arjuna uvāca:
jyāyasī cet karmaṇaste matā buddhirjanārdana |
tat kiṃ karmaṇi ghore māṃ niyojayasi keśava || 1 ||
jyāyasī cet karmaṇaste matā buddhirjanārdana |
tat kiṃ karmaṇi ghore māṃ niyojayasi keśava || 1 ||
maga āikā arjuneṃ mhaṇitaleṃ | devā tumhīṃ jeṃ vākya bolile |
teṃ nikeṃ myāṃ parisaleṃ | kamal̤āpatī || 1 ||
teṃ nikeṃ myāṃ parisaleṃ | kamal̤āpatī || 1 ||
tetha karma āṇi kartā | urecinā pāhatāṃ |
aiseṃ mata tujheṃ anaṃtā | niścita jarī || 2 ||
aiseṃ mata tujheṃ anaṃtā | niścita jarī || 2 ||
tarī māteṃ kevī harī | mhaṇasī pārthā saṃgrāmu karīṃ |
iye lājasīnā mahāghorīṃ | karmīṃ sutā || 3 ||
iye lājasīnā mahāghorīṃ | karmīṃ sutā || 3 ||
hāṃ gā karma tūṃci aśeṣa | nirākārāsī niḥśeṣa |
tarī majakaravīṃ heṃ hiṃsaka | kāṃ karavisī tūṃ || 4 ||
tarī majakaravīṃ heṃ hiṃsaka | kāṃ karavisī tūṃ || 4 ||
tarīṃ heṃci vicārīṃ hṛṣīkeśā | tūṃ mānu desī karmaleśā |
āṇi yesaṇī he hiṃsā | karavita ahāsī || 5 ||
āṇi yesaṇī he hiṃsā | karavita ahāsī || 5 ||
vyāmiśreṇeva vākyena buddhiṃ mohayasīva me |
tadekaṃ vada niścitya yena śreyo'hamāpnuyām || 2 ||
tadekaṃ vada niścitya yena śreyo'hamāpnuyām || 2 ||
devā tuvāṃci aiseṃ bolāveṃ | tarī āmhīṃ neṇatīṃ kāya karāveṃ |
ātā saṃpale mhaṇe pāṃ āghaveṃ | vivekāce || 6 ||
ātā saṃpale mhaṇe pāṃ āghaveṃ | vivekāce || 6 ||
hāṃ gā upadeśu jarī aisā | tarī apabhraṃśu to kaisā |
ātāṃ puralā āmhāṃ dhiṃvasā | ātmabodhācā || 7 ||
ātāṃ puralā āmhāṃ dhiṃvasā | ātmabodhācā || 7 ||
vaidyu pathya vārūni jāye | maga jarī āpaṇaci viṣa suye |
tarī rogiyā kaiseni jiye | sāṃge maja || 8 ||
tarī rogiyā kaiseni jiye | sāṃge maja || 8 ||
jaise āṃdhal̤e suīje āvhāṃṭā | kāṃ mājavaṇa dīje markaṭā |
taisā upadeśu hā gomaṭā | voḍhavalā āmhāṃ || 9 ||
taisā upadeśu hā gomaṭā | voḍhavalā āmhāṃ || 9 ||
mī ādhīṃci kāṃhī neṇeṃ | varī kaval̤iloṃ moheṃ yeṇeṃ |
kṛṣṇā viveku yā kāraṇeṃ | pusilā tuja || 10 ||
kṛṣṇā viveku yā kāraṇeṃ | pusilā tuja || 10 ||
taṃva tujhī ekekī navāī | etha upadeśāmājīṃ gāṃvāī |
tarī anusaraliyā kāī | aiseṃ kīje || 11 ||
tarī anusaraliyā kāī | aiseṃ kīje || 11 ||
āmhīṃ tanumanujīveṃ | tujhiyā bolā voṭaṃgāveṃ |
āṇi tuvāṃci aiseṃ karāveṃ | tarī saraleṃ mhaṇe || 12 ||
āṇi tuvāṃci aiseṃ karāveṃ | tarī saraleṃ mhaṇe || 12 ||
ātāṃ aisiyāparī bodhisī | tarī nikeṃ āmhāṃ karisī |
etha jñānācī āsa kāyasī | arjuna mhaṇe || 13 ||
etha jñānācī āsa kāyasī | arjuna mhaṇe || 13 ||
tarī ye jāṇivece kīra saraleṃ | parī āṇika eka aseṃ jāhaleṃ |
jeṃ thiteṃ heṃ ḍahul̤aleṃ | mānasa mājheṃ || 14 ||
jeṃ thiteṃ heṃ ḍahul̤aleṃ | mānasa mājheṃ || 14 ||
tevīṃci kṛṣṇā heṃ tujheṃ | caritra kāṃhīṃ neṇije |
jarī citta pāhasī mājheṃ | yeṇe miṣeṃ || 15 ||
jarī citta pāhasī mājheṃ | yeṇe miṣeṃ || 15 ||
nā tarī jhakavitu āhāsī māteṃ | kī tatvaci kathileṃ dhvaniteṃ |
he avagamatāṃ niruteṃ | jāṇavenā || 16 ||
he avagamatāṃ niruteṃ | jāṇavenā || 16 ||
mhaṇoni āikeṃ devā | hā bhāvārthu ātāṃ na bolāvā |
maja viveku sāṃgāvā | marhāṭā jī || 17 ||
maja viveku sāṃgāvā | marhāṭā jī || 17 ||
mī atyaṃta jaḍa aseṃ | parī aisāhī nikeṃ pariyaseṃ |
kṛṣṇā bolāveṃ tuvāṃ taiseṃ | ekaniṣṭha || 18 ||
kṛṣṇā bolāveṃ tuvāṃ taiseṃ | ekaniṣṭha || 18 ||
dekheṃ rogāteṃ jiṇāveṃ | auṣadha tarī dyāveṃ |
parī teṃ atirucya vhāveṃ | madhura jaiseṃ || 19 ||
parī teṃ atirucya vhāveṃ | madhura jaiseṃ || 19 ||
taiseṃ sakal̤ārthabharita | tatva sāṃgāve ucita |
parī bodhe mājheṃ citta | jayāparī || 20 ||
parī bodhe mājheṃ citta | jayāparī || 20 ||
devā tuja aisā nijaguru | āṇi ārtīdhaṇī kāṃ na karūṃ |
etha bhīḍa kavaṇācī dharūṃ | tūṃ māya āmucī || 21||
etha bhīḍa kavaṇācī dharūṃ | tūṃ māya āmucī || 21||
hāṃ gā kāmadhenūceṃ dubhateṃ | deveṃ jāhaleṃ jarī āpaiteṃ |
tarī kāmanecī kāṃ tetheṃ | vānī kīje || 22 ||
tarī kāmanecī kāṃ tetheṃ | vānī kīje || 22 ||
jarī ciṃtāmaṇi hātāṃ caḍhe | tarī vāṃchece kavaṇa sāṃkaḍe |
kāṃ āpuleni suravāḍeṃ | icchāveṃ nā || 23 ||
kāṃ āpuleni suravāḍeṃ | icchāveṃ nā || 23 ||
dekheṃ amṛtasiṃdhūteṃ ṭhākāveṃ | maga tahānā jarī phuṭāveṃ |
maga sāyāsu kāṃ karāve | māgīla te || 24 ||
maga sāyāsu kāṃ karāve | māgīla te || 24 ||
taisā janmāṃtarī bahutīṃ | upāsitā lakṣmīpatī |
tūṃ daiveṃ āji hātīṃ | jāhalāsī jarī || 25 ||
tūṃ daiveṃ āji hātīṃ | jāhalāsī jarī || 25 ||
tarī āpuleyā savesā | kāṃ na magāvāsī pareśā |
devā sukāl̤u hā mānasā | pāhalā ase || 26 ||
devā sukāl̤u hā mānasā | pāhalā ase || 26 ||
dekheṃ sakal̤ārtīceṃ jiyāleṃ | āji puṇya yaśāsi āleṃ |
he manoratha jahāle | vijayī mājhe || 27 ||
he manoratha jahāle | vijayī mājhe || 27 ||
jī jī paramamaṃgal̤adhāmā | devadevottamā |
tūṃ svādhīna āji āmhāṃ | mhaṇaūniyāṃ || 28 ||
tūṃ svādhīna āji āmhāṃ | mhaṇaūniyāṃ || 28 ||
jaisāṃ mātecāṃ ṭhāyīṃ | apatyā anavasaru nāhīṃ |
stanyālāgūni pāhīṃ | jiyāparī || 29 ||
stanyālāgūni pāhīṃ | jiyāparī || 29 ||
taiseṃ devā tūṃte | pusijataseṃ āvaḍe teṃ |
āpuleni ārteṃ | kṛpānidhi || 30 ||
āpuleni ārteṃ | kṛpānidhi || 30 ||
tarī pāratrikīṃ hita | āṇi ācaritāṃ tarī ucita |
te sāṃgeṃ eka niścita | pārthu mhaṇe || 31 ||
te sāṃgeṃ eka niścita | pārthu mhaṇe || 31 ||
śrībhagavānuvāca: loke'smin dvividhā niṣṭhā purā proktā mayā'nagha |
jñānayogena sāṃkhyānāṃ karmayogena yogināṃ || 3 ||
jñānayogena sāṃkhyānāṃ karmayogena yogināṃ || 3 ||
yā bolā acyutu | mhaṇatase vismitu |
arjunā hā dhvanitu | abhiprāvo || 32 ||
arjunā hā dhvanitu | abhiprāvo || 32 ||
je buddhiyogu sāṃgatāṃ | sāṃkhyamatasaṃsthā |
prakaṭilī svabhāvatā | prasaṃge āmhīṃ || 33 ||
prakaṭilī svabhāvatā | prasaṃge āmhīṃ || 33 ||
to uddeśu tūṃ neṇasī | mhaṇoni kṣobhalāsi vāyāṃci |
tarī ātā jāṇa myāṃci | ukta donhī || 34 ||
tarī ātā jāṇa myāṃci | ukta donhī || 34 ||
avadhārīṃ vīraśreṣṭhā | yeṃ lokīṃ yā donhī niṣṭhā |
majacipāsūni pragaṭā | anādisiddhā || 35 ||
majacipāsūni pragaṭā | anādisiddhā || 35 ||
eku jñānayogu mhaṇije | jo sāṃkhyīṃ anuṣṭhīje |
jetha ol̤akhīsaveṃ pāvije | tadrūpatā || 36 ||
jetha ol̤akhīsaveṃ pāvije | tadrūpatā || 36 ||
eka karmayogu jāṇa | jetha sādhakajana nipuṇa |
