અર્જુન ઉવાચઃ
સંન્યાસં કર્મણાં કૃષ્ણ પુનર્યોગં ચ શંસસિ ।
યત્ શ્રેયં એતયોરેકેં તત્ મે બ્રૂહિ સુનિશ્ચિતમ્ ॥ ૧ ॥
સંન્યાસં કર્મણાં કૃષ્ણ પુનર્યોગં ચ શંસસિ ।
યત્ શ્રેયં એતયોરેકેં તત્ મે બ્રૂહિ સુનિશ્ચિતમ્ ॥ ૧ ॥
મગ પાર્થુ શ્રીકૃષ્ણાતેં મ્હણે । હાં હો હેં કૈસેં તુમચે બોલણેં ।
એક હોય તરી અંતઃકરણે । વિચારૂં યે ॥ ૧ ॥
એક હોય તરી અંતઃકરણે । વિચારૂં યે ॥ ૧ ॥
માગાં સકળ કર્માચા સંન્યાસુ । તુમ્હીંચિ નિરોપિલા હોતા બહુવસુ ।
તરી કર્મયોગીં કેવીં અતિરસુ । પોખીતસાં પુઢતી ॥ ૨ ॥
તરી કર્મયોગીં કેવીં અતિરસુ । પોખીતસાં પુઢતી ॥ ૨ ॥
ઐસેં દ્વ્યર્થ હેં બોલતાં । આમ્હાં નેણતયાંચિયા ચિત્તા ।
આપુલિયે ચાડે અનંતા । ઉમજૂ નોહે ॥ ૩ ॥
આપુલિયે ચાડે અનંતા । ઉમજૂ નોહે ॥ ૩ ॥
એકેં એકસારાતેં બોધિજે । તરી એકનિષ્ઠચિ બોલિજે ।
હેં આણિકીં કાય સાંગિજે । તુમ્હાંપ્રતિ ॥ ૪ ॥
હેં આણિકીં કાય સાંગિજે । તુમ્હાંપ્રતિ ॥ ૪ ॥
તરી યાચિલાગીં તુમતેં । મ્યાં રાઊળાસી વિનવિલે હોતે ।
જે હા પરમાર્થુ ધ્વનિતેં । ન બોલાવા ॥ ૫ ॥
જે હા પરમાર્થુ ધ્વનિતેં । ન બોલાવા ॥ ૫ ॥
પરી માગીલ અસો દેવા । આતાં પ્રસ્તુતીં ઉકલુ દેખાવા ।
સાંગે દોહીંમાજિ બરવા । માર્ગુ કવણ ॥ ૬ ॥
સાંગે દોહીંમાજિ બરવા । માર્ગુ કવણ ॥ ૬ ॥
જો પરિણામીંચા નિર્વાળા । અચુંબિતુ યે ફળા ।
આણિ અનુષ્ઠિતા પ્રાંજળા । સાવિયાચિ ॥ ૭ ॥
આણિ અનુષ્ઠિતા પ્રાંજળા । સાવિયાચિ ॥ ૭ ॥
જૈસેં નિદ્રેચે સુખ ન મોડે । આણિ માર્ગુ તરી બહુસાલ સાંડે ।
તૈસેં સોકાસનાં સાંગડે । સોહપેં હોય ॥ ૮ ॥
તૈસેં સોકાસનાં સાંગડે । સોહપેં હોય ॥ ૮ ॥
યેણેં અર્જુનાચેનિ બોલે । દેવો મનીં રિઝલે ।
મગ હોઈલ ઐકેં મ્હણિતલે । સંતોષોનિયાં ॥ ૯ ॥
મગ હોઈલ ઐકેં મ્હણિતલે । સંતોષોનિયાં ॥ ૯ ॥
દેખા કામધેનુ ઐસી માયે । સદૈવા જયા હોયે ।
તો ચંદ્રુહિ પરી લાહે ખેળાવયા ॥ ૧૦ ॥
તો ચંદ્રુહિ પરી લાહે ખેળાવયા ॥ ૧૦ ॥
પાહેં પાં શંભૂચી પ્રસન્નતા । તયા ઉપમન્યૂચિયા આર્તા ।
કાય ક્ષીરાબ્ધિ દૂધભાતા । દેઈજેચિના ॥ ૧૧ ॥
કાય ક્ષીરાબ્ધિ દૂધભાતા । દેઈજેચિના ॥ ૧૧ ॥
તૈસા ઔદાર્યાચા કુરુઠા । કૃષ્ણ આપુ જાહલિયા સુભટા ।
કાં સર્વ સુખાંચા વસૌટા । તોચિ નોહાવા ॥ ૧૨ ॥
કાં સર્વ સુખાંચા વસૌટા । તોચિ નોહાવા ॥ ૧૨ ॥
એથ ચમત્કારુ કાયસા । ગોસાવી લક્ષ્મીકાંતાઐસા ।
આતાં આપુલિયા સવેસા । માગાવા કીં ॥ ૧૩ ॥
આતાં આપુલિયા સવેસા । માગાવા કીં ॥ ૧૩ ॥
મ્હણોનિ અર્જુને મ્હણિતલે । તેં હાંસોનિ યેરેં દિધલે ।
તેંચિ સાંગેન બોલિલે । કાય કૃષ્ણેં ॥ ૧૪ ॥
તેંચિ સાંગેન બોલિલે । કાય કૃષ્ણેં ॥ ૧૪ ॥
શ્રી ભગવાનુવાચઃ સંન્યાસં કર્મયોગશ્ચ નિઃશ્રેયસકરાવુભૌ ।
તયોસ્તુ કર્મસંન્યાસાત્ કર્મયોગો વિશિષ્યતે ॥ ૨ ॥
તયોસ્તુ કર્મસંન્યાસાત્ કર્મયોગો વિશિષ્યતે ॥ ૨ ॥
તો મ્હણે ગા કુંતીસુતા । હે સંન્યાસયોગુ વિચારિતાં ।
મોક્ષકર તત્વતા । દોનીહિ હોતી ॥ ૧૫ ॥
મોક્ષકર તત્વતા । દોનીહિ હોતી ॥ ૧૫ ॥
તરી જાણાં નેણાં સકળાં । હા કર્મયોગુ કીર પ્રાંજળા ।
જૈસી નાવ સ્ત્રિયાં બાળાં । તોયતરણીં ॥ ૧૬ ॥
જૈસી નાવ સ્ત્રિયાં બાળાં । તોયતરણીં ॥ ૧૬ ॥
તૈસેં સારાસાર પાહિજે । તરી સોહપા હાચિ દેખિજે ।
યેણેં સંન્યાસફળ લાહિજે । અનાયાસેં ॥ ૧૭ ॥
યેણેં સંન્યાસફળ લાહિજે । અનાયાસેં ॥ ૧૭ ॥
આતાં યાચિલાગીં સાંગેન । તુજ સંન્યાસિયાચે ચિન્હ ।
મગ સહજેં હે અભિન્ન । જાણસી તૂં ॥ ૧૮ ॥
મગ સહજેં હે અભિન્ન । જાણસી તૂં ॥ ૧૮ ॥
જ્ઞેયઃ સ નિત્યસંન્યાસી યો ન દ્વેષ્ટિ ન કાઙક્ષતિ ।
નિર્દ્વંદ્વો હિ મહાબાહો સુખં બંધાત્ પ્રમુચ્યતે ॥ ૩ ॥
નિર્દ્વંદ્વો હિ મહાબાહો સુખં બંધાત્ પ્રમુચ્યતે ॥ ૩ ॥
તરી ગેલિયાચિ સે ન કરી । ન પવતાં ચાડ ન ધરી ।
જો સુનિશ્ચળુ અંતરીં । મેરુ જૈસા ॥ ૧૯ ॥
જો સુનિશ્ચળુ અંતરીં । મેરુ જૈસા ॥ ૧૯ ॥
આણિ મી માઝેં ઐસી આઠવણ । વિસરલે જયાચે અંતઃકરણ ।
પાર્થા તો સંન્યાસી જાણ । નિરંતર ॥ ૨૦ ॥
પાર્થા તો સંન્યાસી જાણ । નિરંતર ॥ ૨૦ ॥
જો મનેં ઐસા જાહલા । સંગી તોચિ સાંડિલા ।
મ્હણોનિ સુખેં સુખ પાવલા । અખંડિત ॥ ૨૧ ॥
મ્હણોનિ સુખેં સુખ પાવલા । અખંડિત ॥ ૨૧ ॥
આતાં ગૃહાદિક આઘવેં । તેં કાંહીં નલગે ત્યજાવેં ।
જેં ઘેતેં જાહલેં સ્વભાવેં । નિઃસંગુ મ્હણઊનિ ॥ ૨૨ ॥
જેં ઘેતેં જાહલેં સ્વભાવેં । નિઃસંગુ મ્હણઊનિ ॥ ૨૨ ॥
દેખેં અગ્નિ વિઝોનિ જાયે । મગ જે રાંખોંડી કેવળુ હોયે ।
તૈં તે કાપુસેં ગિંવસૂં યે । જિયાપરી ॥ ૨૩ ॥
