અર્જુન ઉવાચ:
જ્યાયસી ચેત્ કર્મણસ્તે મતા બુદ્ધિર્જનાર્દન ।
તત્ કિં કર્મણિ ઘોરે માં નિયોજયસિ કેશવ ॥ ૧ ॥
જ્યાયસી ચેત્ કર્મણસ્તે મતા બુદ્ધિર્જનાર્દન ।
તત્ કિં કર્મણિ ઘોરે માં નિયોજયસિ કેશવ ॥ ૧ ॥
મગ આઇકા અર્જુનેં મ્હણિતલેં । દેવા તુમ્હીં જેં વાક્ય બોલિલે ।
તેં નિકેં મ્યાં પરિસલેં । કમળાપતી ॥ ૧ ॥
તેં નિકેં મ્યાં પરિસલેં । કમળાપતી ॥ ૧ ॥
તેથ કર્મ આણિ કર્તા । ઉરેચિના પાહતાં ।
ઐસેં મત તુઝેં અનંતા । નિશ્ચિત જરી ॥ ૨ ॥
ઐસેં મત તુઝેં અનંતા । નિશ્ચિત જરી ॥ ૨ ॥
તરી માતેં કેવી હરી । મ્હણસી પાર્થા સંગ્રામુ કરીં ।
ઇયે લાજસીના મહાઘોરીં । કર્મીં સુતા ॥ ૩ ॥
ઇયે લાજસીના મહાઘોરીં । કર્મીં સુતા ॥ ૩ ॥
હાં ગા કર્મ તૂંચિ અશેષ । નિરાકારાસી નિઃશેષ ।
તરી મજકરવીં હેં હિંસક । કાં કરવિસી તૂં ॥ ૪ ॥
તરી મજકરવીં હેં હિંસક । કાં કરવિસી તૂં ॥ ૪ ॥
તરીં હેંચિ વિચારીં હૃષીકેશા । તૂં માનુ દેસી કર્મલેશા ।
આણિ યેસણી હે હિંસા । કરવિત અહાસી ॥ ૫ ॥
આણિ યેસણી હે હિંસા । કરવિત અહાસી ॥ ૫ ॥
વ્યામિશ્રેણેવ વાક્યેન બુદ્ધિં મોહયસીવ મે ।
તદેકં વદ નિશ્ચિત્ય યેન શ્રેયોઽહમાપ્નુયામ્ ॥ ૨ ॥
તદેકં વદ નિશ્ચિત્ય યેન શ્રેયોઽહમાપ્નુયામ્ ॥ ૨ ॥
દેવા તુવાંચિ ઐસેં બોલાવેં । તરી આમ્હીં નેણતીં કાય કરાવેં ।
આતા સંપલે મ્હણે પાં આઘવેં । વિવેકાચે ॥ ૬ ॥
આતા સંપલે મ્હણે પાં આઘવેં । વિવેકાચે ॥ ૬ ॥
હાં ગા ઉપદેશુ જરી ઐસા । તરી અપભ્રંશુ તો કૈસા ।
આતાં પુરલા આમ્હાં ધિંવસા । આત્મબોધાચા ॥ ૭ ॥
આતાં પુરલા આમ્હાં ધિંવસા । આત્મબોધાચા ॥ ૭ ॥
વૈદ્યુ પથ્ય વારૂનિ જાયે । મગ જરી આપણચિ વિષ સુયે ।
તરી રોગિયા કૈસેનિ જિયે । સાંગે મજ ॥ ૮ ॥
તરી રોગિયા કૈસેનિ જિયે । સાંગે મજ ॥ ૮ ॥
જૈસે આંધળે સુઈજે આવ્હાંટા । કાં માજવણ દીજે મર્કટા ।
તૈસા ઉપદેશુ હા ગોમટા । વોઢવલા આમ્હાં ॥ ૯ ॥
તૈસા ઉપદેશુ હા ગોમટા । વોઢવલા આમ્હાં ॥ ૯ ॥
મી આધીંચિ કાંહી નેણેં । વરી કવળિલોં મોહેં યેણેં ।
કૃષ્ણા વિવેકુ યા કારણેં । પુસિલા તુજ ॥ ૧૦ ॥
કૃષ્ણા વિવેકુ યા કારણેં । પુસિલા તુજ ॥ ૧૦ ॥
તંવ તુઝી એકેકી નવાઈ । એથ ઉપદેશામાજીં ગાંવાઈ ।
તરી અનુસરલિયા કાઈ । ઐસેં કીજે ॥ ૧૧ ॥
તરી અનુસરલિયા કાઈ । ઐસેં કીજે ॥ ૧૧ ॥
આમ્હીં તનુમનુજીવેં । તુઝિયા બોલા વોટંગાવેં ।
આણિ તુવાંચિ ઐસેં કરાવેં । તરી સરલેં મ્હણે ॥ ૧૨ ॥
આણિ તુવાંચિ ઐસેં કરાવેં । તરી સરલેં મ્હણે ॥ ૧૨ ॥
આતાં ઐસિયાપરી બોધિસી । તરી નિકેં આમ્હાં કરિસી ।
એથ જ્ઞાનાચી આસ કાયસી । અર્જુન મ્હણે ॥ ૧૩ ॥
એથ જ્ઞાનાચી આસ કાયસી । અર્જુન મ્હણે ॥ ૧૩ ॥
તરી યે જાણિવેચે કીર સરલેં । પરી આણિક એક અસેં જાહલેં ।
જેં થિતેં હેં ડહુળલેં । માનસ માઝેં ॥ ૧૪ ॥
જેં થિતેં હેં ડહુળલેં । માનસ માઝેં ॥ ૧૪ ॥
તેવીંચિ કૃષ્ણા હેં તુઝેં । ચરિત્ર કાંહીં નેણિજે ।
જરી ચિત્ત પાહસી માઝેં । યેણે મિષેં ॥ ૧૫ ॥
જરી ચિત્ત પાહસી માઝેં । યેણે મિષેં ॥ ૧૫ ॥
ના તરી ઝકવિતુ આહાસી માતેં । કી તત્વચિ કથિલેં ધ્વનિતેં ।
હે અવગમતાં નિરુતેં । જાણવેના ॥ ૧૬ ॥
હે અવગમતાં નિરુતેં । જાણવેના ॥ ૧૬ ॥
મ્હણોનિ આઇકેં દેવા । હા ભાવાર્થુ આતાં ન બોલાવા ।
મજ વિવેકુ સાંગાવા । મર્હાટા જી ॥ ૧૭ ॥
મજ વિવેકુ સાંગાવા । મર્હાટા જી ॥ ૧૭ ॥
મી અત્યંત જડ અસેં । પરી ઐસાહી નિકેં પરિયસેં ।
કૃષ્ણા બોલાવેં તુવાં તૈસેં । એકનિષ્ઠ ॥ ૧૮ ॥
કૃષ્ણા બોલાવેં તુવાં તૈસેં । એકનિષ્ઠ ॥ ૧૮ ॥
દેખેં રોગાતેં જિણાવેં । ઔષધ તરી દ્યાવેં ।
પરી તેં અતિરુચ્ય વ્હાવેં । મધુર જૈસેં ॥ ૧૯ ॥
પરી તેં અતિરુચ્ય વ્હાવેં । મધુર જૈસેં ॥ ૧૯ ॥
તૈસેં સકળાર્થભરિત । તત્વ સાંગાવે ઉચિત ।
પરી બોધે માઝેં ચિત્ત । જયાપરી ॥ ૨૦ ॥
પરી બોધે માઝેં ચિત્ત । જયાપરી ॥ ૨૦ ॥
દેવા તુજ ઐસા નિજગુરુ । આણિ આર્તીધણી કાં ન કરૂં ।
એથ ભીડ કવણાચી ધરૂં । તૂં માય આમુચી ॥ ૨૧॥
એથ ભીડ કવણાચી ધરૂં । તૂં માય આમુચી ॥ ૨૧॥
હાં ગા કામધેનૂચેં દુભતેં । દેવેં જાહલેં જરી આપૈતેં ।
તરી કામનેચી કાં તેથેં । વાની કીજે ॥ ૨૨ ॥
તરી કામનેચી કાં તેથેં । વાની કીજે ॥ ૨૨ ॥
જરી ચિંતામણિ હાતાં ચઢે । તરી વાંછેચે કવણ સાંકડે ।
કાં આપુલેનિ સુરવાડેં । ઇચ્છાવેં ના ॥ ૨૩ ॥
કાં આપુલેનિ સુરવાડેં । ઇચ્છાવેં ના ॥ ૨૩ ॥
દેખેં અમૃતસિંધૂતેં ઠાકાવેં । મગ તહાના જરી ફુટાવેં ।
મગ સાયાસુ કાં કરાવે । માગીલ તે ॥ ૨૪ ॥
મગ સાયાસુ કાં કરાવે । માગીલ તે ॥ ૨૪ ॥
તૈસા જન્માંતરી બહુતીં । ઉપાસિતા લક્ષ્મીપતી ।
તૂં દૈવેં આજિ હાતીં । જાહલાસી જરી ॥ ૨૫ ॥
તૂં દૈવેં આજિ હાતીં । જાહલાસી જરી ॥ ૨૫ ॥
તરી આપુલેયા સવેસા । કાં ન મગાવાસી પરેશા ।
દેવા સુકાળુ હા માનસા । પાહલા અસે ॥ ૨૬ ॥
દેવા સુકાળુ હા માનસા । પાહલા અસે ॥ ૨૬ ॥
દેખેં સકળાર્તીચેં જિયાલેં । આજિ પુણ્ય યશાસિ આલેં ।
હે મનોરથ જહાલે । વિજયી માઝે ॥ ૨૭ ॥
હે મનોરથ જહાલે । વિજયી માઝે ॥ ૨૭ ॥
જી જી પરમમંગળધામા । દેવદેવોત્તમા ।
તૂં સ્વાધીન આજિ આમ્હાં । મ્હણઊનિયાં ॥ ૨૮ ॥
તૂં સ્વાધીન આજિ આમ્હાં । મ્હણઊનિયાં ॥ ૨૮ ॥
જૈસાં માતેચાં ઠાયીં । અપત્યા અનવસરુ નાહીં ।
સ્તન્યાલાગૂનિ પાહીં । જિયાપરી ॥ ૨૯ ॥
સ્તન્યાલાગૂનિ પાહીં । જિયાપરી ॥ ૨૯ ॥
તૈસેં દેવા તૂંતે । પુસિજતસેં આવડે તેં ।
આપુલેનિ આર્તેં । કૃપાનિધિ ॥ ૩૦ ॥
આપુલેનિ આર્તેં । કૃપાનિધિ ॥ ૩૦ ॥
તરી પારત્રિકીં હિત । આણિ આચરિતાં તરી ઉચિત ।
તે સાંગેં એક નિશ્ચિત । પાર્થુ મ્હણે ॥ ૩૧ ॥
તે સાંગેં એક નિશ્ચિત । પાર્થુ મ્હણે ॥ ૩૧ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ: લોકેઽસ્મિન્ દ્વિવિધા નિષ્ઠા પુરા પ્રોક્તા મયાઽનઘ ।
જ્ઞાનયોગેન સાંખ્યાનાં કર્મયોગેન યોગિનાં ॥ ૩ ॥
જ્ઞાનયોગેન સાંખ્યાનાં કર્મયોગેન યોગિનાં ॥ ૩ ॥
યા બોલા અચ્યુતુ । મ્હણતસે વિસ્મિતુ ।
અર્જુના હા ધ્વનિતુ । અભિપ્રાવો ॥ ૩૨ ॥
અર્જુના હા ધ્વનિતુ । અભિપ્રાવો ॥ ૩૨ ॥
જે બુદ્ધિયોગુ સાંગતાં । સાંખ્યમતસંસ્થા ।
પ્રકટિલી સ્વભાવતા । પ્રસંગે આમ્હીં ॥ ૩૩ ॥
પ્રકટિલી સ્વભાવતા । પ્રસંગે આમ્હીં ॥ ૩૩ ॥
તો ઉદ્દેશુ તૂં નેણસી । મ્હણોનિ ક્ષોભલાસિ વાયાંચિ ।
તરી આતા જાણ મ્યાંચિ । ઉક્ત દોન્હી ॥ ૩૪ ॥
તરી આતા જાણ મ્યાંચિ । ઉક્ત દોન્હી ॥ ૩૪ ॥
અવધારીં વીરશ્રેષ્ઠા । યેં લોકીં યા દોન્હી નિષ્ઠા ।
મજચિપાસૂનિ પ્રગટા । અનાદિસિદ્ધા ॥ ૩૫ ॥
મજચિપાસૂનિ પ્રગટા । અનાદિસિદ્ધા ॥ ૩૫ ॥
એકુ જ્ઞાનયોગુ મ્હણિજે । જો સાંખ્યીં અનુષ્ઠીજે ।
જેથ ઓળખીસવેં પાવિજે । તદ્રૂપતા ॥ ૩૬ ॥
જેથ ઓળખીસવેં પાવિજે । તદ્રૂપતા ॥ ૩૬ ॥
