Lord Krishna

జ్ఞానేశ్వరీ అధ్యాయ 3

(Dnyaneshwari Adhyay 3 in Telugu)

Sant Dnyaneshwar

Also known as Dnyaneshwari · Jnaneshwari · Jnaneshwari adhyay 3

Dnyaneshwari Adhyay 3. The Dnyaneshwari — Sant Dnyaneshwar's commentary on the Bhagavad Gita, composed at Nevasa in 1290 when he was in his teens. Its proper name is Bhavarthadipika, and it is the work that made Marathi a language of scripture: the Gita's Sanskrit opened out into ovis of extraordinary beauty, image piled on image, for listeners who knew no Sanskrit at all.

#of 320
అర్జున ఉవాచ:
జ్యాయసీ చేత్ కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన ।
తత్ కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ ॥ ౧ ॥
మగ ఆఇకా అర్జునేం మ్హణితలేం । దేవా తుమ్హీం జేం వాక్య బోలిలే ।
తేం నికేం మ్యాం పరిసలేం । కమళాపతీ ॥ ౧ ॥
తేథ కర్మ ఆణి కర్తా । ఉరేచినా పాహతాం ।
ఐసేం మత తుఝేం అనంతా । నిశ్చిత జరీ ॥ ౨ ॥
తరీ మాతేం కేవీ హరీ । మ్హణసీ పార్థా సంగ్రాము కరీం ।
ఇయే లాజసీనా మహాఘోరీం । కర్మీం సుతా ॥ ౩ ॥
హాం గా కర్మ తూంచి అశేష । నిరాకారాసీ నిఃశేష ।
తరీ మజకరవీం హేం హింసక । కాం కరవిసీ తూం ॥ ౪ ॥
తరీం హేంచి విచారీం హృషీకేశా । తూం మాను దేసీ కర్మలేశా ।
ఆణి యేసణీ హే హింసా । కరవిత అహాసీ ॥ ౫ ॥
వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే ।
తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోఽహమాప్నుయామ్ ॥ ౨ ॥
దేవా తువాంచి ఐసేం బోలావేం । తరీ ఆమ్హీం నేణతీం కాయ కరావేం ।
ఆతా సంపలే మ్హణే పాం ఆఘవేం । వివేకాచే ॥ ౬ ॥
హాం గా ఉపదేశు జరీ ఐసా । తరీ అపభ్రంశు తో కైసా ।
ఆతాం పురలా ఆమ్హాం ధింవసా । ఆత్మబోధాచా ॥ ౭ ॥
వైద్యు పథ్య వారూని జాయే । మగ జరీ ఆపణచి విష సుయే ।
తరీ రోగియా కైసేని జియే । సాంగే మజ ॥ ౮ ॥
జైసే ఆంధళే సుఈజే ఆవ్హాంటా । కాం మాజవణ దీజే మర్కటా ।
తైసా ఉపదేశు హా గోమటా । వోఢవలా ఆమ్హాం ॥ ౯ ॥
మీ ఆధీంచి కాంహీ నేణేం । వరీ కవళిలోం మోహేం యేణేం ।
కృష్ణా వివేకు యా కారణేం । పుసిలా తుజ ॥ ౧౦ ॥
తంవ తుఝీ ఏకేకీ నవాఈ । ఏథ ఉపదేశామాజీం గాంవాఈ ।
తరీ అనుసరలియా కాఈ । ఐసేం కీజే ॥ ౧౧ ॥
ఆమ్హీం తనుమనుజీవేం । తుఝియా బోలా వోటంగావేం ।
ఆణి తువాంచి ఐసేం కరావేం । తరీ సరలేం మ్హణే ॥ ౧౨ ॥
ఆతాం ఐసియాపరీ బోధిసీ । తరీ నికేం ఆమ్హాం కరిసీ ।
ఏథ జ్ఞానాచీ ఆస కాయసీ । అర్జున మ్హణే ॥ ౧౩ ॥
తరీ యే జాణివేచే కీర సరలేం । పరీ ఆణిక ఏక అసేం జాహలేం ।
జేం థితేం హేం డహుళలేం । మానస మాఝేం ॥ ౧౪ ॥
తేవీంచి కృష్ణా హేం తుఝేం । చరిత్ర కాంహీం నేణిజే ।
జరీ చిత్త పాహసీ మాఝేం । యేణే మిషేం ॥ ౧౫ ॥
నా తరీ ఝకవితు ఆహాసీ మాతేం । కీ తత్వచి కథిలేం ధ్వనితేం ।
హే అవగమతాం నిరుతేం । జాణవేనా ॥ ౧౬ ॥
మ్హణోని ఆఇకేం దేవా । హా భావార్థు ఆతాం న బోలావా ।
మజ వివేకు సాంగావా । మర్హాటా జీ ॥ ౧౭ ॥
మీ అత్యంత జడ అసేం । పరీ ఐసాహీ నికేం పరియసేం ।
కృష్ణా బోలావేం తువాం తైసేం । ఏకనిష్ఠ ॥ ౧౮ ॥
దేఖేం రోగాతేం జిణావేం । ఔషధ తరీ ద్యావేం ।
పరీ తేం అతిరుచ్య వ్హావేం । మధుర జైసేం ॥ ౧౯ ॥
తైసేం సకళార్థభరిత । తత్వ సాంగావే ఉచిత ।
పరీ బోధే మాఝేం చిత్త । జయాపరీ ॥ ౨౦ ॥
దేవా తుజ ఐసా నిజగురు । ఆణి ఆర్తీధణీ కాం న కరూం ।
ఏథ భీడ కవణాచీ ధరూం । తూం మాయ ఆముచీ ॥ ౨౧॥
హాం గా కామధేనూచేం దుభతేం । దేవేం జాహలేం జరీ ఆపైతేం ।
తరీ కామనేచీ కాం తేథేం । వానీ కీజే ॥ ౨౨ ॥
జరీ చింతామణి హాతాం చఢే । తరీ వాంఛేచే కవణ సాంకడే ।
కాం ఆపులేని సురవాడేం । ఇచ్ఛావేం నా ॥ ౨౩ ॥
దేఖేం అమృతసింధూతేం ఠాకావేం । మగ తహానా జరీ ఫుటావేం ।
మగ సాయాసు కాం కరావే । మాగీల తే ॥ ౨౪ ॥
తైసా జన్మాంతరీ బహుతీం । ఉపాసితా లక్ష్మీపతీ ।
తూం దైవేం ఆజి హాతీం । జాహలాసీ జరీ ॥ ౨౫ ॥
తరీ ఆపులేయా సవేసా । కాం న మగావాసీ పరేశా ।
దేవా సుకాళు హా మానసా । పాహలా అసే ॥ ౨౬ ॥
దేఖేం సకళార్తీచేం జియాలేం । ఆజి పుణ్య యశాసి ఆలేం ।
హే మనోరథ జహాలే । విజయీ మాఝే ॥ ౨౭ ॥
జీ జీ పరమమంగళధామా । దేవదేవోత్తమా ।
తూం స్వాధీన ఆజి ఆమ్హాం । మ్హణఊనియాం ॥ ౨౮ ॥
జైసాం మాతేచాం ఠాయీం । అపత్యా అనవసరు నాహీం ।
స్తన్యాలాగూని పాహీం । జియాపరీ ॥ ౨౯ ॥
తైసేం దేవా తూంతే । పుసిజతసేం ఆవడే తేం ।
ఆపులేని ఆర్తేం । కృపానిధి ॥ ౩౦ ॥
తరీ పారత్రికీం హిత । ఆణి ఆచరితాం తరీ ఉచిత ।
తే సాంగేం ఏక నిశ్చిత । పార్థు మ్హణే ॥ ౩౧ ॥
శ్రీభగవానువాచ: లోకేఽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయాఽనఘ ।
