ ॥
യേക മ്ഹണതീ നിരാവേവ । കരൂന അകര്താ തോ ദേവ ।
ത്യാചീ ലീളാ ബാപുഡേ ജീവ । കായേ ജാണതീ ॥ ൮ ॥
യേക മ്ഹണതീ തോ പരമാത്മാ । കോണ ജാണേ ത്യാചാ മഹിമാ ।
പ്രാണീ ബാപുഡാ ജീവാത്മാ । കായേ ജാണേ ॥ ൯ ॥
ഉഗാച മഹിമാ സാംഗതീ । ശാസ്ത്രാര്ഥ അവഘാ ലോപിതീ ।
ബളേംചി നിര്ഗുണാസ മ്ഹണതീ । കരൂനി അകര്താ ॥ ൧൦ ॥
മുളീം നാഹീം കര്തവ്യതാ । കോണ കരൂന അകര്താ ।
കര്താ അകര്താ ഹേ വാര്താ । സമൂള മിഥ്യാ ॥ ൧൧ ॥
ജേം ഠാഈംചേം നിര്ഗുണ । തേഥേം കൈചേം കര്തേപണ ।
തരീ ഹേ ഇച്ഹാ ധരീ കോണ । സൃഷ്ടിരചാവ്യാചീ ॥ ൧൨ ॥
ഇച്ഹാ പരമേശ്വരാചീ । ഐസീ യുക്തീ ബഹുതേകാംചീ ।
പരീ ത്യാ നിര്ഗുണാസ ഇച്ഹാ കൈംചീ । ഹേം കളേനാ ॥ ൧൩ ॥
തരീ ഹേ ഇതുകേം കോണേം കേലേം । കിംവാ ആപണചി ജാലേം ।
ദേവേംവിണ ഉഭാരലേം । കോണേപരീ ॥ ൧൪ ॥
ദേവേംവിണ ജാലേം സര്വ । മഗ ദേവാസ കൈംചാ ഠാവ ।
യേഥേം ദേവാചാ അഭാവ । ദിസോന ആലാ ॥ ൧൫ ॥
ദേവ മ്ഹണേ സൃഷ്ടികര്താ । തരീ യേവം പാഹേ സഗുണതാ ।
നിര്ഗുണപണാചീ വാര്താ । ദേവാചീ ബുഡാലീ ॥ ൧൬ ॥
ദേവ ഠാഈംചാ നിര്ഗുണ । തരീ സൃഷ്ടികര്താ കോണ ।
കര്തേപണാചേം സഗുണ । നാസിവംത ॥ ൧൭ ॥
യേഥേം പഡിലേ വിചാര । കൈസേം ജാലേം സചരാചര ।
മായാ മ്ഹണോം സ്വതംതര തരീ ഹേംഹി വിപരീത ദിസേ ॥ ൧൮ ॥
മായാ കോണീം നാഹീം കേലീ । ഹേ ആപണചി വിസ്താരലീ ।
ഐസേം ബോലതാം ബുഡാലീ । ദേവാചീ വാര്താ ॥ ൧൯ ॥
ദേവ നിര്ഗുണ സ്വതസിദ്ധ । ത്യാസീ മായേസി കായേ സമംധ ।
ഐസേം ബോലതാം വിരുദ്ധ । ദിസോന ആലേം ॥ ൨൦ ॥
സകള കാംഹീം കര്തവ്യതാ । ആലീ മായേച്യാചി മാഥാം ।
തരീ ഭക്താംസ ഉദ്ധരിതാ । ദേവ നാഹീം കീം ॥ ൨൧ ॥
ദേവേംവിണ നുസ്തീ മായാ । കോണ നേഈല വിലയാ ।
ആമ്ഹാം ഭക്താം സാംഭാളായാ । കോണീച നാഹീം ॥ ൨൨ ॥
മ്ഹണോനി മായാ സ്വതംതര । ഐസാ ന ഘഡേ കീം വിചാര ।
മായേസ നിര്മിതാ സര്വേശ്വര । തോ യേകചി ആഹേ ॥ ൨൩ ॥
തരീ തോ കൈസാ ആഹേ ഈശ്വര । മായേചാ കൈസാ വിചാര ।
തരീ ഹേം ആതാം സവിസ്തര । ബോലിലേം പാഹിജേ ॥ ൨൪ ॥
ശ്രോതാം വ്ഹാവേം സാവധാന । യേകാഗ്ര കരൂനിയാം മന ।
ആതാം കഥാനുസംധാന । സാവധ ഐകാ ॥ ൨൫ ॥
യേകേ ആശംകേചാ ഭാവ । ജനീം വേഗളാലേ അനുഭവ ।
തേഹി ബോലിജേതീ സര്വ । യേഥാനുക്രമേം ॥ ൨൬ ॥
യേക മ്ഹണതീ ദേവേം കേലീ । മ്ഹണോനി ഹേ വിസ്താരലീ ।
ദേവാസ ഇച്ഹ്യാ നസ്തീ ജാലീ । തരീ ഹേ മായാ കൈംചീ ॥ ൨൭ ॥
യേക മ്ഹണതീ ദേവ നിര്ഗുണ । തേഥേം ഇച്ഹാ കരീ കോണ ।
മായാ മിഥ്യാ ഹേ ആപണ । ജാലീച നാഹീ ॥ ൨൮ ॥
യേക മ്ഹണതീ പ്രത്യക്ഷ ദിസേ । തയേസീ നാഹീം മ്ഹണതാം കൈസേം ।
മായാ ഹേ അനാദി അസേ । ശക്തീ ഈശ്വരാചീ ॥ ൨൯ ॥
യേക മ്ഹണതീ സാച അസേ । തരീ ഹേ ജ്ഞാനേം കൈസീ നിരസേ ।
സാചാസാരിഖീച ദിസേ । പരീ ഹേ മിഥ്യാ ॥ ൩൦ ॥
യേക മ്ഹണതീ മിഥ്യാ സ്വഭാവേം । തരീ സാധന കാസയാ കരാവേം ।
ഭക്തിസാധന ബോലിലേം ദേവേം । മായാത്യാഗാകാരണേം ॥ ൩൧ ॥
യേക മ്ഹണതീ മിഥ്യാ ദിസതേം । ഭയേം അജ്ഞാനസന്യേപാതേം ।
സാധന ഔഷധഹീ ഘേഈജേതേം । പരീ തേം ദൃശ്യ മിഥ്യാ ॥ ൩൨ ॥
അനംത സാധനേം ബോലിലീം । നാനാ മതേം ഭാംബാവലീം ।
തരീ മായാ ന വചേ ത്യാഗിലീ । മിഥ്യാ കൈസീ മ്ഹണാവീ ॥ ൩൩ ॥
മിഥ്യാ ബോലേ യോഗവാണീ । മിഥ്യാ വേദശാസ്ത്രീം പുരാണീം ।
മിഥ്യാ നാനാ നിരൂപണീം । ബോലിലീ മായാ ॥ ൩൪ ॥
മായാ മിഥ്യാ മ്ഹണതാം ഗേലീ । ഹേ വാര്താ നാഹീം ഐകിലീ ।
മിഥ്യാ മ്ഹണതാംച ലാഗലീ । സമാഗമേം ॥ ൩൫ ॥
ജയാചേ അംതരീം ജ്ഞാന । നാഹീം വോളഖിലേ സജ്ജന ।
തയാസ മിഥ്യാഭിമാന । സത്യചി വാടേ ॥ ൩൬ ॥
ജേണേം ജൈസാ നിശ്ചയേ കേലാ । തയാസീ തൈസാചി ഫളലാ ।
പാഹേ തോചി ദിസേ ബിംബലാ । തൈസീ മായാ ॥ ൩൭ ॥
യേക മ്ഹണതീ മായാ കൈംചീ । ആഹേ തേ സര്വ ബ്രഹ്മചി ।
ഥിജല്യാ വിഘുരല്യാ ഘൃതാചീ । ഐക്യതാ ന മോഡേ ॥ ൩൮ ॥
ഥിജലേം ആണീ വിഘുരലേം । ഹേം സ്വരൂപീം നാഹീം ബോലിലേം ।
സാഹിത്യ ഭംഗലേം യേണേം ബോലേം । മ്ഹണതീ യേക ॥ ൩൯ ॥
യേക മ്ഹണതീ സര്വ ബ്രഹ്മ । ഹേം ന കളേ ജയാസ വര്മ ।
തയാചേം അംതരീംചാ ഭ്രമ । ഗേലാച നാഹീം ॥ ൪൦ ॥
യേക മ്ഹണതീ യേകചി ദേവ । തേഥേം കൈംചേം ആണിലേം സര്വ ।
സര്വ ബ്രഹ്മ ഹേം അപൂര്വ । ആശ്ചിര്യ വാടേ ॥ ൪൧ ॥
യേക മ്ഹണതീ യേകചി ഖരേം । ആനുഹി നാഹീം ദുസരേം ।
സര്വ ബ്രഹ്മ യേണേം പ്രകാരേം । സഹജചി ജാലേം ॥ ൪൨ ॥
സര്വ മിഥ്യാ യേകസരേം । ഉരലേം തേംചി ബ്രഹ്മ ഖരേം ।
ഐസീം വാക്യേം ശാസ്ത്രാധാരേം । ബോലതീ യേക ॥ ൪൩ ॥
ആളംകാര ആണീ സുവര്ണ । തേഥേം നാഹീം ഭിന്നപണ ।
ആടാആടീ വേര്ഥ സീണ । മ്ഹണതീ യേക ॥ ൪൪ ॥
ഹീന ഉപമാ യേകദേസീ । കൈസീ സാഹേല വസ്തൂസീ ।
വര്ണവേക്തീ അവ്യക്താസീ । സാമ്യതാ ന ഘഡേ ॥ ൪൫ ॥
സുവര്ണീം ദൃഷ്ടീ ഘാലിതാം । മുളീച ആഹേ വേക്തതാ ।
ആളംകാര സോനേം പാഹതാം സോനേംചി അസേ ॥ ൪൬ ॥
മുളീം സോനേംചി ഹേം വേക്ത । ജഡ യേകദേസീ പീത ।
പൂര്ണാസ അപൂര്ണാചാ ദൃഷ്ടാംത । കേവീം ഘഡേ ॥ ൪൭ ॥
ദൃഷ്ടാംത തിതുകാ യേകദേസീ । ദേണേം ഘഡേ കളായാസീ ।
സിംധു ആണീ ലഹരീസീ । ഭിന്നത്വ കൈംചേം ॥ ൪൮ ॥
ഉത്തമ മധേമ കനിഷ്ഠ । യേകാ ദൃഷ്ടാംതേം കളേ പഷ്ട ।
യേകാ ദൃഷ്ടാംതേം നഷ്ട । സംദേഹ വാഢേ ॥ ൪൯ ॥
കൈംചാ സിംധു കൈംചീ ലഹരീ । അചളാസ ചളാചീ സരീ ।
സാചാ ഐസീ വോഡംബരീ । മാനൂംച നയേ ॥ ൫൦ ॥
വോഡംബരീ ഹേ കല്പനാ । നാനാ ഭാസ ദാഖവീ ജനാ ।
യേരവീ ഹേ ജാണാ । ബ്രഹ്മചി അസേ ॥ ൫൧ ॥
ഐസാ വാദ യേകമേകാം । ലാഗതാം രാഹിലീ ആശംകാ ।
തേചി ആതാം പുഢേം ഐകാ । സാവധ ഹോഊനീ ॥ ൫൨ ॥
മായാ മിഥ്യാ കളോം ആലീ । പരീ തേ ബ്രഹ്മീം കൈസീ ജാലീ ।
മ്ഹണാവീ തേ നിര്ഗുണേം കേലീ । തരീ തേ മുളീംച മിഥ്യാ ॥ ൫൩ ॥
മിഥ്യാ ശബ്ദീം കാംഹീംച നാഹീം । തേഥേം കേലേം കോണേം കാഈ ।
കരണേം നിര്ഗുണാചാ ഠാഈം । ഹേംഹി അഘടിത ॥ ൫൪ ॥
കര്താ ഠാംഈചാ അരൂപ । കേലേം തേംഹി മിഥ്യാരൂപ ।
തഥാപീ ഫേഡൂം ആക്ഷേപ । ശ്രോതയാംചാ ॥ ൫൫ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ സൂക്ഷ്മആശംകാനിരൂപണ സമാസ ദുസരാ ॥ ൨ ॥
സമാസ തിസരാ : സൂക്ഷ്മആശംകാനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
അരേ ജേ ജാലേംചി നാഹീം । ത്യാചീ വാര്താ പുസസീ കാഈ ।
തഥാപി സാംഗോം ജേണേം കാംഹീം । സംശയ നുരേ ॥ ൧ ॥
ദോരീകരിതാം ഭുജംഗ । ജളാകരിതാം തരംഗ ।
മാര്തംഡാകരിതാം ചാംഗ । മൃഗജള വാഹേ ॥ ൨ ॥
കല്പേനികരിതാം സ്വപ്ന ദിസേ । സിംപീകരിതാം രുപേം ഭാസേ ।
ജളാകരിതാം ഗാര വസേ । നിമിഷ്യ യേക ॥ ൩ ॥
മാതീകരിതാം ഭിംതീ ജാലീ । സിന്ധുകരിതാം ലഹരീ ആലീ ।
തിളാകരിതാം പുതളീ । ദിസോം ലാഗേ ॥ ൪ ॥
സോന്യാകരിതാം അളംകാര । തംതുകരിതാം ജാലേം ചീര ।
കാസവാകരിതാം വിസ്താര । ഹാതാപായാംചാ ॥ ൫ ॥
തൂപ ഹോതേം തരീ ഥിജലേം । തരീകരിതാം മീഠ ജാലേം ।
ബിംബാകരിതാം ബിംബലേം । പ്രതിബിംബ ॥ ൬ ॥
പൃഥ്വീകരിതാം ജാലേം ഝാഡ । ഝാഡാകരിതാം ച്ഹ്യായാ വാഡ ।
ധാതുകരിതാം പവാഡ । ഉംച നീച വര്ണാചാ ॥ ൭ ॥
ആതാം അസോ ഹാ ദൃഷ്ടാംത । അദ്വൈതാസ കൈംചേം ദ്വൈത ।
ദ്വൈതേംവിണ അദ്വൈത । ബോലതാംച ന യേ ॥ ൮ ॥
ഭാസാകരിതാം ഭാസ ഭാസേ । ദൃശ്യാകരിതാം അദൃശ്യ ദിസേ ।
അദൃശ്യാസ ഉപമാ നസേ । മ്ഹണോനി നിരോപമ ॥ ൯ ॥
കല്പേനേവിരഹിത ഹേത । ദൃശ്യാവേഗളാ ദൃഷ്ടാംത ।
ദ്വൈതാവേഗളേം ദ്വൈത । കൈസേം ജാലേം ॥ ൧൦ ॥
വിചിത്ര ഭഗവംതാചീ കരണീ । വര്ണവേനാ സഹസ്ത്രഫണീ ।
തേണേം കേലീ ഉഭവണീ । അനംത ബ്രഹ്മാംഡാചീ ॥ ൧൧ ॥
പരമാത്മാ പരമേശ്വരു । സര്വകര്താ ജോ ഈശ്വരൂ ।
തയാപാസൂനി വിസ്താരു । സകള ജാലാ ॥ ൧൨ ॥
ഐസീം അനംത നാമേം ധരീ । അനംത ശക്തീ നിര്മാണ കരീ ।
തോചി ജാണാവാ ചതുരീം । മൂളപുരുഷ ॥ ൧൩ ॥
ത്യാ മൂളപുരുഷാചീ വോളഖണ । തേ മൂളമായാചി ആപണ ।
സകള കാംഹീം കര്തേപണ । തേഥേംചി ആലേം ॥ ൧൪ ॥
॥ ശ്ലോക ॥
കാര്യകാരണ കര്തൃത്വേ ഹേതുഃ പ്രകൃതിരുച്യതേ ॥ ഹേ ഉഘഡ ബോലതാം ന യേ ।
മോഡോം പാഹാതോ ഉപായേ । യേരവീം ഹേം പാഹതാം കായ । സാച ആഹേ ॥ ൧൫ ॥
ദേവാപാസൂന സകള ജാലേം । ഹേം സര്വാംസ മാനലേം ।
പരീ ത്യാ ദേവാസ വോളഖിലേം । പാഹിജേ കീം ॥ ൧൬ ॥
സിദ്ധാംചേ ജേം നിരൂപണ । ജേം സാധകാംസ ന മനേ ജാണ ।
പക്വ നാഹീം അംതഃകര്ണ । മ്ഹണോനിയാം ॥ ൧൭ ॥
അവിദ്യാഗുണേം ബോലിജേ ജീവ । മായാഗുണേം ബോലിജേ ശിവ ।
മൂളമായാ ഗുണേം ദേവ । ബോലിജേതോ ॥ ൧൮ ॥
മ്ഹണൌനി കാരണ മൂളമായാ । അനംത ശക്തീ ധരാവയാ ।
തേഥീചാ അര്ഥ ജാണാവയാ । അനുഭവീ പാഹിജേ ॥ ൧൯ ॥
മൂളമായാ തോചി മൂളപുരുഷ । തോചി സര്വാംചാ ഈശ ।
അനംതനാമീ ജഗദീശ । തയാസീചി ബോലിജേ ॥ ൨൦ ॥
അവഘീ മായാ വിസ്താരലീ । പരീ ഹേ നിശേഷ നാഥിലീ ।
ഐസിയാ വചനാചീ ഖോലീ । വിരുളാ ജാണേ ॥ ൨൧ ॥
ഐസേം അനുര്വാച്യ ബോലിജേ । പരീ ഹേം സ്വാനുഭവേം ജാണിജേ ।
സംതസംഗേവിണ നുമജേ । കാംഹീ കേല്യാം ॥ ൨൨ ॥
മായാ തോചി മൂളപുരുഷ । സാധകാം ന മനേ ഹേം നിശേഷ ।
പരീ അനംതനാമീ ജഗദീശ । കോണാസ മ്ഹണാവേം ॥ ൨൩ ॥
നാമരൂപ മായേ ലാഗലേം । തരീ ഹേം ബോലണേം നീടചി ജാലേം ।
