કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે દ્વિતીયઃ પ્રપાઠકઃ - સ્વાધ્યાયબ્રાહ્મણં
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
અનુવાકં 1
સહ વૈ દેવાના-ઞ્ચાસુરાણા-ઞ્ચ યજ્ઞૌ પ્રતતાવાસ્તાં-વઁયગ્ગ્ સ્વર્ગં-લોઁકમેષ્યામો વયમેષ્યામ ઇતિ તે-ઽસુરા-સ્સન્નહ્ય સહસૈવાચર-ન્બ્રહ્મચર્યેણ તપસૈવ દેવાસ્તે-ઽસુરા અમુહ્યગ્ગ્સ્તે ન પ્રાજાનગ્ગ્સ્તે પરાભવન્તે ન સ્વર્ગં-લોઁકમાયન્, પ્રસૃતેન વૈ યજ્ઞેન દેવા-સ્સ્વર્ગં-લોઁકમાય-ન્ન પ્રસૃતેનાસુરા-ન્પરા-ઽભાવયન્ ,પ્રસૃતો હ વૈ યજ્ઞોપવીતિનો યજ્ઞો-ઽપ્રસૃતો-ઽનુપવીતિનો યત્કિઞ્ચ બ્રાહ્મણો યજ્ઞોપવીત્યધીતે યજત એવ ત-ત્તસ્મા-દ્યજ્ઞોપવીત્યેવાધીયીત યાજયે-દ્યજેત વા યજ્ઞસ્ય પ્રસૃત્યા , અજિનં-વાઁસો વા દક્ષિણત ઉપવીય દક્ષિણ-મ્બાહુમુદ્ધરતે-ઽવ ધત્તે સવ્યમિતિ યજ્ઞોપવીતમેતદેવ વિપરીત-મ્પ્રાચીનાવીતગ્ં સંવીઁત-મ્માનુષમ્ ॥ 1 ॥
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
અનુવાકં 1
સહ વૈ દેવાના-ઞ્ચાસુરાણા-ઞ્ચ યજ્ઞૌ પ્રતતાવાસ્તાં-વઁયગ્ગ્ સ્વર્ગં-લોઁકમેષ્યામો વયમેષ્યામ ઇતિ તે-ઽસુરા-સ્સન્નહ્ય સહસૈવાચર-ન્બ્રહ્મચર્યેણ તપસૈવ દેવાસ્તે-ઽસુરા અમુહ્યગ્ગ્સ્તે ન પ્રાજાનગ્ગ્સ્તે પરાભવન્તે ન સ્વર્ગં-લોઁકમાયન્, પ્રસૃતેન વૈ યજ્ઞેન દેવા-સ્સ્વર્ગં-લોઁકમાય-ન્ન પ્રસૃતેનાસુરા-ન્પરા-ઽભાવયન્ ,પ્રસૃતો હ વૈ યજ્ઞોપવીતિનો યજ્ઞો-ઽપ્રસૃતો-ઽનુપવીતિનો યત્કિઞ્ચ બ્રાહ્મણો યજ્ઞોપવીત્યધીતે યજત એવ ત-ત્તસ્મા-દ્યજ્ઞોપવીત્યેવાધીયીત યાજયે-દ્યજેત વા યજ્ઞસ્ય પ્રસૃત્યા , અજિનં-વાઁસો વા દક્ષિણત ઉપવીય દક્ષિણ-મ્બાહુમુદ્ધરતે-ઽવ ધત્તે સવ્યમિતિ યજ્ઞોપવીતમેતદેવ વિપરીત-મ્પ્રાચીનાવીતગ્ં સંવીઁત-મ્માનુષમ્ ॥ 1 ॥
અનુવાકં 2
રક્ષાગ્ંસિ હવા પુરોનુવાકે તપો-ઽગ્રમતિષ્ઠન્ત તા-ન્પ્રજાપતિ-ર્વરેણોપામન્ત્રયત તાનિ વરમવૃણીતાદિત્યો નો યોદ્ધા ઇતિ તા-ન્પ્રજાપતિ-રબ્રવી-દ્યોધયદ્ધ્વમિતિ તસ્માદુત્તિષ્ઠન્તગ્ં હવા તાનિ રક્ષાગ્સ્યાદિત્યં-યોઁધયન્તિ યાવદસ્તમન્વગા-ત્તાનિ હ વા એતાનિ રક્ષાગ્ંસિ ગાયત્રિયા ઽભિમન્ત્રિતેનામ્ભસા શામ્યન્તિ તદુ હ વા એતે બ્રહ્મવાદિનઃ પૂર્વાભિમુખા-સ્સન્ધ્યાયા-ઙ્ગાયત્રિયા-ઽભિમન્ત્રિતા આપ ઊર્ધ્વં-વિઁક્ષિપન્તિ તા એતા આપો વજ્રીભૂત્વા તાનિ રક્ષાગ્ંસિ
મન્દેહા-ઽરુણે દ્વીપે પ્રક્ષિપન્તિ ય-ત્પ્રદક્ષિણ-મ્પ્રક્રમન્તિ તેન પાપ્માનમવ ધૂન્વન્ત્યુદ્યન્તમસ્તં-યઁન્તમાદિત્ય-મભિદ્ધ્યાયન્ કુર્વ-ન્બ્રાહ્મણો વિદ્વાન્-થ્સકલ-મ્ભદ્રમશ્નુતે ઽસાવાદિત્યો બ્રહ્મેતિ બ્રહ્મૈવ સ-ન્બ્રહ્માપ્યેતિ ય એવં-વેઁદ ॥ 2 ॥
રક્ષાગ્ંસિ હવા પુરોનુવાકે તપો-ઽગ્રમતિષ્ઠન્ત તા-ન્પ્રજાપતિ-ર્વરેણોપામન્ત્રયત તાનિ વરમવૃણીતાદિત્યો નો યોદ્ધા ઇતિ તા-ન્પ્રજાપતિ-રબ્રવી-દ્યોધયદ્ધ્વમિતિ તસ્માદુત્તિષ્ઠન્તગ્ં હવા તાનિ રક્ષાગ્સ્યાદિત્યં-યોઁધયન્તિ યાવદસ્તમન્વગા-ત્તાનિ હ વા એતાનિ રક્ષાગ્ંસિ ગાયત્રિયા ઽભિમન્ત્રિતેનામ્ભસા શામ્યન્તિ તદુ હ વા એતે બ્રહ્મવાદિનઃ પૂર્વાભિમુખા-સ્સન્ધ્યાયા-ઙ્ગાયત્રિયા-ઽભિમન્ત્રિતા આપ ઊર્ધ્વં-વિઁક્ષિપન્તિ તા એતા આપો વજ્રીભૂત્વા તાનિ રક્ષાગ્ંસિ
મન્દેહા-ઽરુણે દ્વીપે પ્રક્ષિપન્તિ ય-ત્પ્રદક્ષિણ-મ્પ્રક્રમન્તિ તેન પાપ્માનમવ ધૂન્વન્ત્યુદ્યન્તમસ્તં-યઁન્તમાદિત્ય-મભિદ્ધ્યાયન્ કુર્વ-ન્બ્રાહ્મણો વિદ્વાન્-થ્સકલ-મ્ભદ્રમશ્નુતે ઽસાવાદિત્યો બ્રહ્મેતિ બ્રહ્મૈવ સ-ન્બ્રહ્માપ્યેતિ ય એવં-વેઁદ ॥ 2 ॥
અનુવાકં 3
ય-દ્દેવા દેવહેડનં (દેવહેલનં) દેવાસશ્ચકૃમા વયમ્ ।
આદિત્યાસ્તસ્માન્મા મુઞ્ચતર્તસ્યર્તેન મામિત ॥
દેવા જીવનકામ્યા ય-દ્વાચા-ઽનૃતમૂદિમ ।
તસ્માન્ન ઇહ મુઞ્ચત વિશ્વે દેવા-સ્સજોષસઃ ॥
ઋતેન દ્યાવાપૃથિવી ઋતેન ત્વગ્ં સરસ્વતિ ।
કૃતાન્નઃ પાહ્યેનસો ય-ત્કિઞ્ચાનૃતમૂદિમ ॥
ઇન્દ્રાગ્ની મિત્રાવરુણૌ સોમો ધાતા બૃહસ્પતિઃ ।
તે નો મુઞ્ચન્ત્વેનસો યદન્યકૃતમારિમ ॥
સજાતશગ્ંસાદુત જામિશગ્ં સાજ્જ્યાયસ-શ્શગ્ંસાદુત વા કનીયસઃ ।
અનાધૃષ્ટ-ન્દેવકૃતં-યઁદેનસ્તસ્મા-ત્ત્વમસ્મા-ઞ્જાતવેદો મુમુગ્ધિ ॥
યદ્વાચા ય-ન્મનસા બાહુભ્યા-મૂરુભ્યામષ્ઠીવદ્ભ્યા શિશ્નૈર્યદનૃત-ઞ્ચકૃમા વયમ્ ।
અગ્નિર્મા તસ્માદેનસા ગાર્હપત્યઃ પ્રમુઞ્ચતુ ચકૃમ યાનિ દુષ્કૃતા ॥
યેન ત્રિતો અર્ણવા-ન્નિર્બભૂવ યેન સૂર્ય-ન્તમસો નિર્મુમોચ ।
યેનેન્દ્રો વિશ્વા અજહાદરાતીસ્તેનાહ-ઞ્જ્યોતિષા જ્યોતિરાનશાન આક્ષિ ॥
ય-ત્કુસીદમપ્રતીત્ત-મ્મયેહ યેન યમસ્ય નિધિના ચરામિ ।
એતત્તદગ્ને અનૃણો ભવામિ જીવન્નેવ પ્રતિ તત્તે દધામિ ॥
યન્મયિ માતા ગર્ભે સતિ । એનશ્ચકાર યત્પિતા । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ યદા પિપેષ માતર-મ્પિતરમ્ । પુત્રઃ પ્રમુદિતો ધયન્ન્ । અહિગ્ંસિતૌ પિતરૌ મયા તત્ । તદગ્ને અનૃણો ભવામિ ॥ યદન્તરિક્ષ-મ્પૃથિવીમુત દ્યામ્ । યન્માતર-મ્પિતરં-વાઁ જિહિગ્ંસિમ । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥
યદાશસા નિશસા યત્પરાશસા । યદેનશ્ચ કૃમા નૂતનં-યઁત્પુરાણમ્ । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ અતિક્રામામિ દુરિતં-યઁદેનઃ । જહામિ રિપ્ર-મ્પરમે સધસ્થે । યત્ર યન્તિ સુકૃતો નાપિ દુષ્કૃતઃ । તમારોહામિ સુકૃતા-ન્નુ લોકમ્ ॥ ત્રિતે દેવા અમૃજતૈ-તદેનઃ । ત્રિત એતન્મનુષ્યેષુ મામૃજે । તતો મા યદિ કિઞ્ચિદાનશે । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥
દિવિ જાતા અફ્સુ જાતાઃ । યા જાતા ઓષધીભ્યઃ । અથો યા અગ્નિજા આપઃ । તા નઃ શુન્ધન્તુ શુન્ધનીઃ ॥ યદાપો નક્ત-ન્દુરિત-ઞ્ચરામ । યદ્વા દિવા નૂતનં-યઁત્પુરાણમ્ । હિરણ્ય-વર્ણાસ્તત ઉત્પુનીત નઃ ॥ ઇમ-મ્મે વરુણ શ્રુધી હવમદ્યા ચ મૃડય । ત્વામવસ્યુરા ચકે ॥