hovūniyā nirvāṇa | pāvatī vel̤e || 37 ||
hovūniyā nirvāṇa | pāvatī vel̤e || 37 ||
he mārgu tarī donī | pari ekavaṭatī nidānīṃ |
jaise siddhasādhyabhojanīṃ | tṛpti ekī || 38 ||
jaise siddhasādhyabhojanīṃ | tṛpti ekī || 38 ||
kāṃ pūrvāpara saritā | bhinnā disatī pāhatāṃ |
maga siṃdhūmil̤aṇīṃ aikyatā | pāvatī śekhīṃ || 39 ||
maga siṃdhūmil̤aṇīṃ aikyatā | pāvatī śekhīṃ || 39 ||
taisīṃ donī ye mateṃ | sūcitī ekā kāraṇāteṃ |
parī upāsti te yogyate – | ādhīna ase || 40 ||
parī upāsti te yogyate – | ādhīna ase || 40 ||
dekheṃ utplavanāsarisā | pakṣī phal̤āsi jhoṃbe jaisā |
sāṃgeṃ naru kevīṃ taisā | pāve vegāṃ || 41 ||
sāṃgeṃ naru kevīṃ taisā | pāve vegāṃ || 41 ||
to hal̤ūhal̤ū ḍhāl̤eṃḍhāl̤eṃ | ketukeni eke vel̤e |
mārgāceni bal̤eṃ | niścita ṭhākī || 42 ||
mārgāceni bal̤eṃ | niścita ṭhākī || 42 ||
taiseṃ dekha pāṃ vihaṃgamamateṃ | adhiṣṭhūni jñānāteṃ |
sāṃkhya sadya mokṣāteṃ | ākal̤itī || 43 ||
sāṃkhya sadya mokṣāteṃ | ākal̤itī || 43 ||
yera yogiye karmādhāreṃ | vihiteṃci nijācāreṃ |
pūrṇatā avasareṃ | pāvateṃ hotī || 44 ||
pūrṇatā avasareṃ | pāvateṃ hotī || 44 ||
na karmaṇāmanārabhān naiṣkarmyaṃ puruṣo'śnute |
na ca saṃnyasanādeva siddhiṃ samādhigacchati || 4 ||
na ca saṃnyasanādeva siddhiṃ samādhigacchati || 4 ||
vāṃconi karmāraṃbha ucita | na karitāṃci siddhavata |
karmahīnā niścita | hoījenā || 45 ||
karmahīnā niścita | hoījenā || 45 ||
kāṃ prāptakarma sāṃḍije | yetuleni naiṣkarmyā hoīje |
heṃ arjunā vāyāṃ bolije | mūrkhapaṇeṃ || 46 ||
heṃ arjunā vāyāṃ bolije | mūrkhapaṇeṃ || 46 ||
sāṃgeṃ pailatīrā jāveṃ | aiseṃ vyasana kāṃ jetha pāve |
tetha nāveteṃ tyajāveṃ | ghaḍe kevīṃ || 47 ||
tetha nāveteṃ tyajāveṃ | ghaḍe kevīṃ || 47 ||
nā tarī tṛpti icchije | tarī kaiseni pāku na kīje |
kīṃ siddhuhī na sevije | kevīṃ sāṃgeṃ || 48 ||
kīṃ siddhuhī na sevije | kevīṃ sāṃgeṃ || 48 ||
jaṃva nirārtatā nāhīṃ | taṃva vyāpāru ase pāhīṃ |
maga saṃtuṣṭīcāṃ ṭhāyīṃ | kuṃṭhe sahajeṃ || 49 ||
maga saṃtuṣṭīcāṃ ṭhāyīṃ | kuṃṭhe sahajeṃ || 49 ||
mhaṇoni āikeṃ pārthā | jayā naiṣkarmyapadīṃ āsthā |
tayā ucita karma sarvathā | tyājya nohe || 50 ||
tayā ucita karma sarvathā | tyājya nohe || 50 ||
āṇi āpulāliyā cāḍe | āpādile he māṃḍe |
kīṃ tyajileṃ heṃ karma sāṃḍe | aiseṃ āhe || 51 ||
kīṃ tyajileṃ heṃ karma sāṃḍe | aiseṃ āhe || 51 ||
heṃ vāyāci sairā bolije | ukalu tarī dekhoṃ pāhije |
parī tyajitāṃ karma na tyaje | nibhrāṃta mānī || 52 ||
parī tyajitāṃ karma na tyaje | nibhrāṃta mānī || 52 ||
na hi kaścit kṣaṇamapi jātu tiṣṭhatyakarmakṛt |
kāryate hyavaśaḥ karma sarvaḥ prakṛtijaiguṇaiḥ || 5 ||
kāryate hyavaśaḥ karma sarvaḥ prakṛtijaiguṇaiḥ || 5 ||
jaṃva prakṛtīceṃ adhiṣṭhāna | taṃva sāṃḍī māṃḍī heṃ ajñāna |
ji ceṣṭā guṇādhīna | āpaisī ase || 53 ||
ji ceṣṭā guṇādhīna | āpaisī ase || 53 ||
dekheṃ vihita karma jetuleṃ | teṃ sal̤eṃ jarī vosaṃḍileṃ |
tarī svabhāva kāya nimāle | iṃdriyāṃce || 54 ||
tarī svabhāva kāya nimāle | iṃdriyāṃce || 54 ||
sāṃge śravaṇīṃ aikāveṃ ṭheleṃ | kī netrīce teja geleṃ |
heṃ nāsāraṃdhra bujhāleṃ | parimal̤u neghe || 55 ||
heṃ nāsāraṃdhra bujhāleṃ | parimal̤u neghe || 55 ||
nā tarī prāṇāpānagati | kī nirvikalpa jāhalī mati |
kī kṣudhātṛṣādi ārti | khuṃṭaliyā || 56 ||
kī kṣudhātṛṣādi ārti | khuṃṭaliyā || 56 ||
he svapnāvabodhu ṭhele | kīṃ caraṇa cālo visarale |
he aso kāya nimāle | janmamṛtyū || 57 ||
he aso kāya nimāle | janmamṛtyū || 57 ||
heṃ na ṭhakeci jarī kāṃhī | tarī sāṃḍile teṃ kāyī |
mhaṇoni karmatyāgu nāhī | prakṛtimaṃtāṃ || 58 ||
mhaṇoni karmatyāgu nāhī | prakṛtimaṃtāṃ || 58 ||
karma parādhīnapaṇe | nipajatase prakṛtiguṇeṃ |
yerīṃ dharīṃ mokalīṃ aṃtaḥkaraṇeṃ | vāhije vāyāṃ || 59 ||
yerīṃ dharīṃ mokalīṃ aṃtaḥkaraṇeṃ | vāhije vāyāṃ || 59 ||
dekheṃ rathīṃ ārūḍhije | maga niścal̤ā baisije |
maga cal̤ā hoūni hiṃḍije | parataṃtrā || 60 ||
maga cal̤ā hoūni hiṃḍije | parataṃtrā || 60 ||
kāṃ ucalileṃ vāyuvaśeṃ | cal̤eṃ śuṣka patra jaiseṃ |
niceṣṭa ākāśe | paribhrame || 61 ||
niceṣṭa ākāśe | paribhrame || 61 ||
taiseṃ prakṛtiādhāreṃ | karmeṃdriyavikāreṃ |
miṣkarmyuhī vyāpāre | niraṃtara || 62 ||
miṣkarmyuhī vyāpāre | niraṃtara || 62 ||
mhaṇaūni saṃgu jaṃva prakṛticā | taṃva tyāgu na ghaḍe karmācā |
aisiyāhi karūṃ mhaṇatī tayāṃcā | āgrahoci ureṃ || 63 ||
aisiyāhi karūṃ mhaṇatī tayāṃcā | āgrahoci ureṃ || 63 ||
karmeṃdriyāṇi saṃyamya ya āste manasā smaran |
iṃdriyārthān vimūḍhātmā mithyācāraḥ sa ucayate || 6 ||
iṃdriyārthān vimūḍhātmā mithyācāraḥ sa ucayate || 6 ||
je ucita karma sāṃḍitī | maga naiṣkarmya hoūṃ pāhatī |
parī karmeṃdriyapravṛttī | nirodhūni || 64 ||
parī karmeṃdriyapravṛttī | nirodhūni || 64 ||
tayāṃ karmatyāgu na ghaḍe | jeṃ kartavya manīṃ sāpaḍe |
varī naṭatī teṃ phuḍe | daridra jāṇa || 65 ||
varī naṭatī teṃ phuḍe | daridra jāṇa || 65 ||
aise te pārthā | viṣayāsakta sarvathā |
vol̤akhāve tatvatā | yetha bhrāṃti nāhīṃ || 66 ||
vol̤akhāve tatvatā | yetha bhrāṃti nāhīṃ || 66 ||
ātāṃ deī avadhāna | prasaṃge tuja sāṃgena |
yā nairāśyāce cinha | dhanurdharā || 67 ||
yā nairāśyāce cinha | dhanurdharā || 67 ||
yastitvaṃdriyāṇi manasā niyamyārabhate'rjuna |
karmendriyaiḥ karmayogamasaktaḥ na viśiṣyate || 7 ||
karmendriyaiḥ karmayogamasaktaḥ na viśiṣyate || 7 ||
jo aṃtarī dṛḍhu | paramātmarūpīṃ gūḍhu |
bāhya tarī rūḍhu | laukika jaisā || 68 ||
bāhya tarī rūḍhu | laukika jaisā || 68 ||
to iṃdriyāṃ ājñā na karī | viṣayāṃce bhaya na dharī |
prāpta karma na avherī | ucita jeṃ jeṃ || 69 ||
prāpta karma na avherī | ucita jeṃ jeṃ || 69 ||
to karmeṃdriyeṃ karmī | rāhāṭatāṃ tarī na niyamī |
parī tethiceni urmī | jhāṃkol̤enā || 70 ||
parī tethiceni urmī | jhāṃkol̤enā || 70 ||
to kāmanāmātreṃ na ghepe | mohamal̤eṃ na liṃpe |
jaise jal̤īṃ jal̤eṃ na śiṃpeṃ | padmapatra || 71 ||
jaise jal̤īṃ jal̤eṃ na śiṃpeṃ | padmapatra || 71 ||
taisā saṃsargāmāji ase | sakal̤āṃsārikhā dise |
jaiseṃ toyasaṃge ābhāse | bhānubiṃba || 72 ||
jaiseṃ toyasaṃge ābhāse | bhānubiṃba || 72 ||
taisā sāmanyatveṃ pāhije | tarī sādhāraṇuci dekhije |
yeravīṃ nirdhāritāṃ neṇije | soya jayācī || 73 ||