તૈં તે કાપુસેં ગિંવસૂં યે । જિયાપરી ॥ ૨૩ ॥
તૈસા અસતેનિ ઉપાધી । નાકળિજે જો કર્મબંધીં ।
જયાચીચે બુદ્ધી । સંકલ્પુ નાહીં ॥ ૨૪ ॥
જયાચીચે બુદ્ધી । સંકલ્પુ નાહીં ॥ ૨૪ ॥
મ્હણોનિ કલ્પના જૈં સાંડે । તૈંચિ ગા સંન્યાસુ ઘડે ।
યા કારણે દોની સાંગડે । સંન્યાસયોગુ ॥ ૨૫ ॥
યા કારણે દોની સાંગડે । સંન્યાસયોગુ ॥ ૨૫ ॥
સાંખ્યયોગૌ પૃથક્ બાલાઃ પ્રવદન્તિ ન પંડિતાઃ ।
એકમપ્યાસ્થિતઃ સમ્યગુભયોર્વિન્દતે ફલમ્ ॥ ૪ ॥
એકમપ્યાસ્થિતઃ સમ્યગુભયોર્વિન્દતે ફલમ્ ॥ ૪ ॥
એર઼્હવીં તરી પાર્થા । જે મૂર્ખ હોતી સર્વથા ।
તે સાંખ્યકર્મસંસ્થા । જાણતી કેવીં ॥ ૨૬ ॥
તે સાંખ્યકર્મસંસ્થા । જાણતી કેવીં ॥ ૨૬ ॥
સહજેં તે અજ્ઞાન । મ્હણોનિ મ્હણતી હે ભિન્ન ।
એર઼્હવી દીપાપ્રતી કાઈ અનાન । પ્રકાશુ આહાતી ॥ ૨૭ ॥
એર઼્હવી દીપાપ્રતી કાઈ અનાન । પ્રકાશુ આહાતી ॥ ૨૭ ॥
પૈં સમ્યક્ એકેં અનુભવેં । જિહીં દેખિલેં તત્વ આઘવેં ।
તે દોન્હીતેંહી ઐક્યભાવેં । માનિતી ગા ॥ ૨૮ ॥
તે દોન્હીતેંહી ઐક્યભાવેં । માનિતી ગા ॥ ૨૮ ॥
યત્ સાંખ્યૈઃ પ્રાપ્યતે સ્થાનં તત યોગૈરપિ ગમ્યતે ।
એકં સાંખ્યં ચ યોગં ચ યઃ પશ્યતિ સ પશ્યતિ ॥ ૫ ॥
એકં સાંખ્યં ચ યોગં ચ યઃ પશ્યતિ સ પશ્યતિ ॥ ૫ ॥
આણિ સાંખ્યીં જેં પાવિજે । તેંચિ યોગીં ગમિજે ।
મ્હણોનિ ઐક્યતા દોહીંતે સહજેં । ઇયાપરી ॥ ૨૯ ॥
મ્હણોનિ ઐક્યતા દોહીંતે સહજેં । ઇયાપરી ॥ ૨૯ ॥
દેખેં આકાશા આણિ અવકાશા । ભેદુ નાહીં જૈસા ।
તૈસે ઐક્ય યોગસંન્યાસા । વોળખે જો ॥ ૩૦ ॥
તૈસે ઐક્ય યોગસંન્યાસા । વોળખે જો ॥ ૩૦ ॥
તયાસીચિ જગીં પાહલેં । આપણપેં તેણેંચિ દેખિલેં ।
જયા સાંખ્યયોગ જાણવલે । ભેદેંવિણ ॥ ૩૧ ॥
જયા સાંખ્યયોગ જાણવલે । ભેદેંવિણ ॥ ૩૧ ॥
સંન્યાસસ્તુ મહાબાહો દુઃખમાપ્તુમયોગતઃ ।
યોગયુક્તો મુનિર્બ્રહ્મ ન ચિરેણાધિચ્છતિ ॥ ૬ ॥
યોગયુક્તો મુનિર્બ્રહ્મ ન ચિરેણાધિચ્છતિ ॥ ૬ ॥
જો યુક્તિપંથેં પાર્થા । ચઢે મોક્ષપર્વતા ।
તો મહાસુખાચા નિમથા । વહિલા પાવે ॥ ૩૨ ॥
તો મહાસુખાચા નિમથા । વહિલા પાવે ॥ ૩૨ ॥
યેરા યોગસ્થિતિ જયા સાંડે । તો વાયાંચિ ગા હવ્યાસીં પડે ।
પરિ પ્રાપ્તિ કહીં ન ઘડે । સંન્યાસાચી ॥ ૩૩ ॥
પરિ પ્રાપ્તિ કહીં ન ઘડે । સંન્યાસાચી ॥ ૩૩ ॥
યોગયુક્તો વિશુધ્દાત્મા વિજિતાત્મા જિતેદ્રિયઃ ।
સર્વભૂતાત્મભૂતાત્મા કુર્વન્નપિ ન લિપ્યતે ॥ ૭ ॥
સર્વભૂતાત્મભૂતાત્મા કુર્વન્નપિ ન લિપ્યતે ॥ ૭ ॥
જેણેં ભ્રાંતીપાસૂનિ હિરતલેં । ગુરુવાક્યેં મન ધુતલેં ।
મગ આત્મસ્વરુપીં ઘાતલેં । હારૌનિયાં ॥ ૩૪ ॥
મગ આત્મસ્વરુપીં ઘાતલેં । હારૌનિયાં ॥ ૩૪ ॥
જૈસેં સમુદ્રીં લવણ ન પડે । તવં વેગળે અલ્પ આવડે ।
મગ હોય સિંધૂચિ એવઢેં । મિળે તેવ્હાં ॥ ૩૫ ॥
મગ હોય સિંધૂચિ એવઢેં । મિળે તેવ્હાં ॥ ૩૫ ॥
તૈસેં સંકલ્પોનિ કાઢિલેં । જયાચેં મનચિ ચૈતન્ય જાહલેં ।
તેણેં એકદેશિયેં પરિ વ્યાપિલેં । લોકત્રય ॥ ૩૬ ॥
તેણેં એકદેશિયેં પરિ વ્યાપિલેં । લોકત્રય ॥ ૩૬ ॥
આતાં કર્તા કર્મ કરાવેં । હેં ખુંટલેં તયા સ્વભાવેં ।
આણિ કરી જર઼્હી આઘવેં । તર઼્હી અકર્તા તો ॥ ૩૭ ॥
આણિ કરી જર઼્હી આઘવેં । તર઼્હી અકર્તા તો ॥ ૩૭ ॥
નૈવ કિંચિત્ કરોમીતિ યુક્તો મન્યેત તત્વચિત્ ।
પશ્ચન્ શૃણ્વન્ સ્પૃશન્ જિઘ્રન્નશ્નન્ ગચ્છન્ સ્વપન્ શ્વસન્ ॥ ૮ ॥
પશ્ચન્ શૃણ્વન્ સ્પૃશન્ જિઘ્રન્નશ્નન્ ગચ્છન્ સ્વપન્ શ્વસન્ ॥ ૮ ॥
પ્રલપન્ વિસૃજન્ ગૃણ્હન્નુન્મિષન્ નિમિષન્નપિ ।
ઇંદ્રિયાણીન્દ્રિયાર્થેષુ વર્તન્ત ઇતિ ધારયન્ ॥ ૯ ॥
ઇંદ્રિયાણીન્દ્રિયાર્થેષુ વર્તન્ત ઇતિ ધારયન્ ॥ ૯ ॥
જે પાર્થા તયા દેહીં । મી ઐસા આઠઊ નાહીં ।
તરી કર્તૃત્વ કૈચેં કાઈ । ઉરે સાંગે ॥ ૩૮ ॥
તરી કર્તૃત્વ કૈચેં કાઈ । ઉરે સાંગે ॥ ૩૮ ॥
ઐસેં તનુત્યાગેંવીણ । અમૂર્તાચે ગુણ ।
દિસતી સંપૂર્ણ । યોગયુક્તાં ॥ ૩૯ ॥
દિસતી સંપૂર્ણ । યોગયુક્તાં ॥ ૩૯ ॥
એર઼્હવીં આણિકાંચિયે પરી । તોહી એક શરીરી ।
અશેષાહી વ્યાપારીં । વર્તતુ દિસે ॥ ૪૦ ॥
અશેષાહી વ્યાપારીં । વર્તતુ દિસે ॥ ૪૦ ॥
તોહી નેત્રીં પાહે । શ્રવણીં ઐકતુ આહે ।
પરિ તેથીંચા સર્વથા નોહે । નવલ દેખેં ॥ ૪૧ ॥
પરિ તેથીંચા સર્વથા નોહે । નવલ દેખેં ॥ ૪૧ ॥
સ્પર્શાસિ તરી જાણે । પરિમળુ સેવી ઘ્રાણેં ।
અવસરોચિત બોલણેં । તયાહિ આથી ॥ ૪૨ ॥
અવસરોચિત બોલણેં । તયાહિ આથી ॥ ૪૨ ॥
આહારાતેં સ્વીકારી । ત્યજાવેં તેં પરિહરિ ।
નિદ્રેચિયા અવસરીં । નિદિજે સુખેં ॥ ૪૩ ॥
નિદ્રેચિયા અવસરીં । નિદિજે સુખેં ॥ ૪૩ ॥