તત્ત્વા યામિ બ્રહ્મણા વન્દમાન-સ્તદા શાસ્તે યજમાનો હવિર્ભિઃ । અહેડમાનો વરુણેહ બોદ્ધ્યુરુશસ મા ન આયુઃ પ્રમોષીઃ ॥ ત્વ-ન્નો અગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વા-ન્દેવસ્ય હેડો-ઽવ યાસિ સીષ્ઠાઃ । યજિષ્ઠો વહ્નિ તમ-શ્શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાસિ પ્રમુમુગ્ધ્યસ્મત્ ॥ સ ત્વન્નો અગ્ને-ઽવમો ભવોતી નેદિષ્ઠો અસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ । અવ યક્ષ્વ નો વરુણ રરાણો વીહિ મૃડીક સુહવો ન એધિ ॥ ત્વમગ્ને અયા-ઽસિ । અયા સન્મનસા હિતઃ । અયા સનઃઅવ્યમૂહિષે । અયા નો ધેહિ ભેષજમ્ । ઇષ્ટો અગ્નિરાહુતઃ । સ્વાહાકૃતઃ પિપર્તુ નઃ । સ્વગા દેવેભ્ય ઇદ-ન્નમઃ ॥ 3 ॥
ય-દ્દેવા દેવહેડનં (દેવહેલનં) દેવાસશ્ચકૃમા વયમ્ ।
આદિત્યાસ્તસ્માન્મા મુઞ્ચતર્તસ્યર્તેન મામિત ॥
દેવા જીવનકામ્યા ય-દ્વાચા-ઽનૃતમૂદિમ ।
તસ્માન્ન ઇહ મુઞ્ચત વિશ્વે દેવા-સ્સજોષસઃ ॥
ઋતેન દ્યાવાપૃથિવી ઋતેન ત્વગ્ં સરસ્વતિ ।
કૃતાન્નઃ પાહ્યેનસો ય-ત્કિઞ્ચાનૃતમૂદિમ ॥
ઇન્દ્રાગ્ની મિત્રાવરુણૌ સોમો ધાતા બૃહસ્પતિઃ ।
તે નો મુઞ્ચન્ત્વેનસો યદન્યકૃતમારિમ ॥
સજાતશગ્ંસાદુત જામિશગ્ં સાજ્જ્યાયસ-શ્શગ્ંસાદુત વા કનીયસઃ ।
અનાધૃષ્ટ-ન્દેવકૃતં-યઁદેનસ્તસ્મા-ત્ત્વમસ્મા-ઞ્જાતવેદો મુમુગ્ધિ ॥
યદ્વાચા ય-ન્મનસા બાહુભ્યા-મૂરુભ્યામષ્ઠીવદ્ભ્યા શિશ્નૈર્યદનૃત-ઞ્ચકૃમા વયમ્ ।
અગ્નિર્મા તસ્માદેનસા ગાર્હપત્યઃ પ્રમુઞ્ચતુ ચકૃમ યાનિ દુષ્કૃતા ॥
યેન ત્રિતો અર્ણવા-ન્નિર્બભૂવ યેન સૂર્ય-ન્તમસો નિર્મુમોચ ।
યેનેન્દ્રો વિશ્વા અજહાદરાતીસ્તેનાહ-ઞ્જ્યોતિષા જ્યોતિરાનશાન આક્ષિ ॥
ય-ત્કુસીદમપ્રતીત્ત-મ્મયેહ યેન યમસ્ય નિધિના ચરામિ ।
એતત્તદગ્ને અનૃણો ભવામિ જીવન્નેવ પ્રતિ તત્તે દધામિ ॥
યન્મયિ માતા ગર્ભે સતિ । એનશ્ચકાર યત્પિતા । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ યદા પિપેષ માતર-મ્પિતરમ્ । પુત્રઃ પ્રમુદિતો ધયન્ન્ । અહિગ્ંસિતૌ પિતરૌ મયા તત્ । તદગ્ને અનૃણો ભવામિ ॥ યદન્તરિક્ષ-મ્પૃથિવીમુત દ્યામ્ । યન્માતર-મ્પિતરં-વાઁ જિહિગ્ંસિમ । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥
યદાશસા નિશસા યત્પરાશસા । યદેનશ્ચ કૃમા નૂતનં-યઁત્પુરાણમ્ । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥ અતિક્રામામિ દુરિતં-યઁદેનઃ । જહામિ રિપ્ર-મ્પરમે સધસ્થે । યત્ર યન્તિ સુકૃતો નાપિ દુષ્કૃતઃ । તમારોહામિ સુકૃતા-ન્નુ લોકમ્ ॥ ત્રિતે દેવા અમૃજતૈ-તદેનઃ । ત્રિત એતન્મનુષ્યેષુ મામૃજે । તતો મા યદિ કિઞ્ચિદાનશે । અગ્નિર્મા તસ્માદેનસઃ ॥
દિવિ જાતા અફ્સુ જાતાઃ । યા જાતા ઓષધીભ્યઃ । અથો યા અગ્નિજા આપઃ । તા નઃ શુન્ધન્તુ શુન્ધનીઃ ॥ યદાપો નક્ત-ન્દુરિત-ઞ્ચરામ । યદ્વા દિવા નૂતનં-યઁત્પુરાણમ્ । હિરણ્ય-વર્ણાસ્તત ઉત્પુનીત નઃ ॥ ઇમ-મ્મે વરુણ શ્રુધી હવમદ્યા ચ મૃડય । ત્વામવસ્યુરા ચકે ॥
તત્ત્વા યામિ બ્રહ્મણા વન્દમાન-સ્તદા શાસ્તે યજમાનો હવિર્ભિઃ । અહેડમાનો વરુણેહ બોદ્ધ્યુરુશસ મા ન આયુઃ પ્રમોષીઃ ॥ ત્વ-ન્નો અગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વા-ન્દેવસ્ય હેડો-ઽવ યાસિ સીષ્ઠાઃ । યજિષ્ઠો વહ્નિ તમ-શ્શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાસિ પ્રમુમુગ્ધ્યસ્મત્ ॥ સ ત્વન્નો અગ્ને-ઽવમો ભવોતી નેદિષ્ઠો અસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ । અવ યક્ષ્વ નો વરુણ રરાણો વીહિ મૃડીક સુહવો ન એધિ ॥ ત્વમગ્ને અયા-ઽસિ । અયા સન્મનસા હિતઃ । અયા સનઃઅવ્યમૂહિષે । અયા નો ધેહિ ભેષજમ્ । ઇષ્ટો અગ્નિરાહુતઃ । સ્વાહાકૃતઃ પિપર્તુ નઃ । સ્વગા દેવેભ્ય ઇદ-ન્નમઃ ॥ 3 ॥
(મુમુગ્ધિ સપ્ત ચ) (અ. 3)
અનુવાકં 4
યદદીવ્યન્નૃણમહ-મ્બભૂવાદિ-થ્સન્વા સઞ્જગર જનેભ્યઃ । અગ્નિર્મા તસ્માદિન્દ્રશ્ચ સંવિઁદાનૌ પ્રમુઞ્ચતામ્ ॥ યદ્ધસ્તાભ્યા-ઞ્ચકર કિલ્બિષાણ્યક્ષાણાં-વઁગ્નુમુપજિઘ્નમાનઃ ।
ઉગ્રમ્પશ્યા ચ રાષ્ટ્રભૃચ્ચ તાન્યફ્સરસા વનુદત્તા-મૃણાનિ ॥ ઉગ્રપંશ્યે રાષ્ટ્રભૃ-ત્કિલ્બિષાણિ યદક્ષવૃત્તમનુદત્તમેતત્ ।
નેન્ન ઋણાનૃણવ ઇથ્સમાનો યમસ્ય લોકે અધિ રજ્જુરાય ॥ અવ તે હેડો વરુણ નમોભિરવ યજ્ઞેભિરીમહે હવિર્ભિઃ । ક્ષયન્નસ્મભ્યમસુર પ્રચેતો રાજન્નેનાગ્ંસિ શિશ્રથઃ કૃતાનિ ॥ ઉદુત્તમં-વઁરુણ પાશમસ્મદવા-ઽધમં-વિઁમદ્ધ્યમગ્ગ્ શ્રથાય । અથા વયમાદિત્ય વ્રતે તવા-ઽનાગસો અદિતયે સ્યામ ॥ ઇમ-મ્મે વરુણ શ્રુધી હવમદ્યા ચ મૃડય । ત્વામવસ્યુરા ચકે ॥
તત્ત્વા યામિ બ્રહ્મણા વન્દમાન-સ્તદા શાસ્તે યજમાનો હવિર્ભિઃ । અહેડમાનો વરુણેહ બોદ્ધ્યુરુશસ મા ન આયુઃ પ્રમોષીઃ ॥ ત્વ-ન્નો અગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વા-ન્દેવસ્ય હેડો-ઽવ યાસિ સીષ્ઠાઃ । યજિષ્ઠો વહ્નિ તમ-શ્શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાસિ પ્રમુમુગ્ધ્યસ્મત્ ॥ સ ત્વન્નો અગ્ને-ઽવમો ભવોતી નેદિષ્ઠો અસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ । અવ યક્ષ્વ નો વરુણ રરાણો વીહિ મૃડીક સુહવો ન એધિ ॥ સઙ્કુસુકો વિકુસુકો નિર્-ઋથો યશ્ચ નિસ્વનઃ । તે-ઽ(1)સ્મ-દ્યક્ષ્મમનાગસો દૂરા-દ્દૂરમચીચતમ્ ॥ નિર્યક્ષ્મમચીચતે કૃત્યા-ન્નિર્-ઋતિ-ઞ્ચ । તેન યો-ઽ(1)સ્મથ્સમૃચ્છાતૈ તમસ્મૈ પ્રસુવામસિ ॥ દુશ્શગ્ંસાનુશગ્ંસાભ્યા-ઙ્ઘણેનાનુઘણેન ચ । તેનાન્યો-ઽ(1)સ્મ-થ્સમૃચ્છાતૈ તમસ્મૈ પ્રસુવામસિ ॥
સંવઁર્ચસા પયસા સન્તનૂભિરગન્મહિ મનસા સગ્ં શિવેન । ત્વષ્ટા નો અત્ર વિદધાતુ રાયો-ઽનુમાર્ષ્ટુ તન્વો(1) ય-દ્વિલિષ્ટમ્ ॥ 4 ॥
અનુવાકં 4
યદદીવ્યન્નૃણમહ-મ્બભૂવાદિ-થ્સન્વા સઞ્જગર જનેભ્યઃ । અગ્નિર્મા તસ્માદિન્દ્રશ્ચ સંવિઁદાનૌ પ્રમુઞ્ચતામ્ ॥ યદ્ધસ્તાભ્યા-ઞ્ચકર કિલ્બિષાણ્યક્ષાણાં-વઁગ્નુમુપજિઘ્નમાનઃ ।
ઉગ્રમ્પશ્યા ચ રાષ્ટ્રભૃચ્ચ તાન્યફ્સરસા વનુદત્તા-મૃણાનિ ॥ ઉગ્રપંશ્યે રાષ્ટ્રભૃ-ત્કિલ્બિષાણિ યદક્ષવૃત્તમનુદત્તમેતત્ ।