એક કર્મયોગુ જાણ । જેથ સાધકજન નિપુણ ।
હોવૂનિયા નિર્વાણ । પાવતી વેળે ॥ ૩૭ ॥
હોવૂનિયા નિર્વાણ । પાવતી વેળે ॥ ૩૭ ॥
હે માર્ગુ તરી દોની । પરિ એકવટતી નિદાનીં ।
જૈસે સિદ્ધસાધ્યભોજનીં । તૃપ્તિ એકી ॥ ૩૮ ॥
જૈસે સિદ્ધસાધ્યભોજનીં । તૃપ્તિ એકી ॥ ૩૮ ॥
કાં પૂર્વાપર સરિતા । ભિન્ના દિસતી પાહતાં ।
મગ સિંધૂમિળણીં ઐક્યતા । પાવતી શેખીં ॥ ૩૯ ॥
મગ સિંધૂમિળણીં ઐક્યતા । પાવતી શેખીં ॥ ૩૯ ॥
તૈસીં દોની યે મતેં । સૂચિતી એકા કારણાતેં ।
પરી ઉપાસ્તિ તે યોગ્યતે – । આધીન અસે ॥ ૪૦ ॥
પરી ઉપાસ્તિ તે યોગ્યતે – । આધીન અસે ॥ ૪૦ ॥
દેખેં ઉત્પ્લવનાસરિસા । પક્ષી ફળાસિ ઝોંબે જૈસા ।
સાંગેં નરુ કેવીં તૈસા । પાવે વેગાં ॥ ૪૧ ॥
સાંગેં નરુ કેવીં તૈસા । પાવે વેગાં ॥ ૪૧ ॥
તો હળૂહળૂ ઢાળેંઢાળેં । કેતુકેનિ એકે વેળે ।
માર્ગાચેનિ બળેં । નિશ્ચિત ઠાકી ॥ ૪૨ ॥
માર્ગાચેનિ બળેં । નિશ્ચિત ઠાકી ॥ ૪૨ ॥
તૈસેં દેખ પાં વિહંગમમતેં । અધિષ્ઠૂનિ જ્ઞાનાતેં ।
સાંખ્ય સદ્ય મોક્ષાતેં । આકળિતી ॥ ૪૩ ॥
સાંખ્ય સદ્ય મોક્ષાતેં । આકળિતી ॥ ૪૩ ॥
યેર યોગિયે કર્માધારેં । વિહિતેંચિ નિજાચારેં ।
પૂર્ણતા અવસરેં । પાવતેં હોતી ॥ ૪૪ ॥
પૂર્ણતા અવસરેં । પાવતેં હોતી ॥ ૪૪ ॥
ન કર્મણામનારભાન્ નૈષ્કર્મ્યં પુરુષોઽશ્નુતે ।
ન ચ સંન્યસનાદેવ સિદ્ધિં સમાધિગચ્છતિ ॥ ૪ ॥
ન ચ સંન્યસનાદેવ સિદ્ધિં સમાધિગચ્છતિ ॥ ૪ ॥
વાંચોનિ કર્મારંભ ઉચિત । ન કરિતાંચિ સિદ્ધવત ।
કર્મહીના નિશ્ચિત । હોઈજેના ॥ ૪૫ ॥
કર્મહીના નિશ્ચિત । હોઈજેના ॥ ૪૫ ॥
કાં પ્રાપ્તકર્મ સાંડિજે । યેતુલેનિ નૈષ્કર્મ્યા હોઈજે ।
હેં અર્જુના વાયાં બોલિજે । મૂર્ખપણેં ॥ ૪૬ ॥
હેં અર્જુના વાયાં બોલિજે । મૂર્ખપણેં ॥ ૪૬ ॥
સાંગેં પૈલતીરા જાવેં । ઐસેં વ્યસન કાં જેથ પાવે ।
તેથ નાવેતેં ત્યજાવેં । ઘડે કેવીં ॥ ૪૭ ॥
તેથ નાવેતેં ત્યજાવેં । ઘડે કેવીં ॥ ૪૭ ॥
ના તરી તૃપ્તિ ઇચ્છિજે । તરી કૈસેનિ પાકુ ન કીજે ।
કીં સિદ્ધુહી ન સેવિજે । કેવીં સાંગેં ॥ ૪૮ ॥
કીં સિદ્ધુહી ન સેવિજે । કેવીં સાંગેં ॥ ૪૮ ॥
જંવ નિરાર્તતા નાહીં । તંવ વ્યાપારુ અસે પાહીં ।
મગ સંતુષ્ટીચાં ઠાયીં । કુંઠે સહજેં ॥ ૪૯ ॥
મગ સંતુષ્ટીચાં ઠાયીં । કુંઠે સહજેં ॥ ૪૯ ॥
મ્હણોનિ આઇકેં પાર્થા । જયા નૈષ્કર્મ્યપદીં આસ્થા ।
તયા ઉચિત કર્મ સર્વથા । ત્યાજ્ય નોહે ॥ ૫૦ ॥
તયા ઉચિત કર્મ સર્વથા । ત્યાજ્ય નોહે ॥ ૫૦ ॥
આણિ આપુલાલિયા ચાડે । આપાદિલે હે માંડે ।
કીં ત્યજિલેં હેં કર્મ સાંડે । ઐસેં આહે ॥ ૫૧ ॥
કીં ત્યજિલેં હેં કર્મ સાંડે । ઐસેં આહે ॥ ૫૧ ॥
હેં વાયાચિ સૈરા બોલિજે । ઉકલુ તરી દેખોં પાહિજે ।
પરી ત્યજિતાં કર્મ ન ત્યજે । નિભ્રાંત માની ॥ ૫૨ ॥
પરી ત્યજિતાં કર્મ ન ત્યજે । નિભ્રાંત માની ॥ ૫૨ ॥
ન હિ કશ્ચિત્ ક્ષણમપિ જાતુ તિષ્ઠત્યકર્મકૃત્ ।
કાર્યતે હ્યવશઃ કર્મ સર્વઃ પ્રકૃતિજૈગુણૈઃ ॥ ૫ ॥
કાર્યતે હ્યવશઃ કર્મ સર્વઃ પ્રકૃતિજૈગુણૈઃ ॥ ૫ ॥
જંવ પ્રકૃતીચેં અધિષ્ઠાન । તંવ સાંડી માંડી હેં અજ્ઞાન ।
જિ ચેષ્ટા ગુણાધીન । આપૈસી અસે ॥ ૫૩ ॥
જિ ચેષ્ટા ગુણાધીન । આપૈસી અસે ॥ ૫૩ ॥
દેખેં વિહિત કર્મ જેતુલેં । તેં સળેં જરી વોસંડિલેં ।
તરી સ્વભાવ કાય નિમાલે । ઇંદ્રિયાંચે ॥ ૫૪ ॥
તરી સ્વભાવ કાય નિમાલે । ઇંદ્રિયાંચે ॥ ૫૪ ॥
સાંગે શ્રવણીં ઐકાવેં ઠેલેં । કી નેત્રીચે તેજ ગેલેં ।
હેં નાસારંધ્ર બુઝાલેં । પરિમળુ નેઘે ॥ ૫૫ ॥
હેં નાસારંધ્ર બુઝાલેં । પરિમળુ નેઘે ॥ ૫૫ ॥
ના તરી પ્રાણાપાનગતિ । કી નિર્વિકલ્પ જાહલી મતિ ।
કી ક્ષુધાતૃષાદિ આર્તિ । ખુંટલિયા ॥ ૫૬ ॥
કી ક્ષુધાતૃષાદિ આર્તિ । ખુંટલિયા ॥ ૫૬ ॥
હે સ્વપ્નાવબોધુ ઠેલે । કીં ચરણ ચાલો વિસરલે ।
હે અસો કાય નિમાલે । જન્મમૃત્યૂ ॥ ૫૭ ॥
હે અસો કાય નિમાલે । જન્મમૃત્યૂ ॥ ૫૭ ॥
હેં ન ઠકેચિ જરી કાંહી । તરી સાંડિલે તેં કાયી ।
મ્હણોનિ કર્મત્યાગુ નાહી । પ્રકૃતિમંતાં ॥ ૫૮ ॥
મ્હણોનિ કર્મત્યાગુ નાહી । પ્રકૃતિમંતાં ॥ ૫૮ ॥
કર્મ પરાધીનપણે । નિપજતસે પ્રકૃતિગુણેં ।
યેરીં ધરીં મોકલીં અંતઃકરણેં । વાહિજે વાયાં ॥ ૫૯ ॥
યેરીં ધરીં મોકલીં અંતઃકરણેં । વાહિજે વાયાં ॥ ૫૯ ॥
દેખેં રથીં આરૂઢિજે । મગ નિશ્ચળા બૈસિજે ।
મગ ચળા હોઊનિ હિંડિજે । પરતંત્રા ॥ ૬૦ ॥
મગ ચળા હોઊનિ હિંડિજે । પરતંત્રા ॥ ૬૦ ॥
કાં ઉચલિલેં વાયુવશેં । ચળેં શુષ્ક પત્ર જૈસેં ।
નિચેષ્ટ આકાશે । પરિભ્રમે ॥ ૬૧ ॥
નિચેષ્ટ આકાશે । પરિભ્રમે ॥ ૬૧ ॥
તૈસેં પ્રકૃતિઆધારેં । કર્મેંદ્રિયવિકારેં ।
મિષ્કર્મ્યુહી વ્યાપારે । નિરંતર ॥ ૬૨ ॥
મિષ્કર્મ્યુહી વ્યાપારે । નિરંતર ॥ ૬૨ ॥
મ્હણઊનિ સંગુ જંવ પ્રકૃતિચા । તંવ ત્યાગુ ન ઘડે કર્માચા ।
ઐસિયાહિ કરૂં મ્હણતી તયાંચા । આગ્રહોચિ ઉરેં ॥ ૬૩ ॥
ઐસિયાહિ કરૂં મ્હણતી તયાંચા । આગ્રહોચિ ઉરેં ॥ ૬૩ ॥
કર્મેંદ્રિયાણિ સંયમ્ય ય આસ્તે મનસા સ્મરન્ ।
ઇંદ્રિયાર્થાન્ વિમૂઢાત્મા મિથ્યાચારઃ સ ઉચયતે ॥ ૬ ॥
ઇંદ્રિયાર્થાન્ વિમૂઢાત્મા મિથ્યાચારઃ સ ઉચયતે ॥ ૬ ॥
જે ઉચિત કર્મ સાંડિતી । મગ નૈષ્કર્મ્ય હોઊં પાહતી ।
પરી કર્મેંદ્રિયપ્રવૃત્તી । નિરોધૂનિ ॥ ૬૪ ॥
પરી કર્મેંદ્રિયપ્રવૃત્તી । નિરોધૂનિ ॥ ૬૪ ॥
તયાં કર્મત્યાગુ ન ઘડે । જેં કર્તવ્ય મનીં સાપડે ।
વરી નટતી તેં ફુડે । દરિદ્ર જાણ ॥ ૬૫ ॥
વરી નટતી તેં ફુડે । દરિદ્ર જાણ ॥ ૬૫ ॥
ઐસે તે પાર્થા । વિષયાસક્ત સર્વથા ।
વોળખાવે તત્વતા । યેથ ભ્રાંતિ નાહીં ॥ ૬૬ ॥
વોળખાવે તત્વતા । યેથ ભ્રાંતિ નાહીં ॥ ૬૬ ॥
આતાં દેઈ અવધાન । પ્રસંગે તુજ સાંગેન ।
યા નૈરાશ્યાચે ચિન્હ । ધનુર્ધરા ॥ ૬૭ ॥
યા નૈરાશ્યાચે ચિન્હ । ધનુર્ધરા ॥ ૬૭ ॥
યસ્તિત્વંદ્રિયાણિ મનસા નિયમ્યારભતેઽર્જુન ।
કર્મેન્દ્રિયૈઃ કર્મયોગમસક્તઃ ન વિશિષ્યતે ॥ ૭ ॥
કર્મેન્દ્રિયૈઃ કર્મયોગમસક્તઃ ન વિશિષ્યતે ॥ ૭ ॥
જો અંતરી દૃઢુ । પરમાત્મરૂપીં ગૂઢુ ।
બાહ્ય તરી રૂઢુ । લૌકિક જૈસા ॥ ૬૮ ॥
બાહ્ય તરી રૂઢુ । લૌકિક જૈસા ॥ ૬૮ ॥
તો ઇંદ્રિયાં આજ્ઞા ન કરી । વિષયાંચે ભય ન ધરી ।
પ્રાપ્ત કર્મ ન અવ્હેરી । ઉચિત જેં જેં ॥ ૬૯ ॥
પ્રાપ્ત કર્મ ન અવ્હેરી । ઉચિત જેં જેં ॥ ૬૯ ॥
તો કર્મેંદ્રિયેં કર્મી । રાહાટતાં તરી ન નિયમી ।
પરી તેથિચેનિ ઉર્મી । ઝાંકોળેના ॥ ૭૦ ॥
પરી તેથિચેનિ ઉર્મી । ઝાંકોળેના ॥ ૭૦ ॥
તો કામનામાત્રેં ન ઘેપે । મોહમળેં ન લિંપે ।
જૈસે જળીં જળેં ન શિંપેં । પદ્મપત્ર ॥ ૭૧ ॥
જૈસે જળીં જળેં ન શિંપેં । પદ્મપત્ર ॥ ૭૧ ॥
તૈસા સંસર્ગામાજિ અસે । સકળાંસારિખા દિસે ।
જૈસેં તોયસંગે આભાસે । ભાનુબિંબ ॥ ૭૨ ॥