આપુલેનિ ઇચ્છાવશેં । તોહી ગા ચાલતુ દિસે ।
પૈં સકળ કર્મ ઐસેં । રહાટે કીર ॥ ૪૪ ॥
પૈં સકળ કર્મ ઐસેં । રહાટે કીર ॥ ૪૪ ॥
હેં સાંગોં કાઈ એકૈક । દેખેં શ્વાસોચ્છાસાદિક ।
આણિ નિમિષોન્નિમિષ । આદિકરુનિ ॥ ૪૫ ॥
આણિ નિમિષોન્નિમિષ । આદિકરુનિ ॥ ૪૫ ॥
પાર્થા તયાચે ઠાયીં । હેં આઘવેંચિ આથિ પાહીં ।
પરિ તો કર્તા નવ્હે કાંહી । પ્રતીતિબળેં ॥ ૪૬ ॥
પરિ તો કર્તા નવ્હે કાંહી । પ્રતીતિબળેં ॥ ૪૬ ॥
જૈં ભ્રાંતી સેજે સુતલા । તૈં સ્વપ્નસુખેં ભુતલા ।
મગ તો જ્ઞાનોદયી ચેઇલા । મ્હણોનિયાં ॥ ૪૭ ॥
મગ તો જ્ઞાનોદયી ચેઇલા । મ્હણોનિયાં ॥ ૪૭ ॥
બ્રહ્મણ્યાધાય કર્માણિ સંગ ત્યક્ત્વા કરોતિ યઃ ।
લિપ્યતે ન સ પાપેન પદ્મપત્રમિવામ્ભ્સા ॥ ૧૦ ॥
લિપ્યતે ન સ પાપેન પદ્મપત્રમિવામ્ભ્સા ॥ ૧૦ ॥
આતાં અધિષ્ઠાનસંગતી । અશેષાહી ઇંદ્રિયવૃત્તી ।
આપુલાલિયા અર્થીં । વર્તત આહાતી ॥ ૪૮ ॥
આપુલાલિયા અર્થીં । વર્તત આહાતી ॥ ૪૮ ॥
દીપાચેનિ પ્રકાશેં । ગૃહીંચે વ્યાપાર જૈસે ।
દેહીં કર્મજાત તૈસે । યોગયુક્તા ॥ ૪૯ ॥
દેહીં કર્મજાત તૈસે । યોગયુક્તા ॥ ૪૯ ॥
તો કર્મેં કરી સકળેં । પરી કર્મબંધા નાકળે ।
જૈસેં ન સિપેં જળીં જળેં । પદ્મપત્ર ॥ ૫૦ ॥
જૈસેં ન સિપેં જળીં જળેં । પદ્મપત્ર ॥ ૫૦ ॥
કાયેન મનસા બુદ્ધ્યા કેવલૈરિન્દ્રિયૈરપિ ।
યોગિનઃ કર્મ કુર્વન્તિ સંગં ત્યક્ત્ત્વાત્મશુદ્ધયે ॥ ૧૧॥
યોગિનઃ કર્મ કુર્વન્તિ સંગં ત્યક્ત્ત્વાત્મશુદ્ધયે ॥ ૧૧॥
દેખે બુધ્દીચી ભાષ નેણિજે । મનાચા અંકુર નુદૈજે ।
ઐસા વ્યાપારુ તો બોલિજે । શારીરુ ગા ॥ ૫૧ ॥
ઐસા વ્યાપારુ તો બોલિજે । શારીરુ ગા ॥ ૫૧ ॥
હેંચ મરાઠે પરિયેશીં । તરી બાળકાચી ચેષ્ટા જૈશી ।
યોગિયે કર્મે કરિતી તૈશીં । કેવળા તનૂ ॥ ૫૨ ॥
યોગિયે કર્મે કરિતી તૈશીં । કેવળા તનૂ ॥ ૫૨ ॥
મગ પાંચભૌતિક સંચલેં । જેવ્હાં શરીર અસે નિદેલેં ।
તેથ મનચિ રાહાટેં એકલેં । સ્વપ્નીં જેવીં ॥ ૫૩ ॥
તેથ મનચિ રાહાટેં એકલેં । સ્વપ્નીં જેવીં ॥ ૫૩ ॥
નવલ ઐકેં ધનુર્ધરા । કૈસા વાસનેચા સંસારા ।
દેહા હોઊં નેદી ઉજગરા । પરિ સુખદુઃખેં ભોગી ॥ ૫૪ ॥
દેહા હોઊં નેદી ઉજગરા । પરિ સુખદુઃખેં ભોગી ॥ ૫૪ ॥
ઇંદ્રિયાંચાં ગાંવીં નેણિજે । ઐસા વ્યાપારુ જો નિપજે ।
તો કેવળુ ગા મ્હણિજે । માનસાચા ॥ ૫૫ ॥
તો કેવળુ ગા મ્હણિજે । માનસાચા ॥ ૫૫ ॥
યોગિયે તોહી કરિતી । પરિ કર્મેં તેણેં ન બંધિજતી ।
જે સાંડિલી આહે સંગતી । અંહભાવાચી ॥ ૫૬ ॥
જે સાંડિલી આહે સંગતી । અંહભાવાચી ॥ ૫૬ ॥
આતાં જાહાલિયા ભ્રમહત । જૈસેં પિશાચાચેં ચિત્ત ।
મગ ઇંદ્રિયાંચે ચેષ્ટિત । વિકળુ દિસે ॥ ૫૭ ॥
મગ ઇંદ્રિયાંચે ચેષ્ટિત । વિકળુ દિસે ॥ ૫૭ ॥
સ્વરૂપ તરી દેખે । આળવિલેં આઇકે ।
શબ્દુ બોલે મુખેં । પરિ જ્ઞાન નાહી ॥૫૮ ॥
શબ્દુ બોલે મુખેં । પરિ જ્ઞાન નાહી ॥૫૮ ॥
હેં અસો કાજેંવિણ । જેં જેં કાહી કારણ ।
તેં કેવળ કર્મ જાણ । ઇંદ્રિયાંચે ॥ ૫૯ ॥
તેં કેવળ કર્મ જાણ । ઇંદ્રિયાંચે ॥ ૫૯ ॥
મગ સર્વત્ર જેં જાણતેં । તે બુદ્ધીચેં કર્મ નિરૂતેં ।
વોળખ અર્જુનાતેં । મ્હણે હરિ ॥ ૬૦ ॥
વોળખ અર્જુનાતેં । મ્હણે હરિ ॥ ૬૦ ॥
તે બુદ્ધી ધુરે કરુની । કર્મ કરિતી ચિત્ત દેઊની ।
પરિ તે નૈષ્કમ્યાપાસુની । મુક્ત દિસતી ॥ ૬૧ ॥
પરિ તે નૈષ્કમ્યાપાસુની । મુક્ત દિસતી ॥ ૬૧ ॥
જેં બુદ્ધીચિયે ઠાવૂનિ દેહી । તયાં અંહકારાચી સેચિ નાહીં ।
મ્હણોનિ કર્મ કરિતાં પાહી । ચોખાળલે ॥ ૬૨ ॥
મ્હણોનિ કર્મ કરિતાં પાહી । ચોખાળલે ॥ ૬૨ ॥
અગા કરિતેનવીણ કર્મ । તેંચિ તેં નૈષ્કર્મ્ય ।
હેં જાણતી સુવર્મ । ગુરુગમ્ય જેં ॥ ૬૩ ॥
હેં જાણતી સુવર્મ । ગુરુગમ્ય જેં ॥ ૬૩ ॥
આતાં શાંતરસાચેં ભરિતેં । સાંડીત આહે પાત્રાતેં ।
જેં બોલણેં બોલાપરૌતેં । બોલવલેં ॥ ૬૪ ॥
જેં બોલણેં બોલાપરૌતેં । બોલવલેં ॥ ૬૪ ॥
એથ ઇંદ્રિયાંચા પાંગુ । જયા ફિટલા આહે ચાંગુ ।
તયાસીચિ આથી લાગુ । પરિસાવયા ॥ ૬૫ ॥
તયાસીચિ આથી લાગુ । પરિસાવયા ॥ ૬૫ ॥
હા અસો અતિપ્રસંગુ । ન સંડી પાં કથાલાગુ ।
હોઈલ શ્લોકસંગતિ ભંગુ । મ્હણોનિયાં ॥ ૬૬ ॥
હોઈલ શ્લોકસંગતિ ભંગુ । મ્હણોનિયાં ॥ ૬૬ ॥
જેં મના આકળિતાં કુવાડેં । ઘાઘુસિતાં બુદ્ધી નાતુડે ।
તેં દૈવાચેનિ સુરવાડેં । સાંગવલેં તુજ ॥ ૬૭ ॥
તેં દૈવાચેનિ સુરવાડેં । સાંગવલેં તુજ ॥ ૬૭ ॥
જેં શબ્દાતીત સ્વભાવેં । તેં બોલીંચિ જરી ફાવે ।
તરી આણિકેં કાય કરાવેં । સાંગે કથા ॥ ૬૮ ॥
તરી આણિકેં કાય કરાવેં । સાંગે કથા ॥ ૬૮ ॥
હા આર્તિવિશેષુ શ્રોતયાંચા । જાણોનિ દાસ નિવૃતીચા ।