નેન્ન ઋણાનૃણવ ઇથ્સમાનો યમસ્ય લોકે અધિ રજ્જુરાય ॥ અવ તે હેડો વરુણ નમોભિરવ યજ્ઞેભિરીમહે હવિર્ભિઃ । ક્ષયન્નસ્મભ્યમસુર પ્રચેતો રાજન્નેનાગ્ંસિ શિશ્રથઃ કૃતાનિ ॥ ઉદુત્તમં-વઁરુણ પાશમસ્મદવા-ઽધમં-વિઁમદ્ધ્યમગ્ગ્ શ્રથાય । અથા વયમાદિત્ય વ્રતે તવા-ઽનાગસો અદિતયે સ્યામ ॥ ઇમ-મ્મે વરુણ શ્રુધી હવમદ્યા ચ મૃડય । ત્વામવસ્યુરા ચકે ॥
તત્ત્વા યામિ બ્રહ્મણા વન્દમાન-સ્તદા શાસ્તે યજમાનો હવિર્ભિઃ । અહેડમાનો વરુણેહ બોદ્ધ્યુરુશસ મા ન આયુઃ પ્રમોષીઃ ॥ ત્વ-ન્નો અગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વા-ન્દેવસ્ય હેડો-ઽવ યાસિ સીષ્ઠાઃ । યજિષ્ઠો વહ્નિ તમ-શ્શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાસિ પ્રમુમુગ્ધ્યસ્મત્ ॥ સ ત્વન્નો અગ્ને-ઽવમો ભવોતી નેદિષ્ઠો અસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ । અવ યક્ષ્વ નો વરુણ રરાણો વીહિ મૃડીક સુહવો ન એધિ ॥ સઙ્કુસુકો વિકુસુકો નિર્-ઋથો યશ્ચ નિસ્વનઃ । તે-ઽ(1)સ્મ-દ્યક્ષ્મમનાગસો દૂરા-દ્દૂરમચીચતમ્ ॥ નિર્યક્ષ્મમચીચતે કૃત્યા-ન્નિર્-ઋતિ-ઞ્ચ । તેન યો-ઽ(1)સ્મથ્સમૃચ્છાતૈ તમસ્મૈ પ્રસુવામસિ ॥ દુશ્શગ્ંસાનુશગ્ંસાભ્યા-ઙ્ઘણેનાનુઘણેન ચ । તેનાન્યો-ઽ(1)સ્મ-થ્સમૃચ્છાતૈ તમસ્મૈ પ્રસુવામસિ ॥
સંવઁર્ચસા પયસા સન્તનૂભિરગન્મહિ મનસા સગ્ં શિવેન । ત્વષ્ટા નો અત્ર વિદધાતુ રાયો-ઽનુમાર્ષ્ટુ તન્વો(1) ય-દ્વિલિષ્ટમ્ ॥ 4 ॥
(કૃત્યા-ન્નિર્-ઋતિ-ઞ્ચ પઞ્ચ ચ) (અ. 4)
અનુવાકં 5
આયુષ્ટે વિશ્વતો દધદયમગ્નિર્વરેણ્યઃ ।
પુનસ્તે પ્રાણ આયાતિ પરા યક્ષ્મગ્ં સુવામિ તે ॥
આયુર્દા અગ્ને હવિષો જુષાણો ઘૃતપ્રતીકો ઘૃતયોનિરેધિ । ઘૃત-મ્પીત્વા મધુ ચારુ ગવ્ય-મ્પિતેવ પુત્રમભિ રક્ષતાદિમમ્ ॥
ઇમમગ્ન આયુષે વર્ચસે કૃધિ તિગ્મમોજો વરુણ સગ્ંશિશાધિ । માતેવાસ્મા અદિતે શર્મ યચ્છ વિશ્વે દેવા જરદષ્ટિ-ર્યથા-ઽસત્ ॥
અગ્ન આયૂગ્ંષિ પવસ આસુવોર્જમિષ-ઞ્ચ નઃ ।
આરે બાધસ્વ દુચ્છુનામ્ ॥ અગ્ને પવસ્વ સ્વપા અસ્મે વર્ચઃ સુવીર્યમ્ । દધ-દ્રયિ-મ્મયિ પોષમ્ ॥ 5.1અ ॥
અગ્નિર્-ઋષિઃ પવમાનઃ પાઞ્ચજન્યઃ પુરોહિતઃ । તમીમહે મહાગયમ્ ॥ અગ્ને જાતા-ન્પ્રણુદા ન-સ્સપત્ના-ન્પ્રત્યજાતાઞ્જાતવેદો નુદસ્વ ।
અસ્મે દીદિહિ સુમના અહેડઞ્છર્મન્તે (અહેલઞ્છર્મન્તે) સ્યામ ત્રિવરૂથ ઉદ્ભૌ ॥
સહસા જાતા-ન્પ્રણુદા ન-સ્સપત્ના-ન્પ્રત્યજાતાઞ્જાતવેદો નુદસ્વ । અધિ નો બ્રૂહિ સુમનસ્યમાનો વયગ્ગ્ સ્યામ પ્રણુદા ન-સ્સપત્નાન્ ॥ અગ્ને યો નો-ઽભિતો જનો વૃકો વારો જિઘાગ્ંસતિ । તાગ્સ્ત્વં-વૃઁત્રહઞ્જહિ વસ્વસ્મભ્યમા ભર ॥ અગ્ને યો નો-ઽભિદાસતિ સમાનો યશ્ચ નિષ્ટ્યઃ । તં-વઁયગ્ં સમિધ-ઙ્કૃત્વા તુભ્યમગ્ને-ઽપિદદ્ધ્મસિ ॥ 5.1બ્ ॥
યો ન-શ્શપાદશપતો યશ્ચ ન-શ્શપત-શ્શપાત્ ।
ઉષાશ્ચ તસ્મૈ નિમ્રુક્ચ સર્વ-મ્પાપગ્ં સમૂહતામ્ ॥
યો નઃ સપત્નો યો રણો મર્તો-ઽભિદાસતિ દેવાઃ ।
ઇદ્ધ્મસ્યેવ પ્રક્ષાયતો મા તસ્યોચ્છેષિ કિઞ્ચન ॥ યો માન્દ્વેષ્ટિ જાતવેદો ય-ઞ્ચાહ-ન્દ્વેષ્મિ યશ્ચ મામ્ । સર્વાગ્સ્તાનગ્ને સન્દહ યાગ્શ્ચાહ-ન્દ્વેષ્મિ યે ચ મામ્ ॥ યો અસ્મભ્યમરાતીયા-દ્યશ્ચ નો દ્વેષતે જનઃ । નિન્દાદ્યો અસ્મા-ન્દિફ્સાચ્ચ સર્વાગ્સ્તાન્મષ્મષા કુરુ ॥
સગ્ંશિત-મ્મે બ્રહ્મ સગ્ંશિતં-વીઁર્યામ્ (1) બલમ્ । સગ્ંશિત-ઙ્ક્ષત્ર-મ્મે જિષ્ણુ યસ્યાહમસ્મિ પુરોહિતઃ ॥
ઉદેષા-મ્બાહૂ અતિરમુ-દ્વર્ચો અથો બલમ્ ।
ક્ષિણોમિ બ્રહ્મણા-ઽમિત્રાનુન્નયામિ સ્વાઁ(2) અહમ્ ॥ પુનર્મનઃ પુનરાયુર્મ આગા-ત્પુનશ્ચક્ષુઃ પુન-શ્શ્રોત્ર-મ્મ આગાત્
પુનઃ પ્રાણઃ પુનરાધીત-મ્મ આગાત્ ।
વૈશ્વાનરો મે-ઽદબ્ધસ્તનૂપા અવબાધતા-ન્દુરિતાનિ વિશ્વા ॥ 5.1ચ્ ॥
(પોષં - દદ્ધ્મસિ - પુરોહિતશ્ચત્વારિ ચ) (અ. 5)
અનુવાકં 6
વૈશ્વાનરાય પ્રતિવેદયામો યદીનૃણગ્ં સઙ્ગરો દેવતાસુ । સ એતા-ન્પાશા-ન્પ્રમુચ-ન્પ્રવેદ સ નો મુઞ્ચાતુ દુરિતાદવદ્યાત્ ॥
વૈશ્વાનરઃ પવયાન્નઃ પવિત્રૈર્ય-થ્સઙ્ગર-મભિધાવામ્યાશામ્ । અનાજાન-ન્મનસા યાચમાનો યદત્રૈનો અવ ત-થ્સુવામિ ॥
અમી યે સુભગે દિવિ વિચૃતૌ નામ તારકે ।
પ્રેહામૃતસ્ય યચ્છતા-મેત-દ્બદ્ધકમોચનમ્ ॥
વિજિહીર્ષ્વ લોકાન્ કૃધિ બન્ધા-ન્મુઞ્ચાસિ બદ્ધકમ્ । યોનેરિવ પ્રચ્યુતો ગર્ભ-સ્સર્વા-ન્પથો અનુષ્વ ॥
સ પ્રજાન-ન્પ્રતિગૃભ્ણીત વિદ્વા-ન્પ્રજાપતિઃ પ્રથમજા ઋતસ્ય । અસ્માભિર્દત્ત-ઞ્જરસઃ પરસ્તાદચ્છિન્ન-ન્તન્તુમનુ સઞ્ચરેમ ॥ 6.1અ ॥
તત-ન્તન્તુમન્વેકે અનુ સઞ્ચરન્તિ યેષા-ન્દત્ત-મ્પિત્ર્યમાયનવત્ । અબન્ધ્વેકે દદતઃ પ્રયચ્છા-દ્દાતુઞ્ચે-ચ્છક્નવાગ્ં સ-સ્સ્વર્ગ એષામ્ ॥
આરભેથામનુ સગ્ંરભેથાગ્ં સમાન-મ્પન્થામવથો ઘૃતેન । યદ્વા-મ્પૂર્ત-મ્પરિવિષ્ટં-યઁદગ્નૌ તસ્મૈ ગોત્રાયેહ જાયાપતી સગ્ંરભેથામ્ ॥ યદન્તરિક્ષ-મ્પૃથિવીમુત દ્યાં-યઁન્માતર-મ્પિતરં-વાઁ જિહિગ્ંસિમ ।
અગ્નિર્મા તસ્માદેનસો ગાર્હપત્ય ઉન્નો નેષ-દ્દુરિતા યાનિ ચકૃમ ॥ ભૂમિર્માતા-ઽદિતિર્નો જનિત્ર-મ્ભ્રાતાન્તરિક્ષ-મભિશસ્ત એનઃ ।
દ્યૌર્નઃ પિતા પિતૃયાચ્છ-મ્ભવાસિ જામિ મિત્વા મા વિવિથ્સિ લોકાત્ ॥ યત્ર સુહાર્દઃ સુકૃતો મદન્તે વિહાય રોગ-ન્તન્વા(1)ગ્ગ્ સ્વાયામ્ ।
અશ્લોણાઙ્ગૈરહ્રુતા-સ્સ્વર્ગે તત્ર પશ્યેમ પિતર-ઞ્ચ પુત્રમ્ ॥ યદન્નમદ્મ્યનૃતેન દેવા દાસ્યન્નદાસ્યન્નુત વા કરિષ્યન્ન્ ।
ય-દ્દેવાના-ઞ્ચક્ષુષ્યાગો અસ્તિ યદેવ કિઞ્ચ પ્રતિજગ્રાહમગ્નિર્મા તસ્માદનૃણ-ઙ્કૃણોતુ ॥
યદન્નમદ્મિ બહુધા વિરૂપં-વાઁસો હિરણ્યમુત ગામજામવિમ્ ।
ય-દ્દેવાના-ઞ્ચક્ષુષ્યાગો અસ્તિ યદેવ કિઞ્ચ પ્રતિજગ્રાહમગ્નિર્મા તસ્માદનૃણ-ઙ્કૃણોતુ ॥
યન્મયા મનસા વાચા કૃતમેનઃ કદાચન ।
સર્વસ્મા-ન્મેડિતો (મેલતા) મોગ્ધિ ત્વગ્ં હિ
વેત્થ યથાતથમ્ ॥ 6.1બ્ ॥
(ચરેમ - પુત્રગ્ં ષટ્ચ) (અ. 6)
અનુવાકં 7