yeravīṃ nirdhāritāṃ neṇije | soya jayācī || 73 ||
aisāṃ cinhīṃ cinhitu | dekhasī toci tarī muktu |
āśāpāśarahitu | vol̤akha pāṃ || 74 ||
āśāpāśarahitu | vol̤akha pāṃ || 74 ||
arjunā toci yogī | viśeṣije jo jagīṃ |
mhaṇoni aisā hoya yālāgīṃ | mhaṇipe tūṃte || 75 ||
mhaṇoni aisā hoya yālāgīṃ | mhaṇipe tūṃte || 75 ||
tūṃ mānasā niyamu karīṃ | niścal̤u hoya aṃtarī |
maga karmeṃdriyeṃ hīṃ vyāpārīṃ | vartatu sukheṃ || 76 ||
maga karmeṃdriyeṃ hīṃ vyāpārīṃ | vartatu sukheṃ || 76 ||
niyataṃ kuru karma tvaṃ jyāyo hyakarmaṇaḥ |
śarīrayātrāpi ca te na prasidhyedakarmaṇaḥ || 8 ||
śarīrayātrāpi ca te na prasidhyedakarmaṇaḥ || 8 ||
mhaṇaśī naiṣkarmya hoāveṃ | tarī etha teṃ na saṃbhave |
āṇi niṣiddha kevīṃ rāhāṭāveṃ | vicārī pāṃ || 77 ||
āṇi niṣiddha kevīṃ rāhāṭāveṃ | vicārī pāṃ || 77 ||
mhaṇoni jeṃ jeṃ ucita | āṇi avasareṃkarūna prāpta |
teṃ karma heturahita | ācara tūṃ || 78 ||
teṃ karma heturahita | ācara tūṃ || 78 ||
pārthā āṇikahī eka | neṇasī tūṃ he kavatika |
jeṃ aiseṃ karma mocaka | āpaiseṃ ase || 79 ||
jeṃ aiseṃ karma mocaka | āpaiseṃ ase || 79 ||
dekheṃ anukramādhāreṃ | svadharmu jo ācare |
to mokṣu teṇeṃ vyāpāreṃ | niścita pāve || 80 ||
to mokṣu teṇeṃ vyāpāreṃ | niścita pāve || 80 ||
yajñārthāt karmaṇo'nyatra loko'yaṃ karmabaṃdhanaḥ |
tadarthe karma kauṃteya muktasaṅagaḥ samācaraḥ || 9 ||
tadarthe karma kauṃteya muktasaṅagaḥ samācaraḥ || 9 ||
svadharmu jo bāpā | toci nityayajñu jāṇa pāṃ |
mhaṇoni vartatāṃ tetha pāpā | saṃcāru nāhīṃ || 81 ||
mhaṇoni vartatāṃ tetha pāpā | saṃcāru nāhīṃ || 81 ||
hā nijadharmu jaiṃ sāṃḍe | kukarmī rati ghaḍe |
taiṃci baṃdhu paḍe | saṃsāriku || 82 ||
taiṃci baṃdhu paḍe | saṃsāriku || 82 ||
mhaṇoni svadharmānuṣṭhāna | te akhaṃḍa yajñayājana |
jo karī tayā baṃdhana | kahīṃca nāhīṃ || 83 ||
jo karī tayā baṃdhana | kahīṃca nāhīṃ || 83 ||
hā loku karmeṃ bāṃdhilā | jo parataṃtrā bhutalā |
to nityayajñāte cukalā | mhaṇoniyāṃ || 84 ||
to nityayajñāte cukalā | mhaṇoniyāṃ || 84 ||
ātāṃ yeciviśīṃ pārthā | tuja sāṃgena ekī mī kathā |
jaiṃ sṛṣṭyādi saṃsthā | brahmeni kelī || 85 ||
jaiṃ sṛṣṭyādi saṃsthā | brahmeni kelī || 85 ||
sahayajñāḥ prajāḥ sṛṣṭvā purovāca prajāpatiḥ |
anena prasaviṣyadhvameṣa vo'stviṣṭakāmadhuk || 10 ||
anena prasaviṣyadhvameṣa vo'stviṣṭakāmadhuk || 10 ||
teṃ nityayāgasahiteṃ | sṛjilīṃ bhūteṃ samasteṃ |
parī neṇatīci tiye yajñāteṃ | sūkṣma mhaṇaūnī || 86 ||
parī neṇatīci tiye yajñāteṃ | sūkṣma mhaṇaūnī || 86 ||
teṃ vel̤īṃ prajīṃ vinavilā brahmā | devā āśrayo kāya etha āmhāṃ |
taṃva mhaṇe to kamal̤ajanmā | bhūtāṃprati || 87 ||
taṃva mhaṇe to kamal̤ajanmā | bhūtāṃprati || 87 ||
tumhāṃ varṇaviśeṣavaśeṃ | āmhīṃ hā svadharmuci vihilā ase |
yāteṃ upāsā maga āpaise | kāma puratī || 88 ||
yāteṃ upāsā maga āpaise | kāma puratī || 88 ||
tumhīṃ vrateṃ niyamu na karāve | śarīrāteṃ na pīḍāveṃ |
durī keṃhī na vacāve | tīrthāsī gā || 89 ||
durī keṃhī na vacāve | tīrthāsī gā || 89 ||
yogādika sādhaneṃ | sākāṃkṣa ārādhaneṃ |
maṃtrayaṃtravidhāneṃ | jhaṇīṃ karā || 90 ||
maṃtrayaṃtravidhāneṃ | jhaṇīṃ karā || 90 ||
devatāṃtarā na bhajāveṃ | heṃ sarvathā kāṃhīṃ na karāve |
tumhīṃ svadharmayajñīṃ yajāveṃ | anāyāseṃ || 91 ||
tumhīṃ svadharmayajñīṃ yajāveṃ | anāyāseṃ || 91 ||
ahetukeṃ citteṃ | anuṣṭhāṃ pāṃ yayāteṃ |
pativratā patīteṃ | jiyāparī || 92 ||
pativratā patīteṃ | jiyāparī || 92 ||
taisā svadharmarūpa makhu | hāci sevya tumhāṃ eku |
aiseṃ satyalokanāyaku | mhaṇatā jahālā || 93 ||
aiseṃ satyalokanāyaku | mhaṇatā jahālā || 93 ||
dekhā svadharmāteṃ bhajāla | tarī kāmadhenu hā hoīla |
maga prajāho na saṃḍīla | tumateṃ sadā || 94 ||
maga prajāho na saṃḍīla | tumateṃ sadā || 94 ||
devān bhāvayatānena te devāḥ bhāvayaṃtu vaḥ |
parasparaṃ bhāvayaṃtaḥ śreyaḥ paramavāpsyaca || 11 ||
parasparaṃ bhāvayaṃtaḥ śreyaḥ paramavāpsyaca || 11 ||
jeṃ yeṇecikarūni samastāṃ | paritoṣu hoīla devatāṃ |
maga te tumhāṃ īpsītā | arthāṃte detī || 95 ||
maga te tumhāṃ īpsītā | arthāṃte detī || 95 ||
yā svadharmapūjā pūjitāṃ | devatāgaṇāṃ samastāṃ |
yogakṣemu niścitā | karitī tumacā || 96 ||
yogakṣemu niścitā | karitī tumacā || 96 ||
tumhīṃ devatāṃte bhajāla | deva tumhāṃ tuṣṭitīla |
aisī paraspareṃ ghaḍela | prīti tetha || 97 ||
aisī paraspareṃ ghaḍela | prīti tetha || 97 ||
tetha tumhīṃ jeṃ karūṃ mhaṇāla | te āpaise siddhī jāīla |
vāṃchitahī purela | mānasīṃce || 98||
vāṃchitahī purela | mānasīṃce || 98||
vācāsiddhī pāvāla | ājñāpaka hoāla |
mhaṇiye tumateṃ māgatīla | mahāṛddhi || 99 ||
mhaṇiye tumateṃ māgatīla | mahāṛddhi || 99 ||
jaiseṃ ṛtupatīṃce dvāra | vanaśrī niraṃtara |
vol̤age phal̤abhāra | lāvaṇyeṃsī || 100||
vol̤age phal̤abhāra | lāvaṇyeṃsī || 100||
iṣṭān bhogān hi vo devā dāsyaṃte yajñabhāvitāḥ |
tairdattānapradāyaibhyo yo bhuṅakte stena eva saḥ || 12 ||
tairdattānapradāyaibhyo yo bhuṅakte stena eva saḥ || 12 ||
taiseṃ sarva sukheṃsahita | daivaci mūrtimaṃta |
yeīla dekhā kāḍhata | tumhāpāṃṭhī || 101 ||
yeīla dekhā kāḍhata | tumhāpāṃṭhī || 101 ||
aise samasta bhogabharita | hoāla tumhī anārta |
jarī svadharmaikanirata | vartāla bāpā || 102 ||
jarī svadharmaikanirata | vartāla bāpā || 102 ||
kāṃ jāliyā sakala saṃpadā | jo anusarela iṃdriyamadā |
lubdha hoūniyāṃ svādāṃ | viṣayāṃciyā || 103 ||
lubdha hoūniyāṃ svādāṃ | viṣayāṃciyā || 103 ||
tihīṃ yajñabhāvikīṃ surīṃ | je he saṃpatti didhalī purī |
tayāṃ svamārgīṃ sarveśvarīṃ | na bhajela to || 104 ||
tayāṃ svamārgīṃ sarveśvarīṃ | na bhajela to || 104 ||
agnimukhīṃ havana | na karīla devatāpūjana |
prāpta vel̤e bhojana | brāhmaṇāṃce || 105 ||
prāpta vel̤e bhojana | brāhmaṇāṃce || 105 ||
vimukhu hoīla gurubhaktī | ādaru na karīla atithī |
saṃtoṣu nedīla jñātī | āpuliye || 106 ||
saṃtoṣu nedīla jñātī | āpuliye || 106 ||
aisā svadharmakriyārahitu | āthilepaṇe pramattu |
keval̤a bhogāsaktu | hoīla jo || 107 ||
keval̤a bhogāsaktu | hoīla jo || 107 ||
tayā maga apāvo thoru āhe | jeṇeṃ teṃ hātīce sakal̤a jāye |
dekhā prāptahī na lāhe | bhoga bhogūṃ || 108 ||