യേഥേം ശ്രോതീം അനുമാനിലേം । കാസയാസീ ॥ ൨൪ ॥
ആതാം അസോ ഹേ സകള ബോലീ । മാഗീല ആശംകാ രാഹിലീ ।
നിരാകാരീം കൈസീ ജാലീ । മൂളമായാ ॥ ൨൫ ॥
ദൃഷ്ടീബംധന മിഥ്യാ സകള । പരീ തോ കൈസാ ജാലാ ഖേള ।
ഹേംചി ആതാം അവഘേം നിവള । കരൂന ദാഊം ॥ ൨൬ ॥
ആകാശ അസതാം നിശ്ചള । മധേം വായോ ജാലാ ചംചള ।
തൈസീ ജാണാവീ കേവള । മൂളമായാ ॥ ൨൭ ॥
രൂപ വായോചേം ജാലേം । തേണേം ആകാശ ഭംഗലേം ।
ഐസേം ഹേം സത്യ മാനലേം । നവചേ കിം കദാ ॥ ൨൮ ॥
തൈസീ മൂളമായാ ജാലീ । ആണീ നിര്ഗുണതാ സംചലീ ।
യേണേം ദൃഷ്ടാംതേം തുടലീ । മാഗീല ആശംകാ ॥ ൨൯ ॥
വായു നവ്ഹതാ പുരാതന । തൈസീ മൂളമായാ ജാണ ।
സാച മ്ഹണതാം പുന്ഹാ ലീന । ഹോതസേ ॥ ൩൦ ॥
വായോ രൂപേം കൈസാ ആഹേ । തൈസീ മൂളമായാ പാഹേം ।
ഭാസേ പരീ തേം ന ലാഹേ । രൂപ തയേചേം ॥ ൩൧ ॥
വായോ സത്യ മ്ഹണോ ജാതാം । പരീ തോ ന യേ ദാഖവിതാം ।
തയാകഡേ പാഹോം ജാതാം । ധുളീച ദിസേ ॥ ൩൨ ॥
തൈസീ മൂളമായാ ഭാസേ । ഭാസീ പരീ തേ ന ദിസേ ।
പുഢേം വിസ്താരലീ അസേ । മായാ അവിദ്യാ ॥ ൩൩ ॥
ജൈസേം വായോചേനി യോഗേം । ദൃശ്യ ഉഡേ ഗഗനമാര്ഗേം ।
മൂളമായേച്യാ സംയോഗേം । തൈസേം ജഗ ॥ ൩൪ ॥
ഗഗനീം ആഭാള നാഥിലേം । അകസ്മാത ഉദ്ഭവലേം ।
മായേചേനി ഗുണേം ജാലേം । തൈസേം ജഗ ॥ ൩൫ ॥
നാഥിലേംചി ഗഗന നവ്ഹതേം । അകസ്മാത ആലേം തേഥേം ।
തൈസേം ദൃശ്യ ജാലേം യേഥേം । തൈസിയാപരീ ॥ ൩൬ ॥
പരീ ത്യാ ആഭാളാകരിതാം । ഗഗനാചീ ഗേലീ നിശ്ചളതാ ।
വാടേ പരീ തേ തത്വതാ । തൈസീച ആഹേ ॥ ൩൭ ॥
തൈസേം മായേകരിതാം നിര്ഗുണ । വാടേ ജാലേം സഗുണ ।
പരീ തേം പാഹതാം സംപൂര്ണ । ജൈസേം തൈസേം ॥ ൩൮ ॥
ആഭാള ആലേ ആണി ഗേലേം । തരീ ഗഗന തേം സംചലേം ।
തൈസേം ഗുണാ നാഹീം ആലേം । നിര്ഗുണ ബ്രഹ്മ ॥ ൩൯ ॥
നഭ മാഥാ ലാഗലേം ദിസേ । പരീ തേം ജൈസേം തൈസേം അസേ ।
തൈസേം ജാണാവേം വിശ്വാസേം । നിര്ഗുണ ബ്രഹ്മ ॥ ൪൦ ॥
ഊര്ധ പാഹാതാം ആകാശ । നിളിമാ ദിസേ സാവകാസ ।
പരി തോ ജാണിജേ മിഥ്യാഭാസ । ഭാസലാസേ ॥ ൪൧ ॥
ആകാശ പാലഥേം ഘാതലേം । ചഹൂംകഡേ ആടോപലേം ।
വാടേ വിശ്വാസ കോംഡിലേ । പരീ തേം മോകളേചി അസേ ॥ ൪൨ ॥
പര്വതീം നിളാ രംഗ ദിസേ । പരീ തോ തയാ ലാഗലാ നസേ ।
അലിപ്ത ജാണാവേ തൈസേം । നിര്ഗുണ ബ്രഹ്മ ॥ ൪൩ ॥
രഥ ധാവതാം പൃഥ്വീ ചംചള । വാടേ പരീ തേ അസേ നിശ്ചള ।
തൈസേം പരബ്രഹ്മ കേവള । നിര്ഗുണ ജാണാവേം ॥ ൪൪ ॥
ആഭാളാകരിതാം മയംക । വാടേ ധാവതോ നിശംക ।
പരീ തേം അവഘേം മാഈക । ആഭാള ചളേ ॥ ൪൫ ॥
ഝളേ അഥവാ അഗ്നിജ്വാള । തേണേം കംപിത ദിസേ അംത്രാള ।
വാടേ പരീ തേം നിശ്ചള । ജൈസേം തൈസേം ॥ ൪൬ ॥
തൈസേം സ്വരൂപ ഹേം സംചലേം । അസതാം വാടേ ഗുണാ ആലേം ।
ഐസേം കല്പനേസി ഗമലേം । പരീ തേ മിഥ്യാ ॥ ൪൭ ॥
ദൃഷ്ടിബംധനാചാ ഖേള । തൈസീ മായാ ഹേ ചംചള ।
വസ്തു ശാശ്വത നിശ്ചള । ജൈസീ തൈസീ ॥ ൪൮ ॥
ഐസീ വസ്തു നിരാവേവ । മായാ ദാഖവീ അവേവ ।
ഈചാ ഐസാ സ്വഭാവ । നാഥിലീച ഹേ ॥ ൪൯ ॥
മായാ പാഹാതാം മുളീം നസേ । പരീ ഹേ സാചാ ഐസീ ഭാസേ ।
ഉദ്ഭവേ ആണി നിരസേ । ആഭാള ജൈസേം ॥ ൫൦ ॥
ഐസീ മായാ ഉദ്ഭവലീ । വസ്തു നിര്ഗുണ സംചലീ ।
അഹം ഐസീ സ്ഫുര്തി ജാലീ । തേചി മായാ ॥ ൫൧ ॥
ഗുണമായേചേ പവാഡേ । നിര്ഗുണീം ഹേം കാംഹീംച ന ഘഡേ ।
പരീ ഹേം ഘഡേ ആണീ മോഡേ । സസ്വരൂപീം ॥ ൫൨ ॥
ജൈസീ ദൃഷ്ടീ തരളലീ । തേണേം സേനാച ഭാസലീ ।
പാഹാതാം ആകാശീംച ജാലീ । പരീ തേ മിഥ്യാ ॥ ൫൩ ॥
മിഥ്യാ മായേചാ ഖേള । ഉദ്ഭവ ബോലിലാ സകള ।
നാനാതത്വാംചാ പാല്ഹാള । സാംഡൂനിയാം ॥ ൫൪ ॥
തത്വേം മുളീംച ആഹേതീ । വോംകാര വായോചീ ഗതീ ।
തേഥീചാ അര്ഥ ജാണതീ । ദക്ഷ ജ്ഞാനീ ॥ ൫൫ ॥
മൂളമായേചേ ചളണ । തേംചി വായോചേം ലക്ഷണ ।
സൂക്ഷ്മ തത്വേം തേംചി ജാണ । ജഡത്വാ പാവലീം ॥ ൫൬ ॥
ഐസീം പംചമാഹാംഭൂതേം । പൂര്വീം ഹോതീ അവേക്തേം ।
പുഢേം ജാലീം വേക്തേം । സൃഷ്ടിരചനേസീ ॥ ൫൭ ॥
മൂളമായേചേം ലക്ഷണ । തേംചി പംചഭൂതിക ജാണ ।
ത്യാചീ പാഹേം വോളഖണ । സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടീം ॥ ൫൮ ॥
ആകാശ വായോവിണ । ഇച്ഹ്യാശബ്ദ കരീ കോണ ।
ഇച്ഹാശക്തീ തേചി ജാണ । തേജസ്വരൂപ ॥ ൫൯ ॥
മൃദപണ തേചി ജള । ജഡത്വ പൃഥ്വീ കേവള ।
ഐസീ മൂളമായാ സകള । പംചഭൂതിക ജാണാവീ ॥ ൬൦ ॥
യേക യേക ഭൂതാംപോടീം । പംചഭൂതാംചീ രാഹാടീ ।
സര്വ കളേ സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടീ । ഘാലൂന പാഹാതാം ॥ ൬൧ ॥
പുഢേം ജഡത്വാസ ആലീം । തരീ അസതീം കാലവലീം ।
ഐസീ മായാ വിസ്താരലീ । പംചഭൂതിക ॥ ൬൨ ॥
മൂളമായാ പാഹാതാം മുളീം । അഥവാ അവിദ്യാ ഭൂമംഡളീം ।
സ്വര്ഗ്യ മൃത്യ പാതാളീം । പാംചചി ഭൂതേം ॥ ൬൩ ॥
॥ ശ്ലോക ॥
സ്വര്ഗേ മൃത്യൌ പാതാലേ വാ യത്കിംചിത്സചരാചരം ।
സര്വപംചഭൂതകം രാമ ഷഷ്ഠേം കിംചിന്ന ദൃശ്യതേ ॥
സത്യ സ്വരൂപ ആദിഅംതീം । മധ്യേം പംചഭൂതേം വര്തതീ ।
പംചഭൂതിക ജാണിജേ ശ്രോതീം । മൂളമായാ ॥ ൬൪ ॥
യേഥേം ഉഠിലീ ആശംകാ । സാവധ ഹോഊന ഐകാ ।
പംചഭൂതേം ജാലീം യേകാ । തമോഗുണാപാസുനീ ॥ ൬൫ ॥
മൂളമായാ ഗുണാപരതീ । തേഥേം ഭൂതേം കൈംചി ഹോതീം ।
ഐസീ ആശംകാ ഹേ ശ്രോതീം । ഘേതലീ അസേ ॥ ൬൬ ॥
ഐസേം ശ്രോതീം ആക്ഷേപിലേം । സംശയാസ ഉഭേം കേലേം ।
യാചേം ഉത്തര ദിധലേം । പുഢിലേ സമാസീം ॥ ൬൭ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ സൂക്ഷ്മആശംകാനാമ സമാസ തിസരാ ॥ ൩ ॥
സമാസ ചവഥാ : സൂക്ഷ്മപംചഭൂതേംനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
മാഗീല ആശംകേചേം മൂള । ആതാം ഹോഈല പ്രാംജള ।
വൃത്തി കരാവീ നിവള । നിമിഷ്യ യേക ॥ ൧ ॥
ബ്രഹ്മീം മൂളമായാ ജാലീ । തിച്യാ പോടാ മായാ ആലീ ।
മഗ തേ ഗുണാ പ്രസവലീ । മ്ഹണൌനി ഗുണക്ഷോഭിണീ ॥ ൨ ॥
പുഢേം തിജപാസാവ കോണ । സത്വരജതമോഗുണ ।
തമോഗുണാപാസൂന നിര്മാണ । ജാലീ പംചഭൂതേം ॥ ൩ ॥
ഐസീം ഭൂതേം ഉദ്ഭവലീം । പുഢേം തത്വേം വിസ്താരലീം ।
ഏവം തമോഗുണാപാസൂന ജാലീം । പംചമാഹാംഭൂതേം ॥ ൪ ॥
മൂളമായാ ഗുണാപരതീ । തേഥേം ഭൂതേം കൈംചീം ഹോതീം ।
ഐസീ ആശംകാ ഹേ ശ്രോതീം । ഘേതലീ മാഗാം ॥ ൫ ॥
ആണിക യേക യേകേ ഭൂതീം । പംചഭൂതേം അസതീ ।
തേ ഹി ആതാം കൈസീ സ്ഥിതീ । പ്രാംജള കരൂം ॥ ൬ ॥
സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടീചേം കൌതുക । മൂളമായാ പംചഭൂതിക ।
ശ്രോതീം വിമള വിവേക । കേലാ പാഹിജേ ॥ ൭ ॥
ആധീം ഭൂതേം തീം ജാണാവീം । രൂപേം കൈസീം വോളഖാവീ ।
മഗ തേം ശോധൂന പാഹാവീം । സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടീം ॥ ൮ ॥
വോളഖീ നാഹീ അംതരീ । തേ വോളഖാവീ കോണേപരീ ।
മ്ഹണോനി ഭൂതാംചീ വോളഖീ ചതുരീം । നാവേക പരിസാവീ ॥ ൯ ॥
ജേം ജേം ജഡ ആണീ കഠിണ । തേം തേം പൃഥ്വീചേം ലക്ഷണ ।
മൃദ ആണീ വോലേപണ । തിതുകേം ആപ ॥ ൧൦ ॥
ജേം ജേം ഉഷ്ണ ആണീ സതേജ । തേം തേം ജാണാവേം പൈം തേജ ।
ആതാം വായോഹി സഹജ । നിരോപിജേല ॥ ൧൧ ॥
ചൈതന്യ ആണീ ചംചള । തോ ഹാ വായോചി കേവള ।
സൂന്യ ആകാശ നിശ്ചള । ആകാശ ജാണാവേം ॥ ൧൨ ॥
ഐസീം പംചമാഹാംഭൂതേം । വോളഖീ ധരാവീ സംകേതേം ।
ആതാം യേകീം പാംച ഭൂതേം । സാവധ ഐകാ ॥ ൧൩ ॥
ജേം ത്രിഗുണാഹൂനി പര । ത്യാചാ സൂക്ഷ്മ വിചാര ।
യാലാഗീം അതി തത്പര । ഹോഊന ഐകാ ॥ ൧൪ ॥
സൂക്ഷ്മ ആകാശീം കൈസീ പൃഥ്വീ । തേചി ആധീം നിരോപാവീ ।
യേഥേം ധാരണാ ധരാവീ । ശ്രോതേജനീം ॥ ൧൫ ॥
ആകാശ മ്ഹണജേ അവകാശ സൂന്യ । സൂന്യ മ്ഹണിജേ തേം അജ്ഞാന ।
അജ്ഞാന മ്ഹണിജേ ജഡത്വ ജാണ । തേചി പൃഥ്വീ ॥ ൧൬ ॥
ആകാശ സ്വയേം ആഹേ മൃദ । തേംചി ആപ സ്വതസിദ്ധ ।
ആതാം തേജ തേംഹി വിശദ । കരൂന ദാഊം ॥ ൧൭ ॥
അജ്ഞാനേം ഭാസലാ ഭാസ । തോചി തേജാചാ പ്രകാശ ।
ആതാം വായോ സാവകാശ । സാകല്യ സാംഗോം ॥ ൧൮ ॥
വായു ആകാശ നാഹീം ഭേദ । ആകാശാഇതുകാ അസേ സ്തബ്ധ ।
തഥാപീ ആകാശീം ജോ നിരോധ । തോചി വായോ ॥ ൧൯ ॥
ആകാശീം ആകാശ മിസളലേം । ഹേം തോം നലഗേ കിം ബോലിലേം ।
യേണേം പ്രകാരേം നിരോപിലേം । ആകാശ് പംചഭൂത ॥ ൨൦ ॥
വായോമധ്യേം പംചഭൂതേം । തേംഹി ഐകാ യേകചിത്തേം ।
ബോലിജേതീ തേ സമസ്തേം । യേഥാന്വയേം ॥ ൨൧ ॥
ഹളു ഫൂല തരീ ജഡ । ഹളു വാരാ തരീ നിബിഡ ।
വായോ ലാഗതാം കഡാഡ । മോഡതീ ഝാഡേം ॥ ൨൨ ॥
തോലേംവിണ ഝാഡ മോഡേ । ഐസേം ഹേം കഹിംച ന ഘഡേ ।
തോല തോചി തയേ ജഡേ । പൃഥ്വീചാ അംശ ॥ ൨൩ ॥
യേഥേം ശ്രോതേ ആശംകാ ഘേതീ । തേഥേം കൈചീം ഝാഡേം ഹോതീം ।
ഝാഡേം നവ്ഹതീം തരീ ശക്തീ । കഠിണരൂപ ആഹേ ॥ ൨൪ ॥
വന്ഹീസ്ഫുലീംഗ ലാഹാന । കാംഹീം തറ്ഹീ അസേ ഉഷ്ണ ।
തൈസേം സുക്ഷ്മീം ജഡപണ । സൂക്ഷ്മരൂപേം ॥ ൨൫ ॥
മൃദപണ തേംചി ആപ । ഭാസ തേജാചേം സ്വരൂപ ।
വായോ തേഥേം ചംചളരൂപ । സഹജചി ആഹേ ॥ ൨൬ ॥
സകളാംസ മിളോന ആകാശ । സഹജചി ആഹേ അവകാശ ।
പംചഭൂതാംചേ അംശ । വായോമധേം നിരോപിലേ ॥ ൨൭ ॥
ആതാം തേജാചേം ലക്ഷണ । ഭാസലേംപണ തേം കഠീണ ।
തേജീം ഐസീ വോളഖണ । പൃഥ്വീയേചീ ॥ ൨൮ ॥