વાતરશના હ વા ઋષય-શ્શ્રમણા ઊર્ધ્વમન્થિનો બભૂવુસ્તા-નૃષયો-ઽર્થ-માયગ્ગ્સ્તે નિલાય-મચરગ્ગ્સ્તે-ઽનુપ્રવિશુઃ કૂશ્માણ્ડાનિ તાગ્-સ્તેષ્વન્વવિન્દ-ઞ્છ્રદ્ધયા ચ તપસા ચ , તાનૃષયો-ઽબ્રુવન્ કથા નિલાય-ઞ્ચરથેતિ ત ઋષીનબ્રુવન્નમો વો-ઽસ્તુ ભગવન્તો-ઽસ્મિ-ન્ધામ્નિ કેન વ-સ્સપર્યામેતિ તાનૃષયો-ઽબ્રુવ-ન્પવિત્ર-ન્નો બ્રૂત યેનારેપસઃ સ્યામેતિ ત એતાનિ સૂક્તાન્યપશ્યન્. ,
ય-દ્દેવા દેવહેડનં (દેવહેલનં) ઁયદદીવ્યન્નૃણમહ-મ્બભૂવાયુષ્ટે વિશ્વતો
દધદિત્યેતૈરાજ્ય-ઞ્જુહુત વૈશ્વાનરાય પ્રતિવેદયામ ઇત્યુપતિષ્ઠત યદર્વાચીનમેનો ભ્રૂણહત્યાયાસ્તસ્મા-ન્મોક્ષ્યદ્ધ્વ ઇતિ ,ત એતૈરજુહવુસ્તે-ઽરેપસો-ઽભવન્ કર્માદિષ્વેતૈ-ર્જુહુયા-ત્પૂતો દેવલોકા-ન્થ્સમશ્નુતે ॥ 7 ॥
અનુવાકં 5
આયુષ્ટે વિશ્વતો દધદયમગ્નિર્વરેણ્યઃ ।
પુનસ્તે પ્રાણ આયાતિ પરા યક્ષ્મગ્ં સુવામિ તે ॥
આયુર્દા અગ્ને હવિષો જુષાણો ઘૃતપ્રતીકો ઘૃતયોનિરેધિ । ઘૃત-મ્પીત્વા મધુ ચારુ ગવ્ય-મ્પિતેવ પુત્રમભિ રક્ષતાદિમમ્ ॥
ઇમમગ્ન આયુષે વર્ચસે કૃધિ તિગ્મમોજો વરુણ સગ્ંશિશાધિ । માતેવાસ્મા અદિતે શર્મ યચ્છ વિશ્વે દેવા જરદષ્ટિ-ર્યથા-ઽસત્ ॥
અગ્ન આયૂગ્ંષિ પવસ આસુવોર્જમિષ-ઞ્ચ નઃ ।
આરે બાધસ્વ દુચ્છુનામ્ ॥ અગ્ને પવસ્વ સ્વપા અસ્મે વર્ચઃ સુવીર્યમ્ । દધ-દ્રયિ-મ્મયિ પોષમ્ ॥ 5.1અ ॥
અગ્નિર્-ઋષિઃ પવમાનઃ પાઞ્ચજન્યઃ પુરોહિતઃ । તમીમહે મહાગયમ્ ॥ અગ્ને જાતા-ન્પ્રણુદા ન-સ્સપત્ના-ન્પ્રત્યજાતાઞ્જાતવેદો નુદસ્વ ।
અસ્મે દીદિહિ સુમના અહેડઞ્છર્મન્તે (અહેલઞ્છર્મન્તે) સ્યામ ત્રિવરૂથ ઉદ્ભૌ ॥
સહસા જાતા-ન્પ્રણુદા ન-સ્સપત્ના-ન્પ્રત્યજાતાઞ્જાતવેદો નુદસ્વ । અધિ નો બ્રૂહિ સુમનસ્યમાનો વયગ્ગ્ સ્યામ પ્રણુદા ન-સ્સપત્નાન્ ॥ અગ્ને યો નો-ઽભિતો જનો વૃકો વારો જિઘાગ્ંસતિ । તાગ્સ્ત્વં-વૃઁત્રહઞ્જહિ વસ્વસ્મભ્યમા ભર ॥ અગ્ને યો નો-ઽભિદાસતિ સમાનો યશ્ચ નિષ્ટ્યઃ । તં-વઁયગ્ં સમિધ-ઙ્કૃત્વા તુભ્યમગ્ને-ઽપિદદ્ધ્મસિ ॥ 5.1બ્ ॥
યો ન-શ્શપાદશપતો યશ્ચ ન-શ્શપત-શ્શપાત્ ।
ઉષાશ્ચ તસ્મૈ નિમ્રુક્ચ સર્વ-મ્પાપગ્ં સમૂહતામ્ ॥
યો નઃ સપત્નો યો રણો મર્તો-ઽભિદાસતિ દેવાઃ ।
ઇદ્ધ્મસ્યેવ પ્રક્ષાયતો મા તસ્યોચ્છેષિ કિઞ્ચન ॥ યો માન્દ્વેષ્ટિ જાતવેદો ય-ઞ્ચાહ-ન્દ્વેષ્મિ યશ્ચ મામ્ । સર્વાગ્સ્તાનગ્ને સન્દહ યાગ્શ્ચાહ-ન્દ્વેષ્મિ યે ચ મામ્ ॥ યો અસ્મભ્યમરાતીયા-દ્યશ્ચ નો દ્વેષતે જનઃ । નિન્દાદ્યો અસ્મા-ન્દિફ્સાચ્ચ સર્વાગ્સ્તાન્મષ્મષા કુરુ ॥
સગ્ંશિત-મ્મે બ્રહ્મ સગ્ંશિતં-વીઁર્યામ્ (1) બલમ્ । સગ્ંશિત-ઙ્ક્ષત્ર-મ્મે જિષ્ણુ યસ્યાહમસ્મિ પુરોહિતઃ ॥
ઉદેષા-મ્બાહૂ અતિરમુ-દ્વર્ચો અથો બલમ્ ।
ક્ષિણોમિ બ્રહ્મણા-ઽમિત્રાનુન્નયામિ સ્વાઁ(2) અહમ્ ॥ પુનર્મનઃ પુનરાયુર્મ આગા-ત્પુનશ્ચક્ષુઃ પુન-શ્શ્રોત્ર-મ્મ આગાત્
પુનઃ પ્રાણઃ પુનરાધીત-મ્મ આગાત્ ।
વૈશ્વાનરો મે-ઽદબ્ધસ્તનૂપા અવબાધતા-ન્દુરિતાનિ વિશ્વા ॥ 5.1ચ્ ॥
(પોષં - દદ્ધ્મસિ - પુરોહિતશ્ચત્વારિ ચ) (અ. 5)
અનુવાકં 6
વૈશ્વાનરાય પ્રતિવેદયામો યદીનૃણગ્ં સઙ્ગરો દેવતાસુ । સ એતા-ન્પાશા-ન્પ્રમુચ-ન્પ્રવેદ સ નો મુઞ્ચાતુ દુરિતાદવદ્યાત્ ॥
વૈશ્વાનરઃ પવયાન્નઃ પવિત્રૈર્ય-થ્સઙ્ગર-મભિધાવામ્યાશામ્ । અનાજાન-ન્મનસા યાચમાનો યદત્રૈનો અવ ત-થ્સુવામિ ॥
અમી યે સુભગે દિવિ વિચૃતૌ નામ તારકે ।
પ્રેહામૃતસ્ય યચ્છતા-મેત-દ્બદ્ધકમોચનમ્ ॥
વિજિહીર્ષ્વ લોકાન્ કૃધિ બન્ધા-ન્મુઞ્ચાસિ બદ્ધકમ્ । યોનેરિવ પ્રચ્યુતો ગર્ભ-સ્સર્વા-ન્પથો અનુષ્વ ॥
સ પ્રજાન-ન્પ્રતિગૃભ્ણીત વિદ્વા-ન્પ્રજાપતિઃ પ્રથમજા ઋતસ્ય । અસ્માભિર્દત્ત-ઞ્જરસઃ પરસ્તાદચ્છિન્ન-ન્તન્તુમનુ સઞ્ચરેમ ॥ 6.1અ ॥
તત-ન્તન્તુમન્વેકે અનુ સઞ્ચરન્તિ યેષા-ન્દત્ત-મ્પિત્ર્યમાયનવત્ । અબન્ધ્વેકે દદતઃ પ્રયચ્છા-દ્દાતુઞ્ચે-ચ્છક્નવાગ્ં સ-સ્સ્વર્ગ એષામ્ ॥
આરભેથામનુ સગ્ંરભેથાગ્ં સમાન-મ્પન્થામવથો ઘૃતેન । યદ્વા-મ્પૂર્ત-મ્પરિવિષ્ટં-યઁદગ્નૌ તસ્મૈ ગોત્રાયેહ જાયાપતી સગ્ંરભેથામ્ ॥ યદન્તરિક્ષ-મ્પૃથિવીમુત દ્યાં-યઁન્માતર-મ્પિતરં-વાઁ જિહિગ્ંસિમ ।
અગ્નિર્મા તસ્માદેનસો ગાર્હપત્ય ઉન્નો નેષ-દ્દુરિતા યાનિ ચકૃમ ॥ ભૂમિર્માતા-ઽદિતિર્નો જનિત્ર-મ્ભ્રાતાન્તરિક્ષ-મભિશસ્ત એનઃ ।
દ્યૌર્નઃ પિતા પિતૃયાચ્છ-મ્ભવાસિ જામિ મિત્વા મા વિવિથ્સિ લોકાત્ ॥ યત્ર સુહાર્દઃ સુકૃતો મદન્તે વિહાય રોગ-ન્તન્વા(1)ગ્ગ્ સ્વાયામ્ ।
અશ્લોણાઙ્ગૈરહ્રુતા-સ્સ્વર્ગે તત્ર પશ્યેમ પિતર-ઞ્ચ પુત્રમ્ ॥ યદન્નમદ્મ્યનૃતેન દેવા દાસ્યન્નદાસ્યન્નુત વા કરિષ્યન્ન્ ।
ય-દ્દેવાના-ઞ્ચક્ષુષ્યાગો અસ્તિ યદેવ કિઞ્ચ પ્રતિજગ્રાહમગ્નિર્મા તસ્માદનૃણ-ઙ્કૃણોતુ ॥
યદન્નમદ્મિ બહુધા વિરૂપં-વાઁસો હિરણ્યમુત ગામજામવિમ્ ।
ય-દ્દેવાના-ઞ્ચક્ષુષ્યાગો અસ્તિ યદેવ કિઞ્ચ પ્રતિજગ્રાહમગ્નિર્મા તસ્માદનૃણ-ઙ્કૃણોતુ ॥
યન્મયા મનસા વાચા કૃતમેનઃ કદાચન ।
સર્વસ્મા-ન્મેડિતો (મેલતા) મોગ્ધિ ત્વગ્ં હિ
વેત્થ યથાતથમ્ ॥ 6.1બ્ ॥
(ચરેમ - પુત્રગ્ં ષટ્ચ) (અ. 6)
અનુવાકં 7
વાતરશના હ વા ઋષય-શ્શ્રમણા ઊર્ધ્વમન્થિનો બભૂવુસ્તા-નૃષયો-ઽર્થ-માયગ્ગ્સ્તે નિલાય-મચરગ્ગ્સ્તે-ઽનુપ્રવિશુઃ કૂશ્માણ્ડાનિ તાગ્-સ્તેષ્વન્વવિન્દ-ઞ્છ્રદ્ધયા ચ તપસા ચ , તાનૃષયો-ઽબ્રુવન્ કથા નિલાય-ઞ્ચરથેતિ ત ઋષીનબ્રુવન્નમો વો-ઽસ્તુ ભગવન્તો-ઽસ્મિ-ન્ધામ્નિ કેન વ-સ્સપર્યામેતિ તાનૃષયો-ઽબ્રુવ-ન્પવિત્ર-ન્નો બ્રૂત યેનારેપસઃ સ્યામેતિ ત એતાનિ સૂક્તાન્યપશ્યન્. ,
ય-દ્દેવા દેવહેડનં (દેવહેલનં) ઁયદદીવ્યન્નૃણમહ-મ્બભૂવાયુષ્ટે વિશ્વતો
દધદિત્યેતૈરાજ્ય-ઞ્જુહુત વૈશ્વાનરાય પ્રતિવેદયામ ઇત્યુપતિષ્ઠત યદર્વાચીનમેનો ભ્રૂણહત્યાયાસ્તસ્મા-ન્મોક્ષ્યદ્ધ્વ ઇતિ ,ત એતૈરજુહવુસ્તે-ઽરેપસો-ઽભવન્ કર્માદિષ્વેતૈ-ર્જુહુયા-ત્પૂતો દેવલોકા-ન્થ્સમશ્નુતે ॥ 7 ॥
અનુવાકં 8