dekhā prāptahī na lāhe | bhoga bhogūṃ || 108 ||
jaiseṃ gatāyuṣīṃ śarīrīṃ | caitanya vāsu na karī |
kāṃ nidaivācāṃ gharīṃ | na rāhe lakṣmī || 109 ||
kāṃ nidaivācāṃ gharīṃ | na rāhe lakṣmī || 109 ||
taisā svadharmu jarī lopalā | tarī sarva sukhāṃcā thārā moḍalā|
jaisā dīpāsave harapalā | prakāśu jāya || 110 ||
jaisā dīpāsave harapalā | prakāśu jāya || 110 ||
taisī nijavṛtti jetha sāṃḍe | tetha svataṃtrate vastī na ghaḍe |
āikā prajāho he phuḍeṃ | viraṃci mhaṇe || 111 ||
āikā prajāho he phuḍeṃ | viraṃci mhaṇe || 111 ||
mhaṇaūni svadharmu jo sāṃḍīla | tayāteṃ kāl̤u daṃḍīla |
coru mhaṇūni harīla | sarvasva tayāṃce || 112 ||
coru mhaṇūni harīla | sarvasva tayāṃce || 112 ||
maga sakal̤a doṣa bhaṃvate | giṃvasoni ghetī tayāteṃ |
rātrisamayīṃ smaśānāteṃ | bhūteṃ jaiśī || 113 ||
rātrisamayīṃ smaśānāteṃ | bhūteṃ jaiśī || 113 ||
taiśī tribhuvanīṃcī duḥkhe | āṇi nānāvidha pātakeṃ |
dainyajāta titukeṃ | tetheṃci vase || 114 ||
dainyajāta titukeṃ | tetheṃci vase || 114 ||
aiseṃ hoya tayā unmattā | maga na suṭe bāpāṃ rudatāṃ |
parī kalpāṃtīhīṃ sarvathā | prāṇigaṇa ho || 115 ||
parī kalpāṃtīhīṃ sarvathā | prāṇigaṇa ho || 115 ||
mhaṇoni nijavṛtti he na saṃḍāvī | iṃdriye baral̤oṃ nedāvīṃ |
aiseṃ prajāṃte śikavī | caturānanu || 116 ||
aiseṃ prajāṃte śikavī | caturānanu || 116 ||
jaiseṃ jal̤acarāṃ jal̤a sāṃḍe | āṇi tatkṣaṇīṃ maraṇa māṃḍe |
hā svadharmu teṇeṃ pāḍeṃ | visaṃboṃ naye || 117 ||
hā svadharmu teṇeṃ pāḍeṃ | visaṃboṃ naye || 117 ||
mhaṇoni tumhī samastīṃ | āpulāliyā karmīṃ ucitīṃ |
nirata vhāveṃ puḍhatapuḍhatī | mhaṇipata ase || 118 ||
nirata vhāveṃ puḍhatapuḍhatī | mhaṇipata ase || 118 ||
yajñaśiṣṭāśinaḥ santo mucyate sarvakilbiṣaiḥ |
bhuṅajate te tvaghaṃ pāpā ye pacaṃtyātmakāraṇāt || 13 ||
bhuṅajate te tvaghaṃ pāpā ye pacaṃtyātmakāraṇāt || 13 ||
dekhā vihita kriyavidhī | nirhetukā buddhī |
jo asatiye samṛddhī | viniyogu karī || 119 ||
jo asatiye samṛddhī | viniyogu karī || 119 ||
guru gotra agni pūjī | avasarīṃ bhaje dvijīṃ |
nimitādikīṃ yajī | pitaroddeśa || 120 ||
nimitādikīṃ yajī | pitaroddeśa || 120 ||
yā yajñakriyā ucitā | yajñeśīṃ havana karitāṃ |
hutaśeṣa svabhāvataḥ | ure jeṃ jeṃ || 121 ||
hutaśeṣa svabhāvataḥ | ure jeṃ jeṃ || 121 ||
teṃ sukhe āpulāṃ gharīṃ | kuṭuṃbesīṃ bhojana karī |
kīṃ bhogyaci teṃ nivārī | kalmaṣāteṃ || 122 ||
kīṃ bhogyaci teṃ nivārī | kalmaṣāteṃ || 122 ||
teṃ yajñāvaśiṣṭa bhogī | mhaṇoni sāṃḍije to adhīṃ |
jayāparī mahārogīṃ | amṛtasiddhī || 123 ||
jayāparī mahārogīṃ | amṛtasiddhī || 123 ||
kāṃ tatvaniṣṭhu jaisā | nāgave bhrāṃtileśā |
to śeṣabhogī taisā | nākal̤e doṣā || 124 ||
to śeṣabhogī taisā | nākal̤e doṣā || 124 ||
mhaṇoni svadharmeṃ jeṃ arjeṃ | teṃ svadharmeci viniyogije |
maga ure teṃ bhogije | saṃtoṣeṃsīṃ || 125 ||
maga ure teṃ bhogije | saṃtoṣeṃsīṃ || 125 ||
heṃ vāṃcūni pārthā | rāhāṭoṃ naye anyathā |
aisī ādya hī kathā | murārī sāṃge || 126 ||
aisī ādya hī kathā | murārī sāṃge || 126 ||
jeṃ dehaci āpaṇapeṃ māniti | āṇi viṣayāṃte bhogya mhaṇatī |
yāparateṃ na smaratī | āṇika kāṃhī || 127 ||
yāparateṃ na smaratī | āṇika kāṃhī || 127 ||
he yajñopakaraṇa sakal̤a | neṇasāṃte baral̤a |
ahaṃbuddhī keval̤a | bhogūṃ pāhatī || 128 ||
ahaṃbuddhī keval̤a | bhogūṃ pāhatī || 128 ||
iṃdriyarucīsārakhe | karavitī pāka nike |
te pāpiye pātakeṃ | sevitī jāṇa || 129 ||
te pāpiye pātakeṃ | sevitī jāṇa || 129 ||
je saṃpattijāta āghaveṃ | he havanadravya mānāveṃ |
maga svadharmayajñeṃ arpāveṃ | ādipuruṣī || 130 ||
maga svadharmayajñeṃ arpāveṃ | ādipuruṣī || 130 ||
heṃ sāṃḍoniyā mūrkha | āpaṇapeyāṃlāgīṃ dekha |
nipajavitī pāka | nānāvidha || 131 ||
nipajavitī pāka | nānāvidha || 131 ||
jihīṃ yajñu siddhī jāye | pareśā toṣu hoye |
teṃ heṃ sāmānya anna na hoye | mhaṇoniyāṃ || 132 ||
teṃ heṃ sāmānya anna na hoye | mhaṇoniyāṃ || 132 ||
heṃ na mhaṇāveṃ sādhāraṇa | anna brahmarūpa jāṇa |
je jīvanahetu kāraṇa | viśvā yayā || 133 ||
je jīvanahetu kāraṇa | viśvā yayā || 133 ||
annād bhavanti bhūtāni parjanyādannassaṃbhavaḥ |
yajñād bhavati parjanyo yajñaḥ karmasamudbhavaḥ || 14 ||
yajñād bhavati parjanyo yajñaḥ karmasamudbhavaḥ || 14 ||
annastava bhūteṃ | praroha pāvati samasteṃ |
maga variṣu yā annāte | sarvatra prasave || 134 ||
maga variṣu yā annāte | sarvatra prasave || 134 ||
tyā parjanyā yajñīṃ janma | yajñāte pragaṭī karma |
karmāsi ādi brahma | vedarūpa || 135 ||
karmāsi ādi brahma | vedarūpa || 135 ||
karma brahmodbabhavaṃ viddhi brahmākṣarasamudbhavaṃ |
tasmāt sarvagataṃ brahma nityaṃ yajñe pratiṣṭhitaṃ || 15 ||
tasmāt sarvagataṃ brahma nityaṃ yajñe pratiṣṭhitaṃ || 15 ||
maga vedāṃte parāpara | prasavatase akṣara |
mhaṇaūni he carācara | brahmabaddha || 136 ||
mhaṇaūni he carācara | brahmabaddha || 136 ||
parī karmāciye mūrti | yajñīṃ adhivāsu śrutī |
aikeṃ subhadrāpatī | akhaṃḍa gā || 137 ||
aikeṃ subhadrāpatī | akhaṃḍa gā || 137 ||
evaṃ pravartitaṃ cakraṃ nānuvartayatīha yaḥ |
aghāyuriṃdriyārāmo moghaṃ pārtha sa jīvatī || 16 ||
aghāyuriṃdriyārāmo moghaṃ pārtha sa jīvatī || 16 ||
aiśīṃ ādi he paraṃparā | saṃkṣepe tuja dhanurdharā |
sāṃgitalī yā adhvarā | lāgauniyāṃ || 138 ||
sāṃgitalī yā adhvarā | lāgauniyāṃ || 138 ||
mhaṇūna samūl̤a hā ucitu | svadharmarūpa kratu |
nānuṣṭhī jo mattu | lokīṃ iye || 139 ||
nānuṣṭhī jo mattu | lokīṃ iye || 139 ||
to pātakāṃcī rāśī | jāṇa bhāra bhūmīsī ||
jo kukarmeṃ iṃdriyāṃsī | upegā gelā || 140 ||
teṃ janma karma sakal̤a | arjunā ati niṣphal̤a |
jaise kāṃ abhrapaṭal̤a | akāl̤īṃce || 141 ||
jaise kāṃ abhrapaṭal̤a | akāl̤īṃce || 141 ||
kāṃ gal̤ā stana ajece | taiseṃ jiyāleṃ dekheṃ tayāceṃ |
jayā anuṣṭhāna svadharmāceṃ | ghaḍecinā || 142 ||
jayā anuṣṭhāna svadharmāceṃ | ghaḍecinā || 142 ||
mhaṇoni aikeṃ pāṃḍavā | hā svadharmu kavaṇe na saṃḍāvā |
sarvabhāveṃ bhajāvā | hāci eku || 143 ||
sarvabhāveṃ bhajāvā | hāci eku || 143 ||
hāṃ gā śarīra jarī jāhaleṃ | tarī kartavya vogheṃ āle |
maga ucita kāṃ āpule | vosaṃḍāve || 144 ||
maga ucita kāṃ āpule | vosaṃḍāve || 144 ||