જૈસેં તોયસંગે આભાસે । ભાનુબિંબ ॥ ૭૨ ॥
તૈસા સામન્યત્વેં પાહિજે । તરી સાધારણુચિ દેખિજે ।
યેરવીં નિર્ધારિતાં નેણિજે । સોય જયાચી ॥ ૭૩ ॥
યેરવીં નિર્ધારિતાં નેણિજે । સોય જયાચી ॥ ૭૩ ॥
ઐસાં ચિન્હીં ચિન્હિતુ । દેખસી તોચિ તરી મુક્તુ ।
આશાપાશરહિતુ । વોળખ પાં ॥ ૭૪ ॥
આશાપાશરહિતુ । વોળખ પાં ॥ ૭૪ ॥
અર્જુના તોચિ યોગી । વિશેષિજે જો જગીં ।
મ્હણોનિ ઐસા હોય યાલાગીં । મ્હણિપે તૂંતે ॥ ૭૫ ॥
મ્હણોનિ ઐસા હોય યાલાગીં । મ્હણિપે તૂંતે ॥ ૭૫ ॥
તૂં માનસા નિયમુ કરીં । નિશ્ચળુ હોય અંતરી ।
મગ કર્મેંદ્રિયેં હીં વ્યાપારીં । વર્તતુ સુખેં ॥ ૭૬ ॥
મગ કર્મેંદ્રિયેં હીં વ્યાપારીં । વર્તતુ સુખેં ॥ ૭૬ ॥
નિયતં કુરુ કર્મ ત્વં જ્યાયો હ્યકર્મણઃ ।
શરીરયાત્રાપિ ચ તે ન પ્રસિધ્યેદકર્મણઃ ॥ ૮ ॥
શરીરયાત્રાપિ ચ તે ન પ્રસિધ્યેદકર્મણઃ ॥ ૮ ॥
મ્હણશી નૈષ્કર્મ્ય હોઆવેં । તરી એથ તેં ન સંભવે ।
આણિ નિષિદ્ધ કેવીં રાહાટાવેં । વિચારી પાં ॥ ૭૭ ॥
આણિ નિષિદ્ધ કેવીં રાહાટાવેં । વિચારી પાં ॥ ૭૭ ॥
મ્હણોનિ જેં જેં ઉચિત । આણિ અવસરેંકરૂન પ્રાપ્ત ।
તેં કર્મ હેતુરહિત । આચર તૂં ॥ ૭૮ ॥
તેં કર્મ હેતુરહિત । આચર તૂં ॥ ૭૮ ॥
પાર્થા આણિકહી એક । નેણસી તૂં હે કવતિક ।
જેં ઐસેં કર્મ મોચક । આપૈસેં અસે ॥ ૭૯ ॥
જેં ઐસેં કર્મ મોચક । આપૈસેં અસે ॥ ૭૯ ॥
દેખેં અનુક્રમાધારેં । સ્વધર્મુ જો આચરે ।
તો મોક્ષુ તેણેં વ્યાપારેં । નિશ્ચિત પાવે ॥ ૮૦ ॥
તો મોક્ષુ તેણેં વ્યાપારેં । નિશ્ચિત પાવે ॥ ૮૦ ॥
યજ્ઞાર્થાત્ કર્મણોઽન્યત્ર લોકોઽયં કર્મબંધનઃ ।
તદર્થે કર્મ કૌંતેય મુક્તસઙગઃ સમાચરઃ ॥ ૯ ॥
તદર્થે કર્મ કૌંતેય મુક્તસઙગઃ સમાચરઃ ॥ ૯ ॥
સ્વધર્મુ જો બાપા । તોચિ નિત્યયજ્ઞુ જાણ પાં ।
મ્હણોનિ વર્તતાં તેથ પાપા । સંચારુ નાહીં ॥ ૮૧ ॥
મ્હણોનિ વર્તતાં તેથ પાપા । સંચારુ નાહીં ॥ ૮૧ ॥
હા નિજધર્મુ જૈં સાંડે । કુકર્મી રતિ ઘડે ।
તૈંચિ બંધુ પડે । સંસારિકુ ॥ ૮૨ ॥
તૈંચિ બંધુ પડે । સંસારિકુ ॥ ૮૨ ॥
મ્હણોનિ સ્વધર્માનુષ્ઠાન । તે અખંડ યજ્ઞયાજન ।
જો કરી તયા બંધન । કહીંચ નાહીં ॥ ૮૩ ॥
જો કરી તયા બંધન । કહીંચ નાહીં ॥ ૮૩ ॥
હા લોકુ કર્મેં બાંધિલા । જો પરતંત્રા ભુતલા ।
તો નિત્યયજ્ઞાતે ચુકલા । મ્હણોનિયાં ॥ ૮૪ ॥
તો નિત્યયજ્ઞાતે ચુકલા । મ્હણોનિયાં ॥ ૮૪ ॥
આતાં યેચિવિશીં પાર્થા । તુજ સાંગેન એકી મી કથા ।
જૈં સૃષ્ટ્યાદિ સંસ્થા । બ્રહ્મેનિ કેલી ॥ ૮૫ ॥
જૈં સૃષ્ટ્યાદિ સંસ્થા । બ્રહ્મેનિ કેલી ॥ ૮૫ ॥
સહયજ્ઞાઃ પ્રજાઃ સૃષ્ટ્વા પુરોવાચ પ્રજાપતિઃ ।
અનેન પ્રસવિષ્યધ્વમેષ વોઽસ્ત્વિષ્ટકામધુક્ ॥ ૧૦ ॥
અનેન પ્રસવિષ્યધ્વમેષ વોઽસ્ત્વિષ્ટકામધુક્ ॥ ૧૦ ॥
તેં નિત્યયાગસહિતેં । સૃજિલીં ભૂતેં સમસ્તેં ।
પરી નેણતીચિ તિયે યજ્ઞાતેં । સૂક્ષ્મ મ્હણઊની ॥ ૮૬ ॥
પરી નેણતીચિ તિયે યજ્ઞાતેં । સૂક્ષ્મ મ્હણઊની ॥ ૮૬ ॥
તેં વેળીં પ્રજીં વિનવિલા બ્રહ્મા । દેવા આશ્રયો કાય એથ આમ્હાં ।
તંવ મ્હણે તો કમળજન્મા । ભૂતાંપ્રતિ ॥ ૮૭ ॥
તંવ મ્હણે તો કમળજન્મા । ભૂતાંપ્રતિ ॥ ૮૭ ॥
તુમ્હાં વર્ણવિશેષવશેં । આમ્હીં હા સ્વધર્મુચિ વિહિલા અસે ।
યાતેં ઉપાસા મગ આપૈસે । કામ પુરતી ॥ ૮૮ ॥
યાતેં ઉપાસા મગ આપૈસે । કામ પુરતી ॥ ૮૮ ॥
તુમ્હીં વ્રતેં નિયમુ ન કરાવે । શરીરાતેં ન પીડાવેં ।
દુરી કેંહી ન વચાવે । તીર્થાસી ગા ॥ ૮૯ ॥
દુરી કેંહી ન વચાવે । તીર્થાસી ગા ॥ ૮૯ ॥
યોગાદિક સાધનેં । સાકાંક્ષ આરાધનેં ।
મંત્રયંત્રવિધાનેં । ઝણીં કરા ॥ ૯૦ ॥
મંત્રયંત્રવિધાનેં । ઝણીં કરા ॥ ૯૦ ॥
દેવતાંતરા ન ભજાવેં । હેં સર્વથા કાંહીં ન કરાવે ।
તુમ્હીં સ્વધર્મયજ્ઞીં યજાવેં । અનાયાસેં ॥ ૯૧ ॥
તુમ્હીં સ્વધર્મયજ્ઞીં યજાવેં । અનાયાસેં ॥ ૯૧ ॥
અહેતુકેં ચિત્તેં । અનુષ્ઠાં પાં યયાતેં ।
પતિવ્રતા પતીતેં । જિયાપરી ॥ ૯૨ ॥
પતિવ્રતા પતીતેં । જિયાપરી ॥ ૯૨ ॥
તૈસા સ્વધર્મરૂપ મખુ । હાચિ સેવ્ય તુમ્હાં એકુ ।
ઐસેં સત્યલોકનાયકુ । મ્હણતા જહાલા ॥ ૯૩ ॥
ઐસેં સત્યલોકનાયકુ । મ્હણતા જહાલા ॥ ૯૩ ॥
દેખા સ્વધર્માતેં ભજાલ । તરી કામધેનુ હા હોઈલ ।
મગ પ્રજાહો ન સંડીલ । તુમતેં સદા ॥ ૯૪ ॥
મગ પ્રજાહો ન સંડીલ । તુમતેં સદા ॥ ૯૪ ॥
દેવાન્ ભાવયતાનેન તે દેવાઃ ભાવયંતુ વઃ ।
પરસ્પરં ભાવયંતઃ શ્રેયઃ પરમવાપ્સ્યચ ॥ ૧૧ ॥
પરસ્પરં ભાવયંતઃ શ્રેયઃ પરમવાપ્સ્યચ ॥ ૧૧ ॥
જેં યેણેચિકરૂનિ સમસ્તાં । પરિતોષુ હોઈલ દેવતાં ।
મગ તે તુમ્હાં ઈપ્સીતા । અર્થાંતે દેતી ॥ ૯૫ ॥
મગ તે તુમ્હાં ઈપ્સીતા । અર્થાંતે દેતી ॥ ૯૫ ॥
યા સ્વધર્મપૂજા પૂજિતાં । દેવતાગણાં સમસ્તાં ।
યોગક્ષેમુ નિશ્ચિતા । કરિતી તુમચા ॥ ૯૬ ॥
યોગક્ષેમુ નિશ્ચિતા । કરિતી તુમચા ॥ ૯૬ ॥
તુમ્હીં દેવતાંતે ભજાલ । દેવ તુમ્હાં તુષ્ટિતીલ ।
ઐસી પરસ્પરેં ઘડેલ । પ્રીતિ તેથ ॥ ૯૭ ॥
ઐસી પરસ્પરેં ઘડેલ । પ્રીતિ તેથ ॥ ૯૭ ॥
તેથ તુમ્હીં જેં કરૂં મ્હણાલ । તે આપૈસે સિદ્ધી જાઈલ ।
વાંછિતહી પુરેલ । માનસીંચે ॥ ૯૮॥
વાંછિતહી પુરેલ । માનસીંચે ॥ ૯૮॥
વાચાસિદ્ધી પાવાલ । આજ્ઞાપક હોઆલ ।
મ્હણિયે તુમતેં માગતીલ । મહાઋદ્ધિ ॥ ૯૯ ॥
મ્હણિયે તુમતેં માગતીલ । મહાઋદ્ધિ ॥ ૯૯ ॥
જૈસેં ઋતુપતીંચે દ્વાર । વનશ્રી નિરંતર ।
વોળગે ફળભાર । લાવણ્યેંસી ॥ ૧૦૦॥
વોળગે ફળભાર । લાવણ્યેંસી ॥ ૧૦૦॥
ઇષ્ટાન્ ભોગાન્ હિ વો દેવા દાસ્યંતે યજ્ઞભાવિતાઃ ।
તૈર્દત્તાનપ્રદાયૈભ્યો યો ભુઙક્તે સ્તેન એવ સઃ ॥ ૧૨ ॥
તૈર્દત્તાનપ્રદાયૈભ્યો યો ભુઙક્તે સ્તેન એવ સઃ ॥ ૧૨ ॥
તૈસેં સર્વ સુખેંસહિત । દૈવચિ મૂર્તિમંત ।
યેઈલ દેખા કાઢત । તુમ્હાપાંઠી ॥ ૧૦૧ ॥
યેઈલ દેખા કાઢત । તુમ્હાપાંઠી ॥ ૧૦૧ ॥
ઐસે સમસ્ત ભોગભરિત । હોઆલ તુમ્હી અનાર્ત ।
જરી સ્વધર્મૈકનિરત । વર્તાલ બાપા ॥ ૧૦૨ ॥
જરી સ્વધર્મૈકનિરત । વર્તાલ બાપા ॥ ૧૦૨ ॥
કાં જાલિયા સકલ સંપદા । જો અનુસરેલ ઇંદ્રિયમદા ।
લુબ્ધ હોઊનિયાં સ્વાદાં । વિષયાંચિયા ॥ ૧૦૩ ॥
લુબ્ધ હોઊનિયાં સ્વાદાં । વિષયાંચિયા ॥ ૧૦૩ ॥
તિહીં યજ્ઞભાવિકીં સુરીં । જે હે સંપત્તિ દિધલી પુરી ।
તયાં સ્વમાર્ગીં સર્વેશ્વરીં । ન ભજેલ તો ॥ ૧૦૪ ॥
તયાં સ્વમાર્ગીં સર્વેશ્વરીં । ન ભજેલ તો ॥ ૧૦૪ ॥
અગ્નિમુખીં હવન । ન કરીલ દેવતાપૂજન ।
પ્રાપ્ત વેળે ભોજન । બ્રાહ્મણાંચે ॥ ૧૦૫ ॥
પ્રાપ્ત વેળે ભોજન । બ્રાહ્મણાંચે ॥ ૧૦૫ ॥
વિમુખુ હોઈલ ગુરુભક્તી । આદરુ ન કરીલ અતિથી ।
સંતોષુ નેદીલ જ્ઞાતી । આપુલિયે ॥ ૧૦૬ ॥
સંતોષુ નેદીલ જ્ઞાતી । આપુલિયે ॥ ૧૦૬ ॥
ઐસા સ્વધર્મક્રિયારહિતુ । આથિલેપણે પ્રમત્તુ ।
કેવળ ભોગાસક્તુ । હોઈલ જો ॥ ૧૦૭ ॥
કેવળ ભોગાસક્તુ । હોઈલ જો ॥ ૧૦૭ ॥