કૂશ્માણ્ડૈ-ર્જુહુયા-દ્યો-ઽપૂત ઇવ મન્યેત યથા સ્તેનો યથા ભ્રૂણહૈવમેષ ભવતિ યો-ઽયોનૌ રેતઃ સિઞ્ચતિ, યદર્વાચીનમેનો ભ્રૂણહત્યાયાસ્તસ્મા-ન્મુચ્યતે યાવદેનો દીક્ષામુપૈતિ દીક્ષિત એતૈ-સ્સતતિ જુહોતિ સંવઁથ્સર-ન્દીક્ષિતો ભવતિ સંવઁથ્સરાદેવાત્માન-મ્પુનીતે માસ-ન્દીક્ષિતો ભવતિ યો માસ-સ્સ સંવઁથ્સર-સ્સંવઁથ્સરાદેવાત્માન-મ્પુનીતે ચતુર્વિગ્ંશતિગ્ં રાત્રીર્દીક્ષિતો ભવતિ ચતુર્વિગ્ંશતિ-રર્ધમાસા-સ્સંવઁથ્સર-સ્સંવઁથ્સરાદેવાત્માન-મ્પુનીતે દ્વાદશ રાત્રીર્દીક્ષિતો ભવતિ દ્વાદશ માસા-સ્સંવઁથ્સર-સ્સંવઁથ્સરાદેવાત્માન-મ્પુનીતે ષડ્રાત્રીર્દીક્ષિતો ભવતિ ષડ્વા ઋતવઃ સંવઁથ્સર-સ્સંવઁથ્સરાદેવાત્માન-મ્પુનીતે તિસ્રો રાત્રી-ર્દીક્ષિતો ભવતિ ત્રિપદા ગાયત્રી ગાયત્રિયા એવાત્માન-મ્પુનીતે ન માગ્ંસમશ્ઞીયાન્ન સ્ત્રિયમુપેયાન્નોપર્યાસીત જુગુફ્સેતાનૃતાત્પયો બ્રાહ્મણસ્ય વ્રતં-યઁવાગૂ રાજન્યસ્યામિક્ષા વૈશ્યસ્યાથો સૌમ્યે-ઽપ્યદ્ધ્વર એતદ્વ્રત-મ્બ્રૂયા-દ્યદિ મન્યે-તોપદસ્યામીત્યોદન-ન્ધાના-સ્સક્તૂ-ઙ્ઘૃતમિત્યનુવ્રતયેદાત્મનો-ઽનુપદાસાય ॥ 8 ॥
કૂશ્માણ્ડૈ-ર્જુહુયા-દ્યો-ઽપૂત ઇવ મન્યેત યથા સ્તેનો યથા ભ્રૂણહૈવમેષ ભવતિ યો-ઽયોનૌ રેતઃ સિઞ્ચતિ, યદર્વાચીનમેનો ભ્રૂણહત્યાયાસ્તસ્મા-ન્મુચ્યતે યાવદેનો દીક્ષામુપૈતિ દીક્ષિત એતૈ-સ્સતતિ જુહોતિ સંવઁથ્સર-ન્દીક્ષિતો ભવતિ સંવઁથ્સરાદેવાત્માન-મ્પુનીતે માસ-ન્દીક્ષિતો ભવતિ યો માસ-સ્સ સંવઁથ્સર-સ્સંવઁથ્સરાદેવાત્માન-મ્પુનીતે ચતુર્વિગ્ંશતિગ્ં રાત્રીર્દીક્ષિતો ભવતિ ચતુર્વિગ્ંશતિ-રર્ધમાસા-સ્સંવઁથ્સર-સ્સંવઁથ્સરાદેવાત્માન-મ્પુનીતે દ્વાદશ રાત્રીર્દીક્ષિતો ભવતિ દ્વાદશ માસા-સ્સંવઁથ્સર-સ્સંવઁથ્સરાદેવાત્માન-મ્પુનીતે ષડ્રાત્રીર્દીક્ષિતો ભવતિ ષડ્વા ઋતવઃ સંવઁથ્સર-સ્સંવઁથ્સરાદેવાત્માન-મ્પુનીતે તિસ્રો રાત્રી-ર્દીક્ષિતો ભવતિ ત્રિપદા ગાયત્રી ગાયત્રિયા એવાત્માન-મ્પુનીતે ન માગ્ંસમશ્ઞીયાન્ન સ્ત્રિયમુપેયાન્નોપર્યાસીત જુગુફ્સેતાનૃતાત્પયો બ્રાહ્મણસ્ય વ્રતં-યઁવાગૂ રાજન્યસ્યામિક્ષા વૈશ્યસ્યાથો સૌમ્યે-ઽપ્યદ્ધ્વર એતદ્વ્રત-મ્બ્રૂયા-દ્યદિ મન્યે-તોપદસ્યામીત્યોદન-ન્ધાના-સ્સક્તૂ-ઙ્ઘૃતમિત્યનુવ્રતયેદાત્મનો-ઽનુપદાસાય ॥ 8 ॥
અનુવાકં 9
અજાન્. હ વૈ પૃશ્ઞીગ્સ્તપસ્યમાના-ન્બ્રહ્મ સ્વયમ્ભ્વભ્યાનર્ષત્ત ઋષયો-ઽભવ-ન્તદૃષીણા-મૃષિત્વ-ન્તા-ન્દેવતામુપાતિષ્ઠન્ત યજ્ઞકામાસ્ત એત-મ્બ્રહ્મયજ્ઞ-મપશ્યન્-તમા-ઽહરન્-તેનાયજન્ત યદૃચો-ઽદ્ધ્યગીષત તાઃ પય આહુતયો દેવાનામભવન્. ય-દ્યજૂગ્ંષિ ઘૃતાહુતયો ય-થ્સામાનિ સોમાહુતયો યદથર્વાઙ્ગિરસો મદ્ધ્વાહુતયો યદ્બ્રાહ્મણાનીતિહાસાન્-પુરાણાનિ કલ્પા-ન્ગાથા નારાશગ્ંસીર્મેદાહુતયો દેવાના-મભવન્તાભિઃ, ક્ષુધ-મ્પાપ્માન-મપાઘ્ન-ન્નપહતપાપ્માનો દેવા-સ્સ્વર્ગં-લોઁકમાય-ન્બ્રહ્મણ-સ્સાયુજ્ય-મૃષયો-ઽગચ્છન્ન્ ॥ 9 ॥
અજાન્. હ વૈ પૃશ્ઞીગ્સ્તપસ્યમાના-ન્બ્રહ્મ સ્વયમ્ભ્વભ્યાનર્ષત્ત ઋષયો-ઽભવ-ન્તદૃષીણા-મૃષિત્વ-ન્તા-ન્દેવતામુપાતિષ્ઠન્ત યજ્ઞકામાસ્ત એત-મ્બ્રહ્મયજ્ઞ-મપશ્યન્-તમા-ઽહરન્-તેનાયજન્ત યદૃચો-ઽદ્ધ્યગીષત તાઃ પય આહુતયો દેવાનામભવન્. ય-દ્યજૂગ્ંષિ ઘૃતાહુતયો ય-થ્સામાનિ સોમાહુતયો યદથર્વાઙ્ગિરસો મદ્ધ્વાહુતયો યદ્બ્રાહ્મણાનીતિહાસાન્-પુરાણાનિ કલ્પા-ન્ગાથા નારાશગ્ંસીર્મેદાહુતયો દેવાના-મભવન્તાભિઃ, ક્ષુધ-મ્પાપ્માન-મપાઘ્ન-ન્નપહતપાપ્માનો દેવા-સ્સ્વર્ગં-લોઁકમાય-ન્બ્રહ્મણ-સ્સાયુજ્ય-મૃષયો-ઽગચ્છન્ન્ ॥ 9 ॥
અનુવાકં 10
પઞ્ચ વા એતે મહાયજ્ઞા-સ્સતતિ પ્રતાયન્તે સતતિ સન્તિષ્ઠન્તે દેવયજ્ઞઃ પિતૃયજ્ઞો ભૂતયજ્ઞો મનુષ્યયજ્ઞો બ્રહ્મયજ્ઞ ઇતિ યદગ્નૌ જુહોત્યપિ સમિધ-ન્ત-દ્દેવયજ્ઞ-સ્સન્તિષ્ઠતે ય-ત્પિતૃભ્યઃ સ્વધા કરોત્યપ્યપસ્ત-ત્પિતૃયજ્ઞ-સ્સન્તિષ્ઠતેય-દ્ભૂતેભ્યો બલિગ્ં હરતિ ત-દ્ભૂતયજ્ઞ-સ્સન્તિષ્ઠતે યદ્બ્રાહ્મણેભ્યો-ઽન્ન-ન્દદાતિ તન્મનુષ્યયજ્ઞ-સ્સન્તિષ્ઠતે યથ્સ્વાદ્ધ્યાય-મધીયી-તૈકામપ્યૃચં-યઁજુઃ-સામ વા તદ્બ્રહ્મયજ્ઞ-સ્સન્તિષ્ઠતે યદૃચો-ઽધીતે પયસઃ કૂલ્યા અસ્ય પિતૄ-ન્થ્સ્વધા અભિવહન્તિ ય-દ્યજૂગ્ંષિ ઘૃતસ્ય કૂલ્યા ય-થ્સામાનિ સોમ એભ્યઃ પવતે યદથર્વાઙ્ગિરસો મધોઃ કૂલ્યા યદ્બ્રાહ્મણા-નીતિહાસાન્-પુરાણાનિ કલ્પા-ન્ગાથા નારાશગ્ંસી-ર્મેદસઃ કૂલ્યા અસ્ય પિતૄન્-થ્સ્વધા અભિવહન્તિ યદૃચો-ઽધીતે પય આહુતિભિરેવ ત-દ્દેવાગ્સ્તર્પયતિ ય-દ્યજૂગ્ંષિ ઘૃતાહુતિભિર્ય-થ્સામાનિ સોમાહુતિભિ-ર્યદથર્વાઙ્ગિરસો મદ્ધ્વાહુતિભિ-ર્યદ્બ્રાહ્મણા-નીતિહાસાન્-પુરાણાનિ કલ્પા-ન્ગાથા નારાશગ્ંસી-ર્મેદાહુતિભિરેવ ત-દ્દેવાગ્સ્તર્પયતિ ત એન-ન્તૃપ્તા આયુષા તેજસા વર્ચસા શ્રિયા યશસા બ્રહ્મવર્ચસેનાન્નાદ્યેન ચ તર્પયન્તિ ॥ 10 ॥
પઞ્ચ વા એતે મહાયજ્ઞા-સ્સતતિ પ્રતાયન્તે સતતિ સન્તિષ્ઠન્તે દેવયજ્ઞઃ પિતૃયજ્ઞો ભૂતયજ્ઞો મનુષ્યયજ્ઞો બ્રહ્મયજ્ઞ ઇતિ યદગ્નૌ જુહોત્યપિ સમિધ-ન્ત-દ્દેવયજ્ઞ-સ્સન્તિષ્ઠતે ય-ત્પિતૃભ્યઃ સ્વધા કરોત્યપ્યપસ્ત-ત્પિતૃયજ્ઞ-સ્સન્તિષ્ઠતેય-દ્ભૂતેભ્યો બલિગ્ં હરતિ ત-દ્ભૂતયજ્ઞ-સ્સન્તિષ્ઠતે યદ્બ્રાહ્મણેભ્યો-ઽન્ન-ન્દદાતિ તન્મનુષ્યયજ્ઞ-સ્સન્તિષ્ઠતે યથ્સ્વાદ્ધ્યાય-મધીયી-તૈકામપ્યૃચં-યઁજુઃ-સામ વા તદ્બ્રહ્મયજ્ઞ-સ્સન્તિષ્ઠતે યદૃચો-ઽધીતે પયસઃ કૂલ્યા અસ્ય પિતૄ-ન્થ્સ્વધા અભિવહન્તિ ય-દ્યજૂગ્ંષિ ઘૃતસ્ય કૂલ્યા ય-થ્સામાનિ સોમ એભ્યઃ પવતે યદથર્વાઙ્ગિરસો મધોઃ કૂલ્યા યદ્બ્રાહ્મણા-નીતિહાસાન્-પુરાણાનિ કલ્પા-ન્ગાથા નારાશગ્ંસી-ર્મેદસઃ કૂલ્યા અસ્ય પિતૄન્-થ્સ્વધા અભિવહન્તિ યદૃચો-ઽધીતે પય આહુતિભિરેવ ત-દ્દેવાગ્સ્તર્પયતિ ય-દ્યજૂગ્ંષિ ઘૃતાહુતિભિર્ય-થ્સામાનિ સોમાહુતિભિ-ર્યદથર્વાઙ્ગિરસો મદ્ધ્વાહુતિભિ-ર્યદ્બ્રાહ્મણા-નીતિહાસાન્-પુરાણાનિ કલ્પા-ન્ગાથા નારાશગ્ંસી-ર્મેદાહુતિભિરેવ ત-દ્દેવાગ્સ્તર્પયતિ ત એન-ન્તૃપ્તા આયુષા તેજસા વર્ચસા શ્રિયા યશસા બ્રહ્મવર્ચસેનાન્નાદ્યેન ચ તર્પયન્તિ ॥ 10 ॥
અનુવાકં 11