મ્હણે સંવાદુ દોઘાંચા । પરિસોનિ પરિસા ॥ ૬૯ ॥
મ્હણે સંવાદુ દોઘાંચા । પરિસોનિ પરિસા ॥ ૬૯ ॥
મગ કૃષ્ણ મ્હણે પાર્થાતેં । આતાં પ્રાપ્તાચેં ચિન્હ પુરતેં ।
સાંગેન તુજ નિરુતેં । ચિત્ત દેઈ ॥ ૭૦ ॥
સાંગેન તુજ નિરુતેં । ચિત્ત દેઈ ॥ ૭૦ ॥
યુક્તઃ કર્મફલં ત્યક્ત્વા શાન્તિમાપ્નોપ્તિ નૈષ્ઠીકીમ્ ।
અયુક્તઃ કામકારેણ ફલે સક્તો નિવધ્યતે ॥ ૧૨ ॥
અયુક્તઃ કામકારેણ ફલે સક્તો નિવધ્યતે ॥ ૧૨ ॥
તરી આત્મયોગેં આથિલા । જો કર્મફળાશીં વિટલા ।
તો ઘર રિઘોનિ વરિલા । શાંતિ જગીં ॥ ૭૧ ॥
તો ઘર રિઘોનિ વરિલા । શાંતિ જગીં ॥ ૭૧ ॥
યેરુ કર્મબધેં કિરીટી । અભિલાષાચિયા ગાંઠીં ।
કળાસલા ખુંટી । ફળભોગાચાં ॥ ૭૨ ॥
કળાસલા ખુંટી । ફળભોગાચાં ॥ ૭૨ ॥
સર્વ કર્માણિ મનસા સંન્યસ્યાસ્તે સુખં વશી ।
નવદ્વારે પુરે દેહી નૈવ કુર્વન્ ન કારયન્ ॥ ૧૩ ॥
નવદ્વારે પુરે દેહી નૈવ કુર્વન્ ન કારયન્ ॥ ૧૩ ॥
જૈસા ફળાચિયા હાંવે । તૈસેં કર્મ કરિ આઘવેં ।
મગ ન કીજેચિ યેણેં ભાવેં । ઉપેક્ષી જો ॥ ૭૩ ॥
મગ ન કીજેચિ યેણેં ભાવેં । ઉપેક્ષી જો ॥ ૭૩ ॥
તો જયાકડે વાસ પાહે । તેઉતી સુખાચી સૃષ્ટી હોયે ।
તો મ્હણે તેથ રાહે । મહાબોધુ ॥ ૭૪ ॥
તો મ્હણે તેથ રાહે । મહાબોધુ ॥ ૭૪ ॥
નવદ્વારેં દેહીં । તો અસતુચિ પરિ નાહીં ।
કરિતુચિ ન કરી કાંહી । ફલત્યાગી ॥ ૭૫ ॥
કરિતુચિ ન કરી કાંહી । ફલત્યાગી ॥ ૭૫ ॥
ન કર્તૃત્વત્વં ન કર્માણિ લોકસ્ય સૃજતિ પ્રભુઃ ।
ન કર્મફલસંયોગં સ્વભાવસ્તુ પ્રવર્તતે ॥ ૧૪ ॥
ન કર્મફલસંયોગં સ્વભાવસ્તુ પ્રવર્તતે ॥ ૧૪ ॥
જૈસા કાં સર્વેશ્વરુ । પાહિજે તંવ નિર્વ્યાપારુ ।
પરિ તોચિ રચી વિસ્તારુ । ત્રિભુવનાચા ॥ ૭૬ ॥
પરિ તોચિ રચી વિસ્તારુ । ત્રિભુવનાચા ॥ ૭૬ ॥
આણિ કર્તા ઐસેં મ્હણિપે । તરી કવણેં કર્મીં ન શિંપેં ।
જે હાતોપાવો ન લિંપે । ઉદાસવૃતીચા ॥ ૭૭ ॥
જે હાતોપાવો ન લિંપે । ઉદાસવૃતીચા ॥ ૭૭ ॥
યોગનિદ્રા તરી ન મોડે । અકર્તેપણા સળુ ન પડે ।
પરિ મહાભૂતાંચે દળવાડેં । ઉભારી ભલે ॥ ૭૮ ॥
પરિ મહાભૂતાંચે દળવાડેં । ઉભારી ભલે ॥ ૭૮ ॥
જગાચા જીવીં આહે । પરિ કવણાચા કહીં નોહે ।
જગચિ હેં હોય જાયે । તો શુદ્ધીહિ નેંણે ॥ ૭૯ ॥
જગચિ હેં હોય જાયે । તો શુદ્ધીહિ નેંણે ॥ ૭૯ ॥
નાદત્તે કસ્યચિત્ પાપં ન ચૈવ સકૃતં વિભુઃ ।
અજ્ઞાનેનાવૃતં જ્ઞાન તેન મુહ્યન્તિ જન્તવઃ ॥ ૧૫ ॥
અજ્ઞાનેનાવૃતં જ્ઞાન તેન મુહ્યન્તિ જન્તવઃ ॥ ૧૫ ॥
પાપપુણ્યેં અશેષેં । પાસીંચિ અસતુ ન દેખેં ।
આણિ સાક્ષીહી હોઊં ન ઠકે । યેરી ગોઠી કાયસી ॥ ૮૦ ॥
આણિ સાક્ષીહી હોઊં ન ઠકે । યેરી ગોઠી કાયસી ॥ ૮૦ ॥
પૈ મૂર્તીચેનિ મેળેં । તો મૂર્તચિ હોઊનિ ખેળે ।
પરિ અમૂર્તપણ ન મૈળે । દાદુલયાચેં ॥ ૮૧ ॥
પરિ અમૂર્તપણ ન મૈળે । દાદુલયાચેં ॥ ૮૧ ॥
તો સૃજી પાળી સંહારી । ઐસે બોલતી જે ચરાચરીં ।
તે અજ્ઞાન ગા અવધારીં । પંડુકુમરા ॥ ૮૨ ॥
તે અજ્ઞાન ગા અવધારીં । પંડુકુમરા ॥ ૮૨ ॥
જ્ઞાનેન ન તુ તદજ્ઞાનં યેષાં નાશિતમાત્મનઃ ।
તેષામાદિત્યવત્ જ્ઞાન પ્રકાશયતિ તત્પરમ્ ॥ ૧૬ ॥
તેષામાદિત્યવત્ જ્ઞાન પ્રકાશયતિ તત્પરમ્ ॥ ૧૬ ॥
તેં અજ્ઞાન જૈં સમૂળ તુટે । તૈં ભ્રાંતીચેં મસૈરેં ફિટે ।
મગ અકર્તૃત્વ પ્રગટે । ઈશ્વરાચેં ॥ ૮૩ ॥
મગ અકર્તૃત્વ પ્રગટે । ઈશ્વરાચેં ॥ ૮૩ ॥
એથ ઈશ્વરુ એકુ અકર્તા । ઐસે માનલે જરી ચિત્તા ।
તરી તોચિ મી હેં સ્વભાવતા । આદીચિ આહે ॥ ૮૪ ॥
તરી તોચિ મી હેં સ્વભાવતા । આદીચિ આહે ॥ ૮૪ ॥
ઐસેનિ વિવેકેં ઉદો ચિત્તીં । તયાસી ભેદુ કૈંચા ત્રિજગતીં ।
દેખેં આપુલિયા પ્રતીતિ । જગચિ મુક્ત ॥ ૮૫ ॥
દેખેં આપુલિયા પ્રતીતિ । જગચિ મુક્ત ॥ ૮૫ ॥
જૈશી પૂર્વદિશેચ્યા રાઉળીં । ઉદયાચિ સૂર્યે દિવાળી ।
કી યેરીહી દિશાં તિયેચિ કાળી । કાળિમા નાહી ॥ ૮૬ ॥
કી યેરીહી દિશાં તિયેચિ કાળી । કાળિમા નાહી ॥ ૮૬ ॥
તદ્ બુદ્ધયસ્તદાત્માનસ્તન્નિષ્ઠાસ્તત્પરાયણાઃ ।
ગચ્છન્ત્યપુનરાવૃત્તિ જ્ઞાનનિર્ધૂતકલ્મષાઃ ॥ ૧૭ ॥
ગચ્છન્ત્યપુનરાવૃત્તિ જ્ઞાનનિર્ધૂતકલ્મષાઃ ॥ ૧૭ ॥
બુદ્ધિનિશ્ચયેં આત્મજ્ઞાન । બ્રહ્મરુપ ભાવી આપણા આપણ ।
બ્રહ્મનિષ્ઠા રાખે પૂર્ણ । તત્પરાયણ અહર્નિશીં ॥ ૮૭ ॥
બ્રહ્મનિષ્ઠા રાખે પૂર્ણ । તત્પરાયણ અહર્નિશીં ॥ ૮૭ ॥
ઐસેં વ્યાપક જ્ઞાન ભલેં । જયાંચિયા હૃદયાતે ગિંવસિત આલેં ।
તયાંચી સમતા દૃષ્ટિ બોલેં । વિશેષૂં કાઈ ॥ ૮૮ ॥
તયાંચી સમતા દૃષ્ટિ બોલેં । વિશેષૂં કાઈ ॥ ૮૮ ॥
એક આપણપેંચિ પાં જૈસેં । તે દેખતીં વિશ્વ તૈસે ।
હેં બોલણેં કાયસેં । નવલુ એથ ॥ ૮૯ ॥
