కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ ఆరణ్యకే ద్వితీయః ప్రపాఠకః - స్వాధ్యాయబ్రాహ్మణం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
అనువాకం 1
సహ వై దేవానా-ఞ్చాసురాణా-ఞ్చ యజ్ఞౌ ప్రతతావాస్తాం-వఁయగ్గ్ స్వర్గం-లోఁకమేష్యామో వయమేష్యామ ఇతి తే-ఽసురా-స్సన్నహ్య సహసైవాచర-న్బ్రహ్మచర్యేణ తపసైవ దేవాస్తే-ఽసురా అముహ్యగ్గ్స్తే న ప్రాజానగ్గ్స్తే పరాభవన్తే న స్వర్గం-లోఁకమాయన్, ప్రసృతేన వై యజ్ఞేన దేవా-స్స్వర్గం-లోఁకమాయ-న్న ప్రసృతేనాసురా-న్పరా-ఽభావయన్ ,ప్రసృతో హ వై యజ్ఞోపవీతినో యజ్ఞో-ఽప్రసృతో-ఽనుపవీతినో యత్కిఞ్చ బ్రాహ్మణో యజ్ఞోపవీత్యధీతే యజత ఏవ త-త్తస్మా-ద్యజ్ఞోపవీత్యేవాధీయీత యాజయే-ద్యజేత వా యజ్ఞస్య ప్రసృత్యా , అజినం-వాఁసో వా దక్షిణత ఉపవీయ దక్షిణ-మ్బాహుముద్ధరతే-ఽవ ధత్తే సవ్యమితి యజ్ఞోపవీతమేతదేవ విపరీత-మ్ప్రాచీనావీతగ్ం సంవీఁత-మ్మానుషమ్ ॥ 1 ॥
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
అనువాకం 1
సహ వై దేవానా-ఞ్చాసురాణా-ఞ్చ యజ్ఞౌ ప్రతతావాస్తాం-వఁయగ్గ్ స్వర్గం-లోఁకమేష్యామో వయమేష్యామ ఇతి తే-ఽసురా-స్సన్నహ్య సహసైవాచర-న్బ్రహ్మచర్యేణ తపసైవ దేవాస్తే-ఽసురా అముహ్యగ్గ్స్తే న ప్రాజానగ్గ్స్తే పరాభవన్తే న స్వర్గం-లోఁకమాయన్, ప్రసృతేన వై యజ్ఞేన దేవా-స్స్వర్గం-లోఁకమాయ-న్న ప్రసృతేనాసురా-న్పరా-ఽభావయన్ ,ప్రసృతో హ వై యజ్ఞోపవీతినో యజ్ఞో-ఽప్రసృతో-ఽనుపవీతినో యత్కిఞ్చ బ్రాహ్మణో యజ్ఞోపవీత్యధీతే యజత ఏవ త-త్తస్మా-ద్యజ్ఞోపవీత్యేవాధీయీత యాజయే-ద్యజేత వా యజ్ఞస్య ప్రసృత్యా , అజినం-వాఁసో వా దక్షిణత ఉపవీయ దక్షిణ-మ్బాహుముద్ధరతే-ఽవ ధత్తే సవ్యమితి యజ్ఞోపవీతమేతదేవ విపరీత-మ్ప్రాచీనావీతగ్ం సంవీఁత-మ్మానుషమ్ ॥ 1 ॥
అనువాకం 2