జ్ఞానయోగేన సాంఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినాం ॥ ౩ ॥
యా బోలా అచ్యుతు । మ్హణతసే విస్మితు ।
అర్జునా హా ధ్వనితు । అభిప్రావో ॥ ౩౨ ॥
జే బుద్ధియోగు సాంగతాం । సాంఖ్యమతసంస్థా ।
ప్రకటిలీ స్వభావతా । ప్రసంగే ఆమ్హీం ॥ ౩౩ ॥
తో ఉద్దేశు తూం నేణసీ । మ్హణోని క్షోభలాసి వాయాంచి ।
తరీ ఆతా జాణ మ్యాంచి । ఉక్త దోన్హీ ॥ ౩౪ ॥
అవధారీం వీరశ్రేష్ఠా । యేం లోకీం యా దోన్హీ నిష్ఠా ।
మజచిపాసూని ప్రగటా । అనాదిసిద్ధా ॥ ౩౫ ॥
ఏకు జ్ఞానయోగు మ్హణిజే । జో సాంఖ్యీం అనుష్ఠీజే ।
జేథ ఓళఖీసవేం పావిజే । తద్రూపతా ॥ ౩౬ ॥
ఏక కర్మయోగు జాణ । జేథ సాధకజన నిపుణ ।
హోవూనియా నిర్వాణ । పావతీ వేళే ॥ ౩౭ ॥
హే మార్గు తరీ దోనీ । పరి ఏకవటతీ నిదానీం ।
జైసే సిద్ధసాధ్యభోజనీం । తృప్తి ఏకీ ॥ ౩౮ ॥
కాం పూర్వాపర సరితా । భిన్నా దిసతీ పాహతాం ।
మగ సింధూమిళణీం ఐక్యతా । పావతీ శేఖీం ॥ ౩౯ ॥
తైసీం దోనీ యే మతేం । సూచితీ ఏకా కారణాతేం ।
పరీ ఉపాస్తి తే యోగ్యతే – । ఆధీన అసే ॥ ౪౦ ॥
దేఖేం ఉత్ప్లవనాసరిసా । పక్షీ ఫళాసి ఝోంబే జైసా ।
సాంగేం నరు కేవీం తైసా । పావే వేగాం ॥ ౪౧ ॥
తో హళూహళూ ఢాళేంఢాళేం । కేతుకేని ఏకే వేళే ।
మార్గాచేని బళేం । నిశ్చిత ఠాకీ ॥ ౪౨ ॥
తైసేం దేఖ పాం విహంగమమతేం । అధిష్ఠూని జ్ఞానాతేం ।
సాంఖ్య సద్య మోక్షాతేం । ఆకళితీ ॥ ౪౩ ॥
యేర యోగియే కర్మాధారేం । విహితేంచి నిజాచారేం ।
పూర్ణతా అవసరేం । పావతేం హోతీ ॥ ౪౪ ॥
న కర్మణామనారభాన్ నైష్కర్మ్యం పురుషోఽశ్నుతే ।
న చ సంన్యసనాదేవ సిద్ధిం సమాధిగచ్ఛతి ॥ ౪ ॥
వాంచోని కర్మారంభ ఉచిత । న కరితాంచి సిద్ధవత ।
కర్మహీనా నిశ్చిత । హోఈజేనా ॥ ౪౫ ॥
కాం ప్రాప్తకర్మ సాండిజే । యేతులేని నైష్కర్మ్యా హోఈజే ।
హేం అర్జునా వాయాం బోలిజే । మూర్ఖపణేం ॥ ౪౬ ॥
సాంగేం పైలతీరా జావేం । ఐసేం వ్యసన కాం జేథ పావే ।
తేథ నావేతేం త్యజావేం । ఘడే కేవీం ॥ ౪౭ ॥
నా తరీ తృప్తి ఇచ్ఛిజే । తరీ కైసేని పాకు న కీజే ।
కీం సిద్ధుహీ న సేవిజే । కేవీం సాంగేం ॥ ౪౮ ॥
జంవ నిరార్తతా నాహీం । తంవ వ్యాపారు అసే పాహీం ।
మగ సంతుష్టీచాం ఠాయీం । కుంఠే సహజేం ॥ ౪౯ ॥
మ్హణోని ఆఇకేం పార్థా । జయా నైష్కర్మ్యపదీం ఆస్థా ।
తయా ఉచిత కర్మ సర్వథా । త్యాజ్య నోహే ॥ ౫౦ ॥
ఆణి ఆపులాలియా చాడే । ఆపాదిలే హే మాండే ।
కీం త్యజిలేం హేం కర్మ సాండే । ఐసేం ఆహే ॥ ౫౧ ॥
హేం వాయాచి సైరా బోలిజే । ఉకలు తరీ దేఖోం పాహిజే ।
పరీ త్యజితాం కర్మ న త్యజే । నిభ్రాంత మానీ ॥ ౫౨ ॥
న హి కశ్చిత్ క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్ ।
కార్యతే హ్యవశః కర్మ సర్వః ప్రకృతిజైగుణైః ॥ ౫ ॥
జంవ ప్రకృతీచేం అధిష్ఠాన । తంవ సాండీ మాండీ హేం అజ్ఞాన ।
జి చేష్టా గుణాధీన । ఆపైసీ అసే ॥ ౫౩ ॥
దేఖేం విహిత కర్మ జేతులేం । తేం సళేం జరీ వోసండిలేం ।
తరీ స్వభావ కాయ నిమాలే । ఇంద్రియాంచే ॥ ౫౪ ॥
సాంగే శ్రవణీం ఐకావేం ఠేలేం । కీ నేత్రీచే తేజ గేలేం ।
హేం నాసారంధ్ర బుఝాలేం । పరిమళు నేఘే ॥ ౫౫ ॥
నా తరీ ప్రాణాపానగతి । కీ నిర్వికల్ప జాహలీ మతి ।
కీ క్షుధాతృషాది ఆర్తి । ఖుంటలియా ॥ ౫౬ ॥
హే స్వప్నావబోధు ఠేలే । కీం చరణ చాలో విసరలే ।
హే అసో కాయ నిమాలే । జన్మమృత్యూ ॥ ౫౭ ॥
హేం న ఠకేచి జరీ కాంహీ । తరీ సాండిలే తేం కాయీ ।
మ్హణోని కర్మత్యాగు నాహీ । ప్రకృతిమంతాం ॥ ౫౮ ॥
కర్మ పరాధీనపణే । నిపజతసే ప్రకృతిగుణేం ।
యేరీం ధరీం మోకలీం అంతఃకరణేం । వాహిజే వాయాం ॥ ౫౯ ॥
దేఖేం రథీం ఆరూఢిజే । మగ నిశ్చళా బైసిజే ।
మగ చళా హోఊని హిండిజే । పరతంత్రా ॥ ౬౦ ॥
కాం ఉచలిలేం వాయువశేం । చళేం శుష్క పత్ర జైసేం ।
నిచేష్ట ఆకాశే । పరిభ్రమే ॥ ౬౧ ॥
తైసేం ప్రకృతిఆధారేం । కర్మేంద్రియవికారేం ।
మిష్కర్మ్యుహీ వ్యాపారే । నిరంతర ॥ ౬౨ ॥
మ్హణఊని సంగు జంవ ప్రకృతిచా । తంవ త్యాగు న ఘడే కర్మాచా ।
ఐసియాహి కరూం మ్హణతీ తయాంచా । ఆగ్రహోచి ఉరేం ॥ ౬౩ ॥
కర్మేంద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్ ।
ఇంద్రియార్థాన్ విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచయతే ॥ ౬ ॥
జే ఉచిత కర్మ సాండితీ । మగ నైష్కర్మ్య హోఊం పాహతీ ।
పరీ కర్మేంద్రియప్రవృత్తీ । నిరోధూని ॥ ౬౪ ॥
తయాం కర్మత్యాగు న ఘడే । జేం కర్తవ్య మనీం సాపడే ।
వరీ నటతీ తేం ఫుడే । దరిద్ర జాణ ॥ ౬౫ ॥
ఐసే తే పార్థా । విషయాసక్త సర్వథా ।
వోళఖావే తత్వతా । యేథ భ్రాంతి నాహీం ॥ ౬౬ ॥
ఆతాం దేఈ అవధాన । ప్రసంగే తుజ సాంగేన ।
యా నైరాశ్యాచే చిన్హ । ధనుర్ధరా ॥ ౬౭ ॥
యస్తిత్వంద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేఽర్జున ।
కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమసక్తః న విశిష్యతే ॥ ౭ ॥
జో అంతరీ దృఢు । పరమాత్మరూపీం గూఢు ।
బాహ్య తరీ రూఢు । లౌకిక జైసా ॥ ౬౮ ॥
తో ఇంద్రియాం ఆజ్ఞా న కరీ । విషయాంచే భయ న ధరీ ।
ప్రాప్త కర్మ న అవ్హేరీ । ఉచిత జేం జేం ॥ ౬౯ ॥
తో కర్మేంద్రియేం కర్మీ । రాహాటతాం తరీ న నియమీ ।
పరీ తేథిచేని ఉర్మీ । ఝాంకోళేనా ॥ ౭౦ ॥
తో కామనామాత్రేం న ఘేపే । మోహమళేం న లింపే ।
జైసే జళీం జళేం న శింపేం । పద్మపత్ర ॥ ౭౧ ॥
తైసా సంసర్గామాజి అసే । సకళాంసారిఖా దిసే ।
జైసేం తోయసంగే ఆభాసే । భానుబింబ ॥ ౭౨ ॥
తైసా సామన్యత్వేం పాహిజే । తరీ సాధారణుచి దేఖిజే ।
యేరవీం నిర్ధారితాం నేణిజే । సోయ జయాచీ ॥ ౭౩ ॥
ఐసాం చిన్హీం చిన్హితు । దేఖసీ తోచి తరీ ముక్తు ।
ఆశాపాశరహితు । వోళఖ పాం ॥ ౭౪ ॥
అర్జునా తోచి యోగీ । విశేషిజే జో జగీం ।
మ్హణోని ఐసా హోయ యాలాగీం । మ్హణిపే తూంతే ॥ ౭౫ ॥
తూం మానసా నియము కరీం । నిశ్చళు హోయ అంతరీ ।
మగ కర్మేంద్రియేం హీం వ్యాపారీం । వర్తతు సుఖేం ॥ ౭౬ ॥
నియతం కురు కర్మ త్వం జ్యాయో హ్యకర్మణః ।
శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిధ్యేదకర్మణః ॥ ౮ ॥
మ్హణశీ నైష్కర్మ్య హోఆవేం । తరీ ఏథ తేం న సంభవే ।
ఆణి నిషిద్ధ కేవీం రాహాటావేం । విచారీ పాం ॥ ౭౭ ॥
మ్హణోని జేం జేం ఉచిత । ఆణి అవసరేంకరూన ప్రాప్త ।
తేం కర్మ హేతురహిత । ఆచర తూం ॥ ౭౮ ॥
పార్థా ఆణికహీ ఏక । నేణసీ తూం హే కవతిక ।
జేం ఐసేం కర్మ మోచక । ఆపైసేం అసే ॥ ౭౯ ॥
దేఖేం అనుక్రమాధారేం । స్వధర్ము జో ఆచరే ।
తో మోక్షు తేణేం వ్యాపారేం । నిశ్చిత పావే ॥ ౮౦ ॥
యజ్ఞార్థాత్ కర్మణోఽన్యత్ర లోకోఽయం కర్మబంధనః ।
తదర్థే కర్మ కౌంతేయ ముక్తసఙగః సమాచరః ॥ ౯ ॥
స్వధర్ము జో బాపా । తోచి నిత్యయజ్ఞు జాణ పాం ।
మ్హణోని వర్తతాం తేథ పాపా । సంచారు నాహీం ॥ ౮౧ ॥
హా నిజధర్ము జైం సాండే । కుకర్మీ రతి ఘడే ।
తైంచి బంధు పడే । సంసారికు ॥ ౮౨ ॥
మ్హణోని స్వధర్మానుష్ఠాన । తే అఖండ యజ్ఞయాజన ।
జో కరీ తయా బంధన । కహీంచ నాహీం ॥ ౮౩ ॥
హా లోకు కర్మేం బాంధిలా । జో పరతంత్రా భుతలా ।
తో నిత్యయజ్ఞాతే చుకలా । మ్హణోనియాం ॥ ౮౪ ॥
ఆతాం యేచివిశీం పార్థా । తుజ సాంగేన ఏకీ మీ కథా ।
జైం సృష్ట్యాది సంస్థా । బ్రహ్మేని కేలీ ॥ ౮౫ ॥
సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః ।
అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోఽస్త్విష్టకామధుక్ ॥ ౧౦ ॥
తేం నిత్యయాగసహితేం । సృజిలీం భూతేం సమస్తేం ।
పరీ నేణతీచి తియే యజ్ఞాతేం । సూక్ష్మ మ్హణఊనీ ॥ ౮౬ ॥
తేం వేళీం ప్రజీం వినవిలా బ్రహ్మా । దేవా ఆశ్రయో కాయ ఏథ ఆమ్హాం ।
తంవ మ్హణే తో కమళజన్మా । భూతాంప్రతి ॥ ౮౭ ॥
తుమ్హాం వర్ణవిశేషవశేం । ఆమ్హీం హా స్వధర్ముచి విహిలా అసే ।
యాతేం ఉపాసా మగ ఆపైసే । కామ పురతీ ॥ ౮౮ ॥
తుమ్హీం వ్రతేం నియము న కరావే । శరీరాతేం న పీడావేం ।
దురీ కేంహీ న వచావే । తీర్థాసీ గా ॥ ౮౯ ॥
యోగాదిక సాధనేం । సాకాంక్ష ఆరాధనేం ।
మంత్రయంత్రవిధానేం । ఝణీం కరా ॥ ౯౦ ॥
దేవతాంతరా న భజావేం । హేం సర్వథా కాంహీం న కరావే ।
తుమ్హీం స్వధర్మయజ్ఞీం యజావేం । అనాయాసేం ॥ ౯౧ ॥
అహేతుకేం చిత్తేం । అనుష్ఠాం పాం యయాతేం ।
పతివ్రతా పతీతేం । జియాపరీ ॥ ౯౨ ॥
తైసా స్వధర్మరూప మఖు । హాచి సేవ్య తుమ్హాం ఏకు ।
ఐసేం సత్యలోకనాయకు । మ్హణతా జహాలా ॥ ౯౩ ॥
దేఖా స్వధర్మాతేం భజాల । తరీ కామధేను హా హోఈల ।
మగ ప్రజాహో న సండీల । తుమతేం సదా ॥ ౯౪ ॥
దేవాన్ భావయతానేన తే దేవాః భావయంతు వః ।
పరస్పరం భావయంతః శ్రేయః పరమవాప్స్యచ ॥ ౧౧ ॥
జేం యేణేచికరూని సమస్తాం । పరితోషు హోఈల దేవతాం ।
మగ తే తుమ్హాం ఈప్సీతా । అర్థాంతే దేతీ ॥ ౯౫ ॥
యా స్వధర్మపూజా పూజితాం । దేవతాగణాం సమస్తాం ।
యోగక్షేము నిశ్చితా । కరితీ తుమచా ॥ ౯౬ ॥
తుమ్హీం దేవతాంతే భజాల । దేవ తుమ్హాం తుష్టితీల ।
ఐసీ పరస్పరేం ఘడేల । ప్రీతి తేథ ॥ ౯౭ ॥
తేథ తుమ్హీం జేం కరూం మ్హణాల । తే ఆపైసే సిద్ధీ జాఈల ।
వాంఛితహీ పురేల । మానసీంచే ॥ ౯౮॥
వాచాసిద్ధీ పావాల । ఆజ్ఞాపక హోఆల ।
మ్హణియే తుమతేం మాగతీల । మహాఋద్ధి ॥ ౯౯ ॥
జైసేం ఋతుపతీంచే ద్వార । వనశ్రీ నిరంతర ।
వోళగే ఫళభార । లావణ్యేంసీ ॥ ౧౦౦॥
ఇష్టాన్ భోగాన్ హి వో దేవా దాస్యంతే యజ్ఞభావితాః ।
తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుఙక్తే స్తేన ఏవ సః ॥ ౧౨ ॥
తైసేం సర్వ సుఖేంసహిత । దైవచి మూర్తిమంత ।
యేఈల దేఖా కాఢత । తుమ్హాపాంఠీ ॥ ౧౦౧ ॥
ఐసే సమస్త భోగభరిత । హోఆల తుమ్హీ అనార్త ।
జరీ స్వధర్మైకనిరత । వర్తాల బాపా ॥ ౧౦౨ ॥
కాం జాలియా సకల సంపదా । జో అనుసరేల ఇంద్రియమదా ।