હેં બોલણેં કાયસેં । નવલુ એથ ॥ ૮૯ ॥
પરી દૈવ જૈસેં કવતિકેં । કહીંચિ દૈન્ય ન દેખે ।
કાં વિવેકુ હા નોળખે । ભ્રાંતીતેં જેવીં ॥ ૯૦ ॥
કાં વિવેકુ હા નોળખે । ભ્રાંતીતેં જેવીં ॥ ૯૦ ॥
નાતરી અંધકારાચી વાની । જૈસા સૂર્યો ન દેખે સ્વપ્નીં ।
અમૃત નાયકે કાની । મૃત્યુકથા ॥ ૯૧ ॥
અમૃત નાયકે કાની । મૃત્યુકથા ॥ ૯૧ ॥
હેં અસો સંતાપુ કૈસા । ચંદ્રુ ન સ્મરે જૈસા ।
ભૂતીં ભેદુ નેણતી તૈસા । જ્ઞાનિયે તે ॥ ૯૨ ॥
ભૂતીં ભેદુ નેણતી તૈસા । જ્ઞાનિયે તે ॥ ૯૨ ॥
વિદ્યાવિનયસંપન્ને બ્રાહ્મણે ગવિ હસ્તિનિ ।
શુનિ ચૈવ શ્વપાકે ચ પણ્ડિતાઃ સમદર્શિનઃ ॥ ૧૮ ॥
શુનિ ચૈવ શ્વપાકે ચ પણ્ડિતાઃ સમદર્શિનઃ ॥ ૧૮ ॥
મગ હા મશકુ હા ગજુ । કીં હા શ્વપચુ હા દ્વિપુ ।
પૈલ ઇતરુ હા આત્મજુ । હેં ઉરેલ કેં ॥ ૯૩ ॥
પૈલ ઇતરુ હા આત્મજુ । હેં ઉરેલ કેં ॥ ૯૩ ॥
ના તરી હે ધેનુ હેં શ્વાન । એક ગુરુ એક હીન ।
હેં અસો કૈચેં સ્વપ્ન । જાગતયા ॥ ૯૪ ॥
હેં અસો કૈચેં સ્વપ્ન । જાગતયા ॥ ૯૪ ॥
એથ ભેદુ તરી કીં દેખા । જરિ અંહભાવા ઉરલા હોઆવા ।
તો આધીંચિ નાહીં આઘવા । આતાં વિષમુ કાઈ ॥ ૯૫ ॥
તો આધીંચિ નાહીં આઘવા । આતાં વિષમુ કાઈ ॥ ૯૫ ॥
ઇહૈવ તૈર્જિતઃ સર્ગો યેષાં સામ્યે સ્થિતં મનઃ ।
નિર્દોષં હિ સમં બ્રહ્મ તસ્માદ્ બ્રહ્મણિ તે સ્થિતાઃ ॥ ૧૯ ॥
નિર્દોષં હિ સમં બ્રહ્મ તસ્માદ્ બ્રહ્મણિ તે સ્થિતાઃ ॥ ૧૯ ॥
મ્હણોનિ સર્વત્ર સદા સમ । તેં આપણચિ અદ્વય બ્રહ્મ ।
હેં સંપૂર્ણ જાણેં વર્મ । સમદૃષ્ટીચેં ॥ ૯૬ ॥
હેં સંપૂર્ણ જાણેં વર્મ । સમદૃષ્ટીચેં ॥ ૯૬ ॥
જિહીં વિષયસંગુ ન સાંડિતા । ઇંદ્રિયાંતેં ન દંડિતાં ।
પરિ ભોગિલી નિસંગતા । કામેંવિણ ॥ ૯૭ ॥
પરિ ભોગિલી નિસંગતા । કામેંવિણ ॥ ૯૭ ॥
જિહીં લોકાંચેનિ આધારેં । લૌકિકેંચિ વ્યાપારેં ।
પરિ સાંડિલે નિદસુરેં । લૌકિકુ હેં ॥ ૯૮ ॥
પરિ સાંડિલે નિદસુરેં । લૌકિકુ હેં ॥ ૯૮ ॥
જૈસા જનામાજી ખેચરુ । અસતુચિ જના નોહે ગોચરુ ।
તૈસા શરીરીં પરિ સંસારુ । નોળખેં તયાંતેં ॥ ૯૯ ॥
તૈસા શરીરીં પરિ સંસારુ । નોળખેં તયાંતેં ॥ ૯૯ ॥
હેં અસો પવનાચેનિ મેળેં । જૈસેં જળીંચિ જળ લોળે ।
તેં આણિકેં મ્હણતી વેગળેં । કલ્લોળ હે ॥ ૧૦૦ ॥
તેં આણિકેં મ્હણતી વેગળેં । કલ્લોળ હે ॥ ૧૦૦ ॥
તૈસેં નામ રુપ તયાચેં । એર઼્હવીં બ્રહ્મચિ તો સાચેં ।
મન સામ્યા આલેં જયાચેં । સર્વત્ર ગા ॥ ૧૦૧ ॥
મન સામ્યા આલેં જયાચેં । સર્વત્ર ગા ॥ ૧૦૧ ॥
ઐસેનિ સમદૃષ્ટી જો હોયે । તયા પુરુષા લક્ષણહી આહે ।
અર્જુના સંક્ષેપે સાંગેન પાહેં । અચ્યુત મ્હણે ॥ ૧૦૨ ॥
અર્જુના સંક્ષેપે સાંગેન પાહેં । અચ્યુત મ્હણે ॥ ૧૦૨ ॥
ન પ્રહૃષ્યેત્ પ્રિયં પ્રાપ્ય નોદ્વિજેત્ પ્રાપ્ય્ ચાપ્રિયમ્ ।
સ્થિરબુધ્દિરસંમૂઢો બ્રહ્મવિદ્ બ્રહ્મણિ સ્થિતઃ ॥ ૨૦ ॥
સ્થિરબુધ્દિરસંમૂઢો બ્રહ્મવિદ્ બ્રહ્મણિ સ્થિતઃ ॥ ૨૦ ॥
તરી મૃગજળાચેનિ પૂરેં । જૈસેં ન લોટિજે કાં ગિરિવરેં ।
તૈસા શુભાશુભીં ન વિકરે । પાતલાં જો ॥ ૧૦૩ ॥
તૈસા શુભાશુભીં ન વિકરે । પાતલાં જો ॥ ૧૦૩ ॥
તોચિ તો નિરુતા । સમદૃષ્ટી તત્વતા ।
હરિ મ્હણે પંડુસુતા । તોચિ બ્રહ્મ ॥ ૧૦૪ ॥
હરિ મ્હણે પંડુસુતા । તોચિ બ્રહ્મ ॥ ૧૦૪ ॥
બ્રાહ્યસ્પર્શેષ્વસક્તાત્મા વિન્દત્યાત્મનિ યત્ સુખમ્ ।
સ બ્રહ્મયોગયુક્તાત્મા સુખમક્ષયમશ્નુતે ॥ ૨૧ ॥
સ બ્રહ્મયોગયુક્તાત્મા સુખમક્ષયમશ્નુતે ॥ ૨૧ ॥
જો આપણપે સાંડુનિ કહીં । ઇંદ્રિયગ્રામાવરી યેણેંચિ નાહીં ।
તો વિષય ન સેવી હેં કાઈ । વિચિત્ર યેથ ॥ ૧૦૫ ॥
તો વિષય ન સેવી હેં કાઈ । વિચિત્ર યેથ ॥ ૧૦૫ ॥
સહજેં સ્વસુખાચેનિ અપારેં । સુરવાડે અંતરેં ।
રચિલા મ્હણઊનિ બાહિરેં । પાઉલ ન ઘલી ॥ ૧૦૬ ॥
રચિલા મ્હણઊનિ બાહિરેં । પાઉલ ન ઘલી ॥ ૧૦૬ ॥
સાંગે કુમુદદળાચેનિ તાટેં । જો જેવિલા ચંદ્રકિરણેં ચોખટે ।
તો ચકોરુ કાઈ વાળુવંટે । ચુંબિતુ આહે ॥ ૧૦૭ ॥
તો ચકોરુ કાઈ વાળુવંટે । ચુંબિતુ આહે ॥ ૧૦૭ ॥
તૈસેં આત્મસુખ ઉપાઇલેં । જયાસિ આપણપેચિં ફાવલેં ।
તયા વિષયો સહજે સાંડવલે । મ્હણો કાઈ ॥ ૧૦૮॥
તયા વિષયો સહજે સાંડવલે । મ્હણો કાઈ ॥ ૧૦૮॥
એર઼્હવીં તરી કૌતુકેં । વિચારુનિ પાહેં પાં નિકેં ।
યા વિષયાંચેનિ સુખે । ઝકવિતી કવણ ॥ ૧૦૯ ॥
યા વિષયાંચેનિ સુખે । ઝકવિતી કવણ ॥ ૧૦૯ ॥
યે હિ સંસ્પર્શજા ભોગા દુઃખયોનય એવ તે ।
આદ્યન્તવન્તઃ કૌન્તેય ન તેષુ રમતે બુધઃ ॥ ૨૨ ॥
આદ્યન્તવન્તઃ કૌન્તેય ન તેષુ રમતે બુધઃ ॥ ૨૨ ॥
જિહીં આપણપેં નાહીં દેખિલેં । તેચિ ઇહીં ઇંદ્રિયાર્થીં રંજલે ।