రక్షాగ్ంసి హవా పురోనువాకే తపో-ఽగ్రమతిష్ఠన్త తా-న్ప్రజాపతి-ర్వరేణోపామన్త్రయత తాని వరమవృణీతాదిత్యో నో యోద్ధా ఇతి తా-న్ప్రజాపతి-రబ్రవీ-ద్యోధయద్ధ్వమితి తస్మాదుత్తిష్ఠన్తగ్ం హవా తాని రక్షాగ్స్యాదిత్యం-యోఁధయన్తి యావదస్తమన్వగా-త్తాని హ వా ఏతాని రక్షాగ్ంసి గాయత్రియా ఽభిమన్త్రితేనామ్భసా శామ్యన్తి తదు హ వా ఏతే బ్రహ్మవాదినః పూర్వాభిముఖా-స్సన్ధ్యాయా-ఙ్గాయత్రియా-ఽభిమన్త్రితా ఆప ఊర్ధ్వం-విఁక్షిపన్తి తా ఏతా ఆపో వజ్రీభూత్వా తాని రక్షాగ్ంసి
మన్దేహా-ఽరుణే ద్వీపే ప్రక్షిపన్తి య-త్ప్రదక్షిణ-మ్ప్రక్రమన్తి తేన పాప్మానమవ ధూన్వన్త్యుద్యన్తమస్తం-యఁన్తమాదిత్య-మభిద్ధ్యాయన్ కుర్వ-న్బ్రాహ్మణో విద్వాన్-థ్సకల-మ్భద్రమశ్నుతే ఽసావాదిత్యో బ్రహ్మేతి బ్రహ్మైవ స-న్బ్రహ్మాప్యేతి య ఏవం-వేఁద ॥ 2 ॥
రక్షాగ్ంసి హవా పురోనువాకే తపో-ఽగ్రమతిష్ఠన్త తా-న్ప్రజాపతి-ర్వరేణోపామన్త్రయత తాని వరమవృణీతాదిత్యో నో యోద్ధా ఇతి తా-న్ప్రజాపతి-రబ్రవీ-ద్యోధయద్ధ్వమితి తస్మాదుత్తిష్ఠన్తగ్ం హవా తాని రక్షాగ్స్యాదిత్యం-యోఁధయన్తి యావదస్తమన్వగా-త్తాని హ వా ఏతాని రక్షాగ్ంసి గాయత్రియా ఽభిమన్త్రితేనామ్భసా శామ్యన్తి తదు హ వా ఏతే బ్రహ్మవాదినః పూర్వాభిముఖా-స్సన్ధ్యాయా-ఙ్గాయత్రియా-ఽభిమన్త్రితా ఆప ఊర్ధ్వం-విఁక్షిపన్తి తా ఏతా ఆపో వజ్రీభూత్వా తాని రక్షాగ్ంసి
మన్దేహా-ఽరుణే ద్వీపే ప్రక్షిపన్తి య-త్ప్రదక్షిణ-మ్ప్రక్రమన్తి తేన పాప్మానమవ ధూన్వన్త్యుద్యన్తమస్తం-యఁన్తమాదిత్య-మభిద్ధ్యాయన్ కుర్వ-న్బ్రాహ్మణో విద్వాన్-థ్సకల-మ్భద్రమశ్నుతే ఽసావాదిత్యో బ్రహ్మేతి బ్రహ్మైవ స-న్బ్రహ్మాప్యేతి య ఏవం-వేఁద ॥ 2 ॥
అనువాకం 3
య-ద్దేవా దేవహేడనం (దేవహేలనం) దేవాసశ్చకృమా వయమ్ ।
ఆదిత్యాస్తస్మాన్మా ముఞ్చతర్తస్యర్తేన మామిత ॥
దేవా జీవనకామ్యా య-ద్వాచా-ఽనృతమూదిమ ।
తస్మాన్న ఇహ ముఞ్చత విశ్వే దేవా-స్సజోషసః ॥
ఋతేన ద్యావాపృథివీ ఋతేన త్వగ్ం సరస్వతి ।
కృతాన్నః పాహ్యేనసో య-త్కిఞ్చానృతమూదిమ ॥
ఇన్ద్రాగ్నీ మిత్రావరుణౌ సోమో ధాతా బృహస్పతిః ।
తే నో ముఞ్చన్త్వేనసో యదన్యకృతమారిమ ॥
సజాతశగ్ంసాదుత జామిశగ్ం సాజ్జ్యాయస-శ్శగ్ంసాదుత వా కనీయసః ।