లుబ్ధ హోఊనియాం స్వాదాం । విషయాంచియా ॥ ౧౦౩ ॥
తిహీం యజ్ఞభావికీం సురీం । జే హే సంపత్తి దిధలీ పురీ ।
తయాం స్వమార్గీం సర్వేశ్వరీం । న భజేల తో ॥ ౧౦౪ ॥
అగ్నిముఖీం హవన । న కరీల దేవతాపూజన ।
ప్రాప్త వేళే భోజన । బ్రాహ్మణాంచే ॥ ౧౦౫ ॥
విముఖు హోఈల గురుభక్తీ । ఆదరు న కరీల అతిథీ ।
సంతోషు నేదీల జ్ఞాతీ । ఆపులియే ॥ ౧౦౬ ॥
ఐసా స్వధర్మక్రియారహితు । ఆథిలేపణే ప్రమత్తు ।
కేవళ భోగాసక్తు । హోఈల జో ॥ ౧౦౭ ॥
తయా మగ అపావో థోరు ఆహే । జేణేం తేం హాతీచే సకళ జాయే ।
దేఖా ప్రాప్తహీ న లాహే । భోగ భోగూం ॥ ౧౦౮ ॥
జైసేం గతాయుషీం శరీరీం । చైతన్య వాసు న కరీ ।
కాం నిదైవాచాం ఘరీం । న రాహే లక్ష్మీ ॥ ౧౦౯ ॥
తైసా స్వధర్ము జరీ లోపలా । తరీ సర్వ సుఖాంచా థారా మోడలా।
జైసా దీపాసవే హరపలా । ప్రకాశు జాయ ॥ ౧౧౦ ॥
తైసీ నిజవృత్తి జేథ సాండే । తేథ స్వతంత్రతే వస్తీ న ఘడే ।
ఆఇకా ప్రజాహో హే ఫుడేం । విరంచి మ్హణే ॥ ౧౧౧ ॥
మ్హణఊని స్వధర్ము జో సాండీల । తయాతేం కాళు దండీల ।
చోరు మ్హణూని హరీల । సర్వస్వ తయాంచే ॥ ౧౧౨ ॥
మగ సకళ దోష భంవతే । గింవసోని ఘేతీ తయాతేం ।
రాత్రిసమయీం స్మశానాతేం । భూతేం జైశీ ॥ ౧౧౩ ॥
తైశీ త్రిభువనీంచీ దుఃఖే । ఆణి నానావిధ పాతకేం ।
దైన్యజాత తితుకేం । తేథేంచి వసే ॥ ౧౧౪ ॥
ఐసేం హోయ తయా ఉన్మత్తా । మగ న సుటే బాపాం రుదతాం ।
పరీ కల్పాంతీహీం సర్వథా । ప్రాణిగణ హో ॥ ౧౧౫ ॥
మ్హణోని నిజవృత్తి హే న సండావీ । ఇంద్రియే బరళోం నేదావీం ।
ఐసేం ప్రజాంతే శికవీ । చతురానను ॥ ౧౧౬ ॥
జైసేం జళచరాం జళ సాండే । ఆణి తత్క్షణీం మరణ మాండే ।
హా స్వధర్ము తేణేం పాడేం । విసంబోం నయే ॥ ౧౧౭ ॥
మ్హణోని తుమ్హీ సమస్తీం । ఆపులాలియా కర్మీం ఉచితీం ।
నిరత వ్హావేం పుఢతపుఢతీ । మ్హణిపత అసే ॥ ౧౧౮ ॥
యజ్ఞశిష్టాశినః సన్తో ముచ్యతే సర్వకిల్బిషైః ।
భుఙజతే తే త్వఘం పాపా యే పచంత్యాత్మకారణాత్ ॥ ౧౩ ॥
దేఖా విహిత క్రియవిధీ । నిర్హేతుకా బుద్ధీ ।
జో అసతియే సమృద్ధీ । వినియోగు కరీ ॥ ౧౧౯ ॥
గురు గోత్ర అగ్ని పూజీ । అవసరీం భజే ద్విజీం ।
నిమితాదికీం యజీ । పితరోద్దేశ ॥ ౧౨౦ ॥
యా యజ్ఞక్రియా ఉచితా । యజ్ఞేశీం హవన కరితాం ।
హుతశేష స్వభావతః । ఉరే జేం జేం ॥ ౧౨౧ ॥
తేం సుఖే ఆపులాం ఘరీం । కుటుంబేసీం భోజన కరీ ।
కీం భోగ్యచి తేం నివారీ । కల్మషాతేం ॥ ౧౨౨ ॥
తేం యజ్ఞావశిష్ట భోగీ । మ్హణోని సాండిజే తో అధీం ।
జయాపరీ మహారోగీం । అమృతసిద్ధీ ॥ ౧౨౩ ॥
కాం తత్వనిష్ఠు జైసా । నాగవే భ్రాంతిలేశా ।
తో శేషభోగీ తైసా । నాకళే దోషా ॥ ౧౨౪ ॥
మ్హణోని స్వధర్మేం జేం అర్జేం । తేం స్వధర్మేచి వినియోగిజే ।
మగ ఉరే తేం భోగిజే । సంతోషేంసీం ॥ ౧౨౫ ॥
హేం వాంచూని పార్థా । రాహాటోం నయే అన్యథా ।
ఐసీ ఆద్య హీ కథా । మురారీ సాంగే ॥ ౧౨౬ ॥
జేం దేహచి ఆపణపేం మానితి । ఆణి విషయాంతే భోగ్య మ్హణతీ ।
యాపరతేం న స్మరతీ । ఆణిక కాంహీ ॥ ౧౨౭ ॥
హే యజ్ఞోపకరణ సకళ । నేణసాంతే బరళ ।
అహంబుద్ధీ కేవళ । భోగూం పాహతీ ॥ ౧౨౮ ॥
ఇంద్రియరుచీసారఖే । కరవితీ పాక నికే ।
తే పాపియే పాతకేం । సేవితీ జాణ ॥ ౧౨౯ ॥
జే సంపత్తిజాత ఆఘవేం । హే హవనద్రవ్య మానావేం ।
మగ స్వధర్మయజ్ఞేం అర్పావేం । ఆదిపురుషీ ॥ ౧౩౦ ॥
హేం సాండోనియా మూర్ఖ । ఆపణపేయాంలాగీం దేఖ ।
నిపజవితీ పాక । నానావిధ ॥ ౧౩౧ ॥
జిహీం యజ్ఞు సిద్ధీ జాయే । పరేశా తోషు హోయే ।
తేం హేం సామాన్య అన్న న హోయే । మ్హణోనియాం ॥ ౧౩౨ ॥
హేం న మ్హణావేం సాధారణ । అన్న బ్రహ్మరూప జాణ ।
జే జీవనహేతు కారణ । విశ్వా యయా ॥ ౧౩౩ ॥
అన్నాద్ భవన్తి భూతాని పర్జన్యాదన్నస్సంభవః ।
యజ్ఞాద్ భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః ॥ ౧౪ ॥
అన్నస్తవ భూతేం । ప్రరోహ పావతి సమస్తేం ।
మగ వరిషు యా అన్నాతే । సర్వత్ర ప్రసవే ॥ ౧౩౪ ॥
త్యా పర్జన్యా యజ్ఞీం జన్మ । యజ్ఞాతే ప్రగటీ కర్మ ।
కర్మాసి ఆది బ్రహ్మ । వేదరూప ॥ ౧౩౫ ॥
కర్మ బ్రహ్మోద్బభవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవం ।
తస్మాత్ సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితం ॥ ౧౫ ॥
మగ వేదాంతే పరాపర । ప్రసవతసే అక్షర ।
మ్హణఊని హే చరాచర । బ్రహ్మబద్ధ ॥ ౧౩౬ ॥
పరీ కర్మాచియే మూర్తి । యజ్ఞీం అధివాసు శ్రుతీ ।
ఐకేం సుభద్రాపతీ । అఖండ గా ॥ ౧౩౭ ॥
ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః ।
అఘాయురింద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతీ ॥ ౧౬ ॥
ఐశీం ఆది హే పరంపరా । సంక్షేపే తుజ ధనుర్ధరా ।
సాంగితలీ యా అధ్వరా । లాగౌనియాం ॥ ౧౩౮ ॥
మ్హణూన సమూళ హా ఉచితు । స్వధర్మరూప క్రతు ।
నానుష్ఠీ జో మత్తు । లోకీం ఇయే ॥ ౧౩౯ ॥