તયા મગ અપાવો થોરુ આહે । જેણેં તેં હાતીચે સકળ જાયે ।
દેખા પ્રાપ્તહી ન લાહે । ભોગ ભોગૂં ॥ ૧૦૮ ॥
દેખા પ્રાપ્તહી ન લાહે । ભોગ ભોગૂં ॥ ૧૦૮ ॥
જૈસેં ગતાયુષીં શરીરીં । ચૈતન્ય વાસુ ન કરી ।
કાં નિદૈવાચાં ઘરીં । ન રાહે લક્ષ્મી ॥ ૧૦૯ ॥
કાં નિદૈવાચાં ઘરીં । ન રાહે લક્ષ્મી ॥ ૧૦૯ ॥
તૈસા સ્વધર્મુ જરી લોપલા । તરી સર્વ સુખાંચા થારા મોડલા।
જૈસા દીપાસવે હરપલા । પ્રકાશુ જાય ॥ ૧૧૦ ॥
જૈસા દીપાસવે હરપલા । પ્રકાશુ જાય ॥ ૧૧૦ ॥
તૈસી નિજવૃત્તિ જેથ સાંડે । તેથ સ્વતંત્રતે વસ્તી ન ઘડે ।
આઇકા પ્રજાહો હે ફુડેં । વિરંચિ મ્હણે ॥ ૧૧૧ ॥
આઇકા પ્રજાહો હે ફુડેં । વિરંચિ મ્હણે ॥ ૧૧૧ ॥
મ્હણઊનિ સ્વધર્મુ જો સાંડીલ । તયાતેં કાળુ દંડીલ ।
ચોરુ મ્હણૂનિ હરીલ । સર્વસ્વ તયાંચે ॥ ૧૧૨ ॥
ચોરુ મ્હણૂનિ હરીલ । સર્વસ્વ તયાંચે ॥ ૧૧૨ ॥
મગ સકળ દોષ ભંવતે । ગિંવસોનિ ઘેતી તયાતેં ।
રાત્રિસમયીં સ્મશાનાતેં । ભૂતેં જૈશી ॥ ૧૧૩ ॥
રાત્રિસમયીં સ્મશાનાતેં । ભૂતેં જૈશી ॥ ૧૧૩ ॥
તૈશી ત્રિભુવનીંચી દુઃખે । આણિ નાનાવિધ પાતકેં ।
દૈન્યજાત તિતુકેં । તેથેંચિ વસે ॥ ૧૧૪ ॥
દૈન્યજાત તિતુકેં । તેથેંચિ વસે ॥ ૧૧૪ ॥
ઐસેં હોય તયા ઉન્મત્તા । મગ ન સુટે બાપાં રુદતાં ।
પરી કલ્પાંતીહીં સર્વથા । પ્રાણિગણ હો ॥ ૧૧૫ ॥
પરી કલ્પાંતીહીં સર્વથા । પ્રાણિગણ હો ॥ ૧૧૫ ॥
મ્હણોનિ નિજવૃત્તિ હે ન સંડાવી । ઇંદ્રિયે બરળોં નેદાવીં ।
ઐસેં પ્રજાંતે શિકવી । ચતુરાનનુ ॥ ૧૧૬ ॥
ઐસેં પ્રજાંતે શિકવી । ચતુરાનનુ ॥ ૧૧૬ ॥
જૈસેં જળચરાં જળ સાંડે । આણિ તત્ક્ષણીં મરણ માંડે ।
હા સ્વધર્મુ તેણેં પાડેં । વિસંબોં નયે ॥ ૧૧૭ ॥
હા સ્વધર્મુ તેણેં પાડેં । વિસંબોં નયે ॥ ૧૧૭ ॥
મ્હણોનિ તુમ્હી સમસ્તીં । આપુલાલિયા કર્મીં ઉચિતીં ।
નિરત વ્હાવેં પુઢતપુઢતી । મ્હણિપત અસે ॥ ૧૧૮ ॥
નિરત વ્હાવેં પુઢતપુઢતી । મ્હણિપત અસે ॥ ૧૧૮ ॥
યજ્ઞશિષ્ટાશિનઃ સન્તો મુચ્યતે સર્વકિલ્બિષૈઃ ।
ભુઙજતે તે ત્વઘં પાપા યે પચંત્યાત્મકારણાત્ ॥ ૧૩ ॥
ભુઙજતે તે ત્વઘં પાપા યે પચંત્યાત્મકારણાત્ ॥ ૧૩ ॥
દેખા વિહિત ક્રિયવિધી । નિર્હેતુકા બુદ્ધી ।
જો અસતિયે સમૃદ્ધી । વિનિયોગુ કરી ॥ ૧૧૯ ॥
જો અસતિયે સમૃદ્ધી । વિનિયોગુ કરી ॥ ૧૧૯ ॥
ગુરુ ગોત્ર અગ્નિ પૂજી । અવસરીં ભજે દ્વિજીં ।
નિમિતાદિકીં યજી । પિતરોદ્દેશ ॥ ૧૨૦ ॥
નિમિતાદિકીં યજી । પિતરોદ્દેશ ॥ ૧૨૦ ॥
યા યજ્ઞક્રિયા ઉચિતા । યજ્ઞેશીં હવન કરિતાં ।
હુતશેષ સ્વભાવતઃ । ઉરે જેં જેં ॥ ૧૨૧ ॥
હુતશેષ સ્વભાવતઃ । ઉરે જેં જેં ॥ ૧૨૧ ॥
તેં સુખે આપુલાં ઘરીં । કુટુંબેસીં ભોજન કરી ।
કીં ભોગ્યચિ તેં નિવારી । કલ્મષાતેં ॥ ૧૨૨ ॥
કીં ભોગ્યચિ તેં નિવારી । કલ્મષાતેં ॥ ૧૨૨ ॥
તેં યજ્ઞાવશિષ્ટ ભોગી । મ્હણોનિ સાંડિજે તો અધીં ।
જયાપરી મહારોગીં । અમૃતસિદ્ધી ॥ ૧૨૩ ॥
જયાપરી મહારોગીં । અમૃતસિદ્ધી ॥ ૧૨૩ ॥
કાં તત્વનિષ્ઠુ જૈસા । નાગવે ભ્રાંતિલેશા ।
તો શેષભોગી તૈસા । નાકળે દોષા ॥ ૧૨૪ ॥
તો શેષભોગી તૈસા । નાકળે દોષા ॥ ૧૨૪ ॥
મ્હણોનિ સ્વધર્મેં જેં અર્જેં । તેં સ્વધર્મેચિ વિનિયોગિજે ।
મગ ઉરે તેં ભોગિજે । સંતોષેંસીં ॥ ૧૨૫ ॥
મગ ઉરે તેં ભોગિજે । સંતોષેંસીં ॥ ૧૨૫ ॥
હેં વાંચૂનિ પાર્થા । રાહાટોં નયે અન્યથા ।
ઐસી આદ્ય હી કથા । મુરારી સાંગે ॥ ૧૨૬ ॥
ઐસી આદ્ય હી કથા । મુરારી સાંગે ॥ ૧૨૬ ॥
જેં દેહચિ આપણપેં માનિતિ । આણિ વિષયાંતે ભોગ્ય મ્હણતી ।
યાપરતેં ન સ્મરતી । આણિક કાંહી ॥ ૧૨૭ ॥
યાપરતેં ન સ્મરતી । આણિક કાંહી ॥ ૧૨૭ ॥
હે યજ્ઞોપકરણ સકળ । નેણસાંતે બરળ ।
અહંબુદ્ધી કેવળ । ભોગૂં પાહતી ॥ ૧૨૮ ॥
અહંબુદ્ધી કેવળ । ભોગૂં પાહતી ॥ ૧૨૮ ॥
ઇંદ્રિયરુચીસારખે । કરવિતી પાક નિકે ।
તે પાપિયે પાતકેં । સેવિતી જાણ ॥ ૧૨૯ ॥
તે પાપિયે પાતકેં । સેવિતી જાણ ॥ ૧૨૯ ॥
જે સંપત્તિજાત આઘવેં । હે હવનદ્રવ્ય માનાવેં ।
મગ સ્વધર્મયજ્ઞેં અર્પાવેં । આદિપુરુષી ॥ ૧૩૦ ॥
મગ સ્વધર્મયજ્ઞેં અર્પાવેં । આદિપુરુષી ॥ ૧૩૦ ॥
હેં સાંડોનિયા મૂર્ખ । આપણપેયાંલાગીં દેખ ।
નિપજવિતી પાક । નાનાવિધ ॥ ૧૩૧ ॥
નિપજવિતી પાક । નાનાવિધ ॥ ૧૩૧ ॥
જિહીં યજ્ઞુ સિદ્ધી જાયે । પરેશા તોષુ હોયે ।
તેં હેં સામાન્ય અન્ન ન હોયે । મ્હણોનિયાં ॥ ૧૩૨ ॥
તેં હેં સામાન્ય અન્ન ન હોયે । મ્હણોનિયાં ॥ ૧૩૨ ॥
હેં ન મ્હણાવેં સાધારણ । અન્ન બ્રહ્મરૂપ જાણ ।
જે જીવનહેતુ કારણ । વિશ્વા યયા ॥ ૧૩૩ ॥
જે જીવનહેતુ કારણ । વિશ્વા યયા ॥ ૧૩૩ ॥
અન્નાદ્ ભવન્તિ ભૂતાનિ પર્જન્યાદન્નસ્સંભવઃ ।
યજ્ઞાદ્ ભવતિ પર્જન્યો યજ્ઞઃ કર્મસમુદ્ભવઃ ॥ ૧૪ ॥
યજ્ઞાદ્ ભવતિ પર્જન્યો યજ્ઞઃ કર્મસમુદ્ભવઃ ॥ ૧૪ ॥
અન્નસ્તવ ભૂતેં । પ્રરોહ પાવતિ સમસ્તેં ।
મગ વરિષુ યા અન્નાતે । સર્વત્ર પ્રસવે ॥ ૧૩૪ ॥
મગ વરિષુ યા અન્નાતે । સર્વત્ર પ્રસવે ॥ ૧૩૪ ॥
ત્યા પર્જન્યા યજ્ઞીં જન્મ । યજ્ઞાતે પ્રગટી કર્મ ।
કર્માસિ આદિ બ્રહ્મ । વેદરૂપ ॥ ૧૩૫ ॥
કર્માસિ આદિ બ્રહ્મ । વેદરૂપ ॥ ૧૩૫ ॥
કર્મ બ્રહ્મોદ્બભવં વિદ્ધિ બ્રહ્માક્ષરસમુદ્ભવં ।
તસ્માત્ સર્વગતં બ્રહ્મ નિત્યં યજ્ઞે પ્રતિષ્ઠિતં ॥ ૧૫ ॥
તસ્માત્ સર્વગતં બ્રહ્મ નિત્યં યજ્ઞે પ્રતિષ્ઠિતં ॥ ૧૫ ॥
મગ વેદાંતે પરાપર । પ્રસવતસે અક્ષર ।
મ્હણઊનિ હે ચરાચર । બ્રહ્મબદ્ધ ॥ ૧૩૬ ॥
મ્હણઊનિ હે ચરાચર । બ્રહ્મબદ્ધ ॥ ૧૩૬ ॥
પરી કર્માચિયે મૂર્તિ । યજ્ઞીં અધિવાસુ શ્રુતી ।
ઐકેં સુભદ્રાપતી । અખંડ ગા ॥ ૧૩૭ ॥
ઐકેં સુભદ્રાપતી । અખંડ ગા ॥ ૧૩૭ ॥
એવં પ્રવર્તિતં ચક્રં નાનુવર્તયતીહ યઃ ।
અઘાયુરિંદ્રિયારામો મોઘં પાર્થ સ જીવતી ॥ ૧૬ ॥
અઘાયુરિંદ્રિયારામો મોઘં પાર્થ સ જીવતી ॥ ૧૬ ॥
ઐશીં આદિ હે પરંપરા । સંક્ષેપે તુજ ધનુર્ધરા ।
સાંગિતલી યા અધ્વરા । લાગૌનિયાં ॥ ૧૩૮ ॥
સાંગિતલી યા અધ્વરા । લાગૌનિયાં ॥ ૧૩૮ ॥
મ્હણૂન સમૂળ હા ઉચિતુ । સ્વધર્મરૂપ ક્રતુ ।
નાનુષ્ઠી જો મત્તુ । લોકીં ઇયે ॥ ૧૩૯ ॥
નાનુષ્ઠી જો મત્તુ । લોકીં ઇયે ॥ ૧૩૯ ॥
તો પાતકાંચી રાશી । જાણ ભાર ભૂમીસી ॥
જો કુકર્મેં ઇંદ્રિયાંસી । ઉપેગા ગેલા ॥ ૧૪૦ ॥
તેં જન્મ કર્મ સકળ । અર્જુના અતિ નિષ્ફળ ।
જૈસે કાં અભ્રપટળ । અકાળીંચે ॥ ૧૪૧ ॥
જૈસે કાં અભ્રપટળ । અકાળીંચે ॥ ૧૪૧ ॥
કાં ગળા સ્તન અજેચે । તૈસેં જિયાલેં દેખેં તયાચેં ।
જયા અનુષ્ઠાન સ્વધર્માચેં । ઘડેચિના ॥ ૧૪૨ ॥
જયા અનુષ્ઠાન સ્વધર્માચેં । ઘડેચિના ॥ ૧૪૨ ॥
મ્હણોનિ ઐકેં પાંડવા । હા સ્વધર્મુ કવણે ન સંડાવા ।
સર્વભાવેં ભજાવા । હાચિ એકુ ॥ ૧૪૩ ॥
સર્વભાવેં ભજાવા । હાચિ એકુ ॥ ૧૪૩ ॥
હાં ગા શરીર જરી જાહલેં । તરી કર્તવ્ય વોઘેં આલે ।
મગ ઉચિત કાં આપુલે । વોસંડાવે ॥ ૧૪૪ ॥