parisa pāṃ savyasācī | mūrtī lāhoni dehāci |
khaṃtī karitī karmācī | te gāvaṃḍhe gā || 145 ||
khaṃtī karitī karmācī | te gāvaṃḍhe gā || 145 ||
yastvātmaratireva syādātmatṛptaśca mānavaḥ |
ātmanyeva ca saṃtuṣṭastasya kārya na vidyate || 17 ||
ātmanyeva ca saṃtuṣṭastasya kārya na vidyate || 17 ||
dekheṃ asateni dehakarmeṃ | etha toci eku na liṃpe karmeṃ |
jo akhaṃḍita rame | āpaṇapāṃci || 146 ||
jo akhaṃḍita rame | āpaṇapāṃci || 146 ||
je to ātmabodheṃ toṣalā | tarī kṛtakāryu dekheṃ jāhalā |
mhaṇoni sahaje sāṃḍavalā | karmasaṃgu || 147 ||
mhaṇoni sahaje sāṃḍavalā | karmasaṃgu || 147 ||
naiva tasya kṛtenārtho mākṛteneha kaścana |
na cāsya sarvabhūteṣu kaścidarthavyapāśrayaḥ || 18 ||
na cāsya sarvabhūteṣu kaścidarthavyapāśrayaḥ || 18 ||
tṛptī jhāliyā jaisīṃ | sādhane saratī āpaisīṃ |
dekheṃ ātmatuṣṭīṃ taisīṃ | karme nāhī || 148 ||
dekheṃ ātmatuṣṭīṃ taisīṃ | karme nāhī || 148 ||
tasmādasaktaḥ satataṃ kārya karma samācara |
asakto hyācaran karma pamāpnoti purūṣaḥ || 19 ||
asakto hyācaran karma pamāpnoti purūṣaḥ || 19 ||
mhaṇaūni tūṃ niyatu | sakal̤a kāmarahitu |
hoūniyāṃ ucitu | svadharmeṃ rahāṭeṃ || 150 ||
hoūniyāṃ ucitu | svadharmeṃ rahāṭeṃ || 150 ||
je svakarme niṣkāmatā | anusarale pārthā |
kaivalya para tatvatāṃ | pātale jagī || 151 ||
kaivalya para tatvatāṃ | pātale jagī || 151 ||
karmaṇaiva hi saṃsiddhīmāsthitā janakādayaḥ |
lokasaṃgrahamevāpi saṃpaśyan kartumarhasi || 20 ||
lokasaṃgrahamevāpi saṃpaśyan kartumarhasi || 20 ||
dekheṃ pāṃ janakādika | karmajāta aśekha |
na sāṃḍitā mokṣasukha | pāvate jāhale || 152 ||
na sāṃḍitā mokṣasukha | pāvate jāhale || 152 ||
yākāraṇe pārthā | hoāvī karmīṃ āsthā |
he āṇikāhī ekā arthā | upakārela || 153 ||
he āṇikāhī ekā arthā | upakārela || 153 ||
je ācaratā āpaṇapeyāṃ | dekhī lāgela lokā yayā |
tarī cukela hā apāyā | prasaṃgeci | 154 ||
tarī cukela hā apāyā | prasaṃgeci | 154 ||
dekheṃ prāptārtha jāhale | je niṣkāmatā pāvale |
tayāhī kartavya ase uraleṃ | lokāṃlāgīṃ || 155 ||
tayāhī kartavya ase uraleṃ | lokāṃlāgīṃ || 155 ||
mārgīṃ aṃdhāsarisā | puḍhe dekhaṇāhī cāle jaisā |
ajñānā prakaṭāvā dharmu taisā | ācaroni || 156 ||
ajñānā prakaṭāvā dharmu taisā | ācaroni || 156 ||
hāṃ gā aiseṃ jarī na kīje | tarī ajñānāṃ kāya voje |
tihīṃ kavaṇeparī jāṇije | mārgāṃte yā || 157 ||
tihīṃ kavaṇeparī jāṇije | mārgāṃte yā || 157 ||
yad yadācarati śreṣṭhastattadevetaro janaḥ |
sa yat pramāṇaṃ kurute lokastadanuvartate || 21 ||
sa yat pramāṇaṃ kurute lokastadanuvartate || 21 ||
etha vaḍīla jeṃ jeṃ karitī | tayā nāma dharmu ṭhevitī |
teṃci yera anuṣṭhitī | sāmānya sakal̤a || 158 ||
teṃci yera anuṣṭhitī | sāmānya sakal̤a || 158 ||
heṃ aiseṃ ase svabhāveṃ | mhaṇoni karma na saṃḍāve |
viśeṣeṃ ācarāveṃ | lāge saṃtī || 159 ||
viśeṣeṃ ācarāveṃ | lāge saṃtī || 159 ||
na me pārthasti kartavyaṃ triṣu lokeṣu kiṃcana |
nānavāptamavāptavyaṃ varta eva ca karmaṇi || 22 ||
nānavāptamavāptavyaṃ varta eva ca karmaṇi || 22 ||
ātā āṇikāciyā goṭhī | tuja sāṃgo kāya kirīṭī |
dekheṃ mīci iye rāhāṭī | vartata ase || 160 ||
dekheṃ mīci iye rāhāṭī | vartata ase || 160 ||
kāya sāṃkaḍe kāṃhī māteṃ | kīṃ kavaṇeṃ ekeṃ ārteṃ |
ācareṃ mī dharmāteṃ | mhaṇasī jarī || 161 ||
ācareṃ mī dharmāteṃ | mhaṇasī jarī || 161 ||
tarī puratepaṇālāgī | āṇiku dusarā nāhīṃ jagīṃ |
aisī sāmugrī mājhāṃ aṃgī | jāṇasī tūṃ || 162 ||
aisī sāmugrī mājhāṃ aṃgī | jāṇasī tūṃ || 162 ||
mṛta gurūputra āṇilā | to tuvāṃ pavāḍā dekhilā |
tohī mī ugalā | karmīṃ varte || 163 ||
tohī mī ugalā | karmīṃ varte || 163 ||
yadi hyahaṃ na varteyaṃ jātu karmaṇyatandritaḥ |
mama vartmānuvartaṃte manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ || 23 ||
mama vartmānuvartaṃte manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ || 23 ||
parī svadharmīṃ varteṃ kaisā | sākāṃkṣu kāṃ hoya jaisā |
tayāci ekā uddeśā – | lāgoniyāṃ || 164 ||
tayāci ekā uddeśā – | lāgoniyāṃ || 164 ||
je bhūtajāta sakal̤a | ase āmhāṃci ādhīna keval̤a |
te na vhāveṃ baral̤a | mhaṇoniyāṃ || 165 ||
te na vhāveṃ baral̤a | mhaṇoniyāṃ || 165 ||
utsīdeyurime lokā na kuryāṃ karma cedaham |
saṃkarasya ca kartā syāmupahanyāmimāḥ prajāḥ || 24 ||
saṃkarasya ca kartā syāmupahanyāmimāḥ prajāḥ || 24 ||
āmhī pūrṇakāma hoūnī | jarī ātmasthitī rāhunī ||
tarī he prajā kaiseni | nistarela || 166 ||
ihīṃ āmucī vāsa pāhāvī | maga vartatī parī jāṇāvī |
te laukika sthitī avaghī | nāsilī hoīla || 167 ||
te laukika sthitī avaghī | nāsilī hoīla || 167 ||
mhaṇoni samarthu jo etheṃ | āthilā sarvajñate |
teṇe saviśeṣeṃ karmāteṃ | tyajāve nā || 168 ||
teṇe saviśeṣeṃ karmāteṃ | tyajāve nā || 168 ||
saktāḥ karmaṇyavidvāṃso yathā kurvaṃti bhārata |
kuryādvivāṃstathā'saktaścikīrṣurlokalograham || 25 ||
kuryādvivāṃstathā'saktaścikīrṣurlokalograham || 25 ||
dekhe phal̤āciyā āśā | ācare kāmuku jaisā |
karmī baharu hoāvā taisā | nirāśāhī || 169 ||
karmī baharu hoāvā taisā | nirāśāhī || 169 ||
je puḍhatapuḍhatī pārthā | he sakal̤a lokasaṃsthā |
rakṣaṇīya sarvathā | mhaṇaūniyāṃ || 170 ||
rakṣaṇīya sarvathā | mhaṇaūniyāṃ || 170 ||
mārgādhāre vartāveṃ | viśva heṃ mohareṃ lāvāveṃ |
alaukika nohāveṃ | lokāṃprati || 171 ||
alaukika nohāveṃ | lokāṃprati || 171 ||
na buddhibhedaṃ janayedajñānāṃ karmasaṃginām |
joṣayet sarvakarmāṇi vidvān yuktaḥ samācaran || 26 ||
joṣayet sarvakarmāṇi vidvān yuktaḥ samācaran || 26 ||
jeṃ sāyāseṃ stanya sevī | teṃ pakvānneṃ kevīṃ jevī |
mhaṇoni bāl̤akā jaiśīṃ nedāvīṃ | dhanurdharā || 172 ||
mhaṇoni bāl̤akā jaiśīṃ nedāvīṃ | dhanurdharā || 172 ||
taiśī karmīṃ jayā ayogyatā | tayāprati naiṣkarmyatā |
na pragaṭāvī khel̤atāṃ | ādikarūnī || 173 ||
na pragaṭāvī khel̤atāṃ | ādikarūnī || 173 ||
tetheṃ satkriyāci lāvāvī | teci ekī praśaṃsāvī |
naiṣkarmīṃhī dāvāvī | ācaroni || 174 ||
naiṣkarmīṃhī dāvāvī | ācaroni || 174 ||
tayā lokasaṃgrahālāgīṃ | vartatāṃ karmasaṃgī |
to karmabaṃdhu āṃgī | vājelanā || 175 ||
to karmabaṃdhu āṃgī | vājelanā || 175 ||
jaisī bahurūpiyācī rāvo rāṇī | strīpuruṣabhāvo nāhī manīṃ |
