Self-Realized Soul (Atman)

ధన్యాష్టకమ్

(Dhanyashtakam in Telugu)

Adi Shankaracharya

Dhanyashtakam is a profound philosophical composition attributed to Adi Shankaracharya, the legendary exponent of Advaita Vedanta. Unlike stotras dedicated to a specific personal deity, this hymn celebrates the state of the Jivanmukta, or the soul liberated while still living. Through eight verses, the text describes the characteristics of those who have transcended worldly attachments, sensory desires, and the cycle of ignorance. Chanting Dhanyashtakam serves as a meditative practice that helps the seeker align their consciousness with the ultimate truth of the Self, fostering inner peace, detachment from material suffering, and clarity of spiritual purpose.

(ప్రహర్షణీవృత్తమ్ -)

తజ్జ్ఞానం ప్రశమకరం యదిన్ద్రియాణాం
తజ్జ్ఞేయం యదుపనిషత్సు నిశ్చితార్థమ్ ।
తే ధన్యా భువి పరమార్థనిశ్చితేహాః
శేషాస్తు భ్రమనిలయే పరిభ్రమన్తః ॥ 1॥
(వసన్తతిలకావృత్తమ్ -)
ఆదౌ విజిత్య విషయాన్మదమోహరాగ-
ద్వేషాదిశత్రుగణమాహృతయోగరాజ్యాః ।
జ్ఞాత్వా మతం సమనుభూయపరాత్మవిద్యా-
కాన్తాసుఖం వనగృహే విచరన్తి ధన్యాః ॥ 2॥
త్యక్త్వా గృహే రతిమధోగతిహేతుభూతామ్
ఆత్మేచ్ఛయోపనిషదర్థరసం పిబన్తః ।
వీతస్పృహా విషయభోగపదే విరక్తా
ధన్యాశ్చరన్తి విజనేషు విరక్తసఙ్గాః ॥ 3॥
త్యక్త్వా మమాహమితి బన్ధకరే పదే ద్వే
మానావమానసదృశాః సమదర్శినశ్చ ।
కర్తారమన్యమవగమ్య తదర్పితాని
కుర్వన్తి కర్మపరిపాకఫలాని ధన్యాః ॥ 4॥
త్యక్త్వీషణాత్రయమవేక్షితమోక్షమర్గా
భైక్షామృతేన పరికల్పితదేహయాత్రాః ।
జ్యోతిః పరాత్పరతరం పరమాత్మసఞ్జ్ఞం
ధన్యా ద్విజారహసి హృద్యవలోకయన్తి ॥ 5॥
నాసన్న సన్న సదసన్న మహసన్నచాణు
న స్త్రీ పుమాన్న చ నపుంసకమేకబీజమ్ ।
యైర్బ్రహ్మ తత్సమముపాసితమేకచిత్తైః
ధన్యా విరేజురిత్తరేభవపాశబద్ధాః ॥ 6॥
అజ్ఞానపఙ్కపరిమగ్నమపేతసారం
దుఃఖాలయం మరణజన్మజరావసక్తమ్ ।
సంసారబన్ధనమనిత్యమవేక్ష్య ధన్యా
జ్ఞానాసినా తదవశీర్య వినిశ్చయన్తి ॥ 7॥
శాన్తైరనన్యమతిభిర్మధురస్వభావైః
ఏకత్వనిశ్చితమనోభిరపేతమోహైః ।
సాకం వనేషు విజితాత్మపదస్వరుపం
తద్వస్తు సమ్యగనిశం విమృశన్తి ధన్యాః ॥ 8॥
(మాలినీవృత్తమ్ -)
అహిమివ జనయోగం సర్వదా వర్జయేద్యః
కుణపమివ సునారీం త్యక్తుకామో విరాగీ ।
విషమివ విషయాన్యో మన్యమానో దురన్తాన్
జయతి పరమహంసో ముక్తిభావం సమేతి ॥ 9॥
(శార్దూలవిక్రీడితవృత్తమ్ -)
సమ్పూర్ణం జగదేవ నన్దనవనం సర్వేఽపి కల్పద్రుమా
గాఙ్గం వరి సమస్తవారినివహః పుణ్యాః సమస్తాః క్రియాః ।
వాచః ప్రాకృతసంస్కృతాః శ్రుతిశిరోవారాణసీ మేదినీ
సర్వావస్థితిరస్య వస్తువిషయా దృష్టే పరబ్రహ్మణి ॥ 10॥
॥ ఇతి శ్రీమద్ శఙ్కరాచార్యవిరచితం ధన్యాష్టకం సమాప్తమ్ ॥

Explore More