મગ ઉચિત કાં આપુલે । વોસંડાવે ॥ ૧૪૪ ॥
પરિસ પાં સવ્યસાચી । મૂર્તી લાહોનિ દેહાચિ ।
ખંતી કરિતી કર્માચી । તે ગાવંઢે ગા ॥ ૧૪૫ ॥
ખંતી કરિતી કર્માચી । તે ગાવંઢે ગા ॥ ૧૪૫ ॥
યસ્ત્વાત્મરતિરેવ સ્યાદાત્મતૃપ્તશ્ચ માનવઃ ।
આત્મન્યેવ ચ સંતુષ્ટસ્તસ્ય કાર્ય ન વિદ્યતે ॥ ૧૭ ॥
આત્મન્યેવ ચ સંતુષ્ટસ્તસ્ય કાર્ય ન વિદ્યતે ॥ ૧૭ ॥
દેખેં અસતેનિ દેહકર્મેં । એથ તોચિ એકુ ન લિંપે કર્મેં ।
જો અખંડિત રમે । આપણપાંચિ ॥ ૧૪૬ ॥
જો અખંડિત રમે । આપણપાંચિ ॥ ૧૪૬ ॥
જે તો આત્મબોધેં તોષલા । તરી કૃતકાર્યુ દેખેં જાહલા ।
મ્હણોનિ સહજે સાંડવલા । કર્મસંગુ ॥ ૧૪૭ ॥
મ્હણોનિ સહજે સાંડવલા । કર્મસંગુ ॥ ૧૪૭ ॥
નૈવ તસ્ય કૃતેનાર્થો માકૃતેનેહ કશ્ચન ।
ન ચાસ્ય સર્વભૂતેષુ કશ્ચિદર્થવ્યપાશ્રયઃ ॥ ૧૮ ॥
ન ચાસ્ય સર્વભૂતેષુ કશ્ચિદર્થવ્યપાશ્રયઃ ॥ ૧૮ ॥
તૃપ્તી ઝાલિયા જૈસીં । સાધને સરતી આપૈસીં ।
દેખેં આત્મતુષ્ટીં તૈસીં । કર્મે નાહી ॥ ૧૪૮ ॥
દેખેં આત્મતુષ્ટીં તૈસીં । કર્મે નાહી ॥ ૧૪૮ ॥
તસ્માદસક્તઃ સતતં કાર્ય કર્મ સમાચર ।
અસક્તો હ્યાચરન્ કર્મ પમાપ્નોતિ પુરૂષઃ ॥ ૧૯ ॥
અસક્તો હ્યાચરન્ કર્મ પમાપ્નોતિ પુરૂષઃ ॥ ૧૯ ॥
મ્હણઊનિ તૂં નિયતુ । સકળ કામરહિતુ ।
હોઊનિયાં ઉચિતુ । સ્વધર્મેં રહાટેં ॥ ૧૫૦ ॥
હોઊનિયાં ઉચિતુ । સ્વધર્મેં રહાટેં ॥ ૧૫૦ ॥
જે સ્વકર્મે નિષ્કામતા । અનુસરલે પાર્થા ।
કૈવલ્ય પર તત્વતાં । પાતલે જગી ॥ ૧૫૧ ॥
કૈવલ્ય પર તત્વતાં । પાતલે જગી ॥ ૧૫૧ ॥
કર્મણૈવ હિ સંસિદ્ધીમાસ્થિતા જનકાદયઃ ।
લોકસંગ્રહમેવાપિ સંપશ્યન્ કર્તુમર્હસિ ॥ ૨૦ ॥
લોકસંગ્રહમેવાપિ સંપશ્યન્ કર્તુમર્હસિ ॥ ૨૦ ॥
દેખેં પાં જનકાદિક । કર્મજાત અશેખ ।
ન સાંડિતા મોક્ષસુખ । પાવતે જાહલે ॥ ૧૫૨ ॥
ન સાંડિતા મોક્ષસુખ । પાવતે જાહલે ॥ ૧૫૨ ॥
યાકારણે પાર્થા । હોઆવી કર્મીં આસ્થા ।
હે આણિકાહી એકા અર્થા । ઉપકારેલ ॥ ૧૫૩ ॥
હે આણિકાહી એકા અર્થા । ઉપકારેલ ॥ ૧૫૩ ॥
જે આચરતા આપણપેયાં । દેખી લાગેલ લોકા યયા ।
તરી ચુકેલ હા અપાયા । પ્રસંગેચિ । ૧૫૪ ॥
તરી ચુકેલ હા અપાયા । પ્રસંગેચિ । ૧૫૪ ॥
દેખેં પ્રાપ્તાર્થ જાહલે । જે નિષ્કામતા પાવલે ।
તયાહી કર્તવ્ય અસે ઉરલેં । લોકાંલાગીં ॥ ૧૫૫ ॥
તયાહી કર્તવ્ય અસે ઉરલેં । લોકાંલાગીં ॥ ૧૫૫ ॥
માર્ગીં અંધાસરિસા । પુઢે દેખણાહી ચાલે જૈસા ।
અજ્ઞાના પ્રકટાવા ધર્મુ તૈસા । આચરોનિ ॥ ૧૫૬ ॥
અજ્ઞાના પ્રકટાવા ધર્મુ તૈસા । આચરોનિ ॥ ૧૫૬ ॥
હાં ગા ઐસેં જરી ન કીજે । તરી અજ્ઞાનાં કાય વોજે ।
તિહીં કવણેપરી જાણિજે । માર્ગાંતે યા ॥ ૧૫૭ ॥
તિહીં કવણેપરી જાણિજે । માર્ગાંતે યા ॥ ૧૫૭ ॥
યદ્ યદાચરતિ શ્રેષ્ઠસ્તત્તદેવેતરો જનઃ ।
સ યત્ પ્રમાણં કુરુતે લોકસ્તદનુવર્તતે ॥ ૨૧ ॥
સ યત્ પ્રમાણં કુરુતે લોકસ્તદનુવર્તતે ॥ ૨૧ ॥
એથ વડીલ જેં જેં કરિતી । તયા નામ ધર્મુ ઠેવિતી ।
તેંચિ યેર અનુષ્ઠિતી । સામાન્ય સકળ ॥ ૧૫૮ ॥
તેંચિ યેર અનુષ્ઠિતી । સામાન્ય સકળ ॥ ૧૫૮ ॥
હેં ઐસેં અસે સ્વભાવેં । મ્હણોનિ કર્મ ન સંડાવે ।
વિશેષેં આચરાવેં । લાગે સંતી ॥ ૧૫૯ ॥
વિશેષેં આચરાવેં । લાગે સંતી ॥ ૧૫૯ ॥
ન મે પાર્થસ્તિ કર્તવ્યં ત્રિષુ લોકેષુ કિંચન ।
નાનવાપ્તમવાપ્તવ્યં વર્ત એવ ચ કર્મણિ ॥ ૨૨ ॥
નાનવાપ્તમવાપ્તવ્યં વર્ત એવ ચ કર્મણિ ॥ ૨૨ ॥
આતા આણિકાચિયા ગોઠી । તુજ સાંગો કાય કિરીટી ।
દેખેં મીચિ ઇયે રાહાટી । વર્તત અસે ॥ ૧૬૦ ॥
દેખેં મીચિ ઇયે રાહાટી । વર્તત અસે ॥ ૧૬૦ ॥
કાય સાંકડે કાંહી માતેં । કીં કવણેં એકેં આર્તેં ।
આચરેં મી ધર્માતેં । મ્હણસી જરી ॥ ૧૬૧ ॥
આચરેં મી ધર્માતેં । મ્હણસી જરી ॥ ૧૬૧ ॥
તરી પુરતેપણાલાગી । આણિકુ દુસરા નાહીં જગીં ।
ઐસી સામુગ્રી માઝાં અંગી । જાણસી તૂં ॥ ૧૬૨ ॥
ઐસી સામુગ્રી માઝાં અંગી । જાણસી તૂં ॥ ૧૬૨ ॥
મૃત ગુરૂપુત્ર આણિલા । તો તુવાં પવાડા દેખિલા ।
તોહી મી ઉગલા । કર્મીં વર્તે ॥ ૧૬૩ ॥
તોહી મી ઉગલા । કર્મીં વર્તે ॥ ૧૬૩ ॥
યદિ હ્યહં ન વર્તેયં જાતુ કર્મણ્યતન્દ્રિતઃ ।
મમ વર્ત્માનુવર્તંતે મનુષ્યાઃ પાર્થ સર્વશઃ ॥ ૨૩ ॥
મમ વર્ત્માનુવર્તંતે મનુષ્યાઃ પાર્થ સર્વશઃ ॥ ૨૩ ॥
પરી સ્વધર્મીં વર્તેં કૈસા । સાકાંક્ષુ કાં હોય જૈસા ।
તયાચિ એકા ઉદ્દેશા – । લાગોનિયાં ॥ ૧૬૪ ॥
તયાચિ એકા ઉદ્દેશા – । લાગોનિયાં ॥ ૧૬૪ ॥
જે ભૂતજાત સકળ । અસે આમ્હાંચિ આધીન કેવળ ।
તે ન વ્હાવેં બરળ । મ્હણોનિયાં ॥ ૧૬૫ ॥
તે ન વ્હાવેં બરળ । મ્હણોનિયાં ॥ ૧૬૫ ॥
ઉત્સીદેયુરિમે લોકા ન કુર્યાં કર્મ ચેદહમ્ ।
સંકરસ્ય ચ કર્તા સ્યામુપહન્યામિમાઃ પ્રજાઃ ॥ ૨૪ ॥
સંકરસ્ય ચ કર્તા સ્યામુપહન્યામિમાઃ પ્રજાઃ ॥ ૨૪ ॥
આમ્હી પૂર્ણકામ હોઊની । જરી આત્મસ્થિતી રાહુની ॥
તરી હે પ્રજા કૈસેનિ । નિસ્તરેલ ॥ ૧૬૬ ॥
ઇહીં આમુચી વાસ પાહાવી । મગ વર્તતી પરી જાણાવી ।
તે લૌકિક સ્થિતી અવઘી । નાસિલી હોઈલ ॥ ૧૬૭ ॥
તે લૌકિક સ્થિતી અવઘી । નાસિલી હોઈલ ॥ ૧૬૭ ॥
મ્હણોનિ સમર્થુ જો એથેં । આથિલા સર્વજ્ઞતે ।
તેણે સવિશેષેં કર્માતેં । ત્યજાવે ના ॥ ૧૬૮ ॥
તેણે સવિશેષેં કર્માતેં । ત્યજાવે ના ॥ ૧૬૮ ॥
સક્તાઃ કર્મણ્યવિદ્વાંસો યથા કુર્વંતિ ભારત ।
કુર્યાદ્વિવાંસ્તથાઽસક્તશ્ચિકીર્ષુર્લોકલોગ્રહમ્ ॥ ૨૫ ॥
કુર્યાદ્વિવાંસ્તથાઽસક્તશ્ચિકીર્ષુર્લોકલોગ્રહમ્ ॥ ૨૫ ॥
દેખે ફળાચિયા આશા । આચરે કામુકુ જૈસા ।
કર્મી બહરુ હોઆવા તૈસા । નિરાશાહી ॥ ૧૬૯ ॥
કર્મી બહરુ હોઆવા તૈસા । નિરાશાહી ॥ ૧૬૯ ॥
જે પુઢતપુઢતી પાર્થા । હે સકળ લોકસંસ્થા ।
રક્ષણીય સર્વથા । મ્હણઊનિયાં ॥ ૧૭૦ ॥
રક્ષણીય સર્વથા । મ્હણઊનિયાં ॥ ૧૭૦ ॥
માર્ગાધારે વર્તાવેં । વિશ્વ હેં મોહરેં લાવાવેં ।
અલૌકિક નોહાવેં । લોકાંપ્રતિ ॥ ૧૭૧ ॥
અલૌકિક નોહાવેં । લોકાંપ્રતિ ॥ ૧૭૧ ॥
ન બુદ્ધિભેદં જનયેદજ્ઞાનાં કર્મસંગિનામ્ ।
જોષયેત્ સર્વકર્માણિ વિદ્વાન્ યુક્તઃ સમાચરન્ ॥ ૨૬ ॥
જોષયેત્ સર્વકર્માણિ વિદ્વાન્ યુક્તઃ સમાચરન્ ॥ ૨૬ ॥
જેં સાયાસેં સ્તન્ય સેવી । તેં પક્વાન્નેં કેવીં જેવી ।
મ્હણોનિ બાળકા જૈશીં નેદાવીં । ધનુર્ધરા ॥ ૧૭૨ ॥
મ્હણોનિ બાળકા જૈશીં નેદાવીં । ધનુર્ધરા ॥ ૧૭૨ ॥
તૈશી કર્મીં જયા અયોગ્યતા । તયાપ્રતિ નૈષ્કર્મ્યતા ।
ન પ્રગટાવી ખેળતાં । આદિકરૂની ॥ ૧૭૩ ॥
ન પ્રગટાવી ખેળતાં । આદિકરૂની ॥ ૧૭૩ ॥
તેથેં સત્ક્રિયાચિ લાવાવી । તેચિ એકી પ્રશંસાવી ।
નૈષ્કર્મીંહી દાવાવી । આચરોનિ ॥ ૧૭૪ ॥
નૈષ્કર્મીંહી દાવાવી । આચરોનિ ॥ ૧૭૪ ॥
તયા લોકસંગ્રહાલાગીં । વર્તતાં કર્મસંગી ।
તો કર્મબંધુ આંગી । વાજેલના ॥ ૧૭૫ ॥
તો કર્મબંધુ આંગી । વાજેલના ॥ ૧૭૫ ॥
જૈસી બહુરૂપિયાચી રાવો રાણી । સ્ત્રીપુરુષભાવો નાહી મનીં ।