જૈસેં રંકુ કા આળુકૈલેં । તુષાતેં સેવી ॥ ૧૧૦ ॥
જૈસેં રંકુ કા આળુકૈલેં । તુષાતેં સેવી ॥ ૧૧૦ ॥
નાતરી મૃગેં તૃષાપીડિતેં । સંભ્રમેં વિસરોનિ જળાંતે ।
મગ તોયબુદ્ધી બરડીતેં । ઠાકૂનિ યેતી ॥ ૧૧૧ ॥
મગ તોયબુદ્ધી બરડીતેં । ઠાકૂનિ યેતી ॥ ૧૧૧ ॥
તૈસેં આપણપેં નાહીં દિઠે । જયાતેં સ્વસુખાચે સદા ખરાંટે ।
તયાસીચિ વિષય હે ગોમટે । આવડતી ॥ ૧૧૨ ॥
તયાસીચિ વિષય હે ગોમટે । આવડતી ॥ ૧૧૨ ॥
એર઼્હવીં વિષયીં કાઇ સુખ આહે । હે બોલણેંચિ સારિખેં નોહે ।
તરી વિદ્યુત્સ્ફુરણેં કાં ન પાહે । જગામાજીં ॥ ૧૧૩ ॥
તરી વિદ્યુત્સ્ફુરણેં કાં ન પાહે । જગામાજીં ॥ ૧૧૩ ॥
સાંગેં વાતવર્ષઆતપુ ધરે । ઐસે અભ્રછાયાચિ જરી સરે ।
તરી ત્રિમાળિકેં ધવળારેં । કરાવીં કાં ॥ ૧૧૪ ॥
તરી ત્રિમાળિકેં ધવળારેં । કરાવીં કાં ॥ ૧૧૪ ॥
મ્હણોનિ વિષયસુખ જેં બોલિજે । તેં નેણતાં ગા વાયાં જલ્પિજે ।
જૈસેં મહૂર કાં મ્હણિજે । વિષકંદાતેં ॥ ૧૧૫ ॥
જૈસેં મહૂર કાં મ્હણિજે । વિષકંદાતેં ॥ ૧૧૫ ॥
નાતરી ભૌમા નામ મંગળુ । રોહિણીતેં મ્હણતી જળુ ।
તૈસા સુખપ્રવાદુ બરળુ । વિષયિકુ હા ॥ ૧૧૬ ॥
તૈસા સુખપ્રવાદુ બરળુ । વિષયિકુ હા ॥ ૧૧૬ ॥
હે અસો આઘવી બોલી । સાંગ પા સર્પફણીચી સાઉલી ।
તે શીતલ હોઈલ કેતુલી । મૂષકાસી ॥ ૧૧૭ ॥
તે શીતલ હોઈલ કેતુલી । મૂષકાસી ॥ ૧૧૭ ॥
જૈસા આમિષકવળુ પાંડવા । મીનુ ન સેવી તંવચિ બરવા ।
તૈસા વિષયસંગુ આઘવા । નિભ્રાંત જાણેં ॥ ૧૧૮ ॥
તૈસા વિષયસંગુ આઘવા । નિભ્રાંત જાણેં ॥ ૧૧૮ ॥
હે વિરક્તાંચિયે દિઠી । જૈં ન્યાહાળિજે કિરીટી ।
તૈં પાંડુરોગાચિયે પુષ્ટિ- ।સારિખેં દિસે ॥ ૧૧૯ ॥
તૈં પાંડુરોગાચિયે પુષ્ટિ- ।સારિખેં દિસે ॥ ૧૧૯ ॥
મ્હણોનિ વિષયભોગી જેં સુખ । તેં સાદ્યંતચિ જાણ દુઃખ ।
પરિ કાય કીજે મૂર્ખ । ન સેવિતાં ન સરે ॥ ૧૨૦ ॥
પરિ કાય કીજે મૂર્ખ । ન સેવિતાં ન સરે ॥ ૧૨૦ ॥
તેં અંતર નેણતી બાપુડે । મ્હણોનિ અગત્ય સેવણેં ઘડે ।
સાંગે પૂયપંકીચે કિડે । કાય ચિળસી ઘેતી ॥ ૧૨૧ ॥
સાંગે પૂયપંકીચે કિડે । કાય ચિળસી ઘેતી ॥ ૧૨૧ ॥
તયાં દુઃખિયાં દુઃખચિ જિવ્હાર । તે વિષયકર્દમીંચે દર્દુર ।
તે ભોગજળીંચે જલચર । સાંડિતી કેવી ॥ ૧૨૨ ।।
આણિ દુઃખયોનિ જિયા આહાતી । તિયા નિરર્થકા તરી નવ્હતી ।
જરી વિષયાંવરી વિરક્તી । ધરિતી જીવ ॥ ૧૨૩ ॥
તે ભોગજળીંચે જલચર । સાંડિતી કેવી ॥ ૧૨૨ ।।
આણિ દુઃખયોનિ જિયા આહાતી । તિયા નિરર્થકા તરી નવ્હતી ।
જરી વિષયાંવરી વિરક્તી । ધરિતી જીવ ॥ ૧૨૩ ॥
નાતરી ગર્ભવાસાદિ સંકટ । કાં જન્મમરણીંચે કષ્ટ ।
હે વિસાંવેવીણ વાટ । વાહાવી કવણેં ॥ ૧૨૪ ॥
હે વિસાંવેવીણ વાટ । વાહાવી કવણેં ॥ ૧૨૪ ॥
જરી વિષયીં વિષયો સાંડિજેલ । તરી મહાદોષી કેં વસિજેલ ।
આણિ સંસારુ હા શબ્દુ નવ્હેલ । લટિકા જગીં ॥ ૧૨૫ ॥
આણિ સંસારુ હા શબ્દુ નવ્હેલ । લટિકા જગીં ॥ ૧૨૫ ॥
મ્હણોનિ અવિદ્યાજાત નાથિલેં । તેં તિહીંચિ સાચ દાવિલેં ।
જિહીં સુખબુદ્ધી ઘેતલેં । વિષયદુઃખ ॥ ૧૨૬ ॥
જિહીં સુખબુદ્ધી ઘેતલેં । વિષયદુઃખ ॥ ૧૨૬ ॥
યા કારણેં ગા સુભટા । હા વિચારિતાં વિષય વોખટા ।
તૂં ઝણેં કહીં યા વાટા । વિસરોનિ જાશી ॥ ૧૨૭ ॥
તૂં ઝણેં કહીં યા વાટા । વિસરોનિ જાશી ॥ ૧૨૭ ॥
પૈ યાતેં વિરક્ત પુરુષ । ત્યજિતી કાં જૈસેં વિષ ।
નિરાશા તયાં દુઃખ । દાવિલેં નાવડે ॥ ૧૨૮ ॥
નિરાશા તયાં દુઃખ । દાવિલેં નાવડે ॥ ૧૨૮ ॥
શક્નોતીહૈવ યઃ સોઢું પ્રાક્ શરીરવિમોક્ષણાત્ ।
કામક્રોધોદ્ભવં વેગં સ યુક્તઃ સુખી નરઃ ॥ ૨૩ ॥
કામક્રોધોદ્ભવં વેગં સ યુક્તઃ સુખી નરઃ ॥ ૨૩ ॥
જ્ઞાનિયાંચ્યા હન ઠાયીં । યાચી માતુહી કીર નાહીં ।
દેહીં દેહભાવો જિહીં । સ્વવશ કેલે ॥ ૧૨૯ ॥
દેહીં દેહભાવો જિહીં । સ્વવશ કેલે ॥ ૧૨૯ ॥
જયાંતેં બાહ્યાચી ભાષ । નેણિજેચિ નિઃશેષ ।
અંતરીં સુખ । એક આથી ॥ ૧૩૦ ॥
અંતરીં સુખ । એક આથી ॥ ૧૩૦ ॥
પરિ તેં વેગળેપણેં ભોગિજે । જૈસે પક્ષિયે ફળ ચુંબિજે ।
તૈસેં નવ્હે તેથ વિસરિજે । ભોગિતેપણહી ॥ ૧૩૧ ॥
તૈસેં નવ્હે તેથ વિસરિજે । ભોગિતેપણહી ॥ ૧૩૧ ॥
ભોગીં અવસ્થા એક ઉઠી । તે અંહકારાચા અચળુ લોટી ।
મગ સુખેંસિ આંઠી । ગાઢેપણેં ॥ ૧૩૨ ॥
મગ સુખેંસિ આંઠી । ગાઢેપણેં ॥ ૧૩૨ ॥
તિયે આલિંગનમેળીં । હોય આપેંઆપ કવળી ।
તેથ જળ જૈસેં જળી । વેગળેં ન દિસે ॥ ૧૩૩ ॥
તેથ જળ જૈસેં જળી । વેગળેં ન દિસે ॥ ૧૩૩ ॥
કાં આકાશીં વાયુ હારપે । તેથ દોન્હી હે ભાષ લોપે ।
તૈસે સુખચિ ઉરે સ્વરુપેં । સુરતીં તિયે ॥ ૧૩૪ ॥