ഭാസലാ ഭാസ വാടേ മൃദ । തേജീം ആപ തേചി പ്രസിദ്ധ ।
തേജീം തേജ സ്വതസിദ്ധ । സാംഗണേംചി നലഗേ ॥ ൨൯ ॥
തേജീം വായോ തോ ചംചള । തേജീം ആകാശ നിശ്ചള ।
തേജീം പംചഭൂതേം സകള । നിരോപിലീം ॥ ൩൦ ॥
ആതാം ആപാചേം ലക്ഷണ । ആപ തേംചി ജേം മൃദപണ ।
മൃദപണ തേം കഠിണ । തേചി പൃഥ്വീ ॥ ൩൧ ॥
ആപീം ആപ സഹജചി അസേ । തേജ മൃദപണേം ഭാസേ ।
വായോ സ്തബ്ധപണേം ദിസേ । മൃദത്വാആംഗീ ॥ ൩൨ ॥
ആകാശ ന ലഗേ സാംഗാവേം । തേം വ്യാപകചി സ്വഭാവേം ।
ആപീം പംചഭൂതാംചീം നാംവേം । സൂക്ഷ്മ നിരോപിലീം ॥ ൩൩ ॥
ആതാം പൃഥ്വീചേം ലക്ഷണ । കഠീണ പൃഥ്വീ ആപണ ।
കഠിണത്വീം മൃദപണ । തേംചി ആപ ॥ ൩൪ ॥
കഠിണത്വാചാ ജോ ഭാസ । തോചി തേജാചാ പ്രകാശ ।
കഠിണത്വീം നിരോധാംശ । തോചി വായോ ॥ ൩൫ ॥
ആകശ സകളാംസ വ്യാപക । ഹാ തോം പ്രഗടചി വിവേക ।
ആകാശീംച കാംഹീം യേക । ഭാസ ഭാസേ ॥ ൩൬ ॥
ആകാശ തോഡിതാം തുടേനാ । ആകാശ ഫോഡിതാം ഫുടേനാ ।
ആകാശ പരതേം ഹോയേനാ । തിളമാത്ര ॥ ൩൭ ॥
അസോ ആതാം പൃഥ്വീഅംത । ദാവിലാ ഭൂതാംചാ സംകേത ।
യേക ഭൂതീം പംചഭൂത । തേംഹി നിരോപിലേം ॥ ൩൮ ॥
പരീ ഹേം ആഹാച പാഹാതാം നാതുഡേ । ബളേംചി പോടീം സംദേഹ പഡേ ।
ഭ്രാംതിരൂപേം അഹംതാ ചഢേ । അകസ്മാത ॥ ൩൯ ॥
സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടീനേം പാഹാതാം । വായോചി വാടേ തത്വതാ ।
സൂക്ഷ്മ വായോ ശോധൂം ജാതാം । പംചഭൂതേം ദിസതീ ॥ ൪൦ ॥
ഏവം പംചഭൂതിക പവന । തേചി മൂളമായാ ജാണ ।
മായാ ആണീ സൂക്ഷ്മ ത്രിഗുണ । തേഹി പംചഭൂതിക ॥ ൪൧ ॥
ഭൂതേം ഗുണ മേളവിജേ । ത്യാസീ അഷ്ടധാ ബോലിജേ ।
പംചഭൂതിക ജാണിജേ । അഷ്ടധാ പ്രകൃതി ॥ ൪൨ ॥
ശോധൂന പാഹില്യാവീണ । സംദേഹ ധരണേം മൂര്ഖപണ ।
യാചീ പാഹാവീ വോളഖണ । സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടീം ॥ ൪൩ ॥
ഗുണാപാസൂനി ഭൂതേം । പാവലീം പഷ്ട ദശേതേം ।
ജഡത്വാ യേഊന സമസ്തേം । തത്വേം ജാലീം ॥ ൪൪ ॥
പുഢേം തത്വവിവംചനാ । പിംഡബ്രഹ്മാംഡ തത്വരചനാ ।
ബോലിലീ അസേ തേ ജനാ । പ്രഗടചി ആഹേ ॥ ൪൫ ॥
ഹാ ഭൂതകര്ദമ ബോലിലാ । സൂക്ഷ്മ സംകേതേം ദാവിലാ ।
ബ്രഹ്മഗോള ഉഭാരലാ । തത്പൂര്വീം ॥ ൪൬ ॥
യാ ബ്രഹ്മാംഡാപൈലികഡില ഗോഷ്ടീ । ജൈം ജാലീ നവ്ഹതീ സൃഷ്ടീ ।
മൂളമായാ സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടീം । വോളഖാവീ ॥ ൪൭ ॥
സപ്തകംചുക പ്രചംഡ । ജാലേം നവ്ഹതേം ബ്രഹ്മാംഡ ।
മായേഅവിദ്യേചേം ബംഡ । ഐലികഡേ ॥ ൪൮ ॥
ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണു മഹേശ്വര । ഹാ ഐലികഡില വിചാര ।
പൃഥ്വീ മേരു സപ്ത സാഗര । ഐലികഡേ ॥ ൪൯ ॥
നാനാ ലോക നാനാ സ്ഥാനേം । ചന്ദ്ര സൂര്യ താരാംഗണേം ।
സപ്ത ദ്വീപേം ചൌദാ ഭുവനേം । ഐലികഡേ ॥ ൫൦ ॥
ശേഷ കൂര്മ സപ്ത പാതാള । യേകവിസ സ്വര്ഗേം അഷ്ട ദിഗ്പാള ।
തേതിസ കോടി ദേവ സകള । ഐലികഡേ ॥ ൫൧ ॥
ബാരാ ആദിത്യ । അക്രാ രുദ്ര । നവ നാഗ സപ്ത ഋഷേശ്വര ।
നാനാ ദേവാംചേ അവതാര । ഐലികഡേ ॥ ൫൨ ॥
മേഘ മനു ചക്രവതീ । നാനാ ജീവാംചീ ഉത്പതി ।
ആതാം അസോ സാംഗോം കിതീ । വിസ്താര ഹാ ॥ ൫൩ ॥
സകള വിസ്താരാചേം മൂള । തേ മൂള മായാച കേവള ।
മാഗാം നിരോപിലീ സകള । പംചഭൂതിക ॥ ൫൪ ॥
സൂക്ഷ്മഭൂതേം ജേ ബോലിലീം । തേചി പുഢേം ജഡത്വാ ആലീം ।
തേ സകളഹി ബോലിലീം । പുഢിലേ സമാസീം ॥ ൫൫ ॥
പംചഭൂതേം പൃഥകാകാരേം । പുഢേം നിരോപിലീം വിസ്താരേം ।
വോളഖീകാരണേം അത്യാദരേം । ശ്രോതീം ശ്രവണ കരാവീം ॥ ൫൬ ॥
പംചഭൂതിക ബ്രഹ്മഗോള । ജേണേം കളേ ഹാ പ്രാംജള ।
ദൃശ്യ സാംഡൂന കേവള । വസ്തുച പാവിജേ ॥ ൫൭ ॥
മാഹാദ്വാര വോലാംഡാവേം । മഗ ദേവദര്ശന ഘ്യാവേം ।
തൈസേം ദൃശ്യ ഹേ। സാംഡാവേം ।ജാണോനിയാം ॥ ൫൮ ॥
മ്ഹണോനി ദൃശ്യാചാ പോടീം । ആഹേ പംചഭൂതാംചീ ദാടീ ।
യേകപണേം പഡിലീ മിഠീ । ദൃശ്യ പംചഭൂതാം ॥ ൫൯ ॥
ഏവം പംചഭൂതാംചേംചി ദൃശ്യ । സൃഷ്ടീ രചലീ സാവകാസ ।
ശ്രോതീം കരൂന അവകാശ । ശ്രവണ കരാവേം ॥ ൬൦ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ സൂക്ഷ്മപംചഭൂതേംനിരൂപണനാമ സമാസ ചവഥാ ॥ ൪ ॥
സമാസ പാംചവാ : സ്ഥൂളപംചമഹാഭൂതേംസ്വരൂപാകാശഭേദോനാമ ॥ ശ്രീരാമ ॥
കേവള മൂര്ഖ തേം നേണേ । മ്ഹണൌന ഘഡലേം സാംഗണേ ।
പംചഭൂതാംചീം ലക്ഷണേം । വിശദ കരൂനി ॥ ൧ ॥
പംചഭൂതാംചാ കര്ദമ ജാലാ । ആതാം ന വചേ വേഗളാ കേലാ ।
പരംതു കാംഹീം യേക വേഗളാലാ । കരൂന ദാഊം ॥ ൨ ॥
പര്വത പാഷാണ ശിളാ ശിഖരേം । നാനാ വര്ണേം ലഹാന ഥോരേം ।
ഖഡേ ഗുംഡേ ബഹുത പ്രകാരേം । ജാണിജേ പൃഥ്വീ ॥ ൩ ॥
നാനാ രംഗാംചീ മൃത്തികാ । നാനാ സ്ഥളോസ്ഥളീം ജേ കാം ।
വാളുകേം വാളു അനേകാ । മിളോന പൃഥ്വീ ॥ ൪ ॥
പുരേം പട്ടണേം മനോഹരേം । നാനാ മംദിരേം ദാമോദരേം ।
നാനാ ദേവാളയേം ശിഖരേം । മിളോന പൃഥ്വീ ॥ ൫ ॥
സപ്ത ദ്വീപാവതീ പൃഥ്വീ । കായേ മ്ഹണോനി സാംഗാവീ ।
നവ ഖംഡേ മിളോന ജാണാവീ । വസുംധരാ ॥ ൬ ॥
നാനാ ദേവ നാനാ നൃപതീ । നാനാ ഭാഷാ നാനാ രിതീ ।
ലക്ഷ ചൌര്യാസീ ഉത്പത്തീ । മിളോന പൃഥ്വീ ॥ ൭ ॥
നാനാ ഉദ്വസേം ജേം വനേം । നാനാ തരുവരാംചീം ബനേം ।
ഗിരീകംദരേം നാനാ സ്ഥാനേം । മിളോന പൃഥ്വീ ॥ ൮ ॥
നാനാ രചനാ കേലീ ദേവീം । ജേ ജേ നിര്മിലീ മാനവീ ।
സകള മിളോന പൃഥ്വീ । ജാണിജേം ശ്രോതീം ॥ ൯ ॥
നാനാ ധാതു സുവര്ണാദിക । നാനാ രത്നേം ജേ അനേക ।
നാനാ കാഷ്ഠവൃക്ഷാദിക । മിളോന പൃഥ്വീ ॥ ൧൦ ॥
ആതാം അസോ ഹേം ബഹുവസ । ജഡാംശ ആണീ കഠിണാംശ ।
സകള പൃഥ്വീ ഹാ വിശ്വാസ । മാനിലാ പാഹിജേ ॥ ൧൧ ॥
ബോലിലേം പൃഥ്വീചേ രൂപ । ആതാം സാംഗിജേല ആപ ।
ശ്രോതീം വോളഖാവേം രൂപ । സാവധ ഹോഊനീ ॥ ൧൨ ॥
വാപീ കൂപ സരോവര । നാനാ സരിതാംചേം ജേം നീര ।
മേഘ ആണീ സപ്ത സാഗര । മിളോന ആപ ॥ ൧൩ ॥
॥ ശ്ലോകാര്ധ – ക്ഷാരക്ഷീരസുരാസര്പിര്ദധി ഇക്ഷുര്ജലം തഥാ ॥
ക്ഷാരസമുദ്ര ദിസതാഹേ । സകള ജന ദൃഷ്ടീസ പാഹേ ।
ജേഥേം ലവണ ഹോതാഹേ । തോചി ക്ഷാരസിംധു ॥ ൧൪ ॥
യേക ദുധാചാ സാഗര । ത്യാ നാവ ക്ഷീരസാഗര ।
ദേവേം ദിധലാ നിരംതര । ഉപമന്യാസീ ॥ ൧൫ ॥
യേക സമുദ്ര മദ്യാചാ । യേക ജാണാവാ ഘൃതാചാ ।
യേക നിഖള ദഹ്യാചാ । സമുദ്ര അസേ ॥ ൧൬ ॥
യേക ഉസാച്യാ രസാചാ । യേക തോ ശുദ്ധ ജളാചാ ।
ഐസാ സാതാം സമുദ്രാചാ । വേഢാ പൃഥ്വീയേസീ ॥ ൧൭ ॥
ഏവം ഭൂമംഡളീചേം ജള । നാനാ സ്ഥളീംചേം സകള ।
മിളോന അവഘേം കേവള । ആപ ജാണാവേം ॥ ൧൮ ॥
പൃഥ്വീഗര്ഭീം കിതീയേക । പൃഥ്വീതളീം ആവര്ണോദക ।
തിഹീം ലോകീംചേം ഉദക । മിളോന ആപ ॥ ൧൯ ॥
നാനാ വല്ലീ ബഹുവസ । നാനാ തരുവരാംചേ രസ ।
മധു പാരാ അമൃത വിഷ । മിളോന ആപ ॥ ൨൦ ॥
നാനാ രസ സ്നേഹാദിക । യാഹി വേഗളേ അനേക ।
ജഗാവേഗളേ അവശ്യക । ആപ ബോലിജേ ॥ ൨൧ ॥
സാരദ്ര ആണീ സീതള । ജളാസാരിഖേം പാതള ।
ശുക്ലീത ശോണീത മൂത്ര ലാള । ആപ ബോലിജേ ॥ ൨൨ ॥
ആപ സംകേതേം ജാണാവേം । പാതള ബോലേം വോളഖാവേം ।
മൃദ സീതള സ്വഭാവേം । ആപ ബോലിജേ ॥ ൨൩ ॥
ജാലാ ആപാചാ സംകേത । പാതള മൃദ ഗുളഗുളിത ।
സ്വേദ ശ്ലേഷ്മാ അശ്രു സമസ്ത । ആപ ജാണാവേം ॥ ൨൪ ॥
തേജ ഐകാ സാവധപണേം । ചംദ്ര സൂര്യ താരാംഗണേം ।
ദിവ്യ ദേഹ സതേജപണേം । തേജ ബോലിജേ ॥ ൨൫ ॥
വന്ഹീ മേഘീം വിദ്യുല്യതാ । വന്ഹീ സൃഷ്ടീ സംവ്ഹാരിതാ ।
വന്ഹീ സാഗരാ ജാളിതാ । വഡവാനളു ॥ ൨൬ ॥
വന്ഹീ ശംകരാചേ നേത്രീംചാ । വന്ഹീ കാളാചേ ക്ഷുധേചാ ।
വന്ഹീ പരീഘ ഭൂഗോളാചാ । തേജ ബോലിജേ ॥ ൨൭ ॥
ജേം ജേം പ്രകാശ രൂപ । തേം തേം തേജാചേം സ്വരൂപ ।
ശോഷക ഉഷ്ണാദി ആരോപ । തേജ ജാണാവേ ॥ ൨൮ ॥
വായോ ജാണാവാ ചംചള । ചൈതന്യ ചേതവീ കേവള ।
ബോലണേം ചാലണേം സകള । വായുമുളേം ॥ ൨൯ ॥
ഹാലേ ഡോലേ തിതുകാ പവന । കാംഹീം ന ചലേ പവനേംവിണ ।
സൃഷ്ടീ ചാളായാ കാരണ । മൂള തോ വായോ ॥ ൩൦ ॥
ചളണ വളണ ആണീ പ്രാസാരണ । നിരോധ ആണീ അകോചന ।
സകള ജാണാവാ പവന , ചംചളരൂപീ ॥ ൩൧ ॥
പ്രാണ അപാന ആണീ വ്യാന । ചൌഥാ ഉദാന ആണീ സമാന ।
നാഗ കുര്മ കര്കശ ജാണ । ദേവദത്ത ധനംജയേ ॥ ൩൨ ॥
ജിതുകേം കാംഹീം ഹോതേം ചളണ । തിതുകേം വായോചേം ലക്ഷണ ।
ച്ംദ്ര സൂര്യ താരാംഗണ । വായോചി ധര്താ ॥ ൩൩ ॥
ആകാശ ജാണാവേം പോകള । നിര്മള ആണീ നിശ്ചള ।
അവകാശരൂപ സകള । ആകാശ ജാണാവേം ॥ ൩൪ ॥
ആകാശ സകളാംസ വ്യാപക । ആകാശ അനേകീം യേക ।
ആകാശാമധ്യേം കൌതുക । ചഹൂം ഭൂതാംചേ ॥ ൩൫ ॥
ആകാശാ ഐസേം നാഹീം സാര । ആകാശ സകളാംഹൂന ഥോര ।
പാഹാതാം ആകാശാചാ വിചാര । സ്വരൂപാസാരിഖാ ॥ ൩൬ ॥
തവ ശിഷ്യേം കേലാ ആക്ഷേപ । ദോഹീചേം സാരഖേംചി രൂപ ।
തരീ ആകാശചി സ്വരൂപ । കാം മ്ഹണോ നയേ ॥ ൩൭ ॥
ആകാശ സ്വരുപാ കോണ ഭേദ । പാഹാതാം ദിസേതീ അഭേദ ।
ആകാശ വസ്തുച സ്വതസിദ്ധ । കാം ന മ്ഹണാവീ ॥ ൩൮ ॥
വസ്തു അചള അഢള । വസ്തു നിര്മള നിശ്ചള ।
തൈസേംചി ആകാശ കേവള । വസ്തുസാരിഖേം ॥ ൩൯ ॥
ഐകോനി വക്താ ബോലേ വചന । വസ്തു നിര്ഗുണ പുരാതന ।
ആകാശാആംഗീ സപ്ത ഗുണ । ശാസ്ത്രീം നിരോപിലേം ॥ ൪൦ ॥
കാമ ക്രോധ ശോക മോഹോ । ഭയ അജ്ഞാന സുന്യത്വ പാഹോ ।