પરી લોકસંપાદણી । તૈશીચ કરિતી ॥ ૧૭૬ ॥
પરી લોકસંપાદણી । તૈશીચ કરિતી ॥ ૧૭૬ ॥
પ્રકૃતે ક્રિયમાણાનિ ગુણૈઃ કર્માણિ સર્વશઃ ।
અહંકારવિમૂઢાત્મા કર્તાહં ઇતિ મન્યતે ॥ ૨૭ ॥
અહંકારવિમૂઢાત્મા કર્તાહં ઇતિ મન્યતે ॥ ૨૭ ॥
દેખેં પુઢિલાચેં વોઝેં । જરી આપુલા માથાં ઘેઈજે ।
તરી સાંગે કાં ન દાટિજે । ધનુર્ધરા ॥ ૧૭૭ ॥
તરી સાંગે કાં ન દાટિજે । ધનુર્ધરા ॥ ૧૭૭ ॥
તૈસી શુભાશુભેં કર્મેં । જિયે નિફજતિ પ્રકૃતિધર્મેં ।
તિયેં મૂર્ખ મતિભ્રમેં । મી કર્તા મ્હણે ॥ ૧૭૮ ॥
તિયેં મૂર્ખ મતિભ્રમેં । મી કર્તા મ્હણે ॥ ૧૭૮ ॥
ઐસા અહંકારાધિરૂઢ । એકદેશી મૂઢ ।
તયા હા પરમાર્થ ગૂઢ । પ્રગટાવા ના ॥ ૧૭૯ ॥
તયા હા પરમાર્થ ગૂઢ । પ્રગટાવા ના ॥ ૧૭૯ ॥
હેં અસો પ્રસ્તુત । સાંગિજેલ તુજ હિત ।
તેં અર્જુના દેઊનિ ચિત્ત । અવધારી પાં ॥ ૧૮૦ ॥
તેં અર્જુના દેઊનિ ચિત્ત । અવધારી પાં ॥ ૧૮૦ ॥
તત્વવિત્ તુ મહાબાહો ગુણકર્મવિભાગયોઃ ।
ગુણાઃ ગુણેષુ વર્તન્ત ઇતિ મત્વા ન સજ્જતે ॥ ૨૮ ॥
ગુણાઃ ગુણેષુ વર્તન્ત ઇતિ મત્વા ન સજ્જતે ॥ ૨૮ ॥
જે તત્વજ્ઞિયાંચાં ઠાયીં । તો પ્રકૃતિભાવો નાહીં ।
જેથ કર્મજાત પાહીં । નિપજત અસે ॥ ૧૮૧ ॥
જેથ કર્મજાત પાહીં । નિપજત અસે ॥ ૧૮૧ ॥
તે દેહાભિમાનુ સાંડુની । ગુણકર્મેં વોલાંડુની ।
સાક્ષિભૂત હોઊની । વર્તતી દેહીં ॥ ૧૮૨ ॥
સાક્ષિભૂત હોઊની । વર્તતી દેહીં ॥ ૧૮૨ ॥
મ્હણૂનિ શરીરી જરી હોતી । તરી કર્મબંધા નાકળતી ।
જૈસા કાં ભૂતચેષ્ટા ગભસ્તી । ઘેપવેના ॥ ૧૮૩ ॥
જૈસા કાં ભૂતચેષ્ટા ગભસ્તી । ઘેપવેના ॥ ૧૮૩ ॥
પ્રકૃતેર્ગુણસંમૂઢાઃ સજ્જન્તે ગુણકર્મસુ ।
તાનકૃત્સ્નવિદો મન્દાન્ કૃત્સ્નવિન્ ન વિચાલયેત્ ॥ ૨૯ ॥
તાનકૃત્સ્નવિદો મન્દાન્ કૃત્સ્નવિન્ ન વિચાલયેત્ ॥ ૨૯ ॥
એથ કર્મી તોચ લિંપે । જો ગુણસંભ્રમેં ઘેપે ।
પ્રકૃતિચેનિ આટોપેં । વર્તતુ અસે ॥ ૧૮૪ ॥
પ્રકૃતિચેનિ આટોપેં । વર્તતુ અસે ॥ ૧૮૪ ॥
ઇંદ્રિયેં ગુણાધારેં । રાહાટતી નિજવ્યાપારેં ।
તેં પરકર્મ બલાત્કારેં । આપાદી જો ॥ ૧૮૫ ॥
તેં પરકર્મ બલાત્કારેં । આપાદી જો ॥ ૧૮૫ ॥
મયિ સર્વાણિ કર્માણિ સંન્યસ્યાદ્યાત્મચેતસા ।
નિરાશીર્નિર્મમો ભૂત્વા યુધ્યસ્વ વિગત્જ્વરઃ ॥ ૩૦ ॥
નિરાશીર્નિર્મમો ભૂત્વા યુધ્યસ્વ વિગત્જ્વરઃ ॥ ૩૦ ॥
પરી ઉચિતે કર્મેં આઘવીં । તુવા આચરોનિ મજ અર્પાવીં ।
પરી ચિત્તવૃત્તી ન્યાસાવી । આત્મરૂપીં ॥ ૧૮૬ ॥
પરી ચિત્તવૃત્તી ન્યાસાવી । આત્મરૂપીં ॥ ૧૮૬ ॥
હેં કર્મ મી કર્તા । કાં આચરેન યા અર્થા ।
ઐસા અભિમાનુ ઝણેં ચિત્તા । રિગો દેસી ॥ ૧૮૭ ॥
ઐસા અભિમાનુ ઝણેં ચિત્તા । રિગો દેસી ॥ ૧૮૭ ॥
તુવાં શરીરપરા નોહાવેં । કામનાજાત સાંડાવેં ।
મગ અવસરોચિત ભોગાવે । ભોગ સકળ ॥ ૧૮૮ ॥
મગ અવસરોચિત ભોગાવે । ભોગ સકળ ॥ ૧૮૮ ॥
આતાં કોદંડ ઘેઊનિ હાતીં । આરૂઢ પાં ઇયે રથીં ।
દેઈં આલિંગન વીરવૃત્તી । સમાધાનેં ॥ ૧૮૯ ॥
દેઈં આલિંગન વીરવૃત્તી । સમાધાનેં ॥ ૧૮૯ ॥
જગીં કીર્તી રૂઢવીં સ્વધર્માચા માનુ વાઢવીં ।
મગ ભારાપાસોનિ સોડવી । મેદિની હે ॥ ૧૯૦ ॥
મગ ભારાપાસોનિ સોડવી । મેદિની હે ॥ ૧૯૦ ॥
આતાં પાર્થા નિઃશંકુ હોઈ । યા સંગ્રામા ચિત્ત દેઈં ।
એથ હેં વાંચૂનિ કાંહી । બોલોં નયે ॥ ૧૯૧ ॥
એથ હેં વાંચૂનિ કાંહી । બોલોં નયે ॥ ૧૯૧ ॥
યે મે મતમિદં નિત્યમનુતિષ્ઠન્તિ માનવઃ ।
શ્રદ્ધાવન્તોઽનસૂયન્તો મુચ્યન્તે તેઽપિ કર્મભિઃ ॥ ૩૧ ॥
શ્રદ્ધાવન્તોઽનસૂયન્તો મુચ્યન્તે તેઽપિ કર્મભિઃ ॥ ૩૧ ॥
હેં અનુપરોધ મત માઝેં । જિહીં પરમાદરે સ્વીકારિજે ।
શ્રદ્ધાપૂર્વક અનુષ્ઠિજે । ધનુર્ધરા ॥ ૧૯૨ ॥
શ્રદ્ધાપૂર્વક અનુષ્ઠિજે । ધનુર્ધરા ॥ ૧૯૨ ॥
તેહી સકળ કર્મી વર્તતુ । જાણ પાં કર્મરહિતુ ।
મ્હણોનિ હેં નિશ્ચિતુ । કરણીય ગા ॥ ૧૯૩ ॥
મ્હણોનિ હેં નિશ્ચિતુ । કરણીય ગા ॥ ૧૯૩ ॥
યે ત્વેતત્દભ્યસૂયંતો નાનુતિષ્ઠન્તિ મે મતમ્ ।
સર્વજ્ઞાનવિમૂઢાંસ્તાન્ વિદ્ધિ નષ્ટાનચેતસઃ ॥ ૩૨ ॥
સર્વજ્ઞાનવિમૂઢાંસ્તાન્ વિદ્ધિ નષ્ટાનચેતસઃ ॥ ૩૨ ॥
નાતરી પ્રકૃતિમંતુ હોઊની । ઇંદ્રિયાં લળા દેઊની ।
જે હેં માઝે મત અવ્હેરુની । ઓસંડિતી ॥ ૧૯૪ ॥
જે હેં માઝે મત અવ્હેરુની । ઓસંડિતી ॥ ૧૯૪ ॥
જે સામાન્યત્વેં લેખિતી । અવજ્ઞા કરૂનિ દેખિતી ।
કાં હા અર્થવાદુ મ્હણતી । વાચાળપણેં ॥ ૧૯૫ ॥
કાં હા અર્થવાદુ મ્હણતી । વાચાળપણેં ॥ ૧૯૫ ॥
તે મોહમદિરા ભ્રમલે । વિષયવિખેં ઘારલે ।
અજ્ઞાનપંકી બુડાલે । નિભ્રાંત માનીં ॥ ૧૯૬ ॥
અજ્ઞાનપંકી બુડાલે । નિભ્રાંત માનીં ॥ ૧૯૬ ॥
દેખેં શવાચાં હાતીં દિધલેં । જૈસે કાં રત્ન વાયાં ગેલેં ।
નાતરી જાત્યંધા પાહલેં । પ્રમાણ નોહે ॥ ૧૯૭ ॥
નાતરી જાત્યંધા પાહલેં । પ્રમાણ નોહે ॥ ૧૯૭ ॥
કાં ચંદ્રાચા ઉદયો જૈસા । ઉપયોગા નવચે વાયસા ।
મૂર્ખા વિવેકુ હા તૈસા । રુચેલ ના ॥ ૧૯૮ ॥
મૂર્ખા વિવેકુ હા તૈસા । રુચેલ ના ॥ ૧૯૮ ॥
તૈસે તે પાર્થા । જે વિમુખ યા પરમાર્થા ।
તયાંસી સંભાષણ સર્વથા । કરાવે ના ॥ ૧૯૯ ॥
તયાંસી સંભાષણ સર્વથા । કરાવે ના ॥ ૧૯૯ ॥
મ્હણોનિ તે ન માનિતી । આણિ નિંદાહી કરૂં લાગતી ।
સાંગે પતંગ કાય સાહતી । પ્રકાશાતેં ॥ ૨૦૦ ॥
સાંગે પતંગ કાય સાહતી । પ્રકાશાતેં ॥ ૨૦૦ ॥
પતંગા દીપીં આલિંગન । તેથ ત્યાસી અચૂક મરણ ।
તેવીં વિષયાચરણ । આત્મઘાતા ॥ ૨૦૧ ॥
તેવીં વિષયાચરણ । આત્મઘાતા ॥ ૨૦૧ ॥
સદૃશ્યં ચેષ્ટતે સ્વસ્યાઃ પ્રકૃતેર્જ્ઞાનવાનપિ ।
પ્રકૃતિં યાન્તિ ભૂતાનિ નિગ્રહઃ કિં કરિષ્યતિ ॥ ૩૩ ॥
પ્રકૃતિં યાન્તિ ભૂતાનિ નિગ્રહઃ કિં કરિષ્યતિ ॥ ૩૩ ॥
મ્હણોનિ ઇંદ્રિયે એકેં । જાણતેનિ પુરુખેં ।
લાળાવીં ના કૌતુકેં । આદિકરૂનિ ॥ ૨૦૨ ॥
લાળાવીં ના કૌતુકેં । આદિકરૂનિ ॥ ૨૦૨ ॥
હાં ગા સર્પેંસી ખેળોં યેઈલ । કીં વ્યાઘ્રસંસર્ગ સિદ્ધી જાઈલ ।
સાંગે હાળાહાળ જિરેલ । સેવિલિયા ॥ ૨૦૩ ॥
સાંગે હાળાહાળ જિરેલ । સેવિલિયા ॥ ૨૦૩ ॥
દેખેં ખેળતાં અગ્નિ લાગલા । મગ તો ન સાંવરે જૈસા ઉધવલા ।
તૈસા ઇંદ્રિયા લળા દિધલા । ભલા નોહે ॥ ૨૦૪ ॥
તૈસા ઇંદ્રિયા લળા દિધલા । ભલા નોહે ॥ ૨૦૪ ॥
એર્હવીં તરી અર્જુના । યા શરીરા પરાધીના ।
કાં નાના ભોગરચના । મેળવાવી ॥ ૨૦૫ ॥
કાં નાના ભોગરચના । મેળવાવી ॥ ૨૦૫ ॥
આપણ સાયાસેંકરૂનિ બહુતેં । સકળહિ સમૃદ્ધિજાતેં ।
ઉદોઅસ્તુ યા દેહાતેં । પ્રતિપાળાવે કાં ॥ ૨૦૬ ॥
ઉદોઅસ્તુ યા દેહાતેં । પ્રતિપાળાવે કાં ॥ ૨૦૬ ॥
સર્વસ્વેં શિણોનિ એથેં । અર્જવાવીં સંપત્તિજાતેં ।
તેણેં સ્વધર્મુ સાંડુની દેહાતેં । પોખાવેં કાઈ ॥ ૨૦૭ ॥
તેણેં સ્વધર્મુ સાંડુની દેહાતેં । પોખાવેં કાઈ ॥ ૨૦૭ ॥
મગ હેં તંવ પાંચમેળાવા । શેખીં અનુસરેલ પંચત્વા ।