parī lokasaṃpādaṇī | taiśīca karitī || 176 ||
parī lokasaṃpādaṇī | taiśīca karitī || 176 ||
prakṛte kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvaśaḥ |
ahaṃkāravimūḍhātmā kartāhaṃ iti manyate || 27 ||
ahaṃkāravimūḍhātmā kartāhaṃ iti manyate || 27 ||
dekheṃ puḍhilāceṃ vojheṃ | jarī āpulā māthāṃ gheīje |
tarī sāṃge kāṃ na dāṭije | dhanurdharā || 177 ||
tarī sāṃge kāṃ na dāṭije | dhanurdharā || 177 ||
taisī śubhāśubheṃ karmeṃ | jiye niphajati prakṛtidharmeṃ |
tiyeṃ mūrkha matibhrameṃ | mī kartā mhaṇe || 178 ||
tiyeṃ mūrkha matibhrameṃ | mī kartā mhaṇe || 178 ||
aisā ahaṃkārādhirūḍha | ekadeśī mūḍha |
tayā hā paramārtha gūḍha | pragaṭāvā nā || 179 ||
tayā hā paramārtha gūḍha | pragaṭāvā nā || 179 ||
heṃ aso prastuta | sāṃgijela tuja hita |
teṃ arjunā deūni citta | avadhārī pāṃ || 180 ||
teṃ arjunā deūni citta | avadhārī pāṃ || 180 ||
tatvavit tu mahābāho guṇakarmavibhāgayoḥ |
guṇāḥ guṇeṣu vartanta iti matvā na sajjate || 28 ||
guṇāḥ guṇeṣu vartanta iti matvā na sajjate || 28 ||
je tatvajñiyāṃcāṃ ṭhāyīṃ | to prakṛtibhāvo nāhīṃ |
jetha karmajāta pāhīṃ | nipajata ase || 181 ||
jetha karmajāta pāhīṃ | nipajata ase || 181 ||
te dehābhimānu sāṃḍunī | guṇakarmeṃ volāṃḍunī |
sākṣibhūta hoūnī | vartatī dehīṃ || 182 ||
sākṣibhūta hoūnī | vartatī dehīṃ || 182 ||
mhaṇūni śarīrī jarī hotī | tarī karmabaṃdhā nākal̤atī |
jaisā kāṃ bhūtaceṣṭā gabhastī | ghepavenā || 183 ||
jaisā kāṃ bhūtaceṣṭā gabhastī | ghepavenā || 183 ||
prakṛterguṇasaṃmūḍhāḥ sajjante guṇakarmasu |
tānakṛtsnavido mandān kṛtsnavin na vicālayet || 29 ||
tānakṛtsnavido mandān kṛtsnavin na vicālayet || 29 ||
etha karmī toca liṃpe | jo guṇasaṃbhrameṃ ghepe |
prakṛticeni āṭopeṃ | vartatu ase || 184 ||
prakṛticeni āṭopeṃ | vartatu ase || 184 ||
iṃdriyeṃ guṇādhāreṃ | rāhāṭatī nijavyāpāreṃ |
teṃ parakarma balātkāreṃ | āpādī jo || 185 ||
teṃ parakarma balātkāreṃ | āpādī jo || 185 ||
mayi sarvāṇi karmāṇi saṃnyasyādyātmacetasā |
nirāśīrnirmamo bhūtvā yudhyasva vigatjvaraḥ || 30 ||
nirāśīrnirmamo bhūtvā yudhyasva vigatjvaraḥ || 30 ||
parī ucite karmeṃ āghavīṃ | tuvā ācaroni maja arpāvīṃ |
parī cittavṛttī nyāsāvī | ātmarūpīṃ || 186 ||
parī cittavṛttī nyāsāvī | ātmarūpīṃ || 186 ||
heṃ karma mī kartā | kāṃ ācarena yā arthā |
aisā abhimānu jhaṇeṃ cittā | rigo desī || 187 ||
aisā abhimānu jhaṇeṃ cittā | rigo desī || 187 ||
tuvāṃ śarīraparā nohāveṃ | kāmanājāta sāṃḍāveṃ |
maga avasarocita bhogāve | bhoga sakal̤a || 188 ||
maga avasarocita bhogāve | bhoga sakal̤a || 188 ||
ātāṃ kodaṃḍa gheūni hātīṃ | ārūḍha pāṃ iye rathīṃ |
deīṃ āliṃgana vīravṛttī | samādhāneṃ || 189 ||
deīṃ āliṃgana vīravṛttī | samādhāneṃ || 189 ||
jagīṃ kīrtī rūḍhavīṃ svadharmācā mānu vāḍhavīṃ |
maga bhārāpāsoni soḍavī | medinī he || 190 ||
maga bhārāpāsoni soḍavī | medinī he || 190 ||
ātāṃ pārthā niḥśaṃku hoī | yā saṃgrāmā citta deīṃ |
etha heṃ vāṃcūni kāṃhī | boloṃ naye || 191 ||
etha heṃ vāṃcūni kāṃhī | boloṃ naye || 191 ||
ye me matamidaṃ nityamanutiṣṭhanti mānavaḥ |
śraddhāvanto'nasūyanto mucyante te'pi karmabhiḥ || 31 ||
śraddhāvanto'nasūyanto mucyante te'pi karmabhiḥ || 31 ||
heṃ anuparodha mata mājheṃ | jihīṃ paramādare svīkārije |
śraddhāpūrvaka anuṣṭhije | dhanurdharā || 192 ||
śraddhāpūrvaka anuṣṭhije | dhanurdharā || 192 ||
tehī sakal̤a karmī vartatu | jāṇa pāṃ karmarahitu |
mhaṇoni heṃ niścitu | karaṇīya gā || 193 ||
mhaṇoni heṃ niścitu | karaṇīya gā || 193 ||
ye tvetatdabhyasūyaṃto nānutiṣṭhanti me matam |
sarvajñānavimūḍhāṃstān viddhi naṣṭānacetasaḥ || 32 ||
sarvajñānavimūḍhāṃstān viddhi naṣṭānacetasaḥ || 32 ||
nātarī prakṛtimaṃtu hoūnī | iṃdriyāṃ lal̤ā deūnī |
je heṃ mājhe mata avherunī | osaṃḍitī || 194 ||
je heṃ mājhe mata avherunī | osaṃḍitī || 194 ||
je sāmānyatveṃ lekhitī | avajñā karūni dekhitī |
kāṃ hā arthavādu mhaṇatī | vācāl̤apaṇeṃ || 195 ||
kāṃ hā arthavādu mhaṇatī | vācāl̤apaṇeṃ || 195 ||
te mohamadirā bhramale | viṣayavikheṃ ghārale |
ajñānapaṃkī buḍāle | nibhrāṃta mānīṃ || 196 ||
ajñānapaṃkī buḍāle | nibhrāṃta mānīṃ || 196 ||
dekheṃ śavācāṃ hātīṃ didhaleṃ | jaise kāṃ ratna vāyāṃ geleṃ |
nātarī jātyaṃdhā pāhaleṃ | pramāṇa nohe || 197 ||
nātarī jātyaṃdhā pāhaleṃ | pramāṇa nohe || 197 ||
kāṃ caṃdrācā udayo jaisā | upayogā navace vāyasā |
mūrkhā viveku hā taisā | rucela nā || 198 ||
mūrkhā viveku hā taisā | rucela nā || 198 ||
taise te pārthā | je vimukha yā paramārthā |
tayāṃsī saṃbhāṣaṇa sarvathā | karāve nā || 199 ||
tayāṃsī saṃbhāṣaṇa sarvathā | karāve nā || 199 ||
mhaṇoni te na mānitī | āṇi niṃdāhī karūṃ lāgatī |
sāṃge pataṃga kāya sāhatī | prakāśāteṃ || 200 ||
sāṃge pataṃga kāya sāhatī | prakāśāteṃ || 200 ||
pataṃgā dīpīṃ āliṃgana | tetha tyāsī acūka maraṇa |
tevīṃ viṣayācaraṇa | ātmaghātā || 201 ||
tevīṃ viṣayācaraṇa | ātmaghātā || 201 ||
sadṛśyaṃ ceṣṭate svasyāḥ prakṛterjñānavānapi |
prakṛtiṃ yānti bhūtāni nigrahaḥ kiṃ kariṣyati || 33 ||
prakṛtiṃ yānti bhūtāni nigrahaḥ kiṃ kariṣyati || 33 ||
mhaṇoni iṃdriye ekeṃ | jāṇateni purukheṃ |
lāl̤āvīṃ nā kautukeṃ | ādikarūni || 202 ||
lāl̤āvīṃ nā kautukeṃ | ādikarūni || 202 ||
hāṃ gā sarpeṃsī khel̤oṃ yeīla | kīṃ vyāghrasaṃsarga siddhī jāīla |
sāṃge hāl̤āhāl̤a jirela | seviliyā || 203 ||
sāṃge hāl̤āhāl̤a jirela | seviliyā || 203 ||
dekheṃ khel̤atāṃ agni lāgalā | maga to na sāṃvare jaisā udhavalā |
taisā iṃdriyā lal̤ā didhalā | bhalā nohe || 204 ||
taisā iṃdriyā lal̤ā didhalā | bhalā nohe || 204 ||
erhavīṃ tarī arjunā | yā śarīrā parādhīnā |
kāṃ nānā bhogaracanā | mel̤avāvī || 205 ||
kāṃ nānā bhogaracanā | mel̤avāvī || 205 ||
āpaṇa sāyāseṃkarūni bahuteṃ | sakal̤ahi samṛddhijāteṃ |
udoastu yā dehāteṃ | pratipāl̤āve kāṃ || 206 ||
udoastu yā dehāteṃ | pratipāl̤āve kāṃ || 206 ||
sarvasveṃ śiṇoni etheṃ | arjavāvīṃ saṃpattijāteṃ |
teṇeṃ svadharmu sāṃḍunī dehāteṃ | pokhāveṃ kāī || 207 ||
teṇeṃ svadharmu sāṃḍunī dehāteṃ | pokhāveṃ kāī || 207 ||
maga heṃ taṃva pāṃcamel̤āvā | śekhīṃ anusarela paṃcatvā |