తో పాతకాంచీ రాశీ । జాణ భార భూమీసీ ॥
జో కుకర్మేం ఇంద్రియాంసీ । ఉపేగా గేలా ॥ ౧౪౦ ॥
తేం జన్మ కర్మ సకళ । అర్జునా అతి నిష్ఫళ ।
జైసే కాం అభ్రపటళ । అకాళీంచే ॥ ౧౪౧ ॥
కాం గళా స్తన అజేచే । తైసేం జియాలేం దేఖేం తయాచేం ।
జయా అనుష్ఠాన స్వధర్మాచేం । ఘడేచినా ॥ ౧౪౨ ॥
మ్హణోని ఐకేం పాండవా । హా స్వధర్ము కవణే న సండావా ।
సర్వభావేం భజావా । హాచి ఏకు ॥ ౧౪౩ ॥
హాం గా శరీర జరీ జాహలేం । తరీ కర్తవ్య వోఘేం ఆలే ।
మగ ఉచిత కాం ఆపులే । వోసండావే ॥ ౧౪౪ ॥
పరిస పాం సవ్యసాచీ । మూర్తీ లాహోని దేహాచి ।
ఖంతీ కరితీ కర్మాచీ । తే గావంఢే గా ॥ ౧౪౫ ॥
యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః ।
ఆత్మన్యేవ చ సంతుష్టస్తస్య కార్య న విద్యతే ॥ ౧౭ ॥
దేఖేం అసతేని దేహకర్మేం । ఏథ తోచి ఏకు న లింపే కర్మేం ।
జో అఖండిత రమే । ఆపణపాంచి ॥ ౧౪౬ ॥
జే తో ఆత్మబోధేం తోషలా । తరీ కృతకార్యు దేఖేం జాహలా ।
మ్హణోని సహజే సాండవలా । కర్మసంగు ॥ ౧౪౭ ॥
నైవ తస్య కృతేనార్థో మాకృతేనేహ కశ్చన ।
న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః ॥ ౧౮ ॥
తృప్తీ ఝాలియా జైసీం । సాధనే సరతీ ఆపైసీం ।
దేఖేం ఆత్మతుష్టీం తైసీం । కర్మే నాహీ ॥ ౧౪౮ ॥
తస్మాదసక్తః సతతం కార్య కర్మ సమాచర ।
అసక్తో హ్యాచరన్ కర్మ పమాప్నోతి పురూషః ॥ ౧౯ ॥
మ్హణఊని తూం నియతు । సకళ కామరహితు ।
హోఊనియాం ఉచితు । స్వధర్మేం రహాటేం ॥ ౧౫౦ ॥
జే స్వకర్మే నిష్కామతా । అనుసరలే పార్థా ।
కైవల్య పర తత్వతాం । పాతలే జగీ ॥ ౧౫౧ ॥
కర్మణైవ హి సంసిద్ధీమాస్థితా జనకాదయః ।
లోకసంగ్రహమేవాపి సంపశ్యన్ కర్తుమర్హసి ॥ ౨౦ ॥
దేఖేం పాం జనకాదిక । కర్మజాత అశేఖ ।
న సాండితా మోక్షసుఖ । పావతే జాహలే ॥ ౧౫౨ ॥
యాకారణే పార్థా । హోఆవీ కర్మీం ఆస్థా ।
హే ఆణికాహీ ఏకా అర్థా । ఉపకారేల ॥ ౧౫౩ ॥
జే ఆచరతా ఆపణపేయాం । దేఖీ లాగేల లోకా యయా ।
తరీ చుకేల హా అపాయా । ప్రసంగేచి । ౧౫౪ ॥
దేఖేం ప్రాప్తార్థ జాహలే । జే నిష్కామతా పావలే ।
తయాహీ కర్తవ్య అసే ఉరలేం । లోకాంలాగీం ॥ ౧౫౫ ॥
మార్గీం అంధాసరిసా । పుఢే దేఖణాహీ చాలే జైసా ।
అజ్ఞానా ప్రకటావా ధర్ము తైసా । ఆచరోని ॥ ౧౫౬ ॥
హాం గా ఐసేం జరీ న కీజే । తరీ అజ్ఞానాం కాయ వోజే ।
తిహీం కవణేపరీ జాణిజే । మార్గాంతే యా ॥ ౧౫౭ ॥
యద్ యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః ।
స యత్ ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే ॥ ౨౧ ॥
ఏథ వడీల జేం జేం కరితీ । తయా నామ ధర్ము ఠేవితీ ।
తేంచి యేర అనుష్ఠితీ । సామాన్య సకళ ॥ ౧౫౮ ॥
హేం ఐసేం అసే స్వభావేం । మ్హణోని కర్మ న సండావే ।
విశేషేం ఆచరావేం । లాగే సంతీ ॥ ౧౫౯ ॥
న మే పార్థస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కించన ।
నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి ॥ ౨౨ ॥
ఆతా ఆణికాచియా గోఠీ । తుజ సాంగో కాయ కిరీటీ ।
దేఖేం మీచి ఇయే రాహాటీ । వర్తత అసే ॥ ౧౬౦ ॥
కాయ సాంకడే కాంహీ మాతేం । కీం కవణేం ఏకేం ఆర్తేం ।
ఆచరేం మీ ధర్మాతేం । మ్హణసీ జరీ ॥ ౧౬౧ ॥
తరీ పురతేపణాలాగీ । ఆణికు దుసరా నాహీం జగీం ।
ఐసీ సాముగ్రీ మాఝాం అంగీ । జాణసీ తూం ॥ ౧౬౨ ॥
మృత గురూపుత్ర ఆణిలా । తో తువాం పవాడా దేఖిలా ।
తోహీ మీ ఉగలా । కర్మీం వర్తే ॥ ౧౬౩ ॥
యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతన్ద్రితః ।
మమ వర్త్మానువర్తంతే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః ॥ ౨౩ ॥
పరీ స్వధర్మీం వర్తేం కైసా । సాకాంక్షు కాం హోయ జైసా ।
తయాచి ఏకా ఉద్దేశా – । లాగోనియాం ॥ ౧౬౪ ॥
జే భూతజాత సకళ । అసే ఆమ్హాంచి ఆధీన కేవళ ।
తే న వ్హావేం బరళ । మ్హణోనియాం ॥ ౧౬౫ ॥
ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహమ్ ।
సంకరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః ॥ ౨౪ ॥
ఆమ్హీ పూర్ణకామ హోఊనీ । జరీ ఆత్మస్థితీ రాహునీ ॥
తరీ హే ప్రజా కైసేని । నిస్తరేల ॥ ౧౬౬ ॥
ఇహీం ఆముచీ వాస పాహావీ । మగ వర్తతీ పరీ జాణావీ ।
తే లౌకిక స్థితీ అవఘీ । నాసిలీ హోఈల ॥ ౧౬౭ ॥
మ్హణోని సమర్థు జో ఏథేం । ఆథిలా సర్వజ్ఞతే ।
తేణే సవిశేషేం కర్మాతేం । త్యజావే నా ॥ ౧౬౮ ॥
సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో యథా కుర్వంతి భారత ।
కుర్యాద్వివాంస్తథాఽసక్తశ్చికీర్షుర్లోకలోగ్రహమ్ ॥ ౨౫ ॥
దేఖే ఫళాచియా ఆశా । ఆచరే కాముకు జైసా ।
కర్మీ బహరు హోఆవా తైసా । నిరాశాహీ ॥ ౧౬౯ ॥
జే పుఢతపుఢతీ పార్థా । హే సకళ లోకసంస్థా ।
రక్షణీయ సర్వథా । మ్హణఊనియాం ॥ ౧౭౦ ॥
మార్గాధారే వర్తావేం । విశ్వ హేం మోహరేం లావావేం ।
అలౌకిక నోహావేం । లోకాంప్రతి ॥ ౧౭౧ ॥