બ્રહ્મયજ્ઞેન યક્ષ્યમાણઃ પ્રાચ્યા-ન્દિશિ ગ્રામાદછદિર્દર્શ ઉદીચ્યા-મ્પ્રાગુદીચ્યાં-વોઁદિત આદિત્યે દક્ષિણત ઉપવીયોપવિશ્ય હસ્તાવવનિજ્ય ત્રિરાચામેદ્દ્વિઃ પરિમૃજ્ય સકૃદુપસ્પૃશ્ય શિરશ્ચક્ષુષી નાસિકે શ્રોત્રે હૃદયમાલભ્ય ય-ત્ત્રિરાચામતિ તેન ઋચઃ પ્રીણાતિ યદ્દ્વિઃ પરિમૃજતિ તેન યજૂગ્ંષિ ય-થ્સકૃદુપસ્પૃશતિ તેન સામાનિ (ય-થ્સવ્ય-મ્પાણિ-મ્પાદૌ પ્રોક્ષતિ) યચ્છિરશ્ચક્ષુષી નાસિકે શ્રોત્રે હૃદયમાલભતે તેનાથર્વાઙ્ગિરસો બ્રાહ્મણા-નીતિહાસા-ન્પુરાણાનિ કલ્પા-ન્ગાથા નારાશગ્ંસીઃ પ્રીણાતિ દર્ભાણા-મ્મહદુપસ્તીર્યોપસ્થ-ઙ્કૃત્વા પ્રાંઆસીન-સ્સ્વાદ્ધ્યાયમધીયીતાપાં-વાઁ એષ ઓષધીનાગ્ં રસો ય-દ્દર્ભા-સ્સરસમેવ બ્રહ્મ કુરુતે દક્ષિણોત્તરૌ પાણી (પાદૌ) કૃત્વા સપવિત્રાવોમિતિ પ્રતિપદ્યત એતદ્વૈ યજુસ્ત્રયીં-વિઁદ્યા-મ્પ્રત્યેષા વાગેતત્પરમમક્ષર-ન્તદેતદૃચા-ઽભ્યુક્તમૃચો અક્ષરે પરમે વ્યોમન્. યસ્મિ-ન્દેવા અધિ વિશ્વે નિષેદુર્યસ્તન્ન વેદ કિમૃચા કરિષ્યતિ ય ઇત્તદ્વિદુસ્ત ઇમે સમાસત ઇતિ ત્રીનેવ પ્રાયુઙ્ક્ત ભૂર્ભુવસ્સ્વરિત્યાહૈતદ્વૈ વાચ-સ્સત્યં-યઁદેવ વાચ-સ્સત્ય-ન્ત-ત્પ્રાયુઙ્ક્તાથ સાવિત્રી-ઙ્ગાયત્રી-ન્ત્રિરન્વાહ પચ્છો-ઽર્ધર્ચશો-ઽનવાનગ્ં સવિતા શ્રિયઃ પ્રસવિતા શ્રિયમેવાપ્નોત્ યથો પ્રજ્ઞાતયૈવ પ્રતિપદા છન્દાગ્ંસિ પ્રતિપદ્યતે ॥ 11 ॥
બ્રહ્મયજ્ઞેન યક્ષ્યમાણઃ પ્રાચ્યા-ન્દિશિ ગ્રામાદછદિર્દર્શ ઉદીચ્યા-મ્પ્રાગુદીચ્યાં-વોઁદિત આદિત્યે દક્ષિણત ઉપવીયોપવિશ્ય હસ્તાવવનિજ્ય ત્રિરાચામેદ્દ્વિઃ પરિમૃજ્ય સકૃદુપસ્પૃશ્ય શિરશ્ચક્ષુષી નાસિકે શ્રોત્રે હૃદયમાલભ્ય ય-ત્ત્રિરાચામતિ તેન ઋચઃ પ્રીણાતિ યદ્દ્વિઃ પરિમૃજતિ તેન યજૂગ્ંષિ ય-થ્સકૃદુપસ્પૃશતિ તેન સામાનિ (ય-થ્સવ્ય-મ્પાણિ-મ્પાદૌ પ્રોક્ષતિ) યચ્છિરશ્ચક્ષુષી નાસિકે શ્રોત્રે હૃદયમાલભતે તેનાથર્વાઙ્ગિરસો બ્રાહ્મણા-નીતિહાસા-ન્પુરાણાનિ કલ્પા-ન્ગાથા નારાશગ્ંસીઃ પ્રીણાતિ દર્ભાણા-મ્મહદુપસ્તીર્યોપસ્થ-ઙ્કૃત્વા પ્રાંઆસીન-સ્સ્વાદ્ધ્યાયમધીયીતાપાં-વાઁ એષ ઓષધીનાગ્ં રસો ય-દ્દર્ભા-સ્સરસમેવ બ્રહ્મ કુરુતે દક્ષિણોત્તરૌ પાણી (પાદૌ) કૃત્વા સપવિત્રાવોમિતિ પ્રતિપદ્યત એતદ્વૈ યજુસ્ત્રયીં-વિઁદ્યા-મ્પ્રત્યેષા વાગેતત્પરમમક્ષર-ન્તદેતદૃચા-ઽભ્યુક્તમૃચો અક્ષરે પરમે વ્યોમન્. યસ્મિ-ન્દેવા અધિ વિશ્વે નિષેદુર્યસ્તન્ન વેદ કિમૃચા કરિષ્યતિ ય ઇત્તદ્વિદુસ્ત ઇમે સમાસત ઇતિ ત્રીનેવ પ્રાયુઙ્ક્ત ભૂર્ભુવસ્સ્વરિત્યાહૈતદ્વૈ વાચ-સ્સત્યં-યઁદેવ વાચ-સ્સત્ય-ન્ત-ત્પ્રાયુઙ્ક્તાથ સાવિત્રી-ઙ્ગાયત્રી-ન્ત્રિરન્વાહ પચ્છો-ઽર્ધર્ચશો-ઽનવાનગ્ં સવિતા શ્રિયઃ પ્રસવિતા શ્રિયમેવાપ્નોત્ યથો પ્રજ્ઞાતયૈવ પ્રતિપદા છન્દાગ્ંસિ પ્રતિપદ્યતે ॥ 11 ॥
અનુવાકં 12
ગ્રામે મનસા સ્વાદ્ધ્યાયમધીયીત દિવા નક્તં-વેઁતિ હ સ્માહ શૌચ આહ્નેય ઉતારણ્યે-ઽબલ ઉત વાચોત તિષ્ઠન્નુત વ્રજન્નુતાસીન ઉત શયાનો-ઽધીયીતૈવ સ્વાદ્ધ્યાય-ન્તપસ્વી પુણ્યો ભવતિ ય એવં-વિઁદ્વાન્-થ્સ્વાદ્ધ્યાયમધીતે નમો બ્રહ્મણે નમો અસ્ત્વગ્નયે નમઃ પૃથિવ્યૈ નમ ઓષધીભ્યઃ ।
નમો વાચે નમો વાચસ્પતયે નમો વિષ્ણવે બૃહતે કરોમિ ॥ 12 ॥
ગ્રામે મનસા સ્વાદ્ધ્યાયમધીયીત દિવા નક્તં-વેઁતિ હ સ્માહ શૌચ આહ્નેય ઉતારણ્યે-ઽબલ ઉત વાચોત તિષ્ઠન્નુત વ્રજન્નુતાસીન ઉત શયાનો-ઽધીયીતૈવ સ્વાદ્ધ્યાય-ન્તપસ્વી પુણ્યો ભવતિ ય એવં-વિઁદ્વાન્-થ્સ્વાદ્ધ્યાયમધીતે નમો બ્રહ્મણે નમો અસ્ત્વગ્નયે નમઃ પૃથિવ્યૈ નમ ઓષધીભ્યઃ ।
નમો વાચે નમો વાચસ્પતયે નમો વિષ્ણવે બૃહતે કરોમિ ॥ 12 ॥
અનુવાકં 13
મદ્ધ્યન્દિને પ્રબલમધીયીતાસૌ ખલુ વાવૈષ આદિત્યો યદ્બ્રાહ્મણસ્તસ્માત્તર્હિ તેક્ષ્ણિષ્ઠ-ન્તપતિ તદેષા-ઽભ્યુક્તા ॥
ચિત્ર-ન્દેવાનામુદગાદનીક-ઞ્ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ ।
આ-ઽપ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષગ્ં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચેતિ સ વા એષ યજ્ઞ-સ્સદ્યઃ પ્રતાયતે સદ્ય-સ્સન્તિષ્ઠતે તસ્ય પ્રાખ્સાયમવભૃથો નમો બ્રહ્મણ ઇતિ પરિધાનીયા-ન્ત્રિરન્વાહાપ ઉપસ્પૃશ્ય ગૃહાનેતિ તતો યત્કિઞ્ચ દદાતિ સા દક્ષિણા ॥ 13 ॥
મદ્ધ્યન્દિને પ્રબલમધીયીતાસૌ ખલુ વાવૈષ આદિત્યો યદ્બ્રાહ્મણસ્તસ્માત્તર્હિ તેક્ષ્ણિષ્ઠ-ન્તપતિ તદેષા-ઽભ્યુક્તા ॥
ચિત્ર-ન્દેવાનામુદગાદનીક-ઞ્ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ ।
આ-ઽપ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષગ્ં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચેતિ સ વા એષ યજ્ઞ-સ્સદ્યઃ પ્રતાયતે સદ્ય-સ્સન્તિષ્ઠતે તસ્ય પ્રાખ્સાયમવભૃથો નમો બ્રહ્મણ ઇતિ પરિધાનીયા-ન્ત્રિરન્વાહાપ ઉપસ્પૃશ્ય ગૃહાનેતિ તતો યત્કિઞ્ચ દદાતિ સા દક્ષિણા ॥ 13 ॥
અનુવાકં 14
તસ્ય વા એતસ્ય યજ્ઞસ્ય મેઘો હવિર્ધાનં-વિઁદ્યુદગ્નિર્વર્ષગ્ં હવિ-સ્સ્તનયિત્નુ-ર્વષટ્કારો યદવસ્ફૂર્જતિ સો-ઽનુવષટ્કારો વાયુરાત્મા-ઽમાવાસ્યા સ્વિષ્ટકૃદ્ય એવં-વિઁદ્વાન્મેઘે વર્ષતિ વિદ્યોતમાને સ્તનયત્યવસ્ફૂર્જતિ પવમાને વાયાવમાવાસ્યાયાગ્ સ્વાદ્ધ્યાયમધીતે
તપ એવ તત્તપ્યતે તપો હિ સ્વાદ્ધ્યાય ઇત્યુત્તમ-ન્નાકગ્ં રોહત્યુત્તમ-સ્સમાનાના-મ્ભવતિ યાવન્તગ્ં હ વા ઇમાં-વિઁત્તસ્ય પૂર્ણા-ન્દદથ્સ્વર્ગં-લોઁક-ઞ્જયતિ તાવન્તં-લોઁક-ઞ્જયતિ ભૂયાગ્ંસ-ઞ્ચાક્ષય્ય-ઞ્ચાપ પુનર્મૃત્યુ-ઞ્જયતિ બ્રહ્મણ-સ્સાયુજ્ય-ઙ્ગચ્છતિ ॥ 14 ॥
તસ્ય વા એતસ્ય યજ્ઞસ્ય મેઘો હવિર્ધાનં-વિઁદ્યુદગ્નિર્વર્ષગ્ં હવિ-સ્સ્તનયિત્નુ-ર્વષટ્કારો યદવસ્ફૂર્જતિ સો-ઽનુવષટ્કારો વાયુરાત્મા-ઽમાવાસ્યા સ્વિષ્ટકૃદ્ય એવં-વિઁદ્વાન્મેઘે વર્ષતિ વિદ્યોતમાને સ્તનયત્યવસ્ફૂર્જતિ પવમાને વાયાવમાવાસ્યાયાગ્ સ્વાદ્ધ્યાયમધીતે