te vel̤īṃ kelā keṃ giṃvasāvā | śīṇu āpulā || 208 ||
te vel̤īṃ kelā keṃ giṃvasāvā | śīṇu āpulā || 208 ||
mhaṇūni keval̤a dehabharaṇa | te jāṇeṃ ughaḍī nāgavaṇa |
yālāgī etha aṃtaḥkaraṇa | deyāveṃ nā || 209 ||
yālāgī etha aṃtaḥkaraṇa | deyāveṃ nā || 209 ||
iṃdriyasyeṃdriyasyārthe rāgadveṣau vyavasthitau |
tayorna vaśamāgacchet tau hyasya paripaṃthinau || 34 ||
tayorna vaśamāgacchet tau hyasya paripaṃthinau || 34 ||
erhavīṃ iṃdriyāciyāṃ arthā – | sārikhā viṣayo pokhitāṃ |
saṃtoṣu kīra cittā | āpajela || 210 ||
saṃtoṣu kīra cittā | āpajela || 210 ||
parī to saṃvacorācā saṃgu | jaisā nāveka svasthu |
jaṃva nagarācā prāṃtu | sāṃḍijenā || 211 ||
jaṃva nagarācā prāṃtu | sāṃḍijenā || 211 ||
bāpā viṣācī madhuratā | jhaṇe āvaḍī upaje cittā |
parī to pariṇāma vicāritāṃ | prāṇu harī || 212 ||
parī to pariṇāma vicāritāṃ | prāṇu harī || 212 ||
dekheṃ iṃdriyīṃ kāmu ase | to lāvī sukhadurāśe |
jaisā gal̤īṃ mīnu āmiṣeṃ | bhulavije gā || 213 ||
jaisā gal̤īṃ mīnu āmiṣeṃ | bhulavije gā || 213 ||
parī tayāmāji gal̤u āhe | jo prāṇāteṃ gheūni jāye |
to jaisā ṭhāuvā nohe | jhāṃkalepaṇeṃ || 214 ||
to jaisā ṭhāuvā nohe | jhāṃkalepaṇeṃ || 214 ||
taiseṃ abhilāṣeṃ yeṇeṃ kījela | jarī viṣayācī āśā kījela |
tarī varapaḍā hoījela | krodhānal̤ā || 215 ||
tarī varapaḍā hoījela | krodhānal̤ā || 215 ||
jaisā kaval̤oniyāṃ pāradhī | ghāteciye saṃdhī |
āṇi mṛgāteṃ buddhīṃ | sādhāvayā || 216 ||
āṇi mṛgāteṃ buddhīṃ | sādhāvayā || 216 ||
etha taisīcī parī āhe | mhaṇūni saṃgu hā tuja nohe |
pārthā donhī kāmakrodha he | ghātuka jāṇeṃ || 217 ||
pārthā donhī kāmakrodha he | ghātuka jāṇeṃ || 217 ||
mhaṇaūni hā āśrayoci na karāvā | manīṃhī āṭhavo na dharāvā |
eku nijavṛttīcā volāvā | nāsoṃ nedīṃ || 218 ||
eku nijavṛttīcā volāvā | nāsoṃ nedīṃ || 218 ||
śreyān svadharmo viguṇaḥ paradharmāt svanuṣṭhitāt |
svadharme nidhanam śreyaḥ paradharmo bhayāvahaḥ || 35 ||
svadharme nidhanam śreyaḥ paradharmo bhayāvahaḥ || 35 ||
agā svadharmu hā āpulā | jari kāṃ kaṭhiṇu jāhalā |
tarī hāci anuṣṭhilā | bhalā dekheṃ || 219 ||
tarī hāci anuṣṭhilā | bhalā dekheṃ || 219 ||
yerū ācāru jo parāvā | to dekhatāṃ kīra baravā |
pari ācarateni ācarāvā | āpulāci || 220 ||
pari ācarateni ācarāvā | āpulāci || 220 ||
sāṃge śūdragharīṃ āghavīṃ | pakvāne āhāti baravīṃ |
tīṃ dvijeṃ kevīṃ sevāvīṃ | durbal̤u jarī jāhalā || 221 ||
tīṃ dvijeṃ kevīṃ sevāvīṃ | durbal̤u jarī jāhalā || 221 ||
heṃ anucita kaiseni kīje | aprāpya kevīṃ icchije |
athavā icchileṃhī pāvije | vicārīṃ pāṃ || 222 ||
athavā icchileṃhī pāvije | vicārīṃ pāṃ || 222 ||
tarī lokāṃcīṃ dhaval̤āreṃ | dekhoniyāṃ manohareṃ |
asatīṃ āpulīṃ taṇāreṃ | moḍāvīṃ kevīṃ || 223 ||
asatīṃ āpulīṃ taṇāreṃ | moḍāvīṃ kevīṃ || 223 ||
heṃ aso vanitā āpulī | kurupa jarī jāhalī |
tarī bhogitāṃ teci bhalī | jiyāparī || 224 ||
tarī bhogitāṃ teci bhalī | jiyāparī || 224 ||
tevīṃ āvaḍe sāṃkaḍu | ācaratā jarī duvāḍu |
tarī svadharmaci suravāḍu | pāratrikīcā || 225 ||
tarī svadharmaci suravāḍu | pāratrikīcā || 225 ||
hāṃ gā sākara āṇi dūdha | heṃ gaulya kīra prasiddha |
parī kṛmīdoṣīṃ viruddha | ghepeṃ kevīṃ || 226 ||
parī kṛmīdoṣīṃ viruddha | ghepeṃ kevīṃ || 226 ||
aisenihī jarī sevijela | tarī te āl̤ukīcī urela |
je teṃ pariṇāmīṃ pathya navhela | dhanurdharā || 227 ||
je teṃ pariṇāmīṃ pathya navhela | dhanurdharā || 227 ||
mhaṇoni āṇikāṃsī je vihīta | āṇi āpaṇapeyāṃ anucita |
teṃ nācarāve jarī hita | vicārije || 228 ||
teṃ nācarāve jarī hita | vicārije || 228 ||
yā svadharmāteṃ anuṣṭhitāṃ | vecu hoīla jīvitā |
tohi nikā vara ubhayatāṃ | disatase || 229 ||
tohi nikā vara ubhayatāṃ | disatase || 229 ||
aiseṃ samastasuraśiromaṇī | bolile jetha śrīśārṅagapāṇī |
tetha arjuna mhaṇe vinavaṇī | ase devā || 230 ||
tetha arjuna mhaṇe vinavaṇī | ase devā || 230 ||
heṃ jeṃ tumhīṃ sāṃgitaleṃ | teṃ sakal̤a kīra myāṃ parisaleṃ |
pari pusena kāṃhī āpule | apekṣita || 231 ||
pari pusena kāṃhī āpule | apekṣita || 231 ||
arjuna uvāca: atha kena prayuko'yaṃ pāpaṃ carati pūruṣaḥ |
anicchannapi vārṣṇeya balādiva niyojitaḥ || 36 ||
anicchannapi vārṣṇeya balādiva niyojitaḥ || 36 ||
tarī devā heṃ aiseṃ kaiseṃ | je jñāniyāṃcīhī sthitīhī bhraṃśe |
mārga sāṃḍuni anārise | cālata dekhoṃ || 232 ||
mārga sāṃḍuni anārise | cālata dekhoṃ || 232 ||
sarvajñuhī je hotī | he upāyahī jāṇatī |
tehī paradharmeṃ vyabhicarati | kavaṇeṃ guṇeṃ || 233 ||
tehī paradharmeṃ vyabhicarati | kavaṇeṃ guṇeṃ || 233 ||
bījā āṇi bhusā | aṃdhu nivāḍu neṇe jaisā |
nāveka dekhaṇāhī taisā | baral̤e kāṃ pāṃ || 234 ||
nāveka dekhaṇāhī taisā | baral̤e kāṃ pāṃ || 234 ||
je asatā saṃgu sāṃḍitī | teci saṃsargu karitā na dhātī |
vanavāsīhī sevitī | janapadāteṃ || 235 ||
vanavāsīhī sevitī | janapadāteṃ || 235 ||
āpaṇa tarī lapatī | sarvasveṃ pāpa cukavitī |
parī balātkāre suijatī | tayācimājī || 236 ||
parī balātkāre suijatī | tayācimājī || 236 ||
jayāṃcī jīveṃ ghetī vivasī | teci jaḍoni ṭhāke jīveṃsīṃ |
cukavitī te giṃvasī | tayāteṃci || 237 ||
cukavitī te giṃvasī | tayāteṃci || 237 ||
aisa balātkāru eku dise | to kavaṇācā etha āgraho ase |
heṃ bolāve hṛṣikeśeṃ | pārthu mhaṇe || 238 ||
heṃ bolāve hṛṣikeśeṃ | pārthu mhaṇe || 238 ||
śrībhagavānuvāca: kāma eṣa krodha eṣa rajoguṇasamudbhavaḥ |
mahāśano mahāpāpmā viddhyenamiha vairiṇam || 37 ||
mahāśano mahāpāpmā viddhyenamiha vairiṇam || 37 ||
taṃva hṛdayakamal̤ārāmu | jo yogiyāṃcā niṣkāmakāmu |
to mhaṇatase puruṣottamu | sāṃgena āika || 239 ||
to mhaṇatase puruṣottamu | sāṃgena āika || 239 ||
tarī he kama krodhu pāhīṃ | jayāṃte kṛpecī sāṭhavaṇa nāhīṃ |
heṃ kṛtāṃtācāṃ ṭhāyīṃ | mānijatī || 240 ||
heṃ kṛtāṃtācāṃ ṭhāyīṃ | mānijatī || 240 ||
he jñānanidhīce bhujaṃga | viṣayadarāṃce vāgha |
bhajanamārgīce māṃga | māraka je || 241 ||
bhajanamārgīce māṃga | māraka je || 241 ||
he dehadurgīce dhoṃḍa | iṃdriyagrāmīce koṃḍa |
yāṃce vyāmohādika baṃḍa | jagāmāji || 242 ||
yāṃce vyāmohādika baṃḍa | jagāmāji || 242 ||
he rajoguṇa mānasāce | samūl̤a āsuriyece |
dhāyapaṇa yayāṃce | avidyā kele || 243 ||