న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం కర్మసంగినామ్ ।
జోషయేత్ సర్వకర్మాణి విద్వాన్ యుక్తః సమాచరన్ ॥ ౨౬ ॥
జేం సాయాసేం స్తన్య సేవీ । తేం పక్వాన్నేం కేవీం జేవీ ।
మ్హణోని బాళకా జైశీం నేదావీం । ధనుర్ధరా ॥ ౧౭౨ ॥
తైశీ కర్మీం జయా అయోగ్యతా । తయాప్రతి నైష్కర్మ్యతా ।
న ప్రగటావీ ఖేళతాం । ఆదికరూనీ ॥ ౧౭౩ ॥
తేథేం సత్క్రియాచి లావావీ । తేచి ఏకీ ప్రశంసావీ ।
నైష్కర్మీంహీ దావావీ । ఆచరోని ॥ ౧౭౪ ॥
తయా లోకసంగ్రహాలాగీం । వర్తతాం కర్మసంగీ ।
తో కర్మబంధు ఆంగీ । వాజేలనా ॥ ౧౭౫ ॥
జైసీ బహురూపియాచీ రావో రాణీ । స్త్రీపురుషభావో నాహీ మనీం ।
పరీ లోకసంపాదణీ । తైశీచ కరితీ ॥ ౧౭౬ ॥
ప్రకృతే క్రియమాణాని గుణైః కర్మాణి సర్వశః ।
అహంకారవిమూఢాత్మా కర్తాహం ఇతి మన్యతే ॥ ౨౭ ॥
దేఖేం పుఢిలాచేం వోఝేం । జరీ ఆపులా మాథాం ఘేఈజే ।
తరీ సాంగే కాం న దాటిజే । ధనుర్ధరా ॥ ౧౭౭ ॥
తైసీ శుభాశుభేం కర్మేం । జియే నిఫజతి ప్రకృతిధర్మేం ।
తియేం మూర్ఖ మతిభ్రమేం । మీ కర్తా మ్హణే ॥ ౧౭౮ ॥
ఐసా అహంకారాధిరూఢ । ఏకదేశీ మూఢ ।
తయా హా పరమార్థ గూఢ । ప్రగటావా నా ॥ ౧౭౯ ॥
హేం అసో ప్రస్తుత । సాంగిజేల తుజ హిత ।
తేం అర్జునా దేఊని చిత్త । అవధారీ పాం ॥ ౧౮౦ ॥
తత్వవిత్ తు మహాబాహో గుణకర్మవిభాగయోః ।
గుణాః గుణేషు వర్తన్త ఇతి మత్వా న సజ్జతే ॥ ౨౮ ॥
జే తత్వజ్ఞియాంచాం ఠాయీం । తో ప్రకృతిభావో నాహీం ।
జేథ కర్మజాత పాహీం । నిపజత అసే ॥ ౧౮౧ ॥
తే దేహాభిమాను సాండునీ । గుణకర్మేం వోలాండునీ ।
సాక్షిభూత హోఊనీ । వర్తతీ దేహీం ॥ ౧౮౨ ॥
మ్హణూని శరీరీ జరీ హోతీ । తరీ కర్మబంధా నాకళతీ ।
జైసా కాం భూతచేష్టా గభస్తీ । ఘేపవేనా ॥ ౧౮౩ ॥
ప్రకృతేర్గుణసంమూఢాః సజ్జన్తే గుణకర్మసు ।
తానకృత్స్నవిదో మన్దాన్ కృత్స్నవిన్ న విచాలయేత్ ॥ ౨౯ ॥
ఏథ కర్మీ తోచ లింపే । జో గుణసంభ్రమేం ఘేపే ।
ప్రకృతిచేని ఆటోపేం । వర్తతు అసే ॥ ౧౮౪ ॥
ఇంద్రియేం గుణాధారేం । రాహాటతీ నిజవ్యాపారేం ।
తేం పరకర్మ బలాత్కారేం । ఆపాదీ జో ॥ ౧౮౫ ॥
మయి సర్వాణి కర్మాణి సంన్యస్యాద్యాత్మచేతసా ।
నిరాశీర్నిర్మమో భూత్వా యుధ్యస్వ విగత్జ్వరః ॥ ౩౦ ॥
పరీ ఉచితే కర్మేం ఆఘవీం । తువా ఆచరోని మజ అర్పావీం ।
పరీ చిత్తవృత్తీ న్యాసావీ । ఆత్మరూపీం ॥ ౧౮౬ ॥
హేం కర్మ మీ కర్తా । కాం ఆచరేన యా అర్థా ।
ఐసా అభిమాను ఝణేం చిత్తా । రిగో దేసీ ॥ ౧౮౭ ॥
తువాం శరీరపరా నోహావేం । కామనాజాత సాండావేం ।
మగ అవసరోచిత భోగావే । భోగ సకళ ॥ ౧౮౮ ॥
ఆతాం కోదండ ఘేఊని హాతీం । ఆరూఢ పాం ఇయే రథీం ।
దేఈం ఆలింగన వీరవృత్తీ । సమాధానేం ॥ ౧౮౯ ॥
జగీం కీర్తీ రూఢవీం స్వధర్మాచా మాను వాఢవీం ।
మగ భారాపాసోని సోడవీ । మేదినీ హే ॥ ౧౯౦ ॥
ఆతాం పార్థా నిఃశంకు హోఈ । యా సంగ్రామా చిత్త దేఈం ।
ఏథ హేం వాంచూని కాంహీ । బోలోం నయే ॥ ౧౯౧ ॥
యే మే మతమిదం నిత్యమనుతిష్ఠన్తి మానవః ।
శ్రద్ధావన్తోఽనసూయన్తో ముచ్యన్తే తేఽపి కర్మభిః ॥ ౩౧ ॥
హేం అనుపరోధ మత మాఝేం । జిహీం పరమాదరే స్వీకారిజే ।
శ్రద్ధాపూర్వక అనుష్ఠిజే । ధనుర్ధరా ॥ ౧౯౨ ॥
తేహీ సకళ కర్మీ వర్తతు । జాణ పాం కర్మరహితు ।
మ్హణోని హేం నిశ్చితు । కరణీయ గా ॥ ౧౯౩ ॥
యే త్వేతత్దభ్యసూయంతో నానుతిష్ఠన్తి మే మతమ్ ।
సర్వజ్ఞానవిమూఢాంస్తాన్ విద్ధి నష్టానచేతసః ॥ ౩౨ ॥
నాతరీ ప్రకృతిమంతు హోఊనీ । ఇంద్రియాం లళా దేఊనీ ।
జే హేం మాఝే మత అవ్హేరునీ । ఓసండితీ ॥ ౧౯౪ ॥
జే సామాన్యత్వేం లేఖితీ । అవజ్ఞా కరూని దేఖితీ ।
కాం హా అర్థవాదు మ్హణతీ । వాచాళపణేం ॥ ౧౯౫ ॥
తే మోహమదిరా భ్రమలే । విషయవిఖేం ఘారలే ।
అజ్ఞానపంకీ బుడాలే । నిభ్రాంత మానీం ॥ ౧౯౬ ॥
దేఖేం శవాచాం హాతీం దిధలేం । జైసే కాం రత్న వాయాం గేలేం ।
నాతరీ జాత్యంధా పాహలేం । ప్రమాణ నోహే ॥ ౧౯౭ ॥
కాం చంద్రాచా ఉదయో జైసా । ఉపయోగా నవచే వాయసా ।
మూర్ఖా వివేకు హా తైసా । రుచేల నా ॥ ౧౯౮ ॥
తైసే తే పార్థా । జే విముఖ యా పరమార్థా ।
తయాంసీ సంభాషణ సర్వథా । కరావే నా ॥ ౧౯౯ ॥
మ్హణోని తే న మానితీ । ఆణి నిందాహీ కరూం లాగతీ ।
సాంగే పతంగ కాయ సాహతీ । ప్రకాశాతేం ॥ ౨౦౦ ॥
పతంగా దీపీం ఆలింగన । తేథ త్యాసీ అచూక మరణ ।
తేవీం విషయాచరణ । ఆత్మఘాతా ॥ ౨౦౧ ॥
సదృశ్యం చేష్టతే స్వస్యాః ప్రకృతేర్జ్ఞానవానపి ।
ప్రకృతిం యాన్తి భూతాని నిగ్రహః కిం కరిష్యతి ॥ ౩౩ ॥
మ్హణోని ఇంద్రియే ఏకేం । జాణతేని పురుఖేం ।
లాళావీం నా కౌతుకేం । ఆదికరూని ॥ ౨౦౨ ॥
హాం గా సర్పేంసీ ఖేళోం యేఈల । కీం వ్యాఘ్రసంసర్గ సిద్ధీ జాఈల ।
సాంగే హాళాహాళ జిరేల । సేవిలియా ॥ ౨౦౩ ॥
దేఖేం ఖేళతాం అగ్ని లాగలా । మగ తో న సాంవరే జైసా ఉధవలా ।