ഐസാ സപ്തവിധ സ്വഭാവ । ആകാശാചാ ॥ ൪൧ ॥
ഐസേം ശാത്രാകാരേം ബോലിലേം । മ്ഹണോനി ആകാശ ഭൂത ജാലേം ।
സ്വരൂപ നിര്വികാര സംചലേം । ഉപമേരഹിത ॥ ൪൨ ॥
കാചബംദി ആണീ ജള । സാരിഖേംച വാടേ സകള ।
പരീ യേക കാച യേക ജള । ശാഹാണേ ജാണതീ ॥ ൪൩ ॥
രുവാമധേം സ്ഫടിക പഡിലാ । ലോകീം തദ്രൂപ ദേഖിലാ ।
തേണേം കപാളമോക്ഷ ജാലാ । കാപുസ ന കരീ ॥ ൪൪ ॥
തദുലാമധേം ശ്വേത ഖഡേ । തംദുലാസാരിഖേം വാംകുഡേ ।
ചാഊം ജാതാ ദാംത പഡേ । തേവ്ഹാം കളേ ॥ ൪൫ ॥
ത്രിഭാഗാമധേം ഖഡാ അസേ । ത്രിഭാഗാസാരിഖാച ഭാസേ ।
ശോധൂം ജാതാം വേഗളാ ദിസേ । കഠിണപണേം ॥ ൪൬ ॥
ഗുളാസാരിഖാ ഗുളദഗഡ । പരീ തോ കഠിണ നിചാഡ ।
നാഗകാംഡീ ആണീ വേഖംഡ । യേക മ്ഹണോ നയേ ॥ ൪൭ ॥
സോനേം ആണീ സോനപിതള । യേകചി വാടതീ കേവള ।
പരീ പിതളേംസീ മിളതാം ജ്വാള । കാളിമാ ചഢേ ॥ ൪൮ ॥
അസോ ഹേ ഹീന ദൃഷ്ടാംത । ആകാശ മ്ഹണിജേ കേവള ഭൂത ।
തേം ഭൂത ആണീ അനംത । യേക കൈസേ ॥ ൪൯ ॥
വസ്തുസീ വര്ണചി നസേ । ആകാശ ശാമവര്ണ അസേ ।
ദോഹീംസ സാമ്യതാ കൈസേ । കരിതീ വിചക്ഷണ ॥ ൫൦ ॥
ശ്രോതേ മ്ഹണതീ കൈംചേം രൂപ । ആകാശ ഠാംഈചേ അരൂപ ।
ആകാശ വസ്തുച തദ്രൂപ । ഭേദ നാഹീം ॥ ൫൧ ॥
ചഹൂം ഭൂതാംസ നാശ ആഹേ । ആകാശ കൈസേം നാസതാഹേ ।
ആകാശാസ ന സാഹേ । വര്ണ വേക്തീ വികാര ॥ ൫൨ ॥
ആകാശ അചള ദിസതേം । ത്യാചേം കായേ നാസോം പാഹാതേം ।
പാഹാതാം ആമുചേനി മതേം । ആകാശ ശാശ്വത ॥ ൫൩ ॥
ഐസേ ഐകോന വചന । വക്താ ബോലേ പ്രതിവചന ।
ഐക ആതാം ലക്ഷണ । ആകാശാചേം ॥ ൫൪ ॥
ആകാശ തമാപാസൂന ജാലേം । മ്ഹണോന കാമ ക്രോധേം വേഷ്ടിലേം ।
അജ്ഞാന സുന്യത്വ ബോലിലേം । നാമ തയാചേം ॥ ൫൫ ॥
അജ്ഞാനേം കാമക്രോധാദിക । മോഹോ ഭയേ ആണീ ശോക ।
ഹാ അജ്ഞാനാചാ വിവേക । ആകാശാഗുണേം ॥ ൫൬ ॥
നാസ്തിക നകാരവചന । തേം സുന്യാചേം ലക്ഷണ ।
തയാസ മ്ഹണതീ ഹ്രുദയസുന്യ । അജ്ഞാന പ്രാണീ ॥ ൫൭ ॥
ആകാശ സ്തബ്ധപണേം സുന്യ । സുന്യ മ്ഹണിജേ തേം അജ്ഞാന ।
അജ്ഞാന മ്ഹണിജേ കഠിണ । രൂപ തയാചേം ॥ ൫൮ ॥
കഠിണ സുന്യ വികാരവംത । തയാസ കൈസേം മ്ഹണാവേം സംത ।
മനാസ വാടേ ഹേം തദ്വത । ആഹാച ദൃഷ്ടീം ॥ ൫൯ ॥
അജ്ഞാന കാലവലേം ആകാശീം । തയാ കര്ദമാ ജ്ഞാന നാസീ ।
മ്ഹണോനിയാ ആകാശാസീ । നാശ ആഹേ ॥ ൬൦ ॥
തൈസേം ആകാശ ആണീ സ്വരൂപ । പാഹാതാം വാടതീ യേകരൂപ ।
പരീ ദോഹീംമധേം വിക്ഷേപ । സുന്യത്വാചാ ॥ ൬൧ ॥
ആഹാച പാഹാതാം കല്പേനിസീ । സാരിഖേംച വാടേ നിശ്ചയേംസീം ।
പരീ ആകാശ സ്വരൂപാസീ । ഭേദ നാഹീ ॥ ൬൨ ॥
ഉന്മനീ ആണീ സുഷുപ്തി അവസ്താ । സാരിഖേച വാടേ തത്വതാ ।
പരീ വിവംചൂന പാഹോം ജാതാം । ഭേദ ആഹേ ॥ ൬൩ ॥
ഖോടേം ഖര്യാസാരിഖേം ഭാവിതീ । പരീ പരീക്ഷവംത നിവഡിതീ ।
കാം കുരംഗേം ദേഖോന ഭുലതീ । മൃഗജളാസീ ॥ ൬൪ ॥
ആതാം അസോ ഹാ ദൃഷ്ടാംത । ബോലിലാ കളായാ സംകേത ।
മ്ഹണൌനി ഭൂത ആണീ അനംത । യേക നവ്ഹേതീ ॥ ൬൫ ॥
ആകാശ വേഗളേപണേം പാഹാവേം । സ്വരൂപീം സ്വരൂപചി വ്ഹാവേം ।
വസ്തുചേം പാഹാണേം സ്വഭാവേം । ഐസേ അസേ ॥ ൬൬ ॥
യേഥേം ആശംകാ ഫിടലീ । സംദേഹവൃത്തീ മാവളലീ ।
ഭിന്നപണേം നവചേ അനുഭവലീ । സ്വരൂപസ്ഥിതീ ॥ ൬൭ ॥
ആകാശ അനുഭവാ യേതേം । സ്വരൂപ അനുഭവാപരതേം ।
മ്ഹണോനിയാം ആകാശാതേം । സാമ്യതാ ന ഘഡേ ॥ ൬൮ ॥
ദുഗ്ധാസാരിഖാ ജളാംശ । നിവഡും ജാണതീ രാജഹംസ ।
തൈസേം സ്വരൂപ ആണീ ആകാശ । സംത ജാണതീ ॥ ൬൯ ॥
സകള മായാ ഗഥാഗോവീ । സംതസംഗേം ഹേം ഉഗവാവീ ।
പാവിജേ മോക്ഷാചീ പദവീ । സത്സമാഗമേം ॥ ൭൦ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ സ്ഥൂളപംചമഹാഭൂതേംസ്വരൂപാകാശഭേദോനാമ സമാസ പാംചവാ ॥ ൫ ॥
സമാസ സഹാവാ : ദുശ്ചീതനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
ശ്രോതാ വിനവീ വക്തയാസീ । സത്സംഗാചീ മഹിമാ കൈസീ ।
മോക്ഷ ലാഭേ കിതാം ദിവസീം । ഹേം മജ നിരോപാവേം ॥ ൧ ॥
ധരിതാം സാധൂചീ സംഗതീ । കിതാം ദിവസാം ഹോതേ മുക്തീ ।
ഹാ നിശ്ചയ കൃപാമുര്തീ । മജ ദിനാസ കരാവാ ॥ ൨ ॥
മുക്തീ ലാഭേ തത്ക്ഷണീം । വിശ്വാസതാം നിരൂപണീം ।
ദുശ്ചിതപണീം ഹാനീ । ഹോതസേ ॥ ൩ ॥
സുചിതപണേം ദുശ്ചീത । മന ഹോതേം അകസ്മാത ।
ത്യാസ കരാവേം നിവാംത । കോണേ പരീം ॥ ൪ ॥
മനാച്യാ തോഡൂന വോഢീ । ശ്രവണീം ബൈസാവേം ആവഡീം ।
സാവധപണേം ഘഡീനേം ഘഡീ । കാള സാര്ഥക കരാവാ ॥ ൫ ॥
അര്ഥ പ്രമേയ ഗ്രംഥാംതരീം । ശോധൂന ഘ്യാവേം അഭ്യാംതരീം ।
ദുശ്ചീതപണ ആലേം തരീ । പുന്ഹാം ശ്രവണ കരാവേം ॥ ൬ ॥
അര്ഥാംതര പാഹില്യാവീണ । ഉഗേംചി കരീ ജോ ശ്രവണ ।
തോ ശ്രോതാ നവ്ഹേ പാഷണ । മനുഷ്യവേഷേം ॥ ൭ ॥
യേഥേം ശ്രോതേ മാനിതീല സീണ । ആമ്ഹാംസ കേലേം പാഷാണ ।
തരീ പാഷാണാചേം ലക്ഷണ । സാവധ ഐകാ ॥ ൮ ॥
വാംകുഡാ തികഡാ ഫോഡിലാ । പാഷാണ ഘഡൂന നീട കേലാ ।
ദുസരേ വേളേസീ പാഹിലാ । തരീ തോ തൈസാചി അസേ ॥ ൯ ॥
ടാംകീനേം ഖപലീ ഫോഡിലീ । തേ മാഗുതീ നാഹീം ജഡലീ ।
മനുഷ്യാചീ കുബുദ്ധി ഝാഡിലീ । തരീ തേ പുന്ഹാ ലാഗേ ॥ ൧൦ ॥
സാംഗതാം അവഗുണ ഗേലാ । പുന്ഹാ മാഗുതാം ജഡലാ ।
യാകരണേം മാഹാംഭലാ । പാഷാണഗോടാ ॥ ൧൧ ॥
ജ്യാചാ അവഗുണ ഝഡേനാ । തോ പാഷാണാഹൂന ഉണാ ।
പാഷാണ ആഗളാ ജാണാ । കോടിഗുണേം ॥ ൧൨ ॥
കോടിഗുണേം കൈസാ പാഷാണ । ത്യാചേംഹി ഐകാ ലക്ഷണ ।
ശ്രോതീം കരാവേം ശ്രവണ । സാവധ ഹോഊനീ ॥ ൧൩ ॥
മാണീക മോതീം പ്രവാള । പാചി വൈഡുര്യ വജ്രനീള ।
ഗോമേദമണീ പരിസ കേവള । പാഷാണ ബോലിജേ ॥ ൧൪ ॥
യാഹി വേഗളേ ബഹുത । സൂര്യകാംത സോമകാംത ।
നാനാ മോഹരേ സപ്രചിത । ഔഷധാകാരണേം ॥ ൧൫ ॥
യാഹി വേഗളേ പാഷാണ ഭലേ । നാനാ തിര്ഥീം ജേ ലാഗലേ ।
വാപീ കൂപ സേഖീം ജാലേ । ഹരിഹരമുര്തീ ॥ ൧൬ ॥
യാചാ പാഹാതം വിചാര । പാഷാണാ ഐസേം നാഹീം സാര ।
മനുഷ്യ തേം കായേ പാമര । പാഷാണാപുഢേം ॥ ൧൭ ॥
തരീ തോ ഐസാ നവ്ഹേ തോ പാഷാണ। ജോ അപവിത്ര നിഃകാരണ ।
തയാസാതിഖാ ദേഹ ജാണ । ദുശ്ചീത അഭക്താംചാ ॥ ൧൮ ॥
ആതാം അസോ ഹേം ബോലണേം । ഘാത ഹോതോ ദുശ്ചീതപണേം ।
ദുശ്ചീതപണാചേനി ഗുണേം । പ്രപംച നാ പരമാര്ഥ ॥ ൧൯ ॥
ദുശ്ചീതപണേം കാര്യ നാസേ । ദുശ്ചീതപണേം ചിംതാ വസേ ।
ദുശ്ചീതപണേം സ്മരണ നസേ । ക്ഷണ യേക പാഹാതാം ॥ ൨൦ ॥
ദുശ്ചീതപണേം ശത്രുജിണേം । ദുശ്ചീതപണേം ജന്മമരണേം ।
ദുശ്ചീതപണാചേനി ഗുണേം । ഹാനീ ഹോയ ॥ ൨൧ ॥
ദുശ്ചീതപണേം നവ്ഹേ സാധന । ദുശ്ചീതപണേം ന ഘഡേ ഭജന ।
ദുശ്ചീതപണേം നവ്ഹേ ജ്ഞാന । സാധകാംസീ ॥ ൨൨ ॥
ദുശ്ചീതപണേം നയേ നിശ്ചയോ । ദുശ്ചീതപണേം ന ഘഡേ ജയോ ।
ദുശ്ചീതപണേം ഹോയേ ക്ഷയോ । ആപുല്യാ സ്വഹിതാചാ ॥ ൨൩ ॥
ദുശ്ചീതപണേം ന ഘഡേ ശ്രവണ । ദുശ്ചീതപണേം ന ഘഡേ വിവരണ ।
ദുശ്ചീതപണേം നിരൂപണ । ഹാതീംചേ ജായേ ॥ ൨൪ ॥
ദുശ്ചീത ബൈസലാചി ദിസേ । പരീ തോ അസതചി നസേ ।
ചംചള ചക്രീം പഡിലേം അസേ । മാനസ തയാചേം ॥ ൨൫ ॥
വേഡേം പിശാച്യ നിരംതര । അംധ മുകേ ആണീ ബധിര ।
തൈസാ ജാണാവാ സംസാര । ദുശ്ചീത പ്രാണിയാംചാ ॥ ൨൬ ॥
സാവധ അസോന ഉമജേനാ । ശ്രവണ അസോന ഐകേനാ ।
ജ്ഞാന അസോന കളേനാ । സാരാസാരവിചാര ॥ ൨൭ ॥
ഐസാ ജോ ദുശ്ചീത ആളസീ । പരലോക കൈംചാ ത്യാസീ ।
ജയാചേ ജിവീം അഹര്നിശീം । ആളസ വസേ ॥ ൨൮ ॥
ദുശ്ചീതപണാപാസുനി സുടലാ । തരീ തോ സവേംച ആളസ ആലാ ।
ആളസാഹാതീം പ്രാണീയാംലാ । ഉസംതചി നാഹീം ॥ ൨൯ ॥
ആളസേം രാഹിലാ വിചാര । ആളസേം ബുഡാലാ ആചാര ।
ആളസേ നവ്ഹേ പാഠാംതര । കാംഹീം കേല്യാം ॥ ൩൦ ॥
ആളസേം ഘഡേനാ ശ്രവണ । ആളസേം നവ്ഹേം നിരൂപണ ।
ആളസേം പരമാര്ഥാചീ ഖൂണ । മളിണ ജാലീ ॥ ൩൧ ॥
ആളസേം നിത്യനേമ രാഹിലാ । ആളസേം അഭ്യാസ ബുഡാലാ ।
ആളസേം ആളസ വാഢലാ । അസംഭാവ്യ ॥ ൩൨ ॥
ആളസേം ഗേലീ ധാരണാ ധൃതീ । ആളസേം മളിണ ജാലീ വൃത്തീ ।
ആളസേം വിവേകാചീ ഗതീ । മംദ ജാലീ ॥ ൩൩ ॥
ആളസേം നിദ്രാ വാഢലീ । ആളസേം വാസനാ വിസ്താരലീ ।
ആളസേം സുന്യാകാര ജാലീ । സദ്ബുദ്ധി നിശ്ചയാചീ ॥ ൩൪ ॥
ദുശ്ചീതപണാസവേം ആളസ । ആളസേം നിദ്രാവിളാസ ।
നിദ്രാവിളാസേം കേവള നാസ । ആയുഷ്യാചാ ॥ ൩൫ ॥
നിദ്രാ ആളസ ദുശ്ചീതപണ । ഹേംചി മൂര്ഖാചേം ലക്ഷണ ।
യേണേംകരിതാ നിരൂപണ । ഉമജേചിനാ ॥ ൩൬ ॥
ഹേം തിന്ഹീ ലക്ഷണേം ജേഥേം । വിവേക കൈംചാ അസേല തേഥേം ।
അജ്ഞാനാസ യാപരതേം । സുഖചി നാഹീം ॥ ൩൭ ॥
ക്ഷുധാം ലാഗതാംച ജേവിലാ । ജേഊന ഉഠതാം ആളസ ആലാ ।
ആളസ യേതാം നിജേലാ । സാവകാസ ॥ ൩൮ ॥
നിജോന ഉഠതാംച ദുശ്ചീത । കദാ നാഹീം സാവചിത ।
തേഥേം കൈചേം ആത്മഹിത । നിരൂപണീം ॥ ൩൯ ॥
മര്കടാപാസീം ദില്ഹേം രത്ന । പിശാച്യാഹാതീം നിധാന ।
ദുശ്ചീതാപുഢേം നിരൂപണ । തയാപരീ ഹോയേ ॥ ൪൦ ॥
ആതാം അസോ ഹേ ഉപപത്തീ । ആശംകേചീ കോണ ഗതീ ।
കിതാം ദിവസാഇം ഹോതേ മുക്തീ । സജ്ജനാചേനി സംഗേം ॥ ൪൧ ॥
ഐകാ യാചേം പ്രത്യോത്തര । കഥേംസി വ്ഹാവേം നിരോത്തര ।
സംതസംഗാചാ വിചാര । ഐസാ അസേ ॥ ൪൨ ॥
ലോഹോ പരിയേസീ ലാഗലാ । ഥേംബുടാ സാഗരീം മിളാലാ ।
ഗംഗേ സരിതേ സംഗമ ജാലാ । തത്ക്ഷണീം ॥ ൪൩ ॥