તપ એવ તત્તપ્યતે તપો હિ સ્વાદ્ધ્યાય ઇત્યુત્તમ-ન્નાકગ્ં રોહત્યુત્તમ-સ્સમાનાના-મ્ભવતિ યાવન્તગ્ં હ વા ઇમાં-વિઁત્તસ્ય પૂર્ણા-ન્દદથ્સ્વર્ગં-લોઁક-ઞ્જયતિ તાવન્તં-લોઁક-ઞ્જયતિ ભૂયાગ્ંસ-ઞ્ચાક્ષય્ય-ઞ્ચાપ પુનર્મૃત્યુ-ઞ્જયતિ બ્રહ્મણ-સ્સાયુજ્ય-ઙ્ગચ્છતિ ॥ 14 ॥
અનુવાકં 15
તસ્ય વા એતસ્ય યજ્ઞસ્ય દ્વાવનદ્ધ્યાયૌ યદા-ઽઽત્મા-ઽશુચિ-ર્ય-દ્દેશ-સ્સમૃદ્ધિર્દૈવતાનિ ય એવં-વિઁદ્વા-ન્મહારાત્ર ઉષસ્યુદિતે વ્રજગ્ગ્સ્તિષ્ઠ-ન્નાસીન-શ્શયાનો-ઽરણ્યે ગ્રામે વા યાવત્તરસગ્ગ્ સ્વાદ્ધ્યાયમધીતે સર્વાન્ ઁલોકાઞ્જયતિ સર્વાન્ ઁલોકાનનૃણો-ઽનુ સઞ્ચરતિ તદેષા-ઽભ્યુક્તા ॥ અનૃણા અસ્મિન્નનૃણાઃ પરસ્મિગ્ગ્સ્તૃતીયે લોકે અનૃણા-સ્સ્યામ । યે દેવયાના ઉત પિતૃયાણા-સ્સર્વા-ન્પથો અનૃણા આક્ષીયેમેત્યગ્નિં-વૈઁ જાત-મ્પાપ્મા જગ્રાહ તન્દેવા આહુતીભિઃ પાપ્માનમપાઘ્ન-ન્નાહુતીનાં-યઁજ્ઞેન યજ્ઞસ્ય દક્ષિણાભિ-ર્દક્ષિણાના-મ્બ્રાહ્મણેન બ્રાહ્મણસ્ય છન્દોભિ-શ્છન્દસાગ્ સ્વાદ્ધ્યાયેનાપહતપાપ્મા સ્વાદ્ધ્યાયો દેવપવિત્રં-વાઁ એતત્તં-યોઁ-ઽનૂ-થ્સૃજત્યભાગો વાચિ ભવત્યભાગો નાકે તદેષા-ઽભ્યુક્તા ॥ યસ્તિત્યાજ સખિવિદગ્ં સખાય-ન્ન તસ્ય વાચ્યપિ ભાગો અસ્તિ । યદીગ્ં શૃણોત્યલકગ્ં શૃણોતિ ન હિ પ્રવેદ સુકૃતસ્ય પન્થામિતિ તસ્મા-થ્સ્વાદ્ધ્યાયો-ઽદ્ધ્યેતવ્યો યં-યઁ-ઙ્ક્રતુમધીતે તેન તેનાસ્યેષ્ટ-મ્ભવત્યગ્ને-ર્વાયો-રાદિત્યસ્ય સાયુજ્ય-ઙ્ગચ્છતિ તદેષા-ઽભ્યુક્તા ॥
યે અર્વાંઉત વા પુરાણે વેદં-વિઁદ્વાગ્ંસમભિતો વદન્ત્યાદિત્યમેવ તે પરિવદન્તિ સર્વે અગ્નિ-ન્દ્વિતીય-ન્તૃતીય-ઞ્ચ હગ્ંસમિતિ યાવતીર્વૈ દેવતાસ્તા-સ્સર્વા વેદવિદિ બ્રાહ્મણે વસન્તિ તસ્મા-દ્બ્રાહ્મણેભ્યો વેદવિદ્ભ્યો દિવેદિવે નમસ્કુર્યાન્નાશ્લીલ-ઙ્કીર્તયેદેતા એવ દેવતાઃ પ્રીણાતિ ॥ 15 ॥
તસ્ય વા એતસ્ય યજ્ઞસ્ય દ્વાવનદ્ધ્યાયૌ યદા-ઽઽત્મા-ઽશુચિ-ર્ય-દ્દેશ-સ્સમૃદ્ધિર્દૈવતાનિ ય એવં-વિઁદ્વા-ન્મહારાત્ર ઉષસ્યુદિતે વ્રજગ્ગ્સ્તિષ્ઠ-ન્નાસીન-શ્શયાનો-ઽરણ્યે ગ્રામે વા યાવત્તરસગ્ગ્ સ્વાદ્ધ્યાયમધીતે સર્વાન્ ઁલોકાઞ્જયતિ સર્વાન્ ઁલોકાનનૃણો-ઽનુ સઞ્ચરતિ તદેષા-ઽભ્યુક્તા ॥ અનૃણા અસ્મિન્નનૃણાઃ પરસ્મિગ્ગ્સ્તૃતીયે લોકે અનૃણા-સ્સ્યામ । યે દેવયાના ઉત પિતૃયાણા-સ્સર્વા-ન્પથો અનૃણા આક્ષીયેમેત્યગ્નિં-વૈઁ જાત-મ્પાપ્મા જગ્રાહ તન્દેવા આહુતીભિઃ પાપ્માનમપાઘ્ન-ન્નાહુતીનાં-યઁજ્ઞેન યજ્ઞસ્ય દક્ષિણાભિ-ર્દક્ષિણાના-મ્બ્રાહ્મણેન બ્રાહ્મણસ્ય છન્દોભિ-શ્છન્દસાગ્ સ્વાદ્ધ્યાયેનાપહતપાપ્મા સ્વાદ્ધ્યાયો દેવપવિત્રં-વાઁ એતત્તં-યોઁ-ઽનૂ-થ્સૃજત્યભાગો વાચિ ભવત્યભાગો નાકે તદેષા-ઽભ્યુક્તા ॥ યસ્તિત્યાજ સખિવિદગ્ં સખાય-ન્ન તસ્ય વાચ્યપિ ભાગો અસ્તિ । યદીગ્ં શૃણોત્યલકગ્ં શૃણોતિ ન હિ પ્રવેદ સુકૃતસ્ય પન્થામિતિ તસ્મા-થ્સ્વાદ્ધ્યાયો-ઽદ્ધ્યેતવ્યો યં-યઁ-ઙ્ક્રતુમધીતે તેન તેનાસ્યેષ્ટ-મ્ભવત્યગ્ને-ર્વાયો-રાદિત્યસ્ય સાયુજ્ય-ઙ્ગચ્છતિ તદેષા-ઽભ્યુક્તા ॥
યે અર્વાંઉત વા પુરાણે વેદં-વિઁદ્વાગ્ંસમભિતો વદન્ત્યાદિત્યમેવ તે પરિવદન્તિ સર્વે અગ્નિ-ન્દ્વિતીય-ન્તૃતીય-ઞ્ચ હગ્ંસમિતિ યાવતીર્વૈ દેવતાસ્તા-સ્સર્વા વેદવિદિ બ્રાહ્મણે વસન્તિ તસ્મા-દ્બ્રાહ્મણેભ્યો વેદવિદ્ભ્યો દિવેદિવે નમસ્કુર્યાન્નાશ્લીલ-ઙ્કીર્તયેદેતા એવ દેવતાઃ પ્રીણાતિ ॥ 15 ॥
અનુવાકં 16
રિચ્યત ઇવ વા એષ પ્રેવ રિચ્યતે યો યાજયતિ પ્રતિ વા ગૃહ્ણાતિ યાજયિત્વા પ્રતિગૃહ્ય વા-ઽનશ્નન્ત્રિ-સ્સ્વાદ્ધ્યાયં-વેઁદમધીયીત ત્રિરાત્રં-વાઁ સાવિત્રી-ઙ્ગાયત્રી-મન્વાતિરેચયતિ વરો દક્ષિણા વરેણૈવ વરગ્ગ્ સ્પૃણોત્યાત્મા હિ વરઃ ॥ 16 ॥
રિચ્યત ઇવ વા એષ પ્રેવ રિચ્યતે યો યાજયતિ પ્રતિ વા ગૃહ્ણાતિ યાજયિત્વા પ્રતિગૃહ્ય વા-ઽનશ્નન્ત્રિ-સ્સ્વાદ્ધ્યાયં-વેઁદમધીયીત ત્રિરાત્રં-વાઁ સાવિત્રી-ઙ્ગાયત્રી-મન્વાતિરેચયતિ વરો દક્ષિણા વરેણૈવ વરગ્ગ્ સ્પૃણોત્યાત્મા હિ વરઃ ॥ 16 ॥
અનુવાકં 17
દુહે હ વા એષ છન્દાગ્ંસિ યો યાજયતિ સ યેન યજ્ઞક્રતુના યાજયે-થ્સો-ઽરણ્ય-મ્પરેત્ય શુચૌ દેશે સ્વાદ્ધ્યાય-મેવૈન-મધીયન્નાસીત તસ્યાનશન-ન્દીક્ષા સ્થાનમુપસદ આસનગ્ં સુત્યા વાગ્જુહૂર્મન ઉપભૃદ્ધૃતિર્ધ્રુવા પ્રાણો હવિ-સ્સામાદ્ધ્વર્યુ-સ્સ વા એષ યજ્ઞઃ
પ્રાણદક્ષિણો-ઽનન્તદક્ષિણ-સ્સમૃદ્ધતરઃ ॥ 17 ॥
દુહે હ વા એષ છન્દાગ્ંસિ યો યાજયતિ સ યેન યજ્ઞક્રતુના યાજયે-થ્સો-ઽરણ્ય-મ્પરેત્ય શુચૌ દેશે સ્વાદ્ધ્યાય-મેવૈન-મધીયન્નાસીત તસ્યાનશન-ન્દીક્ષા સ્થાનમુપસદ આસનગ્ં સુત્યા વાગ્જુહૂર્મન ઉપભૃદ્ધૃતિર્ધ્રુવા પ્રાણો હવિ-સ્સામાદ્ધ્વર્યુ-સ્સ વા એષ યજ્ઞઃ
પ્રાણદક્ષિણો-ઽનન્તદક્ષિણ-સ્સમૃદ્ધતરઃ ॥ 17 ॥
અનુવાકં 18
કતિધા-ઽવકીર્ણી પ્રવિશતિ ચતુર્ધેત્યાહુ-ર્બ્રહ્મવાદિનો મરુતઃ પ્રાણૈરિન્દ્ર-મ્બલેન બૃહસ્પતિ-મ્બ્રહ્મવર્ચસેનાગ્નિમેવેતરેણ સર્વેણ તસ્યૈતા-મ્પ્રાયશ્ચિત્તિં-વિઁદાઞ્ચકાર સુદેવઃ કાશ્યપો યો
બ્રહ્મચાર્યવકિરેદમાવાસ્યાયાગ્ં રાત્ર્યામગ્નિ-મ્પ્રણીયોપસમાધાય દ્વિરાજ્યસ્યોપઘાત-ઞ્જુહોતિ કામાવકીર્ણો-ઽસ્મ્યવકીર્ણો-ઽસ્મિ કામ કામાય સ્વાહા કામાભિદ્રુગ્ધો-ઽસ્મ્યભિદ્રુગ્ધો-ઽસ્મિ કામ કામાય સ્વાહેત્યમૃતં-વાઁ આજ્યમમૃતમેવાત્મ-ન્ધત્તે હુત્વા પ્રયતાઞ્જલિઃ કવાતિર્યઙ્ઙગ્નિમભિ મન્ત્રયેત સ-મ્મા સિઞ્ચન્તુ મરુત-સ્સમિન્દ્ર-સ્સમ્બૃહસ્પતિઃ ।
સ-મ્મા-ઽયમગ્નિ-સ્સિઞ્ચત્વાયુષા ચ બલેન ચાયુષ્મન્ત-ઙ્કરોત મેતિ પ્રતિ હાસ્મૈ મરુતઃ પ્રાણા-ન્દધતિ પ્રતીન્દ્રો બલ-મ્પ્રતિ બૃહસ્પતિ-ર્બ્રહ્મવર્ચસ-મ્પ્રત્યગ્નિરિતરથ્સર્વગ્ં સર્વતનુર્ભૂત્વા સર્વમાયુરેતિ ત્રિરભિમન્ત્રયેત ત્રિષત્યા હિ દેવા યો-ઽપૂત ઇવ મન્યેત સ ઇત્થ-ઞ્જુહુયાદિત્થ-મભિમન્ત્રયેત પુનીત એવાત્માન-માયુરેવાત્મ-ન્ધત્તે વરો દક્ષિણા વરેણૈવ વરગ્ગ્ સ્પૃણોત્યાત્મા હિ વરઃ ॥ 18 ॥
કતિધા-ઽવકીર્ણી પ્રવિશતિ ચતુર્ધેત્યાહુ-ર્બ્રહ્મવાદિનો મરુતઃ પ્રાણૈરિન્દ્ર-મ્બલેન બૃહસ્પતિ-મ્બ્રહ્મવર્ચસેનાગ્નિમેવેતરેણ સર્વેણ તસ્યૈતા-મ્પ્રાયશ્ચિત્તિં-વિઁદાઞ્ચકાર સુદેવઃ કાશ્યપો યો