తైసా ఇంద్రియా లళా దిధలా । భలా నోహే ॥ ౨౦౪ ॥
ఏర్హవీం తరీ అర్జునా । యా శరీరా పరాధీనా ।
కాం నానా భోగరచనా । మేళవావీ ॥ ౨౦౫ ॥
ఆపణ సాయాసేంకరూని బహుతేం । సకళహి సమృద్ధిజాతేం ।
ఉదోఅస్తు యా దేహాతేం । ప్రతిపాళావే కాం ॥ ౨౦౬ ॥
సర్వస్వేం శిణోని ఏథేం । అర్జవావీం సంపత్తిజాతేం ।
తేణేం స్వధర్ము సాండునీ దేహాతేం । పోఖావేం కాఈ ॥ ౨౦౭ ॥
మగ హేం తంవ పాంచమేళావా । శేఖీం అనుసరేల పంచత్వా ।
తే వేళీం కేలా కేం గింవసావా । శీణు ఆపులా ॥ ౨౦౮ ॥
మ్హణూని కేవళ దేహభరణ । తే జాణేం ఉఘడీ నాగవణ ।
యాలాగీ ఏథ అంతఃకరణ । దేయావేం నా ॥ ౨౦౯ ॥
ఇంద్రియస్యేంద్రియస్యార్థే రాగద్వేషౌ వ్యవస్థితౌ ।
తయోర్న వశమాగచ్ఛేత్ తౌ హ్యస్య పరిపంథినౌ ॥ ౩౪ ॥
ఏర్హవీం ఇంద్రియాచియాం అర్థా – । సారిఖా విషయో పోఖితాం ।
సంతోషు కీర చిత్తా । ఆపజేల ॥ ౨౧౦ ॥
పరీ తో సంవచోరాచా సంగు । జైసా నావేక స్వస్థు ।
జంవ నగరాచా ప్రాంతు । సాండిజేనా ॥ ౨౧౧ ॥
బాపా విషాచీ మధురతా । ఝణే ఆవడీ ఉపజే చిత్తా ।
పరీ తో పరిణామ విచారితాం । ప్రాణు హరీ ॥ ౨౧౨ ॥
దేఖేం ఇంద్రియీం కాము అసే । తో లావీ సుఖదురాశే ।
జైసా గళీం మీను ఆమిషేం । భులవిజే గా ॥ ౨౧౩ ॥
పరీ తయామాజి గళు ఆహే । జో ప్రాణాతేం ఘేఊని జాయే ।
తో జైసా ఠాఉవా నోహే । ఝాంకలేపణేం ॥ ౨౧౪ ॥
తైసేం అభిలాషేం యేణేం కీజేల । జరీ విషయాచీ ఆశా కీజేల ।
తరీ వరపడా హోఈజేల । క్రోధానళా ॥ ౨౧౫ ॥
జైసా కవళోనియాం పారధీ । ఘాతేచియే సంధీ ।
ఆణి మృగాతేం బుద్ధీం । సాధావయా ॥ ౨౧౬ ॥
ఏథ తైసీచీ పరీ ఆహే । మ్హణూని సంగు హా తుజ నోహే ।
పార్థా దోన్హీ కామక్రోధ హే । ఘాతుక జాణేం ॥ ౨౧౭ ॥
మ్హణఊని హా ఆశ్రయోచి న కరావా । మనీంహీ ఆఠవో న ధరావా ।
ఏకు నిజవృత్తీచా వోలావా । నాసోం నేదీం ॥ ౨౧౮ ॥
శ్రేయాన్ స్వధర్మో విగుణః పరధర్మాత్ స్వనుష్ఠితాత్ ।
స్వధర్మే నిధనమ్ శ్రేయః పరధర్మో భయావహః ॥ ౩౫ ॥
అగా స్వధర్ము హా ఆపులా । జరి కాం కఠిణు జాహలా ।
తరీ హాచి అనుష్ఠిలా । భలా దేఖేం ॥ ౨౧౯ ॥
యేరూ ఆచారు జో పరావా । తో దేఖతాం కీర బరవా ।
పరి ఆచరతేని ఆచరావా । ఆపులాచి ॥ ౨౨౦ ॥
సాంగే శూద్రఘరీం ఆఘవీం । పక్వానే ఆహాతి బరవీం ।
తీం ద్విజేం కేవీం సేవావీం । దుర్బళు జరీ జాహలా ॥ ౨౨౧ ॥
హేం అనుచిత కైసేని కీజే । అప్రాప్య కేవీం ఇచ్ఛిజే ।
అథవా ఇచ్ఛిలేంహీ పావిజే । విచారీం పాం ॥ ౨౨౨ ॥
తరీ లోకాంచీం ధవళారేం । దేఖోనియాం మనోహరేం ।
అసతీం ఆపులీం తణారేం । మోడావీం కేవీం ॥ ౨౨౩ ॥
హేం అసో వనితా ఆపులీ । కురుప జరీ జాహలీ ।
తరీ భోగితాం తేచి భలీ । జియాపరీ ॥ ౨౨౪ ॥
తేవీం ఆవడే సాంకడు । ఆచరతా జరీ దువాడు ।
తరీ స్వధర్మచి సురవాడు । పారత్రికీచా ॥ ౨౨౫ ॥
హాం గా సాకర ఆణి దూధ । హేం గౌల్య కీర ప్రసిద్ధ ।
పరీ కృమీదోషీం విరుద్ధ । ఘేపేం కేవీం ॥ ౨౨౬ ॥
ఐసేనిహీ జరీ సేవిజేల । తరీ తే ఆళుకీచీ ఉరేల ।
జే తేం పరిణామీం పథ్య నవ్హేల । ధనుర్ధరా ॥ ౨౨౭ ॥
మ్హణోని ఆణికాంసీ జే విహీత । ఆణి ఆపణపేయాం అనుచిత ।
తేం నాచరావే జరీ హిత । విచారిజే ॥ ౨౨౮ ॥
యా స్వధర్మాతేం అనుష్ఠితాం । వేచు హోఈల జీవితా ।
తోహి నికా వర ఉభయతాం । దిసతసే ॥ ౨౨౯ ॥
ఐసేం సమస్తసురశిరోమణీ । బోలిలే జేథ శ్రీశార్ఙగపాణీ ।
తేథ అర్జున మ్హణే వినవణీ । అసే దేవా ॥ ౨౩౦ ॥
హేం జేం తుమ్హీం సాంగితలేం । తేం సకళ కీర మ్యాం పరిసలేం ।
పరి పుసేన కాంహీ ఆపులే । అపేక్షిత ॥ ౨౩౧ ॥
అర్జున ఉవాచ: అథ కేన ప్రయుకోఽయం పాపం చరతి పూరుషః ।
అనిచ్ఛన్నపి వార్ష్ణేయ బలాదివ నియోజితః ॥ ౩౬ ॥
తరీ దేవా హేం ఐసేం కైసేం । జే జ్ఞానియాంచీహీ స్థితీహీ భ్రంశే ।
మార్గ సాండుని అనారిసే । చాలత దేఖోం ॥ ౨౩౨ ॥
సర్వజ్ఞుహీ జే హోతీ । హే ఉపాయహీ జాణతీ ।
తేహీ పరధర్మేం వ్యభిచరతి । కవణేం గుణేం ॥ ౨౩౩ ॥
బీజా ఆణి భుసా । అంధు నివాడు నేణే జైసా ।
నావేక దేఖణాహీ తైసా । బరళే కాం పాం ॥ ౨౩౪ ॥
జే అసతా సంగు సాండితీ । తేచి సంసర్గు కరితా న ధాతీ ।
వనవాసీహీ సేవితీ । జనపదాతేం ॥ ౨౩౫ ॥
ఆపణ తరీ లపతీ । సర్వస్వేం పాప చుకవితీ ।
పరీ బలాత్కారే సుఇజతీ । తయాచిమాజీ ॥ ౨౩౬ ॥
జయాంచీ జీవేం ఘేతీ వివసీ । తేచి జడోని ఠాకే జీవేంసీం ।
చుకవితీ తే గింవసీ । తయాతేంచి ॥ ౨౩౭ ॥
ఐస బలాత్కారు ఏకు దిసే । తో కవణాచా ఏథ ఆగ్రహో అసే ।
హేం బోలావే హృషికేశేం । పార్థు మ్హణే ॥ ౨౩౮ ॥
శ్రీభగవానువాచ: కామ ఏష క్రోధ ఏష రజోగుణసముద్భవః ।
మహాశనో మహాపాప్మా విద్ధ్యేనమిహ వైరిణమ్ ॥ ౩౭ ॥
తంవ హృదయకమళారాము । జో యోగియాంచా నిష్కామకాము ।
తో మ్హణతసే పురుషోత్తము । సాంగేన ఆఇక ॥ ౨౩౯ ॥
తరీ హే కమ క్రోధు పాహీం । జయాంతే కృపేచీ సాఠవణ నాహీం ।
హేం కృతాంతాచాం ఠాయీం । మానిజతీ ॥ ౨౪౦ ॥
హే జ్ఞాననిధీచే భుజంగ । విషయదరాంచే వాఘ ।