സാവധ സാക്ഷപീ ആണീ ദക്ഷ । തയാസ തത്കാളചി മോക്ഷ ।
ഇതരാംസ തേം അലക്ഷ । ലക്ഷിലേം നവചേ ॥ ൪൪ ॥
യേഥേം ശിഷ്യപ്രജ്ഞാച കേവള । പ്രജ്ഞാവംതാം നലഗേ വേളേ ।
അനന്യാസ തത്കാള । മോക്ഷ ലാഭേ ॥ ൪൫ ॥
പ്രജ്ഞാവംത ആണീ അനന്യ । തയാസ നലഗേ യേക ക്ഷണ ।
അനന്യ ഭാവാര്ഥേംവിണ । പ്രജ്ഞാ ഖോടീ ॥ ൪൬ ॥
പ്രജ്ഞേവിണ അര്ഥ ന കളേ । വിശ്വാസേംവിണ വസ്തു നാ കളേ ।
പ്രജ്ഞാവിശ്വാസേം ഗളേ । ദേഹാഭിമാന ॥ ൪൭ ॥
ദേഹാഭിമാനാചേ അംതീം । സഹജചി വസ്തുപ്രാപ്തീ ।
സത്സംഗേം സദ്ഗതീ । വിലംബചി നാഹീ ॥ ൪൮ ॥
സാവധ സാക്ഷപീ വിശേഷ । പ്രജ്ഞാവംത ആണീ വിശ്വാസ ।
തയാസ സാധനീം സായാസ । കരണേംചി നലഗേ ॥ ൪൯ ॥
ഇതര ഭാവിക സാബഡേ । തയാംസഹി സാധനേം മോക്ഷ ജോഡേ ।
സാധുസംഗേം തത്കാള ഉഡേ । വിവേകദൃഷ്ടീ ॥ ൫൦ ॥
പരീ തേം സാധന മോഡും നയേ । നിരൂപണാചാ ഉപായേ ।
നിരൂപണേം ലാഗേ സോയ । സര്വത്രാംസീ ॥ ൫൧ ॥
ആതാം മോക്ഷ ആഹേ കൈസാ । കൈസീ സ്വരൂപാചീ ദശാ ।
ത്യാചേ പ്രാപ്തീചാ ഭര്വസാ । സത്സംഗേം കേവീ ॥ ൫൨ ॥
ഐസേം നിരൂപണ പ്രാംജള । പുഢേം ബോലിലേം അസേ സകള ।
ശ്രോതീം ഹോഊനിയാം നിശ്ചള । അവധാന ദ്യാവേം ॥ ൫൩ ॥
അവഗുണ ത്യാഗാവയാകാരണേം । ന്യായനിഷ്ഠുര ലാഗേ ബോലണേം ।
ശ്രോതീം കോപ ന ധരണേം । ഐസിയാ വചനാചാ ॥ ൫൪ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ ദുശ്ചീതനിരൂപണനാമസമാസ സഹാവാ ॥
സമാസ സാതവാ : മോക്ഷലക്ഷണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
മാഗാം ശ്രോതയാംചാ പക്ഷ । കിതാം ദിവസാം ഹോതോ മോക്ഷ ।
തേചി കഥാ ശ്രോതേ ദക്ഷ । ഹോഊന ഐകാ ॥ ൧ ॥
മോക്ഷാസ കൈസേം ജാണാവേം । മോക്ഷ കോണാസ മ്ഹണാവേം ।
സംതസംഗേം പാവാവേം । മോക്ഷാസ കൈസേം ॥ ൨ ॥
തരീ ബദ്ധ മ്ഹണിജേ ബാംധലാ । ആണി മോക്ഷ മ്ഹണിജേ മോകളാ ജാലാ ।
തോ സംതസംഗേം കൈസാ ലാധലാ । തേംചി ഐകാ ॥ ൩ ॥
പ്രാണീ സംകല്പേം ബാംധലാ । ജീവപണേം ബദ്ധ ജാലാ ।
തോ വിവേകേം മുക്ത കേലാ । സാധുജനീം ॥ ൪ ॥
മീ ജീവ ഐസാ സംകല്പ । ദൃഢ ധരിതാം ഗേലേ കല്പ ।
തേണേം പ്രാണീ ജാലാ അല്പ । ദേഹബുദ്ധീചാ ॥ ൫ ॥
മീ ജീവ മജ ബംധന । മജ ആഹേ ജന്മമരണ ।
കേല്യാ കര്മാചേം ഫള ആപണ । ഭോഗീന ആതാം ॥ ൬ ॥
പാപാചേം ഫള തേം ദുഃഖ । ആണീ പുണ്യാചേം ഫള തേം സുഖ ।
പാപപുണ്യ അവശ്യക । ഭോഗണേം ലാഗേ ॥ ൭ ॥
പാപപുണ്യ ഭോഗ സുടേനാ । ആണീ ഗര്ഭവാസഹി തുടേനാ ।
ഐസീ ജയാചീ കല്പനാ । ദൃഢ ജാലീ ॥ ൮ ॥
തയാ നാവ ബാംധലാ। ജീവപണേം ബദ്ധ ജാലാ ।
ജൈസാ സ്വയേം ബാംധോന കോസലാ । മൃത്യു പാവേ ॥ ൯ ॥
തൈസാ പ്രാണീ തോ അജ്ഞാന । നേണേം ഭഗവംതാചേം ജ്ഞാന ।
മ്ഹണേ മാഝേം ജന്മമരണ । സുടേചിനാ ॥ ൧൦ ॥
ആതാം കാംഹീം ദാന കരൂം । പുഢിലയാ ജന്മാസ ആധാരു ।
തേണേം സുഖരൂപ സംസാരു । ഹോഈല മാഝാ ॥ ൧൧ ॥
പൂര്വീം ദാന നാഹീം കേലേം । മ്ഹണോന ദരിദ്ര പ്രാപ്ത ജാലേം ।
ആതാം തരീ കാംഹീം കേലേം । പാഹിജേ കീം ॥ ൧൨ ॥
മ്ഹണൌനീ ദിലേം വസ്ത്ര ജുനേം । ആണീ യേക താംബ്ര നാണേം ।
മ്ഹണേ ആതാം കോടിഗുണേം । പാവേന പുഢേം ॥ ൧൩ ॥
കുശാവര്തീം കുരുക്ഷേത്രീം । മഹിമാ ഐകോന ദാന കരീ ।
ആശാ ധരിലീ അഭ്യാംതരീം । കോടിഗുണാംചീ ॥ ൧൪ ॥
രുകാ ആഡകാ ദാന കേലാ । അതിതാസ ടുക്ഡാ ഘാതലാ ।
മ്ഹണേ മാഝാ ഢീഗ ജാലാ । കോടി ടുകഡ്യാംചാ ॥ ൧൫ ॥
തോ മീ ഖാഈന പുഢിലിയേ ജന്മീം । ഐസേം കല്പീം അംതര്യാമീം ।
വാസനാ ഗുംതലീ ജന്മകര്മീം । പ്രാണീയാംചീ ॥ ൧൬ ॥
ആതാം മീ ജേം ദേഈന । തേം പുഢിലേ ജന്മീം പാവേന ।
ഐസേം കല്പീ തോ അജ്ഞാന । ബദ്ധ ജാണാവാ ॥ ൧൭ ॥
ബഹുതാം ജന്മാചേ അംതീം । ഹോയേ നരദേഹാചീ പ്രാപ്തീ ।
യേഥേം ന ഹോതാം ജ്ഞാനേം സദ്ഗതീ । ഗര്ഭവസ ചുകേനാ ॥ ൧൮ ॥
ഗര്ഭവാസ നരദേഹീം ഘഡേ । ഐസേം ഹേം സര്വഥാ ന ഘഡേ ।
അകസ്മാത ഭോഗണേം പഡേ । പുന്ഹാ നീച യോനീ ॥ ൧൯ ॥
ഐസാ നിശ്ചയോ ശാസ്ത്രാംതരീം । ബഹുതീം കേലാ ബഹുതാംപരീം ।
നരദേഹ സംസാരീം । പരമ ദുല്ലഭ അസേ ॥ ൨൦ ॥
പാപപുണ്യ സമതാ ഘഡേ । തരീച നരദേഹ ജോഡേ ।
യേരവീം ഹാ ജന്മ ന ഘഡേ । ഹേം വ്യാസവചന ഭാഗവതീം ॥ ൨൧ ॥
॥ ശ്ലോക ॥
നരദേഹമാദ്യം സുലഭം സുദുര്ലഭം । പ്ലവം സുകല്പം ഗുരുകര്ണധാരം ।
മായാനുകുലേന നഭസ്വതേരിതം । പുമാന്ഭബാബ്ധിം ന തരേത്സ ആത്മഹാ ॥
നരദേഹ ദുല്ലഭ । അല്പ സംകല്പാചാ ലാഭ ।
ഗുരു കര്ണധാരീ സ്വയംഭ । സുഖ പാവവീ ॥ ൨൨ ॥
ദൈവ അനുകുള നവ്ഹേ ജയാ । സ്വയേം പാപീ തോ പ്രാണീയാ ।
ഭവബ്ധീ ന തരവേ തയാ । ആത്മഹത്യാരാ ബോലിജേ ॥ ൨൩ ॥
ജ്ഞാനേംവിണ പ്രാണീയാംസീ । ജന്മമൃത്യ ലക്ഷ ചൌര്യാസീ ।
തിതുക്യാ ആത്മഹത്യാ ത്യാസീ । മ്ഹണോന ആത്മഹത്യാരാ ॥ ൨൪ ॥
നരദേഹീം ജ്ഞാനേംവിണ । കദാ ന ചുകേ ജന്മമരണ ।
ഭോഗണേം ലാഗതീ ദാരുണ । നാനാ നീച യോനീ ॥ ൨൫ ॥
രീസ മര്കട ശ്വാന സൂകര । അശ്വ വൃഷഭ മ്ഹൈസാ ഖര ।
കാക കുര്കൂട ജംബുക മാര്ജര । സരഡ ബേഡുക മക്ഷികാ ॥ ൨൬ ॥
ഇത്യാദിക നീച യോനീ । ജ്ഞാന നസ്താം ഭോഗണേം ജനീം ।
ആശാ ധരീ മുര്ഖ പ്രാണീ ॥ പുഢിലിയാ ജന്മാചീ ॥
൨൭ ॥ ഹാ നരദേഹ പഡതാം । തോംചി പാവിജേ മാഗുതാം ।
ഐസാ വിശ്വാസ ധരിജാം । ലാജ നാഹീം ॥ ൨൮ ॥
കോണ പുണ്യാച സംഗ്രഹൂ । ജേ പുന്ഹാ പാവിജേ നരദേഹോ ।
ദുരാശാ ധരിലീ പാഹോ । പുഢിലിയാ ജന്മാചീ ॥ ൨൯ ॥
ഐസാ മുര്ഖ അജ്ഞാന ജന । കേലേം സംകല്പേം ബംധന ।
ശത്രു ആപണാസി ആപണ । ഹോഊന ഠേലാ ॥ ൩൦ ॥
॥ ശ്ലോക ॥
അത്മൈവ ഹ്യാത്മനോ ബംധുരാത്മൈവ രിപുരാത്മനഃ । ഐസേ സംകല്പാചേം ബംധന ।
സംതസംഗേ തുടേ ജാണ । ഐക തയാചേം ലക്ഷണ । സാംഗിജേല ॥ ൩൧ ॥
പാംചാ ഭൂതാംചേം ശരീര । നിര്മാണ ജാലേം സചരാചര ।
പ്രകൃതിസ്വഭാവേം ജഗദാകാര । വര്തോം ലാഗേ ॥ ൩൨ ॥
ദേഹ അവസ്താ അഭിമാന । സ്ഥാനേം ഭോഗ മാത്രാ ഗുണ ।
ശക്തീ ആദികരുന ലക്ഷണ । ചൌപുടീ തത്വാംചേം ॥ ൩൩ ॥
ഐസീ പിംഡബ്രഹ്മാംഡ രചനാ । വിസ്താരേം വാഢലീ കല്പനാ ।
നിര്ധാരിതാം തത്വജ്ഞാനാ । മതേം ഭാംബാവലീം ॥ ൩൪ ॥
നാനാ മതീം നാനാ ഭേദ । ഭേദേം വാഢതീ വേവാദ ।
പരീ തോ ഐക്യതേചാ സംവാദ । സാധു ജാണതീ ॥ ൩൫ ॥
തയാ സംവാദാചേ ലക്ഷണ । പംചഭൂതിക ദേഹ ജാണ ।
ത്യാ ദേഹാമധേം കാരണ । ആത്മാ വോളഖാവാ ॥ ൩൬ ॥
ദേഹ അംതീ നാസോന ജായേ । ത്യാസ ആത്മാ മ്ഹണോം നയേ ।
നാനാ തത്വാംചാ സമുദായ । ദേഹാമധേം ആലാ ॥ ൩൭ ॥
അംതഃകര്ണ പ്രാണാദിക । വിഷയേ ഇംദ്രിയേം ദശക ।
ഹാ സൂക്ഷ്മാച വിവേക । ബോലിലാ ശാസ്ത്രീം ॥ ൩൮ ॥
ഘേതാം സൂക്ഷ്മാചീ ശുദ്ധീ । ഭിന്ന അംതഃകരണ മന ബുദ്ധീ ।
നാനാ തത്വാംചേ ഉപാധീ । വേഗളാ ആത്മാ ॥ ൩൯ ॥
സ്ഥൂള സൂക്ഷ്മ കാരണ । മാഹാകാരണ വിരാട ഹിരണ്യ ।
അവ്യാകൃത മൂളപ്രകൃതി ജാണ । ഐസേ അഷ്ടദേഹ ॥ ൪൦ ॥
ച്യാരീ പിംഡീ ച്യാരീ ബ്രഹ്മാംഡീം । ഐസീ അഷ്ടദേഹാചീ പ്രൌഢീ ।
പ്രകൃതീ പുരുഷാംചീ വാഢീ । ദശദേഹ ബോലിജേ ॥ ൪൧ ॥
ഐസേം തത്വാംചേ ലക്ഷണ । ആത്മാ സാക്ഷീ വിലക്ഷണ ।
കാര്യ കര്താ കാരണ । ദൃശ്യാ തയാചേം ॥ ൪൨ ॥
ജീവശിവ പിംഡബ്രഹ്മാംഡ । മായേഅവിദ്യേചേം ബംഡ ।
ഹേം സാംഗതാ അസേ ഉദംഡ । പരീ ആത്മാ തോ വേഗളാ ॥ ൪൩ ॥
പാഹോം ജാതാം ആത്മേ ച്യാരീ । ത്യാംചേ ലക്ഷണ അവധാരീം ।
ഹേം ജാണോനി അഭ്യാംതരീം । സദൃഢ ധരാവേം ॥ ൪൪ ॥
ഏക ജീവാത്മാ ദുസരാ ശിവാത്മാ । തിസരാ പരമാത്മാ ജോ വിശ്വാത്മാ ।
ചൌഥാ ജാണിജേ നിര്മളാത്മാ । ഐസേ ച്യാരീ ആത്മേ ॥ ൪൫ ॥
ഭേദ ഉംച നീച ഭാസതീ । പരീ ച്യാരീ ഏകചി അസതീ ।
യേവിഷീം ദൃഷ്ടാംത സംമതീ। സാവധ ഐകാ ॥ ൪൬ ॥
ഘടാകാശ മഠാകാശ । മഹദാകാശ ചിദാകാശ ।
അവഘേ മിളോന ആകാശ । യേകചി അസേ ॥ ൪൭ ॥
തൈസാ ജീവാത്മാ ആണി ശിവാത്മാ । പരമാത്മാ ആണീ നിര്മളാതാ ।
അവഘാ മിളോന ആത്മാ । യേകചി അസേ ॥ ൪൮ ॥
ഘടീം വ്യാപക ജേം ആകാശ । തയാ നാവ ഘടാകാശ ।
പിംഡീ വ്യാപക ബ്രഹ്മാംശ । ത്യാസ ജീവാത്മാ ബോലിജേ ॥ ൪൯ ॥
മഠീം വ്യാപക ജേം ആകാശ । തയാ നാവ മഠാകാശ ।
തൈസാ ബ്രഹ്മാംഡീം ജോ ബ്രഹ്മാംശ । ത്യാസ ശിവാത്മാ ബോലിജേ ॥ ൫൦ ॥
മഠാബാഹേരീല ആകാശ । തയാഅ നാംവ മഹദാകാശ ।
ബ്രഹ്മാംഡാബാഹേരീല ബ്രഹ്മാംശ । ത്യാസ പരമാത്മാ ബോലിജേ ॥ ൫൧ ॥
ഉപധീവേഗളേം ആകാശ । തയാ നാവ ചിദാകാശ ।
തൈസാ നിര്മളാത്മാ പരേശ । തോ ഉപധിവേഗളാ ॥ ൫൨ ॥
ഉപാധിയോഗേം വാടേ ഭിന്ന । പരീ തേം ആകാശ അഭിന്ന ।
തൈസാ അത്മാ സ്വാനംദഘന । യേകചി അസേ ॥ ൫൩ ॥
ദൃശ്യാ സബാഹ്യ അംതരീം । സൂക്ഷ്മാത്മാ നിരംതരീം ।
ത്യാചി വര്ണാവയാ ഥോരീ । ശേഷ സമര്ഥ നവ്ഹേ ॥ ൫൪ ॥
ഐസേ ആത്മ്യാചേം ലക്ഷണ । ജാണതാം നാഹീം ജീവപണ ।
ഉപാധീ ശോധതാം അഭിന്ന । മുളീംച ആഹേ ॥ ൫൫ ॥
ജീവപണേം യേകദേസീ । അഹംകാരേം ജന്മ സോസീ ।
വിവേക പാഹതാം പ്രാണീയാംസീ । ജന്മ കൈംചാ ॥ ൫൬ ॥
ജന്മമൃത്യാപാസൂന സുടലാ । യാ നാവ ജാണിജേ മോക്ഷ ജാലാ ।
തത്വേം ശോധിതാം പാവലാ । തത്വതാ വസ്തു ॥ ൫൭ ॥
തേചി വസ്തു തേ ആപണ । ഹേം മാഹാവാക്യാചേം ലക്ഷണ ।
സാധു കരീതീ നിരൂപണ । ആപുലേന മുഖേം ॥ ൫൮ ॥
ജേചി ക്ഷണീ അനുഗ്രഹ കേലാ । തേചി ക്ഷണീം മോക്ഷ ജാലാ ।