તૈસે સુખચિ ઉરે સ્વરુપેં । સુરતીં તિયે ॥ ૧૩૪ ॥
ઐસી દ્વૈતાચી ભાષ જાય । મગ મ્હણોં જરી એકચિ હોય ।
તરી તેથ સાક્ષી કવણુ આહે । જાણતેં જે ॥ ૧૩૫ ॥
તરી તેથ સાક્ષી કવણુ આહે । જાણતેં જે ॥ ૧૩૫ ॥
યોઽન્તઃસુખોઽન્તરારામસ્તથાન્તર્જ્યોતિરેવ યઃ ।
સ યોગી બ્રહ્મનિર્વાણં બ્રહ્મભૂતોઽધિગચ્છતિ ॥ ૨૪ ॥
સ યોગી બ્રહ્મનિર્વાણં બ્રહ્મભૂતોઽધિગચ્છતિ ॥ ૨૪ ॥
લભન્તે બ્રહ્મનિર્વાણમૃષયઃ ક્ષીણકલ્મષાઃ ।
છિન્નદ્વૈધા યતાત્માનઃ સર્વભૂતહિતે રતાઃ ॥ ૨૫ ॥
છિન્નદ્વૈધા યતાત્માનઃ સર્વભૂતહિતે રતાઃ ॥ ૨૫ ॥
મ્હણોનિ અસો હેં આઘવેં । એથ ન બોલણેં કાય બોલાવેં ।
તે ખુણાચિ પાવેલ સ્વભાવેં । આત્મારામ ॥ ૧૩૬ ॥
તે ખુણાચિ પાવેલ સ્વભાવેં । આત્મારામ ॥ ૧૩૬ ॥
જે ઐસેનિ સુખેં માતલે । આપણપાંચિ આપણ ગુંતલે ।
તે મી જાણે નિખળ વોતલે । સામ્યરસાચે ॥ ૧૩૭ ॥
તે મી જાણે નિખળ વોતલે । સામ્યરસાચે ॥ ૧૩૭ ॥
તે આનંદાચે અનુકાર । સુખાચે અંકુર ।
કીં મહાબોધેં વિહાર । કેલે જૈસે ॥ ૧૩૮ ॥
કીં મહાબોધેં વિહાર । કેલે જૈસે ॥ ૧૩૮ ॥
તે વિવેકાચેં ગાંવ । કી પરબ્રહ્મીચે સ્વભાવ ।
નાતરી અળંકારલે અવયવ । બ્રહ્મવિદ્યેચે ॥ ૧૩૯ ॥
નાતરી અળંકારલે અવયવ । બ્રહ્મવિદ્યેચે ॥ ૧૩૯ ॥
તે સત્ત્વાચે સાત્ત્વિક । કી ચૈતન્યાચે આંગિક ।
હેં બહુ અસો એકૈક । વાનિસી કાઈ ॥ ૧૪૦ ॥
હેં બહુ અસો એકૈક । વાનિસી કાઈ ॥ ૧૪૦ ॥
તૂં સંતસ્તવની રતસી । તરી કથેચી સે ન કરિસી ।
કીં નિરાળી બોલ દેખસી । સનાગર ॥ ૧૪૧ ॥
કીં નિરાળી બોલ દેખસી । સનાગર ॥ ૧૪૧ ॥
પરિ તો રસાતિશયો મુકુળીં । મગ ગ્રંથાર્થદીપુ ઉજળીં ।
કરી સાધુહૃદયરાઉળીં । મંગળ ઉખા ॥ ૧૪૨ ॥
કરી સાધુહૃદયરાઉળીં । મંગળ ઉખા ॥ ૧૪૨ ॥
ઐસા શ્રીગુરુચા ઉવાયિલા । નિવૃત્તિદાસાસી પાતલા ।
મગ તો મ્હણે કૃષ્ણ બોલિલા । તેંચિ આઇકા ॥ ૧૪૩ ॥
મગ તો મ્હણે કૃષ્ણ બોલિલા । તેંચિ આઇકા ॥ ૧૪૩ ॥
અર્જુના અંનત સુખાચ્યા ડોહીં । એકસરા તળુચિ ઘેતલા જિહીં ।
મગ સ્થિરાઊની તેહી । તેંચિ જાહલે ॥ ૧૪૪ ॥
મગ સ્થિરાઊની તેહી । તેંચિ જાહલે ॥ ૧૪૪ ॥
અથવા આત્મપ્રકાશેં ચોખેં । જો આપણપેંચિ વિશ્વ દેખે ।
તો દેહેંચિ પરબ્રહ્મ સુખેં । માનૂં યેઈલ ॥ ૧૪૫ ॥
તો દેહેંચિ પરબ્રહ્મ સુખેં । માનૂં યેઈલ ॥ ૧૪૫ ॥
જેં સાચોકારેં પરમ । ના તેં અક્ષર નિઃસીમ ।
જિયે ગાંવીંચે નિષ્કામ । અધિકારિયે ॥ ૧૪૬ ॥
જિયે ગાંવીંચે નિષ્કામ । અધિકારિયે ॥ ૧૪૬ ॥
જે મહર્ષીં વાઢલે । વિરક્તાં ભાગા ફિટલેં ।
જે નિઃસંશયા પિકલેં । નિરંતર ॥ ૧૪૭ ॥
જે નિઃસંશયા પિકલેં । નિરંતર ॥ ૧૪૭ ॥
કામક્રોધવિયુક્તાનાં યતીનાં યતચેતસામ્ ।
અભિતો બ્રહ્મનિર્વાણં વર્તતે વિદિતાત્મનામ્ ॥ ૨૬ ॥
અભિતો બ્રહ્મનિર્વાણં વર્તતે વિદિતાત્મનામ્ ॥ ૨૬ ॥
જિહીં વિષયાંપાસોનિ હિરતલેં । ચિત્ત આપુલેં આપણ જિંતિલે ।
તે નિશ્ચિત જેથ સુતલે । ચેતીચિના ॥ ૧૪૮ ॥
તે નિશ્ચિત જેથ સુતલે । ચેતીચિના ॥ ૧૪૮ ॥
તેં પરબ્રહ્મ નિર્વાણ । જેં આત્મવિદાંચેં કારણ ।
તેચિ તે પુરુષ જાણ । પંડુકુમરા ॥ ૧૪૯ ॥
તેચિ તે પુરુષ જાણ । પંડુકુમરા ॥ ૧૪૯ ॥
તે ઐસે કૈસેનિ જાહલે । જે દેહીંચિ બ્રહ્મત્વા આલે ।
હેં હી પુસસી તરી ભલેં । સંક્ષેપે સાંગો ॥ ૧૫૦ ॥
હેં હી પુસસી તરી ભલેં । સંક્ષેપે સાંગો ॥ ૧૫૦ ॥
સ્પર્શાન્ કૃત્વા બહિર્બાહ્યાંશ્ચક્ષુશ્ચૈવાન્તરે ભ્રવોઃ ।
પ્રાણાપાનૌ સમૌ કૃત્વા નાસાભ્યન્તરચારિણૌ ॥ ૨૭ ॥
પ્રાણાપાનૌ સમૌ કૃત્વા નાસાભ્યન્તરચારિણૌ ॥ ૨૭ ॥
તરી વૈરાગ્યચેનિ આધારેં । જિહીં વિષય દવડુનિ બાહિરેં ।
શરીરીં એકંદરેં । કેલેં મન ॥ ૧૫૧ ॥
શરીરીં એકંદરેં । કેલેં મન ॥ ૧૫૧ ॥
સહજેં તિહીં સંધી ભેટી । જેથ ભ્રુપલ્લવાં પડે ગાંઠી ।
તેથ પાઠમોરી દિઠી । પારુખોનિયાં ॥ ૧૫૨ ॥
તેથ પાઠમોરી દિઠી । પારુખોનિયાં ॥ ૧૫૨ ॥
સાંડૂનિ દક્ષિણ વામ । પ્રાણાપાનસમ ।
ચિત્તેંસીં વ્યોમ- । ગામિયે કરિતી ॥ ૧૫૩ ॥
ચિત્તેંસીં વ્યોમ- । ગામિયે કરિતી ॥ ૧૫૩ ॥
યતેદ્નિયમનોબુદ્ધિર્મુનિર્મોક્ષપરાયણઃ ।
વિગતેચ્છાભયક્રોધો યઃ સદા મુક્ત એવ સઃ ॥ ૨૮ ॥
વિગતેચ્છાભયક્રોધો યઃ સદા મુક્ત એવ સઃ ॥ ૨૮ ॥
તેથ જૈસીં રથ્યોદકેં સકળેં । ઘેઊનિ ગંગા સમુદ્રી મિળે ।
મગ એકૈક વેગળેં । નિવડુ નયે ॥ ૧૫૪ ॥
મગ એકૈક વેગળેં । નિવડુ નયે ॥ ૧૫૪ ॥
તૈસી વાસનાંતરાચી વિવંચના । મગ આપૈસી પારુખે અર્જુના ।
જે વેળી ગગનીં લયો મના । પવનેં કીજે ॥ ૧૫૫ ॥
જે વેળી ગગનીં લયો મના । પવનેં કીજે ॥ ૧૫૫ ॥
જેથ હેં સંસારચિત્ર ઉમટે । તો મનોરુપુ પટુ ફાટે ।
જૈસેં સરોવર આટે । મગ પ્રતિમા નાહીં ॥ ૧૫૬ ॥