భజనమార్గీచే మాంగ । మారక జే ॥ ౨౪౧ ॥
హే దేహదుర్గీచే ధోండ । ఇంద్రియగ్రామీచే కోండ ।
యాంచే వ్యామోహాదిక బండ । జగామాజి ॥ ౨౪౨ ॥
హే రజోగుణ మానసాచే । సమూళ ఆసురియేచే ।
ధాయపణ యయాంచే । అవిద్యా కేలే ॥ ౨౪౩ ॥
హే రజాచే కీర జాహలే । పరీ తమాసీ పఢియంతే భలే ।
తేణేం నిజపద యాం దిధలే । ప్రమాదమోహ ॥ ౨౪౪ ॥
హే మృత్యూచాం నగరీం । మానిజతి నికియాపరీ ।
జే జీవితాచే వైరీ । మ్హణఊనియాం ॥ ౨౪౫ ॥
జయాంసి భుకేలియాం ఆమిషా । హేం విశ్వ న పురేచి ఘాంసా ।
కుళవాడీ యాంచీ ఆశా । చాళిత అసే ॥ ౨౪౬ ॥
కౌతుకేం కవళితాం ముఠీం । జియే చౌదా భువనేం థేంకుటీం ।
తేం భ్రాంతి తియే ధాకుటీ । వాల్హీదుల్హీ ॥ ౨౪౭ ॥
జే లోకత్రయాచేం భాతుకే । ఖేళతాచి ఖాయ కవతికేం ।
తిచ్యా దాసీపణాచేని బికేం । తృష్ణా జియే ॥ ౨౪౮ ॥
హేం అసో మోహే మానిజే । యాంతే అహంకార ఘేపే దీజే ।
జేణే జగ ఆపులేని భోజేం । నాచవిత అసే ॥ ౨౪౯ ॥
జేణేం సత్యాచా భోకసా కాఢిలా । మగ అకృత్య తృణకుటా భరిలా ।
తో దంభు రూఢవిలా । జగీం ఇహీం ॥ ౨౫౦ ॥
సాధ్వీ శాంతీ నాగవలీ । మగ మాయా మాంగీ శృంగారిలీ ।
తియేకరవీ విటాళవిలీ । సాధువృందే ॥ ౨౫౧ ॥
ఇహీం వివేకాచీ త్రాయ ఫేడిలీ । వైరాగ్యాచీ ఖాలీ కాఢిలీ ।
జితయా మాన మోడిలీ । ఉపశమాచీ ॥ ౨౫౨ ॥
ఇహీం సంతోషవన ఖాండిలే । ధైర్యదుర్గ పాడిలే ।
ఆనందరోప సాండిలే । ఉపడూనియాం ॥ ౨౫౩ ॥
ఇహీం బోధాచీ రోపే లుంచిలీ । సుఖాచీ లిపీ పుసలీ ।
జివ్హారీం ఆగీ సూదలీ । తాపత్రయాచీ ॥ ౨౫౪ ॥
హే ఆంగా తవ ఘడలే । జీవీంచి ఆథీ జడలే ।
పరీ నాతుడతీ గింవసలే । బ్రహ్మాదికాం ॥ ౨౫౫ ॥
హేం చైతన్యాచే శేజారీ । వసతీ జ్ఞానాచాం ఏకా హారీం ।
మ్హణోని ప్రవర్తలే మహామారీ । సాంవరతీ నా ॥ ౨౫౬ ॥
హేం జళేంవీణ బుడవితీ । ఆగీవిణ జాళితీ ।
న బోలతా కవళితీ । ప్రాణియాంతే ॥ ౨౫౭ ॥
హే శస్త్రేవిణ సాధితీ । దోరేవిణ బాంధితీ ।
జ్ఞానియాసీ తరీ వధితీ । పైజ ఘేఊని ॥ ౨౫౮ ॥
చిఖలేంవీణ రోవితీ । పాశికేంవీణ గోంవితీ ।
హే కవణాజోగే న హోతీ । ఆంతౌటేపణేం ॥ ౨౫౯ ॥
ధూమేనాఽవ్రియతే వన్హిర్యథాదర్శో మలేన చ ।
యేథోల్బేనావృత్తో గర్భస్తథా తేనేదమావృతమ్ ॥ ౩౮ ॥
జైసీ చందనాచీ ముళీ । గింవసోనీ ఘేపే వ్యాళీం ।
నా తరీ ఉల్బాచీ ఖోళీ । గర్భస్థాసీ ॥ ౨౬౦ ॥
కాం ప్రభావీణ భాను । ధూమేంవీణ హుతాశను ।
జైసా దర్పణ మళహీను । కహీంచ నసే ॥ ౨౬౧ ॥
తైసేం ఇహీవిణ ఏకలేం । ఆమ్హీం జ్ఞాన నాహీ దేఖిలేం ।
జైసేం కోండేని పాం గుంతలేం । బీజ నిపజే ॥ ౨౬౨ ॥
ఆవృతం జ్ఞానమేతేన జ్ఞానినో నిత్యవైరిణా ।
కామరూపేణ కౌన్తేయ దుష్పూరేణతలేన చ ॥ ౩౯ ॥
తైసేం జ్ఞాన తరీ శుద్ధ । పరీ ఇహీం అసే ప్రరుద్ధ ।
మ్హణోని తేం అగాధ । హోఊని ఠేలేం ॥ ౨౬౩ ॥
ఆధీ యాంతే జిణావేం । మగ తేం జ్ఞాన పావావేం ।
తంవ పరాభవో న సంభవే । రాగద్వేషాం ॥ ౨౬౪ ॥
యాంతే సాధావయాలాగీ । జేం బళ జాణిజే అంగీ ।
తేం ఇంధన జైసేం ఆగీ । సావావో హోయ ॥ ౨౬౫ ॥
ఇంద్రియాణి మనో బుద్ధిరస్యాధిష్ఠానముచ్యతే ।
ఏతైరవిమోహయత్యేష జ్ఞానమావృత్య దేహినమ్ ॥ ౪౦ ॥
తైసే ఉపాయ కీజతీ జే జే । తే యాంసీచి హోతీ విరజే ।
మ్హణోని హటియాంతే జిణిజే । ఇహీంచి జగీం ॥ ౨౬౬ ॥
ఐసియాంహీ సాంకడాం బోలా । ఏక ఉపాయో ఆహే ఆహే భలా ।
తో కరితాం జరీ ఆంగవలా । తరీ సాంగేన తుజ ॥ ౨౬౭ ॥
తస్మాత్ త్వమింద్రియాణ్యాదౌ నియమ్య భరతర్షభ ।
పాప్మానం ప్రహి హ్యేనం జ్ఞాన్విజ్ఞాననాశనమ్ ॥ ౪౧ ॥
యాంచా పహిలా కురుఠా ఇంద్రియేం । ఏథూని ప్రవృత్తి కర్మాతేం వియేం ।
ఆధీ నిర్దళూని ఘాలీం తియేం । సర్వథైవ ॥ ౨౬౮ ॥
ఇంద్రియాణి పరాణ్యాహురింద్రియేభ్యః పరం మనః ।
మనసస్తు పరా బుద్ధియోర్ బుద్ధేః పరతస్తు సః ॥ ౪౨ ॥
మగ మనాచీ ధాంవ పారుషేల । ఆణి బుద్ధీచీ సోడవణ హోఈల ।
ఇతుకేని థారా మోడేల । యా పాపియాంచా ॥ ౨౬౯ ॥
ఏవం బుద్ధే పరం బుద్ధ్వా సంస్తభ్యాత్మానమాత్మనా ।
జహి శత్రుం మహాబాహో కామరూపం దురాసదమ్ ॥ ౪౩ ॥
హేం అంతరీహూని జరీ ఫిటలే । తరీ నిభ్రాంత జాణ నివటలే ।
జైసేం రశ్మీవీణ ఉరలే । మృగజళ నాహీ ॥ ౨౭౦ ॥
తైసే రాగద్వేష జరీ నిమాలే । తరీ బ్రహ్మీచేం స్వరాజ్య ఆలేం ।
మగ తో భోగీ సుఖ ఆపులేం । ఆపణచి ॥ ౨౭౧ ॥
జే గురుశిష్యాంచీ గోఠీ । పదపిండాచీ గాంఠీ ।
తేథ స్థిర రాహోని నుఠీం । కవణే కాళీం ॥ ౨౭౨ ॥
ఐసేం సకళ సిద్ధాంచా రావో । దేవీ లక్ష్మీయేచా నాహో ।
రాయా ఐక దేవదేవో । బోలతా జాహలా ॥ ౨౭౩ ॥
ఆతాం పునరపి తో అనంతు । ఆద్య ఏకీ మాతు ।
సాంగేల తేథ పండుసుతు । ప్రశ్ను కరీల ॥ ౨౭౪ ॥
తయా బోలాచా హన పాడు । కా రసవృత్తీచా నివాడు ।
యేణేం శ్రోతయాం హోఈల సురవాడు । శ్రవణసుఖాచా ॥ ౨౭౫ ॥
జ్ఞానదేవో మ్హణే నివృత్తిచా । చాంగ ఉఠావా కరూని ఉన్మేషాచా ।
మగ సంవాదు శ్రీహరిపార్థాచా । భోగ బాపా ॥ ౨౭౬ ॥

Explore More