ബംധന കാംഹീം ആത്മയാലാ । ബോലോംചി നയേ ॥ ൫൯ ॥
ആതാം ആശംകാ ഫിടലീ । സംദേഹവൃത്തീ മാവളലീ ।
സംതസംഗേം തത്കാള ജാലീ । മോക്ഷപദവീ ॥ ൬൦ ॥
സ്വപ്നാമധേം ജോ ബാംധലാ । തോ ജാഗൃതീനേം മോകളാ കേലാ ।
ജ്ഞാനവിവേകേം പ്രാണീയാലാ । മോക്ഷപ്രാപ്തീ ॥ ൬൧ ॥
അജ്ഞാനനിസീചാ അംതീം । സംകല്പദുഃഖേം നാസതീ ।
തേണേം ഗുണേം ഹോയേ പ്രാപ്തീ । തത്കാള മോക്ഷാചീ ॥ ൬൨ ॥
തോഡാവയാ സ്വപ്നബംധന । നലഗേ ആണിക സാധന ।
തയാസ പ്രേത്ന ജാഗൃതീവീണ । ബോലോംചി നയേ ॥ ൬൩ ॥
തൈസാ സംകല്പേം ബാംധലാ ജീവ । ത്യാസ ആണിക നാഹീ ഉപാവ ।
വിവേക പാഹതാം വാവ । ബംധന ഹോയേ ॥ ൬൪ ॥
വിവേക പാഹില്യാവിണ । ജോ ജോ ഉപാവ തോ തോ സീണ ।
വിവേക പാഹാതാം ആപണ । ആത്മാച അസേ ॥ ൬൫ ॥
ആത്മയാചാ ഠാംഈ കാംഹീം । ബദ്ധ മോക്ഷ ദോനീ നാഹീം ।
ജന്മമൃത്യ ഹേം സര്വഹി । ആത്മത്വീം ന ഘഡേ ॥ ൬൬ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ മോക്ഷലക്ഷണനാമ സമാസ സാതവാ ॥ ൭ ॥
സമാസ ആഠവാ : ആത്മദര്ശന ॥ ശ്രീരാമ ॥
മാഗാം ജാലേ നിരൂപണ । പരമാത്മാ തോ തൂംചി ജാണ ।
തയാ പരമാത്മയാചേം ലക്ഷണ । തേം ഹേം ഐസേം അസേ ॥ ൧ ॥
ജന്മ നാഹീ മൃത്യു നാഹീം । യേണേം നാഹീം ജാണേം നാഹീം ।
ബദ്ധ മോക്ഷ ദോനീ നാഹീം । പരമാത്മയാസീ ॥ ൨ ॥
പരമാത്മാ നിര്ഗുണ നിരാകാര । പരമാത്മാ അനംത അപാര ।
പര്മാത്മാ നിത്യ നിരംതര । ജൈസാ തൈസാ ॥ ൩ ॥
പര്മാത്മാ സര്വാംസ വ്യാപക । പരമാത്മാ അനേകീം യേക ।
പരമാത്മയാചാ വിവേക । അതര്ക്യ ആഹേ ॥ ൪ ॥
ഐസീ പരമാത്മയാചീ സ്ഥിതീ । ബോലതാതീ വേദ ശ്രുതീ ।
പരമാത്മാ പാവിജേ ഭക്തീം । യേഥേം സംശയ നാഹീ ॥ ൫ ॥
തയേ ഭക്തീചേം ലക്ഷണ । ഭക്തീ നവവിധാ ഭജന ।
നവവിധാ ഭജനേം പാവന । ബഹു ഭക്ത ജാലേ ॥ ൬ ॥
തയാ നവവിധാമധ്യേം സാര । ആത്മനിവേദന ഥോര ।
തയേചാ കരാവാ വിചാര । സ്വാനുഭവേം സ്വയേം ॥ ൭ ॥
ആപുലിയാ സ്വാനുഭവേം । ആപണാസ നിവേദാവേം ।
ആത്മനിവേദന ജാണാവേം । ഐസേം അസേ ॥ ൮ ॥
മഹത്പൂജേചാ അംതീം । ദേവാസ മസ്തക വാഹാതീ ।
തൈസീ ആഹേ നികട ഭക്തീ । ആത്മനിവേദനാചീ ॥ ൯ ॥
ആപണാംസ നിവേദിതീ । ഐസേ ഭക്ത ഥോഡേ അസതീ ।
തയാംസ പരമാത്മാ മുക്തീ । തത്കാള ദേതോ ॥ ൧൦ ॥
ആപണാംസ കൈസേം നിവേദാവേം । കോഠേം ജാഊന പഡാവേം ।
കിംവാ മസ്തക തോഡാവേം । ദേവാപുഢേം ॥ ൧൧ ॥
ഐസേം ഐകോന ബോലണേം । വക്താ വദേ സര്വജ്ഞപണേം ।
ശ്രോതാം സാവധാന ഹോണേം । യേകാഗ്ര ചിത്തേം ॥ ൧൨ ॥
ആത്മനിവേദനാചേം ലക്ഷണ । ആധീം പാഹാവേം മീ കോണ ।
മഗ പരമാത്മാ നിര്ഗുണ । തോ വോളഖാവാ ॥ ൧൩ ॥
ദേവഭക്താചേം ശോധന । കരിതാം ഹോതേം ആത്മനിവേദന ।
ദേവ ആഹേ പുരാതന । ഭക്ത പാഹേ ॥ ൧൪ ॥
ദേവാസ വോളഖോം ജാതാം । തേഥേം ജാലീ തദ്രൂപതാ ।
ദേവഭക്തവിഭക്തതാ । മുളീംച നാഹീം ॥ ൧൫ ॥
വിഭക്ത നാഹീം മ്ഹണോന ഭക്ത । ബദ്ധ നാഹീം മ്ഹണോന മുക്ത ।
അയുക്ത നാഹീം ബോലണേം യുക്ത । ശാസ്ത്രാധാരേം ॥ ൧൬ ॥
ദേവാഭക്താചേം പാഹാതാം മൂള । ഹോയേ ഭേദാചേം നിര്മൂള ।
യേക പരമാത്മാ സകള । ദൃശ്യാവേഗളാ ॥ ൧൭ ॥
തയാസി ഹോതാം മിളണീ । ഉരീ നാഹീം ദുജേപണീം ।
ദേവഭക്ത ഹേ കഡസണീ । നിരസോന ഗേലീ ॥ ൧൮ ॥
ആത്മനിവേദനാചേ അംതീം । ജേ കാം ഘഡലീ അഭേദഭക്തീ ।
തയേ നാവ സായോജ്യമുക്തീ । സത്യ ജാണാവീ ॥ ൧൯ ॥
ജോ സംതാംസ ശരണ ഗേലാ । അദ്വൈതനിരൂപണേം ബോധലാ ।
മഗ ജരീ വേഗളാ കേലാ । തരീ ഹോണാര നാഹീം ॥ ൨൦ ॥
നദീം മിളാലീ സാഗരീം । തേ നിവഡാവീ കോണേപരീ ।
ലോഹോ സോനേം ഹോതാം മാഘാരീ । കാളിമാ ന യേ ॥ ൨൧ ॥
തൈസാ ഭഗവംതീം മിളാലാ । തോ നവചേ വേഗളാ കേലാ ।
ദേവ ഭക്ത ആപണ ജാലാ । വിഭക്ത നവ്ഹേ ॥ ൨൨ ॥
ദേവ ഭക്ത ദോനീ യേക । ജ്യാസീ കളലാ വിവേക ।
സാധുജനീം മോക്ഷദായേക । തോചി ജാണാവാ ॥ ൨൩ ॥
ആതാം അസോ ഹേം ബോലണേം । ദേവ പാഹാവാ ഭക്തപണേം ।
തേണേം ത്യാംചേം ഐശ്വര്യ ബാണേ । തത്കാള ആംഗീം ॥ ൨൪ ॥
ദേഹചി ഹോഊന രാഹിജേ । തേണേം ദേഹദുഃഖ സാഹിജേ ।
ദേഹാതീത ഹോതാം പാവിജേ । പരബ്രഹ്മ തേം ॥ ൨൫ ॥
ദേഹാതീത കൈസേം ഹോണേം । കൈസേം പരബ്രഹ്മ പാവണേം ।
ഐശ്വര്യാചീ ലക്ഷണേം । കവണ സാംഗിജേ ॥ ൨൬ ॥
ഐസേം ശ്രോതാം ആക്ഷേപിലേം । യാചേ ഉത്തര കായേ ബോലിലേം ।
തേംചി ആതാം നിരോപിലേം । സാവധ ഐകാ ॥ ൨൭ ॥
ദേഹാതീത വസ്തു ആഹേ । തേം തൂം പരബ്രഹ്മ പാഹേം ।
ദേഹസംഗ ഹാ ന സാഹേ । തുജ വിദേഹാസീ ॥ ൨൮ ॥
ജ്യാചീ ബുദ്ധീ ഹോയേ ഐസീ । വേദ വര്ണിതീ തയാസീ ।
ശോധിതാം നാനാ ശാസ്ത്രാംസീ । ന പഡേ ഠാംഈ ॥ ൨൯ ॥
ഐശ്വര്യ ഐസേം തത്വതാ । ബാണേം ദേഹബുദ്ധി സോഡിതാം ।
ദേഹ മീ ഐസേം ഭാവിതാം । അധോഗതീ ॥ ൩൦ ॥
യാകാരണേം സാധുവചന । മാനൂം നയേ അപ്രമാണ ।
മിഥ്യാ മാനിതാം ദൂഷണ । ലാഗോം പാഹേ ॥ ൩൧ ॥
സാധുവചന തേം കൈസേം । കായേ ധരാവേം വിശ്വാസേം ।
യേക വേള സ്വാമീ ഐസേം । മജ നിരോപാവേം ॥ ൩൨ ॥
സോഹം ആത്മാ സ്വാനംദഘന । അജന്മാ തോ തൂംചി ജാണ ।
ഹേംചി സാധൂചേം വചന । സദൃഢ ധരാവേം ॥ ൩൩ ॥
മഹാവാക്യാചേം അംതര । തുംചി ബ്രഹ്മ നിരംതര ।
ഐസിയാ വചനാചാ വിസര । പഡോംചി നയേ ॥ ൩൪ ॥
ദേഹാസി ഹോഈല അംത । മഗ മീ പാവേന അനംത ।
ഐസേം ബോലണേം നിഭ്രാംത । മാനൂംചി നയേ ॥ ൩൫ ॥
യേക മുര്ഖ ഐസേം മ്ഹണതീ । മായാ നാസേല കല്പാംതീം ।
മഗ ആമ്ഹാംസ ബ്രഹ്മപ്രാപ്തീ । യേരവീം നാഹീം ॥ ൩൬ ॥
മായേസീ ഹോഈല കല്പാംത । അഥവാ ദേഹാസീ യേഈല അംത ।
തേവ്ഹാം പാവേന നിവാംത । പരബ്രഹ്മ മീ ॥ ൩൭ ॥
ഹേം ബോലണേം അപ്രമാണ । ഐസേം നവ്ഹേ സമാധാന ।
സമാധാനാചേം ലക്ഷണ । വേഗളേംചി അസേ ॥ ൩൮ ॥
ശൈന്യ അവഘേംചി മരാവേം । മഗ രാജ്യപദ പ്രാപ്ത വ്ഹാവേം ।
ശൈന്യ അസ്താംചി രാജ്യ കരാവേം । ഹേം കളേനാ ॥ ൩൯ ॥
മായാ അസോനിച നാഹീം । ദേഹ അസതാംച വിദേഹീ ।
ഐസേം സമാധാന കാംഹീം । വോളഖാവേം ॥ ൪൦ ॥
രാജ്യപദ ഹാതാസീ ആലേം । മഗ പരിവാരേം കായ കേലേം ।
പരിവാരാ ദേഖതാം രാജ്യ ഗേലേം । ഹേം തോം ഘഡേനാ ॥ ൪൧ ॥
പ്രാപ്ത ജാലിയാം ആത്മജ്ഞാന । തൈസേം ദൃശ്യ ദേഹഭാന ।
ദൃഷ്ടീം പഡതാം സമാധാന । ജാണാര നാഹീ ॥ ൪൨ ॥
മാര്ഗീം മൂളീ സര്പാകാര । ദേഖതാം ഭയേ ആലേം ഥോര ।
കളതാം തേഥീല വിചാര । മഗ മാരണേം കായേ ॥ ൪൩ ॥
തൈസീ മായാ ഭയാനക । വിചാര പാഹാതാം മാഈക ।
മഗ തയേചാ ധാക । കായസാ ധരാവാ ॥ ൪൪ ॥
ദേഖതാം മൃഗജളാചേ പൂര । മ്ഹണേ കൈസാ പാവോം പൈലപാര ।
കളതാം തേഥീചാ വിചാര । സാംകഡേം കൈംചേം ॥ ൪൫ ॥
ദേഖതാം സ്വപ്ന ഭയാനക । സ്വപ്നീം വാടേ പരമ ധാക ।
ജാഗൃതീ ആലീയാം സാശംക । കാസയാ വ്ഹാവേം ॥ ൪൬ ॥
തഥാപീ മായാ കല്പനേസീ ദിസേ । ആപണ കല്പനേതീത അസേ ।
തേഥേം ഉദ്വേഗ കാഈസേ । നിര്വികല്പാസീ ॥ ൪൭ ॥
അംതീം മതീം തേചി ഗതീ । ഐസേം സര്വത്ര ബോലതീ ।
തുഝാ അംതീം തുഝീ പ്രാപ്തീ । സഹജചി ജാലീ ॥ ൪൮ ॥
ചൌംദേഹാചാ അംത । ആണീ ജന്മ മുളാചാ പ്രാംത ।
അംതാംപ്രാംതാസീ അലിപ്ത । തോ തും ആത്മാ ॥ ൪൯ ॥
ജയാസീ ഐസീ ആഹേ മതീ । തയാസ ജ്ഞാനേം ആത്മഗതീ ।
ഗതീ ആണീ അവഗതീ । വേഗളാചി തോ ॥ ൫൦ ॥
മതി ഖുംടലീ വേദാംചീ । തേഥേം ഗതീ ആണീ അവഗതീ കൈംചീ ।
ആത്മശാസ്ത്രഗുരുപ്രചിതീ । ഐക്യതാ ആലീ ॥ ൫൧ ॥
ജീവപണാചീ ഫിടലീ ഭ്രാംതീ । വസ്തു ആലീ ആത്മപ്രചിതീ ।
പ്രാണീ പാവലാ ഉത്തമഗതീ । സദ്ഗുരുബോധേം ॥ ൫൨ ॥
സദ്ഗുരുബോധ ജേവ്ഹാം ജാലാ । ചൌംദേഹാംസ അംത ആലാ ।
തേണേം നിജധ്യാസ ലാഗലാ । സസ്വരൂപീം ॥ ൫൩ ॥
തേണേം നിജധ്യാസേം പ്രാണീ । ധേയംചി ജാലാ നിര്വാണീം ।
സായോജ്യമുക്തീചാ ധനീ । ഹോഊന ബൈസലാ ॥ ൫൪ ॥
ദൃശ്യ പദാര്ഥ വോസരതാം । ആവഘാ ആത്മാചി തത്വതാ ।
നേഹടൂന വിചാരേം പഹാതാം । ദൃശ്യ മുളീംച നാഹീം ॥ ൫൫ ॥
മിഥ്യാ മിഥ്യത്വേം പാഹിലേം । മിഥ്യാപണേം അനുഭവാ ആലേം ।
ശ്രോതീം പാഹിജേ ഐകിലേം । യാ നാവ മോക്ഷ ॥ ൫൬ ॥
സദ്ഗുരുവചന ഹൃദഈം ധരീ । തോചി മോക്ഷാചാ അധികാരീ ।
ശ്രവണ മനന കേലേംചി കരീ । അത്യാദരേം ॥ ൫൭ ॥
ജേഥേം ആടതീ ദോന്ഹീ പക്ഷ । തേഥേം ലക്ഷ നാ അലക്ഷ ।
യാ നാവ ജാണിജേ മോക്ഷ । നേമസ്ത ആത്മാ ॥ ൫൮ ॥
ജേഥേം ധ്യാന ധാരണാ സരേ । കല്പനാ നിര്വികല്പീം മുരേ ।
കേവള ജ്ഞേപ്തിമാത്ര ഉരേ । സൂക്ഷ്മ ബ്രഹ്മ ॥ ൫൯ ॥
ഭവമൃഗജള ആടലേം । ലടികേം ബംധന സുടലേം ।
അജന്മ്യാസ മുക്ത കേലേം । ജന്മദുഃഖാപാസുനീ ॥ ൬൦ ॥
നിഃസംഗാചീ സംഗവ്യാധീ । വിദേഹാചീ ദേഹബുദ്ധീ ।
വിവേകേം തോഡിലീ ഉപാധീ । നിഃപ്രപംചാചീ ॥ ൬൧ ॥
അദ്വൈതാചേം തോഡിലേം ദ്വൈത । യേകാംതാസ ദിലാ ഏകാംത ।
അനംതാസ ദിലാ അംത । അനംതാചാ ॥ ൬൨ ॥
ജാഗൃതീസ ചേവവിലേം । ചേഈര്യാസ സാവധ കേലേം ।
നിജബോധാസ പ്രബോധിലേം । ആത്മജ്ഞാന ॥ ൬൩ ॥
അമൃതാസ കേലേം അമര । മോക്ഷാസ മുക്തീചേം ഘര ।
സംയോഗാസ നിരംതര । യോഗ കേലാ ।
൬൪ ॥ നിര്ഗുണാസ നിര്ഗുണ കേലേം । സാര്ഥകാചേം സാര്ഥക ജാലേം ।
ബഹുതാം ദിവസാം ഭേടലേം । ആപണാസി ആപണ ॥ ൬൫ ॥
തുടലാ ദ്വൈതാചാ പഡദാ । അഭേദേം തോഡിലേം ഭേദാ ।
ഭൂതപംചകാചീ ബാധാ । നിരസോന ഗേലീ ॥ ൬൬ ॥
ജാലേം സാധനാചേം ഫള । നിശ്ചളാസ കേലേം നിശ്ചള ।