તે વેળીં કેલા કેં ગિંવસાવા । શીણુ આપુલા ॥ ૨૦૮ ॥
તે વેળીં કેલા કેં ગિંવસાવા । શીણુ આપુલા ॥ ૨૦૮ ॥
મ્હણૂનિ કેવળ દેહભરણ । તે જાણેં ઉઘડી નાગવણ ।
યાલાગી એથ અંતઃકરણ । દેયાવેં ના ॥ ૨૦૯ ॥
યાલાગી એથ અંતઃકરણ । દેયાવેં ના ॥ ૨૦૯ ॥
ઇંદ્રિયસ્યેંદ્રિયસ્યાર્થે રાગદ્વેષૌ વ્યવસ્થિતૌ ।
તયોર્ન વશમાગચ્છેત્ તૌ હ્યસ્ય પરિપંથિનૌ ॥ ૩૪ ॥
તયોર્ન વશમાગચ્છેત્ તૌ હ્યસ્ય પરિપંથિનૌ ॥ ૩૪ ॥
એર્હવીં ઇંદ્રિયાચિયાં અર્થા – । સારિખા વિષયો પોખિતાં ।
સંતોષુ કીર ચિત્તા । આપજેલ ॥ ૨૧૦ ॥
સંતોષુ કીર ચિત્તા । આપજેલ ॥ ૨૧૦ ॥
પરી તો સંવચોરાચા સંગુ । જૈસા નાવેક સ્વસ્થુ ।
જંવ નગરાચા પ્રાંતુ । સાંડિજેના ॥ ૨૧૧ ॥
જંવ નગરાચા પ્રાંતુ । સાંડિજેના ॥ ૨૧૧ ॥
બાપા વિષાચી મધુરતા । ઝણે આવડી ઉપજે ચિત્તા ।
પરી તો પરિણામ વિચારિતાં । પ્રાણુ હરી ॥ ૨૧૨ ॥
પરી તો પરિણામ વિચારિતાં । પ્રાણુ હરી ॥ ૨૧૨ ॥
દેખેં ઇંદ્રિયીં કામુ અસે । તો લાવી સુખદુરાશે ।
જૈસા ગળીં મીનુ આમિષેં । ભુલવિજે ગા ॥ ૨૧૩ ॥
જૈસા ગળીં મીનુ આમિષેં । ભુલવિજે ગા ॥ ૨૧૩ ॥
પરી તયામાજિ ગળુ આહે । જો પ્રાણાતેં ઘેઊનિ જાયે ।
તો જૈસા ઠાઉવા નોહે । ઝાંકલેપણેં ॥ ૨૧૪ ॥
તો જૈસા ઠાઉવા નોહે । ઝાંકલેપણેં ॥ ૨૧૪ ॥
તૈસેં અભિલાષેં યેણેં કીજેલ । જરી વિષયાચી આશા કીજેલ ।
તરી વરપડા હોઈજેલ । ક્રોધાનળા ॥ ૨૧૫ ॥
તરી વરપડા હોઈજેલ । ક્રોધાનળા ॥ ૨૧૫ ॥
જૈસા કવળોનિયાં પારધી । ઘાતેચિયે સંધી ।
આણિ મૃગાતેં બુદ્ધીં । સાધાવયા ॥ ૨૧૬ ॥
આણિ મૃગાતેં બુદ્ધીં । સાધાવયા ॥ ૨૧૬ ॥
એથ તૈસીચી પરી આહે । મ્હણૂનિ સંગુ હા તુજ નોહે ।
પાર્થા દોન્હી કામક્રોધ હે । ઘાતુક જાણેં ॥ ૨૧૭ ॥
પાર્થા દોન્હી કામક્રોધ હે । ઘાતુક જાણેં ॥ ૨૧૭ ॥
મ્હણઊનિ હા આશ્રયોચિ ન કરાવા । મનીંહી આઠવો ન ધરાવા ।
એકુ નિજવૃત્તીચા વોલાવા । નાસોં નેદીં ॥ ૨૧૮ ॥
એકુ નિજવૃત્તીચા વોલાવા । નાસોં નેદીં ॥ ૨૧૮ ॥
શ્રેયાન્ સ્વધર્મો વિગુણઃ પરધર્માત્ સ્વનુષ્ઠિતાત્ ।
સ્વધર્મે નિધનમ્ શ્રેયઃ પરધર્મો ભયાવહઃ ॥ ૩૫ ॥
સ્વધર્મે નિધનમ્ શ્રેયઃ પરધર્મો ભયાવહઃ ॥ ૩૫ ॥
અગા સ્વધર્મુ હા આપુલા । જરિ કાં કઠિણુ જાહલા ।
તરી હાચિ અનુષ્ઠિલા । ભલા દેખેં ॥ ૨૧૯ ॥
તરી હાચિ અનુષ્ઠિલા । ભલા દેખેં ॥ ૨૧૯ ॥
યેરૂ આચારુ જો પરાવા । તો દેખતાં કીર બરવા ।
પરિ આચરતેનિ આચરાવા । આપુલાચિ ॥ ૨૨૦ ॥
પરિ આચરતેનિ આચરાવા । આપુલાચિ ॥ ૨૨૦ ॥
સાંગે શૂદ્રઘરીં આઘવીં । પક્વાને આહાતિ બરવીં ।
તીં દ્વિજેં કેવીં સેવાવીં । દુર્બળુ જરી જાહલા ॥ ૨૨૧ ॥
તીં દ્વિજેં કેવીં સેવાવીં । દુર્બળુ જરી જાહલા ॥ ૨૨૧ ॥
હેં અનુચિત કૈસેનિ કીજે । અપ્રાપ્ય કેવીં ઇચ્છિજે ।
અથવા ઇચ્છિલેંહી પાવિજે । વિચારીં પાં ॥ ૨૨૨ ॥
અથવા ઇચ્છિલેંહી પાવિજે । વિચારીં પાં ॥ ૨૨૨ ॥
તરી લોકાંચીં ધવળારેં । દેખોનિયાં મનોહરેં ।
અસતીં આપુલીં તણારેં । મોડાવીં કેવીં ॥ ૨૨૩ ॥
અસતીં આપુલીં તણારેં । મોડાવીં કેવીં ॥ ૨૨૩ ॥
હેં અસો વનિતા આપુલી । કુરુપ જરી જાહલી ।
તરી ભોગિતાં તેચિ ભલી । જિયાપરી ॥ ૨૨૪ ॥
તરી ભોગિતાં તેચિ ભલી । જિયાપરી ॥ ૨૨૪ ॥
તેવીં આવડે સાંકડુ । આચરતા જરી દુવાડુ ।
તરી સ્વધર્મચિ સુરવાડુ । પારત્રિકીચા ॥ ૨૨૫ ॥
તરી સ્વધર્મચિ સુરવાડુ । પારત્રિકીચા ॥ ૨૨૫ ॥
હાં ગા સાકર આણિ દૂધ । હેં ગૌલ્ય કીર પ્રસિદ્ધ ।
પરી કૃમીદોષીં વિરુદ્ધ । ઘેપેં કેવીં ॥ ૨૨૬ ॥
પરી કૃમીદોષીં વિરુદ્ધ । ઘેપેં કેવીં ॥ ૨૨૬ ॥
ઐસેનિહી જરી સેવિજેલ । તરી તે આળુકીચી ઉરેલ ।
જે તેં પરિણામીં પથ્ય નવ્હેલ । ધનુર્ધરા ॥ ૨૨૭ ॥
જે તેં પરિણામીં પથ્ય નવ્હેલ । ધનુર્ધરા ॥ ૨૨૭ ॥
મ્હણોનિ આણિકાંસી જે વિહીત । આણિ આપણપેયાં અનુચિત ।
તેં નાચરાવે જરી હિત । વિચારિજે ॥ ૨૨૮ ॥
તેં નાચરાવે જરી હિત । વિચારિજે ॥ ૨૨૮ ॥
યા સ્વધર્માતેં અનુષ્ઠિતાં । વેચુ હોઈલ જીવિતા ।
તોહિ નિકા વર ઉભયતાં । દિસતસે ॥ ૨૨૯ ॥
તોહિ નિકા વર ઉભયતાં । દિસતસે ॥ ૨૨૯ ॥
ઐસેં સમસ્તસુરશિરોમણી । બોલિલે જેથ શ્રીશાર્ઙગપાણી ।
તેથ અર્જુન મ્હણે વિનવણી । અસે દેવા ॥ ૨૩૦ ॥
તેથ અર્જુન મ્હણે વિનવણી । અસે દેવા ॥ ૨૩૦ ॥
હેં જેં તુમ્હીં સાંગિતલેં । તેં સકળ કીર મ્યાં પરિસલેં ।
પરિ પુસેન કાંહી આપુલે । અપેક્ષિત ॥ ૨૩૧ ॥
પરિ પુસેન કાંહી આપુલે । અપેક્ષિત ॥ ૨૩૧ ॥
અર્જુન ઉવાચ: અથ કેન પ્રયુકોઽયં પાપં ચરતિ પૂરુષઃ ।
અનિચ્છન્નપિ વાર્ષ્ણેય બલાદિવ નિયોજિતઃ ॥ ૩૬ ॥
અનિચ્છન્નપિ વાર્ષ્ણેય બલાદિવ નિયોજિતઃ ॥ ૩૬ ॥
તરી દેવા હેં ઐસેં કૈસેં । જે જ્ઞાનિયાંચીહી સ્થિતીહી ભ્રંશે ।
માર્ગ સાંડુનિ અનારિસે । ચાલત દેખોં ॥ ૨૩૨ ॥
માર્ગ સાંડુનિ અનારિસે । ચાલત દેખોં ॥ ૨૩૨ ॥
સર્વજ્ઞુહી જે હોતી । હે ઉપાયહી જાણતી ।
તેહી પરધર્મેં વ્યભિચરતિ । કવણેં ગુણેં ॥ ૨૩૩ ॥
તેહી પરધર્મેં વ્યભિચરતિ । કવણેં ગુણેં ॥ ૨૩૩ ॥
બીજા આણિ ભુસા । અંધુ નિવાડુ નેણે જૈસા ।
નાવેક દેખણાહી તૈસા । બરળે કાં પાં ॥ ૨૩૪ ॥
નાવેક દેખણાહી તૈસા । બરળે કાં પાં ॥ ૨૩૪ ॥
જે અસતા સંગુ સાંડિતી । તેચિ સંસર્ગુ કરિતા ન ધાતી ।
વનવાસીહી સેવિતી । જનપદાતેં ॥ ૨૩૫ ॥
વનવાસીહી સેવિતી । જનપદાતેં ॥ ૨૩૫ ॥
આપણ તરી લપતી । સર્વસ્વેં પાપ ચુકવિતી ।
પરી બલાત્કારે સુઇજતી । તયાચિમાજી ॥ ૨૩૬ ॥
પરી બલાત્કારે સુઇજતી । તયાચિમાજી ॥ ૨૩૬ ॥
જયાંચી જીવેં ઘેતી વિવસી । તેચિ જડોનિ ઠાકે જીવેંસીં ।
ચુકવિતી તે ગિંવસી । તયાતેંચિ ॥ ૨૩૭ ॥
ચુકવિતી તે ગિંવસી । તયાતેંચિ ॥ ૨૩૭ ॥
ઐસ બલાત્કારુ એકુ દિસે । તો કવણાચા એથ આગ્રહો અસે ।
હેં બોલાવે હૃષિકેશેં । પાર્થુ મ્હણે ॥ ૨૩૮ ॥
હેં બોલાવે હૃષિકેશેં । પાર્થુ મ્હણે ॥ ૨૩૮ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ: કામ એષ ક્રોધ એષ રજોગુણસમુદ્ભવઃ ।
મહાશનો મહાપાપ્મા વિદ્ધ્યેનમિહ વૈરિણમ્ ॥ ૩૭ ॥
મહાશનો મહાપાપ્મા વિદ્ધ્યેનમિહ વૈરિણમ્ ॥ ૩૭ ॥
તંવ હૃદયકમળારામુ । જો યોગિયાંચા નિષ્કામકામુ ।
તો મ્હણતસે પુરુષોત્તમુ । સાંગેન આઇક ॥ ૨૩૯ ॥
તો મ્હણતસે પુરુષોત્તમુ । સાંગેન આઇક ॥ ૨૩૯ ॥
તરી હે કમ ક્રોધુ પાહીં । જયાંતે કૃપેચી સાઠવણ નાહીં ।
હેં કૃતાંતાચાં ઠાયીં । માનિજતી ॥ ૨૪૦ ॥
હેં કૃતાંતાચાં ઠાયીં । માનિજતી ॥ ૨૪૦ ॥
હે જ્ઞાનનિધીચે ભુજંગ । વિષયદરાંચે વાઘ ।
ભજનમાર્ગીચે માંગ । મારક જે ॥ ૨૪૧ ॥
ભજનમાર્ગીચે માંગ । મારક જે ॥ ૨૪૧ ॥
હે દેહદુર્ગીચે ધોંડ । ઇંદ્રિયગ્રામીચે કોંડ ।
યાંચે વ્યામોહાદિક બંડ । જગામાજિ ॥ ૨૪૨ ॥
યાંચે વ્યામોહાદિક બંડ । જગામાજિ ॥ ૨૪૨ ॥
હે રજોગુણ માનસાચે । સમૂળ આસુરિયેચે ।