dhāyapaṇa yayāṃce | avidyā kele || 243 ||
he rajāce kīra jāhale | parī tamāsī paḍhiyaṃte bhale |
teṇeṃ nijapada yāṃ didhale | pramādamoha || 244 ||
teṇeṃ nijapada yāṃ didhale | pramādamoha || 244 ||
he mṛtyūcāṃ nagarīṃ | mānijati nikiyāparī |
je jīvitāce vairī | mhaṇaūniyāṃ || 245 ||
je jīvitāce vairī | mhaṇaūniyāṃ || 245 ||
jayāṃsi bhukeliyāṃ āmiṣā | heṃ viśva na pureci ghāṃsā |
kul̤avāḍī yāṃcī āśā | cāl̤ita ase || 246 ||
kul̤avāḍī yāṃcī āśā | cāl̤ita ase || 246 ||
kautukeṃ kaval̤itāṃ muṭhīṃ | jiye caudā bhuvaneṃ theṃkuṭīṃ |
teṃ bhrāṃti tiye dhākuṭī | vālhīdulhī || 247 ||
teṃ bhrāṃti tiye dhākuṭī | vālhīdulhī || 247 ||
je lokatrayāceṃ bhātuke | khel̤atāci khāya kavatikeṃ |
ticyā dāsīpaṇāceni bikeṃ | tṛṣṇā jiye || 248 ||
ticyā dāsīpaṇāceni bikeṃ | tṛṣṇā jiye || 248 ||
heṃ aso mohe mānije | yāṃte ahaṃkāra ghepe dīje |
jeṇe jaga āpuleni bhojeṃ | nācavita ase || 249 ||
jeṇe jaga āpuleni bhojeṃ | nācavita ase || 249 ||
jeṇeṃ satyācā bhokasā kāḍhilā | maga akṛtya tṛṇakuṭā bharilā |
to daṃbhu rūḍhavilā | jagīṃ ihīṃ || 250 ||
to daṃbhu rūḍhavilā | jagīṃ ihīṃ || 250 ||
sādhvī śāṃtī nāgavalī | maga māyā māṃgī śṛṃgārilī |
tiyekaravī viṭāl̤avilī | sādhuvṛṃde || 251 ||
tiyekaravī viṭāl̤avilī | sādhuvṛṃde || 251 ||
ihīṃ vivekācī trāya pheḍilī | vairāgyācī khālī kāḍhilī |
jitayā māna moḍilī | upaśamācī || 252 ||
jitayā māna moḍilī | upaśamācī || 252 ||
ihīṃ saṃtoṣavana khāṃḍile | dhairyadurga pāḍile |
ānaṃdaropa sāṃḍile | upaḍūniyāṃ || 253 ||
ānaṃdaropa sāṃḍile | upaḍūniyāṃ || 253 ||
ihīṃ bodhācī rope luṃcilī | sukhācī lipī pusalī |
jivhārīṃ āgī sūdalī | tāpatrayācī || 254 ||
jivhārīṃ āgī sūdalī | tāpatrayācī || 254 ||
he āṃgā tava ghaḍale | jīvīṃci āthī jaḍale |
parī nātuḍatī giṃvasale | brahmādikāṃ || 255 ||
parī nātuḍatī giṃvasale | brahmādikāṃ || 255 ||
heṃ caitanyāce śejārī | vasatī jñānācāṃ ekā hārīṃ |
mhaṇoni pravartale mahāmārī | sāṃvaratī nā || 256 ||
mhaṇoni pravartale mahāmārī | sāṃvaratī nā || 256 ||
heṃ jal̤eṃvīṇa buḍavitī | āgīviṇa jāl̤itī |
na bolatā kaval̤itī | prāṇiyāṃte || 257 ||
na bolatā kaval̤itī | prāṇiyāṃte || 257 ||
he śastreviṇa sādhitī | doreviṇa bāṃdhitī |
jñāniyāsī tarī vadhitī | paija gheūni || 258 ||
jñāniyāsī tarī vadhitī | paija gheūni || 258 ||
cikhaleṃvīṇa rovitī | pāśikeṃvīṇa goṃvitī |
he kavaṇājoge na hotī | āṃtauṭepaṇeṃ || 259 ||
he kavaṇājoge na hotī | āṃtauṭepaṇeṃ || 259 ||
dhūmenā'vriyate vanhiryathādarśo malena ca |
yetholbenāvṛtto garbhastathā tenedamāvṛtam || 38 ||
yetholbenāvṛtto garbhastathā tenedamāvṛtam || 38 ||
jaisī caṃdanācī mul̤ī | giṃvasonī ghepe vyāl̤īṃ |
nā tarī ulbācī khol̤ī | garbhasthāsī || 260 ||
nā tarī ulbācī khol̤ī | garbhasthāsī || 260 ||
kāṃ prabhāvīṇa bhānu | dhūmeṃvīṇa hutāśanu |
jaisā darpaṇa mal̤ahīnu | kahīṃca nase || 261 ||
jaisā darpaṇa mal̤ahīnu | kahīṃca nase || 261 ||
taiseṃ ihīviṇa ekaleṃ | āmhīṃ jñāna nāhī dekhileṃ |
jaiseṃ koṃḍeni pāṃ guṃtaleṃ | bīja nipaje || 262 ||
jaiseṃ koṃḍeni pāṃ guṃtaleṃ | bīja nipaje || 262 ||
āvṛtaṃ jñānametena jñānino nityavairiṇā |
kāmarūpeṇa kaunteya duṣpūreṇatalena ca || 39 ||
kāmarūpeṇa kaunteya duṣpūreṇatalena ca || 39 ||
taiseṃ jñāna tarī śuddha | parī ihīṃ ase praruddha |
mhaṇoni teṃ agādha | hoūni ṭheleṃ || 263 ||
mhaṇoni teṃ agādha | hoūni ṭheleṃ || 263 ||
ādhī yāṃte jiṇāveṃ | maga teṃ jñāna pāvāveṃ |
taṃva parābhavo na saṃbhave | rāgadveṣāṃ || 264 ||
taṃva parābhavo na saṃbhave | rāgadveṣāṃ || 264 ||
yāṃte sādhāvayālāgī | jeṃ bal̤a jāṇije aṃgī |
teṃ iṃdhana jaiseṃ āgī | sāvāvo hoya || 265 ||
teṃ iṃdhana jaiseṃ āgī | sāvāvo hoya || 265 ||
iṃdriyāṇi mano buddhirasyādhiṣṭhānamucyate |
etairavimohayatyeṣa jñānamāvṛtya dehinam || 40 ||
etairavimohayatyeṣa jñānamāvṛtya dehinam || 40 ||
taise upāya kījatī je je | te yāṃsīci hotī viraje |
mhaṇoni haṭiyāṃte jiṇije | ihīṃci jagīṃ || 266 ||
mhaṇoni haṭiyāṃte jiṇije | ihīṃci jagīṃ || 266 ||
aisiyāṃhī sāṃkaḍāṃ bolā | eka upāyo āhe āhe bhalā |
to karitāṃ jarī āṃgavalā | tarī sāṃgena tuja || 267 ||
to karitāṃ jarī āṃgavalā | tarī sāṃgena tuja || 267 ||
tasmāt tvamiṃdriyāṇyādau niyamya bharatarṣabha |
pāpmānaṃ prahi hyenaṃ jñānvijñānanāśanam || 41 ||
pāpmānaṃ prahi hyenaṃ jñānvijñānanāśanam || 41 ||
yāṃcā pahilā kuruṭhā iṃdriyeṃ | ethūni pravṛtti karmāteṃ viyeṃ |
ādhī nirdal̤ūni ghālīṃ tiyeṃ | sarvathaiva || 268 ||
ādhī nirdal̤ūni ghālīṃ tiyeṃ | sarvathaiva || 268 ||
iṃdriyāṇi parāṇyāhuriṃdriyebhyaḥ paraṃ manaḥ |
manasastu parā buddhiyor buddheḥ paratastu saḥ || 42 ||
manasastu parā buddhiyor buddheḥ paratastu saḥ || 42 ||
maga manācī dhāṃva pāruṣela | āṇi buddhīcī soḍavaṇa hoīla |
itukeni thārā moḍela | yā pāpiyāṃcā || 269 ||
itukeni thārā moḍela | yā pāpiyāṃcā || 269 ||
evaṃ buddhe paraṃ buddhvā saṃstabhyātmānamātmanā |
jahi śatruṃ mahābāho kāmarūpaṃ durāsadam || 43 ||
jahi śatruṃ mahābāho kāmarūpaṃ durāsadam || 43 ||
heṃ aṃtarīhūni jarī phiṭale | tarī nibhrāṃta jāṇa nivaṭale |
jaiseṃ raśmīvīṇa urale | mṛgajal̤a nāhī || 270 ||
jaiseṃ raśmīvīṇa urale | mṛgajal̤a nāhī || 270 ||
taise rāgadveṣa jarī nimāle | tarī brahmīceṃ svarājya āleṃ |
maga to bhogī sukha āpuleṃ | āpaṇaci || 271 ||
maga to bhogī sukha āpuleṃ | āpaṇaci || 271 ||
je guruśiṣyāṃcī goṭhī | padapiṃḍācī gāṃṭhī |
tetha sthira rāhoni nuṭhīṃ | kavaṇe kāl̤īṃ || 272 ||
tetha sthira rāhoni nuṭhīṃ | kavaṇe kāl̤īṃ || 272 ||
aiseṃ sakal̤a siddhāṃcā rāvo | devī lakṣmīyecā nāho |
rāyā aika devadevo | bolatā jāhalā || 273 ||
rāyā aika devadevo | bolatā jāhalā || 273 ||
ātāṃ punarapi to anaṃtu | ādya ekī mātu |
sāṃgela tetha paṃḍusutu | praśnu karīla || 274 ||
sāṃgela tetha paṃḍusutu | praśnu karīla || 274 ||
tayā bolācā hana pāḍu | kā rasavṛttīcā nivāḍu |
yeṇeṃ śrotayāṃ hoīla suravāḍu | śravaṇasukhācā || 275 ||
yeṇeṃ śrotayāṃ hoīla suravāḍu | śravaṇasukhācā || 275 ||
jñānadevo mhaṇe nivṛtticā | cāṃga uṭhāvā karūni unmeṣācā |
maga saṃvādu śrīharipārthācā | bhoga bāpā || 276 ||
maga saṃvādu śrīharipārthācā | bhoga bāpā || 276 ||