നിര്മളാചാ ഗേലാ മള । വിവേകബളേം ॥ ൬൭ ॥
ഹോതേം സന്നിധ ചുകലേം । ജ്യാചേം ത്യാസ പ്രാപ്ത ജാലേം ।
ആപണ ദേഖതാം ഫിടലേം । ജന്മദുഃഖ ॥ ൬൮ ॥
ദുഷ്ടസ്വപ്നേം ജാജാവലാ । ബ്രഹ്മണ നീച യാതീ പാവലാ ।
ആപണാംസീ ആപണ സാംപഡലാ । ജാഗേപണേം ॥ ൬൯ ॥
ഐസേം ജയാസ ജാലേം ജ്ഞാന । തയാ പുരുഷാചേം ലക്ഷണ ।
പുഢിലേ സമാസീം നിരൂപണ । ബോലിലേം അസേ ॥ ൭൦ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ ആത്മദര്ശനനാമ സമാസ ആഠവാ ॥ ൮ ॥
സമാസ നവവാ : സിദ്ധലക്ഷണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
അംതരീ ഗേലീയാം അമൃത । ബാഹ്യാ കായാ ലഖലഖിത ।
അംതരസ്ഥിതി ബാണതാം സംത । ലക്ഷണേം കൈസീം ॥ ൧ ॥
ജാലേം ആത്മജ്ഞാന ബരവേം । ഹേ കൈസേനി പാം ജാണാവേം ।
മ്ഹണൌനി ബോലിലീം സ്വഭാവേം । സാധുലക്ഷണേം ॥ ൨ ॥
ഐക സിദ്ധാംചേ ലക്ഷണ । സിദ്ധ മ്ഹണിജേ സ്വരൂപ ജാണ ।
തേഥേം പാഹാതാം വേഗളേപണ । മുളീച നാഹീം ॥ ൩ ॥
സ്വരൂപ ഹോഊന രാഹിജേ । തയാ നാവ സിദ്ധ ബോലിജേ ।
സിദ്ധസ്വരൂപീംച സാജേ । സിദ്ധപണ ॥ ൪ ॥
വേദശാസ്ത്രീം ജേം പ്രസിദ്ധ । സസ്വരൂപ സ്വതസിദ്ധ ।
തയാസിച ബോലിജേ സിദ്ധ । അന്യഥാ ന ഘഡേ ॥ ൫ ॥
തഥാപീ ബോലോം കാഹീം യേക । സാധകാസ കളായാ വിവേക ।
സിദ്ധലക്ഷണാചേം കൌതുക । തേം ഹേം ഐസേം അസേ ॥ ൬ ॥
അംതരസ്ഥിത സ്വരൂപ ജാലീ । പുഢേം കായാ കൈസീ വര്തലീ ।
ജൈസീ സ്വപ്നീചീ നാഥിലീ । സ്വപ്നരചനാ ॥ ൭ ॥
തഥാപി സിദ്ധാംചേം ലക്ഷണ । കാംഹീം കരൂം നിരൂപണ ।
ജേണേം ബാണേ അംതര്ഖൂണ । പരമാര്ഥാചീ ॥ ൮ ॥
സദാ സ്വരൂപാനുസംധാന। ഹേം മുഖ്യ സാധൂചേം ലക്ഷണ ।
ജനീം അസോന ആപണ । ജനാവേഗളാ ॥ ൯ ॥
സ്വരൂപീം ദൃഷ്ടീ പഡതാം । തുടോന ഗേലീ സംസാരചിംതാ ।
പുഢേം ലാഗലീ മമതാ । നിരൂപണാചീ ॥ ൧൦ ॥
ഹേം സാധകാചേം ലക്ഷണ । പരീ സിദ്ധാആംഗീം അസേ ജാണ ।
സിദ്ധലക്ഷണ സാധകേംവിണ । ബോലോംച നയേ ॥ ൧൧ ॥
ബാഹ്യ സാധകാചേം പരീ । ആണീ സ്വരൂപാകാര അംതരീം ।
സിദ്ധലക്ഷണ ചതുരീം । ജാണിജേ ഐസേം ॥ ൧൨ ॥
സംദേഹരഹീത സാധന । തേചി സിദ്ധാംചേ ലക്ഷണ ।
അംതര്ബാഹ്യ സമാധാന । ചളേനാ ഐസേം ॥ ൧൩ ॥
അചള ജാലീ അംതരസ്ഥിതീ । തേഥേം ചളണാസ കൈചീ ഗതീ ।
സ്വരൂപീം ലാഗതാം വൃത്തീ । സ്വരൂപചി ജാലീ ॥ ൧൪ ॥
മഗ തോ ചളതാംച അചള । ചംചളപണേം നിശ്ചള ।
നിശ്ചള അസോന ചംചള । ദേഹ ത്യാചാ ॥ ൧൫ ॥
സ്വരൂപീം സ്വരൂപചി ജാലാ । മഗ തോ പഡോനിച രാഹിലാ ।
അഥവാ ഉഠോനി പളാലാ । തരീ ചളേനാ ॥ ൧൬ ॥
യേഥേം കാരണ അംതരസ്ഥിതീ । അംതരീംച പാഹിജേ നിവൃത്തീ ।
അംതര ലാഗലേം ഭഗവംതീം । തോചി സാധു ॥ ൧൭ ॥
ബാഹ്യ ഭലതൈസേം അസാവേ । പരീ അംതര സ്വരൂപീം ലാഗാവേം ।
ലക്ഷണേ ദിസതീ സ്വഭാവേം । സാധുആംഗീം ॥ ൧൮ ॥
രാജീം ബൈസതാം അവലിളാ । ആംഗീം ബാണേ രാജകളാ ।
സ്വരൂപീം ലാഗതാം ജിവ്ഹാളാ । ലക്ഷണേ ബാണതീ ॥ ൧൯ ॥
യേരവ്ഹീ അഭ്യാസ കരിതാം । ഹാതാ ന ചഢതീ സര്വഥാ ।
സ്വരൂപീം രാഹാവേം തത്ത്വതാം । സ്വരൂപ ഹൌനീ ॥ ൨൦ ॥
അഭ്യാസാചാ മുഗുടമണീ । വൃത്തീ രാഹാവീ നിര്ഗുണീം ।
സംതസംഗേം നിരൂപണീം । സ്ഥിതീ ബാണേ ॥ ൨൧ ॥
ഐസീം ലക്ഷണേം ബരവീം । സ്വരൂപാകാരേം അഭ്യാസാവീം ।
സ്വരൂപ സോഡിതാം ഗോസാവീ । ഭാംബാവതീ ॥ ൨൨ ॥
ആതാം അസോ ഹേം ബോലണേം । ഐകാ സാധൂചീ ലക്ഷണേം ।
ജേണേം സമാധാന ബാണേ । സാധകാഅംഗീം ॥ ൨൩ ॥
സ്വരൂപീം ഭരതാം കല്പനാ । തേഥേം കൈംചീ ഉരേല കാമനാ ।
മ്ഹണൌനിയാം സധുജനാ । കാമചി നാഹീം ॥ ൨൪ ॥
കല്പിലാ വിഷയോ ഹാതീംചാ ജാവാ । തേണേം ഗുണേം ക്രോധ യാവാ ।
സാധുജനാചാ അക്ഷൈ ഠേവാ । ജാണാര നാഹീം ॥ ൨൫ ॥
മ്ഹണോനി തേ ക്രോധരഹിത । ജാണതീ സ്വരൂപ സംത ।
നാസിവംത ഹേ പദാര്ഥ । സാംഡുനിയാ ॥ ൨൬ ॥
ജേഥേം നാഹീം ദുസരീ പരീ । ക്രോധ യാവാ കോണാവരീ ।
ക്രോധരഹിത ചരാചരീം । സാധുജന വര്തതീ ॥ ൨൭ ॥
ആപുലാ ആപണ സ്വാനംദ । കോണാവരീ കരാവാ മദ ।
യാകാരണേം വാദവേവാദ । തുടോന ഗേലാ ॥ ൨൮ ॥
സാധു സ്വരൂപ നിര്വികാര । തേഥേം കൈംചാ തിരസ്കാര ।
ആപലാ ആപണ മത്സര । കോണാവരീ കരാവാ ॥ ൨൯ ॥
സാധു വസ്തു അനായാസേം । യാകാരണേം മത്സര നസേ ।
മദമത്സരാചേം പിസേം । സാധുസീ നാഹീം ॥ ൩൦ ॥
സാധു സ്വരൂപ സ്വയംഭ । തേഥേം കൈംചാ അസേല ദംഭ ।
ജേഥേന് ദ്വൈതാചാ ആരംഭ ജാലാച നാഹീ ॥ ൩൧ ॥
ജേണേം ദൃഷ്യ കേലേം വിസംച । തയാസ കൈംചാ ഹോ പ്രപംച ।
യാകാരണേം നിഃപ്രപംച । സാധു ജാണാവാ ॥ ൩൨ ॥
അവഘേം ബ്രഹ്മാംഡ ത്യാചേ ഘര । പംചഭൂതിക ഹാ ജോജാര ।
മിഥ്യാ ജാണോന സത്വര । ത്യാഗ കേലാ ॥ ൩൩ ॥
യാകാരണേം ലോഭ നസേ । സാധു സദാ നിര്ലോഭ അസേ ।
ജയാചീ വാസനാ സമരസേ । ശുദ്ധസ്വരൂപീം ॥ ൩൪ ॥
ആപുലാ ആപണ ആഘവാ । സ്വാര്ഥ കോണാചാ കരാവാ ।
മ്ഹണോനി സാധു തോ ജാണാവാ । ശോകരഹിത ॥ ൩൫ ॥
ദൃഷ്യ സാംഡുന നാസിവംത । സ്വരൂപ സേവിലേം ശാശ്വത ।
യാകാരണേം ശോകരഹിത । സാധു ജാണാവാ ॥ ൩൬ ॥
ശോകേം ദുഖവാവീ വൃത്തീ । തരീ തേ ജാഹലീ നിവൃത്തീ ।
മ്ഹണോനി സാധു ആദിഅംതീം । ശോകരഹീത ॥ ൩൭ ॥
മോഹേം ഝളംബാവേം മന । തരീ തേം ജാഹാലേം ഉന്മന ।
യാകാരണേം സാധുജന । മോഹാതീത ॥ ൩൮ ॥
സധു വസ്തു അദ്വയേ । തേഥേം വാടേല ഭയേ ।
പരബ്രഹ്മ തേം നിര്ഭയേ । തോചി സാധു ॥ ൩൯ ॥
യാകാരണേം ഭയാതീത । സാധു നിര്ഭയ നിവാംത ।
സകളാംസ മാംഡേല അംത । സാധു അനംതരൂപീ ॥ ൪൦ ॥
സത്യസ്വരൂപേം അമര ജാലാ । ഭയേ കൈംചേം വാടേല ത്യാലാ ।
യാകാരണേം സാധുജനാലാ । ഭയേചി നാഹീം ॥ ൪൧ ॥
ജേഥേം നാഹീം ദ്വംദ്വഭേദ । ആപലാ ആപണ അഭേദ ।
തേഥേം കൈംചാ ഉഠേല ഖേദ । ദേഹബുദ്ധീചാ ॥ ൪൨ ॥
ബുദ്ധിനേം നേമിലേം നിര്ഗുണാ । ത്യാസ കോണീച നേഈനാ ।
യാകാരണേം സാധുജനാ । ഖേദചി നാഹീം ॥ ൪൩ ॥
ആപണ ഏകലാ ഠാഈചാ । സ്വാര്ഥ കരാവാ കോണാചാ ।
ദൃഷ്യ നസതാം സ്വാര്ഥാചാ । ഠാവചി നാഹീം ॥ ൪൪ ॥
സാധു ആപണചി യേക । തേഥേം കൈംചാ ദുഃഖശോക ।
ദുജേവിണ അവിവേക । യേണാര നാഹീം ॥ ൪൫ ॥
ആശാ ധരിതാം പരമാര്ഥാചീ । ദുരാശാ തുടലീ സ്വാര്ഥാചീ ।
മ്ഹണോനി നൈരാശതാ സാധൂചീ । വോളഖണ ॥ ൪൬ ॥
മൃദപണേം ജൈസേ ഗഗന । തൈസേം സാധുചേം ലക്ഷണ ।
യാകരണേം സാധുവചന । കഠീണ നാഹീം ॥ ൪൭ ॥
സ്വരൂപാചാ സംയോഗീം । സ്വരൂപചി ജാലാ യോഗീ ।
യാകരണേം വീതരാഗീ । നിരംതര ॥ ൪൮ ॥
സ്ഥിതീ ബാണതാം സ്വരൂപാചീ । ചിംതാ സോഡീലീ ദേഹാചീ ।
യാകരണേം ഹോണാരാചീ । ചിംതാ നസേ ॥ ൪൯ ॥
സ്വരൂപീം ലാഗതാം ബുദ്ധീ । തുടേ അവഘീ ഉപാധീ ।
യാകാരണേം നിരോപാധീ । സാധുജന ॥ ൫൦ ॥
സാധു സ്വരൂപീംച രാഹേ । തേഥേം സംഗചി ന സാഹേ ।
മ്ഹണോനി സാധു തോ ന പാഹേ । മാനാപമാന ॥ ൫൧ ॥
അലക്ഷാസ ലാവീ ലക്ഷ । മ്ഹണോനി സാധു പരമ ദക്ഷ ।
വോഢൂം ജാണതീ കൈപക്ഷ । പരമാര്ഥാചാ ॥ ൫൨ ॥
സ്വരൂപീം ന സാഹേ മള । മ്ഹണോനി സാധു തോ നിര്മള ।
സാധു സ്വരൂപചി കേവള । മ്ഹണോനിയാം ॥ ൫൩ ॥
സകള ധര്മാമധേം ധര്മ । സ്വരൂപീം രാഹാണേം ഹാ സ്വധര്മ ।
ഹേംചി ജാണേം മുഖ്യ വര്മ । സാധുലക്ഷണാചേം ॥ ൫൪ ॥
ധരീതാം സാധൂചീ സംഗതീ । ആപഷാച ലാഗേ സ്വരൂപസ്ഥിതീ ।
സ്വരൂപസ്ഥിതീനേം ബാണതീ । ലക്ഷണേം ആംഗീം ॥ ൫൫ ॥
ഐസീം സാധൂചീം ലക്ഷണേം । ആംഗീം ബാണതീ നിരൂപണേം ।
പരംതു സ്വരൂപീം രാഹാണേം । നിരംതര ॥ ൫൬ ॥
നിരംതര സ്വരൂപീം സാഹാതാം । സ്വരൂപചി ഹോഈജേ തത്ത്വതാം ।
മഗ ലക്ഷണേം ആംഗീം ബാണതാം । വേള നാഹീം ॥ ൫൭ ॥
സ്വരൂപീം രാഹില്യാം മതീ । അവഗുണ അവഘേചി സാഡതീ ।
പരംതു യാസീ സത്സംഗതീ । നിരൂപണ പാഹിജേ ॥ ൫൮ ॥
സകള സൃഷ്ടീചാ ഠാഈം । അനുഭവ യേകചി നാഹീം ।
തോ ബോലിജേല സര്വഹി । പുഢിലേ സമാസീം ॥ ൫൯ ॥
കോണേം സ്ഥിതീനേം രാഹാതീ । കൈസാ അനുഭവ പാഹാതീ ।
രാമദാസ മ്ഹണേ ശ്രോതീം । അവധാന ദേണേം ॥ ൬൦ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ സിദ്ധലക്ഷണനാമ സമാസ നവവാ ॥
സമാസ ദഹാവാ : ശൂന്യത്വനിരസന ॥ ശ്രീരാമ ॥
ജനാചേ അനുഭവ പുസതാം । കളഹോ ഉഠില അവചിതാ ।
ഹാ കഥാകല്ലോള ശ്രോതാം । കൌതുകേം ഐകാവാ ॥ ൧ ॥
യേക മ്ഹണതീ ഹാ സംസാരു । കരിതാം പാവിജേ പൈലപാരു ।
ആപലാ നവ്ഹേ കീം ജോജാരു । ജീവ ദേവാചേ ॥ ൨ ॥
യേക മ്ഹണതീ ഹേം ന ഘഡേ । ലോഭ യേഊന ആംഗീം ജഡേ ।
പോടസ്തേം കരണേം ഘഡേ । സേവാ കുടുംബാചീ ॥ ൩ ॥
യേക മ്ഹണതീ സ്വഭാവേം । സംസാര കരാവാ സുഖേം നാവേം ।
കാംഹീം ദാന പുണ്യ കരാവേം । സദ്ഗതീകാരണേം ॥ ൪ ॥
യേക മ്ഹണതീ സംസാര ഖോടാ । വൈരാഗ്യേം ഘ്യാവാ ദേശവടാ ।
യേണേം സ്വര്ഗ്യലോകീംച്യാ വാടാ । മോകള്യാ ഹോതീ ॥ ൫ ॥
യേക മ്ഹണതീ കോഠേം ജാവേം । വേര്ഥചി കാസയാ ഹിംഡാവേം ।
ആപുലേം ആശ്രമീ അസാവേം । ആശ്രമധര്മ കരൂനീ ॥ ൬ ॥
യേക മ്ഹണതീ കൈംചാ ധര്മ । അവഘാ ഹോതസേ അധര്മ ।
യേ സംസാരീം നാനാ കര്മ । കരണേം ലാഗേ ॥ ൭ ॥
യേക മ്ഹണതീ ബഹുതാംപരീ । വാസനാ അസാവീ വരീ ।
യേണേംചി തരിജേ സംസാരീം । അനായാസേം ॥ ൮ ॥
യേക മ്ഹണതീ കാരണ ഭാവ । ഭാവേംചി പാവിജേ ദേവ ।
യേര ഹേം അവഘേംചി വാവ । ഗഥാഗോവീ ॥ ൯ ॥
യേക മ്ഹണതീ വഡിലേം ജീവീം । അവഘീം ദേവചി മാനാവീം ।