ધાયપણ યયાંચે । અવિદ્યા કેલે ॥ ૨૪૩ ॥
ધાયપણ યયાંચે । અવિદ્યા કેલે ॥ ૨૪૩ ॥
હે રજાચે કીર જાહલે । પરી તમાસી પઢિયંતે ભલે ।
તેણેં નિજપદ યાં દિધલે । પ્રમાદમોહ ॥ ૨૪૪ ॥
તેણેં નિજપદ યાં દિધલે । પ્રમાદમોહ ॥ ૨૪૪ ॥
હે મૃત્યૂચાં નગરીં । માનિજતિ નિકિયાપરી ।
જે જીવિતાચે વૈરી । મ્હણઊનિયાં ॥ ૨૪૫ ॥
જે જીવિતાચે વૈરી । મ્હણઊનિયાં ॥ ૨૪૫ ॥
જયાંસિ ભુકેલિયાં આમિષા । હેં વિશ્વ ન પુરેચિ ઘાંસા ।
કુળવાડી યાંચી આશા । ચાળિત અસે ॥ ૨૪૬ ॥
કુળવાડી યાંચી આશા । ચાળિત અસે ॥ ૨૪૬ ॥
કૌતુકેં કવળિતાં મુઠીં । જિયે ચૌદા ભુવનેં થેંકુટીં ।
તેં ભ્રાંતિ તિયે ધાકુટી । વાલ્હીદુલ્હી ॥ ૨૪૭ ॥
તેં ભ્રાંતિ તિયે ધાકુટી । વાલ્હીદુલ્હી ॥ ૨૪૭ ॥
જે લોકત્રયાચેં ભાતુકે । ખેળતાચિ ખાય કવતિકેં ।
તિચ્યા દાસીપણાચેનિ બિકેં । તૃષ્ણા જિયે ॥ ૨૪૮ ॥
તિચ્યા દાસીપણાચેનિ બિકેં । તૃષ્ણા જિયે ॥ ૨૪૮ ॥
હેં અસો મોહે માનિજે । યાંતે અહંકાર ઘેપે દીજે ।
જેણે જગ આપુલેનિ ભોજેં । નાચવિત અસે ॥ ૨૪૯ ॥
જેણે જગ આપુલેનિ ભોજેં । નાચવિત અસે ॥ ૨૪૯ ॥
જેણેં સત્યાચા ભોકસા કાઢિલા । મગ અકૃત્ય તૃણકુટા ભરિલા ।
તો દંભુ રૂઢવિલા । જગીં ઇહીં ॥ ૨૫૦ ॥
તો દંભુ રૂઢવિલા । જગીં ઇહીં ॥ ૨૫૦ ॥
સાધ્વી શાંતી નાગવલી । મગ માયા માંગી શૃંગારિલી ।
તિયેકરવી વિટાળવિલી । સાધુવૃંદે ॥ ૨૫૧ ॥
તિયેકરવી વિટાળવિલી । સાધુવૃંદે ॥ ૨૫૧ ॥
ઇહીં વિવેકાચી ત્રાય ફેડિલી । વૈરાગ્યાચી ખાલી કાઢિલી ।
જિતયા માન મોડિલી । ઉપશમાચી ॥ ૨૫૨ ॥
જિતયા માન મોડિલી । ઉપશમાચી ॥ ૨૫૨ ॥
ઇહીં સંતોષવન ખાંડિલે । ધૈર્યદુર્ગ પાડિલે ।
આનંદરોપ સાંડિલે । ઉપડૂનિયાં ॥ ૨૫૩ ॥
આનંદરોપ સાંડિલે । ઉપડૂનિયાં ॥ ૨૫૩ ॥
ઇહીં બોધાચી રોપે લુંચિલી । સુખાચી લિપી પુસલી ।
જિવ્હારીં આગી સૂદલી । તાપત્રયાચી ॥ ૨૫૪ ॥
જિવ્હારીં આગી સૂદલી । તાપત્રયાચી ॥ ૨૫૪ ॥
હે આંગા તવ ઘડલે । જીવીંચિ આથી જડલે ।
પરી નાતુડતી ગિંવસલે । બ્રહ્માદિકાં ॥ ૨૫૫ ॥
પરી નાતુડતી ગિંવસલે । બ્રહ્માદિકાં ॥ ૨૫૫ ॥
હેં ચૈતન્યાચે શેજારી । વસતી જ્ઞાનાચાં એકા હારીં ।
મ્હણોનિ પ્રવર્તલે મહામારી । સાંવરતી ના ॥ ૨૫૬ ॥
મ્હણોનિ પ્રવર્તલે મહામારી । સાંવરતી ના ॥ ૨૫૬ ॥
હેં જળેંવીણ બુડવિતી । આગીવિણ જાળિતી ।
ન બોલતા કવળિતી । પ્રાણિયાંતે ॥ ૨૫૭ ॥
ન બોલતા કવળિતી । પ્રાણિયાંતે ॥ ૨૫૭ ॥
હે શસ્ત્રેવિણ સાધિતી । દોરેવિણ બાંધિતી ।
જ્ઞાનિયાસી તરી વધિતી । પૈજ ઘેઊનિ ॥ ૨૫૮ ॥
જ્ઞાનિયાસી તરી વધિતી । પૈજ ઘેઊનિ ॥ ૨૫૮ ॥
ચિખલેંવીણ રોવિતી । પાશિકેંવીણ ગોંવિતી ।
હે કવણાજોગે ન હોતી । આંતૌટેપણેં ॥ ૨૫૯ ॥
હે કવણાજોગે ન હોતી । આંતૌટેપણેં ॥ ૨૫૯ ॥
ધૂમેનાઽવ્રિયતે વન્હિર્યથાદર્શો મલેન ચ ।
યેથોલ્બેનાવૃત્તો ગર્ભસ્તથા તેનેદમાવૃતમ્ ॥ ૩૮ ॥
યેથોલ્બેનાવૃત્તો ગર્ભસ્તથા તેનેદમાવૃતમ્ ॥ ૩૮ ॥
જૈસી ચંદનાચી મુળી । ગિંવસોની ઘેપે વ્યાળીં ।
ના તરી ઉલ્બાચી ખોળી । ગર્ભસ્થાસી ॥ ૨૬૦ ॥
ના તરી ઉલ્બાચી ખોળી । ગર્ભસ્થાસી ॥ ૨૬૦ ॥
કાં પ્રભાવીણ ભાનુ । ધૂમેંવીણ હુતાશનુ ।
જૈસા દર્પણ મળહીનુ । કહીંચ નસે ॥ ૨૬૧ ॥
જૈસા દર્પણ મળહીનુ । કહીંચ નસે ॥ ૨૬૧ ॥
તૈસેં ઇહીવિણ એકલેં । આમ્હીં જ્ઞાન નાહી દેખિલેં ।
જૈસેં કોંડેનિ પાં ગુંતલેં । બીજ નિપજે ॥ ૨૬૨ ॥
જૈસેં કોંડેનિ પાં ગુંતલેં । બીજ નિપજે ॥ ૨૬૨ ॥
આવૃતં જ્ઞાનમેતેન જ્ઞાનિનો નિત્યવૈરિણા ।
કામરૂપેણ કૌન્તેય દુષ્પૂરેણતલેન ચ ॥ ૩૯ ॥
કામરૂપેણ કૌન્તેય દુષ્પૂરેણતલેન ચ ॥ ૩૯ ॥
તૈસેં જ્ઞાન તરી શુદ્ધ । પરી ઇહીં અસે પ્રરુદ્ધ ।
મ્હણોનિ તેં અગાધ । હોઊનિ ઠેલેં ॥ ૨૬૩ ॥
મ્હણોનિ તેં અગાધ । હોઊનિ ઠેલેં ॥ ૨૬૩ ॥
આધી યાંતે જિણાવેં । મગ તેં જ્ઞાન પાવાવેં ।
તંવ પરાભવો ન સંભવે । રાગદ્વેષાં ॥ ૨૬૪ ॥
તંવ પરાભવો ન સંભવે । રાગદ્વેષાં ॥ ૨૬૪ ॥
યાંતે સાધાવયાલાગી । જેં બળ જાણિજે અંગી ।
તેં ઇંધન જૈસેં આગી । સાવાવો હોય ॥ ૨૬૫ ॥
તેં ઇંધન જૈસેં આગી । સાવાવો હોય ॥ ૨૬૫ ॥
ઇંદ્રિયાણિ મનો બુદ્ધિરસ્યાધિષ્ઠાનમુચ્યતે ।
એતૈરવિમોહયત્યેષ જ્ઞાનમાવૃત્ય દેહિનમ્ ॥ ૪૦ ॥
એતૈરવિમોહયત્યેષ જ્ઞાનમાવૃત્ય દેહિનમ્ ॥ ૪૦ ॥
તૈસે ઉપાય કીજતી જે જે । તે યાંસીચિ હોતી વિરજે ।
મ્હણોનિ હટિયાંતે જિણિજે । ઇહીંચિ જગીં ॥ ૨૬૬ ॥
મ્હણોનિ હટિયાંતે જિણિજે । ઇહીંચિ જગીં ॥ ૨૬૬ ॥
ઐસિયાંહી સાંકડાં બોલા । એક ઉપાયો આહે આહે ભલા ।
તો કરિતાં જરી આંગવલા । તરી સાંગેન તુજ ॥ ૨૬૭ ॥
તો કરિતાં જરી આંગવલા । તરી સાંગેન તુજ ॥ ૨૬૭ ॥
તસ્માત્ ત્વમિંદ્રિયાણ્યાદૌ નિયમ્ય ભરતર્ષભ ।
પાપ્માનં પ્રહિ હ્યેનં જ્ઞાન્વિજ્ઞાનનાશનમ્ ॥ ૪૧ ॥
પાપ્માનં પ્રહિ હ્યેનં જ્ઞાન્વિજ્ઞાનનાશનમ્ ॥ ૪૧ ॥
યાંચા પહિલા કુરુઠા ઇંદ્રિયેં । એથૂનિ પ્રવૃત્તિ કર્માતેં વિયેં ।
આધી નિર્દળૂનિ ઘાલીં તિયેં । સર્વથૈવ ॥ ૨૬૮ ॥
આધી નિર્દળૂનિ ઘાલીં તિયેં । સર્વથૈવ ॥ ૨૬૮ ॥
ઇંદ્રિયાણિ પરાણ્યાહુરિંદ્રિયેભ્યઃ પરં મનઃ ।
મનસસ્તુ પરા બુદ્ધિયોર્ બુદ્ધેઃ પરતસ્તુ સઃ ॥ ૪૨ ॥
મનસસ્તુ પરા બુદ્ધિયોર્ બુદ્ધેઃ પરતસ્તુ સઃ ॥ ૪૨ ॥
મગ મનાચી ધાંવ પારુષેલ । આણિ બુદ્ધીચી સોડવણ હોઈલ ।
ઇતુકેનિ થારા મોડેલ । યા પાપિયાંચા ॥ ૨૬૯ ॥
ઇતુકેનિ થારા મોડેલ । યા પાપિયાંચા ॥ ૨૬૯ ॥
એવં બુદ્ધે પરં બુદ્ધ્વા સંસ્તભ્યાત્માનમાત્મના ।
જહિ શત્રું મહાબાહો કામરૂપં દુરાસદમ્ ॥ ૪૩ ॥
જહિ શત્રું મહાબાહો કામરૂપં દુરાસદમ્ ॥ ૪૩ ॥
હેં અંતરીહૂનિ જરી ફિટલે । તરી નિભ્રાંત જાણ નિવટલે ।
જૈસેં રશ્મીવીણ ઉરલે । મૃગજળ નાહી ॥ ૨૭૦ ॥
જૈસેં રશ્મીવીણ ઉરલે । મૃગજળ નાહી ॥ ૨૭૦ ॥
તૈસે રાગદ્વેષ જરી નિમાલે । તરી બ્રહ્મીચેં સ્વરાજ્ય આલેં ।
મગ તો ભોગી સુખ આપુલેં । આપણચિ ॥ ૨૭૧ ॥
મગ તો ભોગી સુખ આપુલેં । આપણચિ ॥ ૨૭૧ ॥
જે ગુરુશિષ્યાંચી ગોઠી । પદપિંડાચી ગાંઠી ।
તેથ સ્થિર રાહોનિ નુઠીં । કવણે કાળીં ॥ ૨૭૨ ॥
તેથ સ્થિર રાહોનિ નુઠીં । કવણે કાળીં ॥ ૨૭૨ ॥
ઐસેં સકળ સિદ્ધાંચા રાવો । દેવી લક્ષ્મીયેચા નાહો ।
રાયા ઐક દેવદેવો । બોલતા જાહલા ॥ ૨૭૩ ॥
રાયા ઐક દેવદેવો । બોલતા જાહલા ॥ ૨૭૩ ॥
આતાં પુનરપિ તો અનંતુ । આદ્ય એકી માતુ ।
સાંગેલ તેથ પંડુસુતુ । પ્રશ્નુ કરીલ ॥ ૨૭૪ ॥
સાંગેલ તેથ પંડુસુતુ । પ્રશ્નુ કરીલ ॥ ૨૭૪ ॥
તયા બોલાચા હન પાડુ । કા રસવૃત્તીચા નિવાડુ ।
યેણેં શ્રોતયાં હોઈલ સુરવાડુ । શ્રવણસુખાચા ॥ ૨૭૫ ॥
યેણેં શ્રોતયાં હોઈલ સુરવાડુ । શ્રવણસુખાચા ॥ ૨૭૫ ॥
જ્ઞાનદેવો મ્હણે નિવૃત્તિચા । ચાંગ ઉઠાવા કરૂનિ ઉન્મેષાચા ।
મગ સંવાદુ શ્રીહરિપાર્થાચા । ભોગ બાપા ॥ ૨૭૬ ॥
મગ સંવાદુ શ્રીહરિપાર્થાચા । ભોગ બાપા ॥ ૨૭૬ ॥