બ્રહ્મચાર્યવકિરેદમાવાસ્યાયાગ્ં રાત્ર્યામગ્નિ-મ્પ્રણીયોપસમાધાય દ્વિરાજ્યસ્યોપઘાત-ઞ્જુહોતિ કામાવકીર્ણો-ઽસ્મ્યવકીર્ણો-ઽસ્મિ કામ કામાય સ્વાહા કામાભિદ્રુગ્ધો-ઽસ્મ્યભિદ્રુગ્ધો-ઽસ્મિ કામ કામાય સ્વાહેત્યમૃતં-વાઁ આજ્યમમૃતમેવાત્મ-ન્ધત્તે હુત્વા પ્રયતાઞ્જલિઃ કવાતિર્યઙ્ઙગ્નિમભિ મન્ત્રયેત સ-મ્મા સિઞ્ચન્તુ મરુત-સ્સમિન્દ્ર-સ્સમ્બૃહસ્પતિઃ ।
સ-મ્મા-ઽયમગ્નિ-સ્સિઞ્ચત્વાયુષા ચ બલેન ચાયુષ્મન્ત-ઙ્કરોત મેતિ પ્રતિ હાસ્મૈ મરુતઃ પ્રાણા-ન્દધતિ પ્રતીન્દ્રો બલ-મ્પ્રતિ બૃહસ્પતિ-ર્બ્રહ્મવર્ચસ-મ્પ્રત્યગ્નિરિતરથ્સર્વગ્ં સર્વતનુર્ભૂત્વા સર્વમાયુરેતિ ત્રિરભિમન્ત્રયેત ત્રિષત્યા હિ દેવા યો-ઽપૂત ઇવ મન્યેત સ ઇત્થ-ઞ્જુહુયાદિત્થ-મભિમન્ત્રયેત પુનીત એવાત્માન-માયુરેવાત્મ-ન્ધત્તે વરો દક્ષિણા વરેણૈવ વરગ્ગ્ સ્પૃણોત્યાત્મા હિ વરઃ ॥ 18 ॥
અનુવાકં 19
ભૂઃ પ્રપદ્યે ભુવઃ પ્રપદ્યે સ્વઃ પ્રપદ્યે ભૂર્ભુવસ્સ્વઃ પ્રપદ્યે બ્રહ્મ પ્રપદ્યે બ્રહ્મકોશ-મ્પ્રપદ્યે-ઽમૃત-મ્પ્રપદ્યે-ઽમૃતકોશ-મ્પ્રપદ્યે ચતુર્જાલ-મ્બ્રહ્મકોશં-યઁ-મ્મૃત્યુર્નાવપશ્યતિ ત-મ્પ્રપદ્યે દેવા-ન્પ્રપદ્યે દેવપુર-મ્પ્રપદ્યે પરીવૃતો વરીવૃતો બ્રહ્મણા વર્મણા-ઽહ-ન્તેજસા કશ્યપસ્ય યસ્મૈ નમસ્તચ્છિરો ધર્મો મૂર્ધાન-મ્બ્રહ્મોત્તરા હનુર્યજ્ઞો-ઽધરા વિષ્ણુર્ હૃદયગ્ં સંવઁથ્સરઃ પ્રજનનમશ્વિનૌ પૂર્વપાદાવત્રિર્મદ્ધ્ય-મ્મિત્રાવરુણા વપરપાદાવગ્નિઃ પુચ્છસ્ય પ્રથમ-ઙ્કાણ્ડ-ન્તત ઇન્દ્રસ્તતઃ પ્રજાપતિરભય-ઞ્ચતુર્થગ્ં સ વા એષ દિવ્ય-શ્શાક્વર-શ્શિશુમારસ્તગ્ં હ ય એવં-વેઁદાપ પુનર્મૃત્યુ-ઞ્જયતિ જયતિ સ્વર્ગં-લોઁક-ન્નાદ્ધ્વનિ પ્રમીયતે નાફ્સુ પ્રમીયતે નાગ્નૌ પ્રમીયતે નાનપત્યઃ પ્રમીયતે લઘ્વાન્નો ભવતિ ધ્રુવસ્ત્વમસિ ધ્રુવસ્ય ક્ષિતમસિ ત્વ-મ્ભૂતાનામધિપતિરસિ ત્વ-મ્ભૂતાનાગ્ શ્રેષ્ઠો-ઽસિ ત્વા-મ્ભૂતાન્યુપપર્યાવર્તન્તે નમસ્તે નમ-સ્સર્વ-ન્તે નમો નમઃ ॥
[ફાટ ભ્હેદમ્ - નમો નમઃ શિશુકુમારાય નમઃ ] ॥ 19 ॥
ભૂઃ પ્રપદ્યે ભુવઃ પ્રપદ્યે સ્વઃ પ્રપદ્યે ભૂર્ભુવસ્સ્વઃ પ્રપદ્યે બ્રહ્મ પ્રપદ્યે બ્રહ્મકોશ-મ્પ્રપદ્યે-ઽમૃત-મ્પ્રપદ્યે-ઽમૃતકોશ-મ્પ્રપદ્યે ચતુર્જાલ-મ્બ્રહ્મકોશં-યઁ-મ્મૃત્યુર્નાવપશ્યતિ ત-મ્પ્રપદ્યે દેવા-ન્પ્રપદ્યે દેવપુર-મ્પ્રપદ્યે પરીવૃતો વરીવૃતો બ્રહ્મણા વર્મણા-ઽહ-ન્તેજસા કશ્યપસ્ય યસ્મૈ નમસ્તચ્છિરો ધર્મો મૂર્ધાન-મ્બ્રહ્મોત્તરા હનુર્યજ્ઞો-ઽધરા વિષ્ણુર્ હૃદયગ્ં સંવઁથ્સરઃ પ્રજનનમશ્વિનૌ પૂર્વપાદાવત્રિર્મદ્ધ્ય-મ્મિત્રાવરુણા વપરપાદાવગ્નિઃ પુચ્છસ્ય પ્રથમ-ઙ્કાણ્ડ-ન્તત ઇન્દ્રસ્તતઃ પ્રજાપતિરભય-ઞ્ચતુર્થગ્ં સ વા એષ દિવ્ય-શ્શાક્વર-શ્શિશુમારસ્તગ્ં હ ય એવં-વેઁદાપ પુનર્મૃત્યુ-ઞ્જયતિ જયતિ સ્વર્ગં-લોઁક-ન્નાદ્ધ્વનિ પ્રમીયતે નાફ્સુ પ્રમીયતે નાગ્નૌ પ્રમીયતે નાનપત્યઃ પ્રમીયતે લઘ્વાન્નો ભવતિ ધ્રુવસ્ત્વમસિ ધ્રુવસ્ય ક્ષિતમસિ ત્વ-મ્ભૂતાનામધિપતિરસિ ત્વ-મ્ભૂતાનાગ્ શ્રેષ્ઠો-ઽસિ ત્વા-મ્ભૂતાન્યુપપર્યાવર્તન્તે નમસ્તે નમ-સ્સર્વ-ન્તે નમો નમઃ ॥
[ફાટ ભ્હેદમ્ - નમો નમઃ શિશુકુમારાય નમઃ ] ॥ 19 ॥
અનુવાકં 20
નમઃ પ્રાચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમો દક્ષિણાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમઃ પ્રતીચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમ ઉદીચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમ ઊર્ધ્વાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમો-ઽધરાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમો-ઽવાન્તરાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમો ગઙ્ગાયમુનયોર્મદ્ધ્યે યે વસન્તિ તે મે પ્રસન્નાત્માનસ્ચિર-ઞ્જીવિતં-વઁર્ધયન્તિ નમો ગઙ્ગાયમુનયોર્મુનિભ્યશ્ચ નમો નમો ગઙ્ગાયમુનયોર્મુનિભ્યશ્ચ નમઃ ॥ 20 ॥
(સહ - રક્ષાગ્ંસિ - ય-દ્દેવા-સ્સપ્તદશ - યદદીવ્ય-ન્પઞ્ચદશ - યુષ્ટે ચતુસ્ત્રિગ્ંશ-દ્- વૈશ્વાનરાય ષડ્વિગ્ંશતિ-ર્વાતરશના હ - કુશ્માણ્ડૈ- રજાન્. હ - પઞ્ચ - બ્રહ્મયજ્ઞેન - ગ્રામે - મદ્ધ્યન્દિને - તસ્ય વૈ મેઘ - સ્તસ્ય વૈ દ્વૌ - રિચ્યતે - દુહે હ - કતિધા-ઽવકીર્ણી - ભૂ--ર્ નમઃ પ્રાચ્યૈ વિગ્ંશતિઃ )
(સહ વૈ - મુનિભ્યશ્ચ નમઃ )
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે દ્વિતીયઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥
નમઃ પ્રાચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમો દક્ષિણાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમઃ પ્રતીચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમ ઉદીચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમ ઊર્ધ્વાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમો-ઽધરાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમો-ઽવાન્તરાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમો નમો ગઙ્ગાયમુનયોર્મદ્ધ્યે યે વસન્તિ તે મે પ્રસન્નાત્માનસ્ચિર-ઞ્જીવિતં-વઁર્ધયન્તિ નમો ગઙ્ગાયમુનયોર્મુનિભ્યશ્ચ નમો નમો ગઙ્ગાયમુનયોર્મુનિભ્યશ્ચ નમઃ ॥ 20 ॥
(સહ - રક્ષાગ્ંસિ - ય-દ્દેવા-સ્સપ્તદશ - યદદીવ્ય-ન્પઞ્ચદશ - યુષ્ટે ચતુસ્ત્રિગ્ંશ-દ્- વૈશ્વાનરાય ષડ્વિગ્ંશતિ-ર્વાતરશના હ - કુશ્માણ્ડૈ- રજાન્. હ - પઞ્ચ - બ્રહ્મયજ્ઞેન - ગ્રામે - મદ્ધ્યન્દિને - તસ્ય વૈ મેઘ - સ્તસ્ય વૈ દ્વૌ - રિચ્યતે - દુહે હ - કતિધા-ઽવકીર્ણી - ભૂ--ર્ નમઃ પ્રાચ્યૈ વિગ્ંશતિઃ )
(સહ વૈ - મુનિભ્યશ્ચ નમઃ )
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે દ્વિતીયઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