മായേബാപേം പൂജീത ജാവീം । യേകാഭാവേം ॥ ൧൦ ॥
യേക മ്ഹണതീ ദേവബ്രാഹ്മണ । ത്യാംചേം കരാവേം പൂജന ।
മായേബാപ നാരായേണ । വിശ്വജനാചാ ॥ ൧൧ ॥
യേക മ്ഹണതീ ശാസ്ത്ര പാഹാവേം । തേഥേം നിരോപിലേം ദേവേം ।
തേണേം പ്രമാണേംചി ജാവേം । പരലോകാസീ ॥ ൧൨ ॥
യേക മ്ഹണതീ അഹോ ജനാ । ശാസ്ത്ര പാഹാതാം പുരവേനാ ।
യാകാരണേം സാധുജനാ । ശരണ ജാവേം ॥ ൧൩ ॥
യേക മ്ഹണതീ സാംഡാ ഗോഠീ । വായാംചി കരിതാ ചാഉടീ ।
സര്വാംസ കാരണ പോടീം । ഭൂതദയാ അസാവീ ॥ ൧൪ ॥
യേക മ്ഹണതീ യേകചി ബരവേം । ആപുല്യാ ആചാരേം അസാവേം ।
അംതകാളീം നാമ ഘ്യാവേം । സര്വോത്തമാചേം ॥ ൧൫ ॥
യേക മ്ഹണതീ പുണ്യ അസേല । തരീച നാമ യേഈല ।
നാഹീം തരീ ഭുലീ പഡേല । അംതകാളീം ॥ ൧൬ ॥
യേക മ്ഹണതീ ജീത അസാവേ । തംവചി സാര്ഥക കരാവേം ।
യേക മ്ഹണതീ ഫിരാവേം । തിര്ഥാടണ ॥ ൧൭ ॥
യേക മ്ഹണതീ ഹേ അടാടീ । പാണീപാഷാണാചീ ഭേടീ ।
ചുബകള്യാ മാരിതാം ഹിംപുടീ । കാസാവിസ വ്ഹാവേം ॥ ൧൮ ॥
യേക മ്ഹണതീ സാംഡീ വാചാളീ । അഗാധ മഹിമാ ഭൂമംഡളീം ।
ദര്ശനമാത്രേം ഹോയ ഹോളീ । മാഹാപാതകാചീ ॥ ൧൯ ॥
യേക മ്ഹണതീ തീര്ഥ സ്വഭാവേം । കാരണ മന അവരാവേം ।
യേക മ്ഹണതീ കീര്തന കരാവേം । സാവകാസ ॥ ൨൦ ॥
യേക മ്ഹണതീ യോഗ ബരവാ । മുഖ്യ തോചി ആധീം സാധാവാ ।
ദേഹോ അമരചി കരാവാ । അകസ്മാത ॥ ൨൧ ॥
യേക മ്ഹണതീ ഐസേം കായേ । കാളവംചനാ കരൂം നയേ ।
യേക മ്ഹണതീ ധരാവീ സോയേ । ഭക്തിമാര്ഗാചീ ॥ ൨൨ ॥
യേക മ്ഹണതീ ജ്ഞാന ബരവേം । യേക മ്ഹണതീ സാധന കരാവേം ।
യേക മ്ഹണതീ മുക്ത അസാവേം । നിരംതര ॥ ൨൩ ॥
യേക മ്ഹണതീ അനര്ഗളാ । ധരീം പാപാചാ കംടാളാ ।
യേക മ്ഹണതീ രേ മോകളാ । മാര്ഗ ആമുചാ ॥ ൨൪ ॥
യേക മ്ഹണതീ ഹേം വിശേഷ । കരൂം നയേ നിംദാ ദ്വേഷ ।
യേക മ്ഹണതീ സാവകാസ । ദുഷ്ടസംഗ ത്യാഗാവാ ॥ ൨൫ ॥
യേക മ്ഹണതീ ജ്യാചേം ഖാവേം । ത്യാ സന്മുഖചി മരാവേം ।
തേണേം തത്കാളചി പാവാവേം । മോക്ഷപദ ॥ ൨൬ ॥
യേക മ്ഹണതീ സാംഡാ ഗോഠീ । ആധീം പാഹിജേ തേ രോടീ ।
മഗ കരാവീ ചാഉടീ । സാവകാസ ॥ ൨൭ ॥
യേക മ്ഹണതീ പാഉസ അസാവാ । മഗ സകള യോഗ ബരവാ ।
കാരണ ദുഷ്കാള ന പഡാവാ । മ്ഹണിജേ ബരേം ॥ ൨൮ ॥
യേക മ്ഹണതീ തപോനിധീ । ഹോതാം വോളതീ സകള സിദ്ധീ ।
യേക മ്ഹണതീ രേ ആധീം । ഇംദ്രപദ സാധാവേം ॥ ൨൯ ॥
യേക മ്ഹണതീ ആഗമ പാഹാവാ । വേതാള പ്രസന്ന കരൂന ഘ്യാവാ ।
തേണേം പാവിജേ ദേവാ । സ്വര്ഗലോകീം ॥ ൩൦ ॥
യേക മ്ഹണതീ അഘോരമംത്ര । തേണേം ഹോഈജേ സ്വതംത്ര ।
ശ്രീഹരീ ജയേചാ കളത്ര । തേചി വോളേ ॥ ൩൧ ॥
തീ ലാഗലേ സര്വ ധര്മ । തേഥേം കൈംചേം ക്രിയാകര്മ ।
യേക മ്ഹണതീ കുകര്മ । തിച്യാ മദേ ॥ ൩൨ ॥
യേക മ്ഹണതീ യേക സാക്ഷപ । കരാവാ മൃത്യംജയാചാ ജപ ।
തേണേം ഗുണേം സര്വ സംകല്പ । സിദ്ധീതേം പാവതീ ॥ ൩൩ ॥
യേക മ്ഹണതീ ബടു ഭൈരവ । തേണേം പാവിജേ വൈഭവ ।
യേക മ്ഹണതീ ഝോടിംഗ സര്വ । പുര്വിതസേ ॥ ൩൪ ॥
യേക മ്ഹണതീ കാളീ കംകാളീ । യേക മ്ഹണതീ ഭദ്രകാളീ ।
യേക മ്ഹണതീ ഉചിഷ്ട ചാംഡാളീ । സാഹേം കരാവീ ॥ ൩൫ ॥
യേക മ്ഹണതീ വിഘ്നഹര । യേക മ്ഹണതീ ഭോളാ ശംകര ।
യേക മ്ഹണതീ സത്വര । പാവേ ഭഗവതീ ॥ ൩൬ ॥
യേക മ്ഹണതീ മല്ലാരീ । സത്വരചി സഭാഗ്യ കരീ ।
യേക മ്ഹണതീ മാഹാ ബരീ । ഭക്തി വേംകടേശാചീ ॥ ൩൭ ॥
യേക മ്ഹണതീ പൂര്വ ഠേവാ । യേക മ്ഹണതീ പ്രേത്ന കരാവാ ।
യേക മ്ഹണതീ ഭാര ഘാലാവാ । ദേവാച വരീ ॥ ൩൮ ॥
യേക മ്ഹണതീ ദേവ കൈംചാ । അംതചി പാഹാതോ ഭല്യാംചാ ।
യേക മ്ഹണതീ ഹാ യുഗാചാ । യുഗധര്മ ॥ ൩൯ ॥
യേക ആശ്ചീര്യ മാനിതീ । യേക വിസ്മയോ കരിതീ ।
യേക കംടാളോന മ്ഹണതീ । കായേ ഹോഈല തേം പാഹാവേം ॥ ൪൦ ॥
ഐസേ പ്രപംചിക ജന । ലക്ഷണേം സാംഗതാം ഗഹന ।
പരംതു കാംഹീം യേക ചിന്ഹ । അല്പമാത്ര ബോലിലോം ॥ ൪൧ ॥
ആതാം അസോ ഹാ സ്വഭാവ । ജ്ഞാത്യാംചാ കൈസാ അനുഭവ ।
തോഹി സാംഗിജേല സര്വ । സാവധ ഐകാ ॥ ൪൨ ॥
യേക മ്ഹണതീ കരാവീ ഭക്തീ । ശ്രീഹരീ ദേഈല സദ്ഗതീ ।
യേക മ്ഹണതീ ബ്രഹ്മപ്രാപ്തീ । കര്മേംചി ഹോയേ ॥ ൪൩ ॥
യേക മ്ഹണതീ ഭോഗ സുടേനാ । ജ്ന്മമരണ ഹേം തുടേനാ ।
യേക മ്ഹണതീ ഉര്മീ നാനാ । അജ്ഞാനാച്യാ ॥ ൪൪ ॥
യേക മ്ഹണതീ സര്വ ബ്രഹ്മ । തേഥേം കൈംചേം ക്രിയാകര്മ ।
യേക മ്ഹണതീ ഹാ അധര്മ । ബോലോംചി നയേ ॥ ൪൫ ॥
യേക മ്ഹണതീ സര്വ നാസേം । ഉരലേം തേംചി ബ്രഹ്മ അസേ ।
യേക മ്ഹണതീ ഐസേം നസേ । സമാധാന ॥ ൪൬ ॥
സര്വബ്രഹ്മ കേവള ബ്രഹ്മ । ദോനീ പൂര്വപക്ഷാചേ ഭ്രമ ।
അനുഭവാചേം വേഗളേം വര്മ । മ്ഹണതീ യേക ॥ ൪൭ ॥
യേക മ്ഹണതീ ഹേം ന ഘഡേ । അനുര്വാച്യ വസ്തു ഘഡേ ।
ജേം ബോലതാം മോന്യ പഡേ । വേദശാസ്ത്രാംസീ ॥ ൪൮ ॥
തവ ശ്രോതാ അനുവാദലാ । മ്ഹണേ നിശ്ചയേ കോണ കേലാ ।
സിദ്ധാംതമതേം അനുഭവാലാ । ഉരീ കൈംചീ ॥ ൪൯ ॥
അനുഭവ ദേഹീം വേഗളാലേ । ഹേം പൂര്വീച ബോലിലേം ।
ആതാം കാംഹീം യേക കേലേം । നവചേ കീം ॥ ൫൦ ॥
യേക സാക്ഷത്വേം വര്തതീ । സാക്ഷീ വേഗളാചി മ്ഹണതീ ।
ആപണ ദൃഷ്ടാ ഐസീ സ്ഥിതീ । സ്വാനുഭവാചീ ॥ ൫൧ ॥
ദൃശ്യാപാസൂന ദ്രഷ്ടാ വേഗളാ । ഐസീ അലിപ്തപണാചീ കളാ ।
ആപണ സാക്ഷത്വേം നിരാളാ । സ്വാനുഭവേ ॥ ൫൨ ॥
സകള പദാര്ഥ ജാണതാം । തോ പദാര്ഥാഹൂന പര്താ ।
ദേഹീം അസോനീ അലിപ്തതാ । സഹജചി ജാലീ ॥ ൫൩ ॥
യേക ഐസേം സ്വാനുഭവേം । മ്ഹണതീ സാക്ഷത്വേം വര്താവേം ।
ദൃശ്യ അസോനി വേഗളേം വ്ഹാവേം । ദ്രഷ്ടേപണേം ॥ ൫൪ ॥
യേക മ്ഹണതീ നാഹീം ഭേദ । വസ്തു ഠാഈംചീ അഭേദ ।
തേഥേം കൈംചാ മതിമംദ ദ്രഷ്ടാ ആണിലാ ॥ ൫൫ ॥
അവഘീ സാകരചി സ്വഭാവേം । തേഥേം കഡു കായ നിവഡാവേം ।
ദ്രഷ്ടാ കൈംചാ സ്വാനുഭവേം । അവഘേംചി ബ്രഹ്മ ॥ ൫൬ ॥
പ്രപംച പരബ്രഹ്മ അഭേദ । ഭേദവാദീ മാനിതീ ഭേദ ।
പരീ ഹാ ആത്മാ സ്വാനംദ । ആകാരലാ ॥ ൫൭ ॥
വിഘുരലേം തുപ ഥിജലേം । തൈസേം നിര്ഗുണചി ഗുണാ ആലേം ।
തേഥേം കായ വേഗളേം കേലേം । ദ്രഷ്ടേപണേം ॥ ൫൮ ॥
മ്ഹണൌനി ദ്രഷ്ടാ ആണീ ദൃശ്യ । അവഘാ യേകചി ജഗദീശ ।
ദ്രഷ്ടേപണാചേ സായാസ । കാസയാസീ ॥ ൫൯ ॥
ബ്രഹ്മചി ആകാരലേം സര്വ । ഐസാ യേകാംചാ അനുഭവ ।
ഐസേ ഹേ ദോനീ സ്വഭാവ । നിരോപിലേ ॥ ൬൦ ॥
അവഘാ ആത്മാ ആകാരാഅ । ആപണ ഭിന്ന കൈംചാ ഉരലാ ।
ദുസരാ അനുഭവ ബോലിലാ । ഐസിയാപരീ ॥ ൬൧ ॥
ഐക തിസരാ അനുഭവ । പ്രപംച സാരൂനിയാം സര്വ ।
കാംഹീം നാഹീം തോചി ദേവ । ഐസേം മ്ഹണതീ ॥ ൬൨ ॥
ദൃശ്യ അവഘേം വേഗളേം കേലേം । കേവള അദൃശ്യചി ഉരലേം ।
തേംചി ബ്രഹ്മ അനുഭവിലേം । മ്ഹണതീ യേക ॥ ൬൩ ॥
പരീ തേം ബ്രഹ്മ മ്ഹണോം നയേ । ഉപായാസാരിഖാ അപായേ ।
സുന്യത്വാസ ബ്രഹ്മ കായേ । മ്ഹണോം യേഈല ॥ ൬൪ ॥
ദൃശ്യ അവഘേം വോലാംഡിലേം । അദൃശ്യ സുന്യത്വീം പഡിലേം ।
ബ്രഹ്മ മ്ഹണൌനി മുരഡലേം । തേഥുനിച മാഗേ ॥ ൬൫ ॥
ഇകഡേ ദൃശ്യ തികഡേ ദേവ । മധ്യേം സുന്യത്വാചാ ഠാവ ।
തയാസ മംദബുദ്ധിസ്തവ । പ്രാണീ ബ്രഹ്മ മ്ഹണേ ॥ ൬൬ ॥
രായാസ നാഹീം വോളഖിലേം । സേവകാസ രാവസേം കല്പിലേം ।
പരീ തേം അവഘേം വേര്ഥ ഗേലേം । രാജാ ദേഖതാം ॥ ൬൭ ॥
തൈസേം സുന്യത്വ കല്പിലേം ബ്രഹ്മ । പുഢേം ദേഖതാം പരബ്രഹ്മ ।
സുന്യത്വചാ അവഘാ ഭ്രമ । തുടോന ഗേലാ ॥ ൬൮ ॥
പരീ ഹാ സൂക്ഷ്മ ആഡതാളാ । വാരീ വിവേകേം വേഗളാ ।
ജൈസേം ദുഗ്ധ ഘേഊന ജളാ । രാജഹംസ സാംഡീ ॥ ൬൯ ॥
ആധീം ദൃശ്യാ സോഡിലേം । മഗ സുന്യത്വ വോലാംഡിലേം ।
മൂളമായേപരതേം ദേഖിലേം । പരബ്രഹ്മ ॥ ൭൦ ॥
വേഗളേപണേം പാഹാണേം ഘഡേ । തേണേം വൃത്തി സുന്യത്വീം പഡേ ।
പോടീം സംദേഹ പവാഡേ । സുന്യത്വാചാ ॥ ൭൧ ॥
ഭിന്നപണേം അനുഭവിലേം । തയാസ സുന്യ ഐസേം ബോലിലേം ।
വസ്തു ലക്ഷിതാം അഭിന്ന ജാലേം । പാഹിജേ ആധീം ॥ ൭൨ ॥
വസ്തു ആപണചി ഹോണേം । ഐസേം വസ്തുചേം പാഹാണേം ।
നിശ്ചയേംസീം ഭിന്നപണേം । സുന്യത്വ ലാഭേ ॥ ൭൩ ॥
യാകാരണേം സുന്യ കാംഹീം । പരബ്രഹ്മ ഹോണാര നാഹീം ।
വസ്തുരൂപ ഹോഊന പാഹീം । സ്വാനുഭവേം ॥ ൭൪ ॥
ആപണ വസ്തു സിദ്ധചി ആഹേ । മന മീ ഐസേം കല്പൂം നയേ ।
സാധു സാംഗതീ ഉപായേ । തൂംചി ആത്മാ ॥ ൭൫ ॥
മന മീ ഐസേം നാഥിലേം । സംതീം നാഹീം നിരോപിലേം ।
മാനാവേം കോണാച്യാ ബോലേം । മന മീ ഐസേം ॥ ൭൬ ॥
സംതവചനീം ഠേവിതാം ഭാവേ । തോചി ശുദ്ധ സ്വാനുഭവ ।
മനാചാ തൈസാച സ്വഭാവ । ആപണ വസ്തു ॥ ൭൭ ॥
ജയാചാ ഘ്യാവാ അനുഭവ । തോചി ആപണ നിരാവേവ ।
ആപുലാ ഘേതീ അനുഭവ । വിശ്വജന ॥ ൭൮ ॥
ലോഭീ ധന സാധൂം ഗേലേ । തംവ തേ ലോഭീ ധനചി ജാലേ ।
മഗ ഭാഗ്യപുരുഷീം ഭോഗിലേം । സാവകാസ ॥ ൭൯ ॥
തൈസേം ദേഹബുദ്ധീ സോഡിതാം । സാധകാസ ജാലേം തത്വതാ ।
അനുഭവാചീ മുഖ്യ വാര്താ । തേ ഹേ ഐസീ ॥ ൮൦ ॥
ആപണ വസ്തു മുളീം യേക । ഐസാ ജ്ഞാനാചാ വിവേക ।
യേഥൂന ഹാ ജ്ഞാനദശക । സംപൂര്ണ ജാലാ ॥ ൮൧ ॥
ആത്മജ്ഞാന നിരോപിലേം । യേഥാമതീനേം ബോലിലേം ।
ന്യൂനപര്ണ ക്ഷ്മാ കേലേം । പാഹിജേ ശ്രോതീം ॥ ൮൨ ॥
ഇതി ശ്രീദാസബോധേ ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ സുന്യത്വനിര്ശനനാമ സമാസ ദഹാവാ ॥
॥ ദശക ആഠവാ സമാപ്ത ॥

Explore More