જૈસેં સરોવર આટે । મગ પ્રતિમા નાહીં ॥ ૧૫૬ ॥
તૈસેં મનપણ મુદલ જાયે । મગ અંહભાવાદિક કેં આહે ।
મ્હણોનિ શરીરેંચિ બ્રહ્મ હોયે । અનુભવી તો ॥ ૧૫૭ ॥
મ્હણોનિ શરીરેંચિ બ્રહ્મ હોયે । અનુભવી તો ॥ ૧૫૭ ॥
ભોક્તારં યજ્ઞતપસાં સર્વલોકમહેશ્વરમ્ ।
સુહૃદ સર્વભૂતાનાં જ્ઞાત્વા માં શાન્તિમૃચ્છતિ ॥ ૨૯ ॥
સુહૃદ સર્વભૂતાનાં જ્ઞાત્વા માં શાન્તિમૃચ્છતિ ॥ ૨૯ ॥
આમ્હી માગાં હન સાંગિતલેં । જે દેહીંચિ બ્રહ્મત્વ પાવલે ।
તે યેણેં માર્ગે આલે । મ્હણઊનિયા ॥ ૧૫૮ ॥
તે યેણેં માર્ગે આલે । મ્હણઊનિયા ॥ ૧૫૮ ॥
આણિ યમનિયમાંચે ડોંગર । અભ્યાસાચે સાગર ।
ક્રમોનિ હે પાર । પાતલે તે ॥ ૧૫૯ ॥
ક્રમોનિ હે પાર । પાતલે તે ॥ ૧૫૯ ॥
તિહીં આપણપેં કરુનિ નિર્લેપ । પ્રંપચાચેં ઘેતલેં માપ ।
મગ સાચાચેંચિ રુપ । હોઊનિ ઠેલે ॥ ૧૬૦ ॥
મગ સાચાચેંચિ રુપ । હોઊનિ ઠેલે ॥ ૧૬૦ ॥
ઐસા યોગયુક્તીચા ઉદ્દેશુ । જેથ બોલિલા હૃષીકેશુ ।
તેથ અર્જુનુ સુદંશુ । મ્હણોનિ ચમત્કારલા ॥ ૧૬૧ ॥
તેથ અર્જુનુ સુદંશુ । મ્હણોનિ ચમત્કારલા ॥ ૧૬૧ ॥
તેં દેખિલિયા કૃષ્ણેં જાણિતલેં । મગ હાંસોનિ પાર્થાતેં મ્હણિતલેં ।
તેં કાઈ પાં ચિત્ત ઉવાઇલેં । ઇયે બોલીં તુઝે ॥ ૧૬૨ ॥
તેં કાઈ પાં ચિત્ત ઉવાઇલેં । ઇયે બોલીં તુઝે ॥ ૧૬૨ ॥
તંવ અર્જુન મ્હણે દેવો । પરચિત્તલક્ષણાંચા રાવો ।
ભલા જાણિતલા જી ભાવો । માનસુ માઝા ॥ ૧૬૩ ॥
ભલા જાણિતલા જી ભાવો । માનસુ માઝા ॥ ૧૬૩ ॥
મ્યાં જેં કાહીં વિવરુનિ પુસાવેં । તે આધીંચિ કળલે દેવેં ।
તરી બોલિલેં તેંચિ સાંગાવેં । વિવળ કરુનિ ॥ ૧૬૪ ॥
તરી બોલિલેં તેંચિ સાંગાવેં । વિવળ કરુનિ ॥ ૧૬૪ ॥
એર઼્હવીં તરી અવધારા । જો દાવિલા તુમ્હીં અનુસારા ।
તો પવ્હણ્યાહૂનિ પાયઉતારા । સોહપા જૈસા ॥ ૧૬૫ ॥
તો પવ્હણ્યાહૂનિ પાયઉતારા । સોહપા જૈસા ॥ ૧૬૫ ॥
તૈસા સાંખ્યાહૂનિ પ્રાંજળા । તરી આમ્હાંસારિખિયાં અભોળાં ।
એથ આહાતિ કાંહી પરિ કાળા । તો સાહોં યે વર ॥ ૧૬૬ ॥
એથ આહાતિ કાંહી પરિ કાળા । તો સાહોં યે વર ॥ ૧૬૬ ॥
મ્હણોનિ એક વેળ દેવા । તોચિ પડતાળા ઘેયાવા ।
વિસ્તરેલ તરી સાંગાવા । સાદ્યંતુચિ ॥ ૧૬૭ ॥
વિસ્તરેલ તરી સાંગાવા । સાદ્યંતુચિ ॥ ૧૬૭ ॥
તંવ કૃષ્ણ મ્હણતી હો કાં । તુજ હા માર્ગ ગમલા નિકા ।
તરી કાય જાહલેં ઐંકિજો કાં । સુખેં બોલોં ॥ ૧૬૮ ॥
તરી કાય જાહલેં ઐંકિજો કાં । સુખેં બોલોં ॥ ૧૬૮ ॥
અર્જુના તુ પરિસસી । પરિસોનિ અનુષ્ઠિસી ।
તરી આમ્હાંસીચિ વાની કાયસી । સાંગાવયાચી ॥ ૧૬૯ ॥
તરી આમ્હાંસીચિ વાની કાયસી । સાંગાવયાચી ॥ ૧૬૯ ॥
આધીંચ ચિત્ત માયેચેં । વરી મિષ જાહલેં પઢિયંતાચે ।
આતાં તેં અદ્ભુતપણ સ્નેહાચેં । કવણ જાણે ॥ ૧૭૦ ॥
આતાં તેં અદ્ભુતપણ સ્નેહાચેં । કવણ જાણે ॥ ૧૭૦ ॥
તે મ્હણોં કારુણ્યરસાચી વૃષ્ટિ । કીં નવયા સ્નેહાચી સૃષ્ટિ ।
હેં અસે નેણિજે દૃષ્ટી । હરીચી વાનૂં ॥ ૧૭૧ ॥
હેં અસે નેણિજે દૃષ્ટી । હરીચી વાનૂં ॥ ૧૭૧ ॥
જે અમૃતાચી વોતલી । કીં પ્રેમચિ પિઊન માતલી ।
મ્હણોનિ અર્જુનમોહેં ગુંતલી । નિઘોં નેણે ॥ ૧૭૨ ॥
મ્હણોનિ અર્જુનમોહેં ગુંતલી । નિઘોં નેણે ॥ ૧૭૨ ॥
હેં બહુ જેં જેં જલ્પિજેલ । તેથેં કથેસિ ફાંકુ હોઈલ ।
પરિ સ્નેહ રુપા નયેલ । બોલવરી ॥ ૧૭૩ ॥
પરિ સ્નેહ રુપા નયેલ । બોલવરી ॥ ૧૭૩ ॥
મ્હણોનિ વિસુરા કાય યેણેં । તો ઈશ્વરુ આકળાવા કવણેં ।
જો આપુલેં માન નેણે । આપણચિ ॥ ૧૭૪ ॥
જો આપુલેં માન નેણે । આપણચિ ॥ ૧૭૪ ॥
તરી માગીલા ધ્વનીઆંતુ । મજ ગમલા સાવિયાચિ મોહિતુ ।
જે બલાત્કારેં અસે મ્હણતુ । પરિસ બાપા ॥ ૧૭૫ ॥
જે બલાત્કારેં અસે મ્હણતુ । પરિસ બાપા ॥ ૧૭૫ ॥
અર્જુના જેણેં ભેદેં । તુઝેં કાં ચિત્ત બોધે ।
તૈસેં તૈસેં વિનોદેં । નિરુપિજેલ ॥ ૧૭૬ ॥
તૈસેં તૈસેં વિનોદેં । નિરુપિજેલ ॥ ૧૭૬ ॥
તો કાઇસયા નામ યોગુ । તયાચા કવણ ઉપેગુ ।
અથવા અધિકારપ્રસંગુ । કવણા યેથ ॥ ૧૭૭ ॥
અથવા અધિકારપ્રસંગુ । કવણા યેથ ॥ ૧૭૭ ॥
ઐસેં જેં જેં કાંહી । ઉક્ત અસે ઇયે ઠાઈ ।
તેં આઘવેંચિ પાહીં । સાંગેન આતાં ॥ ૧૭૮ ॥
તેં આઘવેંચિ પાહીં । સાંગેન આતાં ॥ ૧૭૮ ॥
તૂં ચિત્ત દેઊનિ અવધારીં । ઐસેં મ્હણોનિ શ્રીહરી ।
બોલિજેલ તે પુઢારી । કથા આહે ॥ ૧૭૯ ॥
બોલિજેલ તે પુઢારી । કથા આહે ॥ ૧૭૯ ॥
શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનાસી સંગુ । ન સાંડોનિ સાંગેલ યોગુ ।
તો વ્યક્ત કરુ પ્રસંગુ । મ્હણે નિવૃત્તિદાસુ ॥ ૧૮૦ ॥
તો વ્યક્ત કરુ પ્રસંગુ । મ્હણે નિવૃત્તિદાસુ ॥ ૧૮૦ ॥