అనాధృష్ట-న్దేవకృతం-యఁదేనస్తస్మా-త్త్వమస్మా-ఞ్జాతవేదో ముముగ్ధి ॥
యద్వాచా య-న్మనసా బాహుభ్యా-మూరుభ్యామష్ఠీవద్భ్యా శిశ్నైర్యదనృత-ఞ్చకృమా వయమ్ ।
అగ్నిర్మా తస్మాదేనసా గార్హపత్యః ప్రముఞ్చతు చకృమ యాని దుష్కృతా ॥
యేన త్రితో అర్ణవా-న్నిర్బభూవ యేన సూర్య-న్తమసో నిర్ముమోచ ।
యేనేన్ద్రో విశ్వా అజహాదరాతీస్తేనాహ-ఞ్జ్యోతిషా జ్యోతిరానశాన ఆక్షి ॥
య-త్కుసీదమప్రతీత్త-మ్మయేహ యేన యమస్య నిధినా చరామి ।
ఏతత్తదగ్నే అనృణో భవామి జీవన్నేవ ప్రతి తత్తే దధామి ॥
యన్మయి మాతా గర్భే సతి । ఏనశ్చకార యత్పితా । అగ్నిర్మా తస్మాదేనసః ॥ యదా పిపేష మాతర-మ్పితరమ్ । పుత్రః ప్రముదితో ధయన్న్ । అహిగ్ంసితౌ పితరౌ మయా తత్ । తదగ్నే అనృణో భవామి ॥ యదన్తరిక్ష-మ్పృథివీముత ద్యామ్ । యన్మాతర-మ్పితరం-వాఁ జిహిగ్ంసిమ । అగ్నిర్మా తస్మాదేనసః ॥
యదాశసా నిశసా యత్పరాశసా । యదేనశ్చ కృమా నూతనం-యఁత్పురాణమ్ । అగ్నిర్మా తస్మాదేనసః ॥ అతిక్రామామి దురితం-యఁదేనః । జహామి రిప్ర-మ్పరమే సధస్థే । యత్ర యన్తి సుకృతో నాపి దుష్కృతః । తమారోహామి సుకృతా-న్ను లోకమ్ ॥ త్రితే దేవా అమృజతై-తదేనః । త్రిత ఏతన్మనుష్యేషు మామృజే । తతో మా యది కిఞ్చిదానశే । అగ్నిర్మా తస్మాదేనసః ॥
దివి జాతా అఫ్సు జాతాః । యా జాతా ఓషధీభ్యః । అథో యా అగ్నిజా ఆపః । తా నః శున్ధన్తు శున్ధనీః ॥ యదాపో నక్త-న్దురిత-ఞ్చరామ । యద్వా దివా నూతనం-యఁత్పురాణమ్ । హిరణ్య-వర్ణాస్తత ఉత్పునీత నః ॥ ఇమ-మ్మే వరుణ శ్రుధీ హవమద్యా చ మృడయ । త్వామవస్యురా చకే ॥
తత్త్వా యామి బ్రహ్మణా వన్దమాన-స్తదా శాస్తే యజమానో హవిర్భిః । అహేడమానో వరుణేహ బోద్ధ్యురుశస మా న ఆయుః ప్రమోషీః ॥ త్వ-న్నో అగ్నే వరుణస్య విద్వా-న్దేవస్య హేడో-ఽవ యాసి సీష్ఠాః । యజిష్ఠో వహ్ని తమ-శ్శోశుచానో విశ్వా ద్వేషాసి ప్రముముగ్ధ్యస్మత్ ॥ స త్వన్నో అగ్నే-ఽవమో భవోతీ నేదిష్ఠో అస్యా ఉషసో వ్యుష్టౌ । అవ యక్ష్వ నో వరుణ రరాణో వీహి మృడీక సుహవో న ఏధి ॥ త్వమగ్నే అయా-ఽసి । అయా సన్మనసా హితః । అయా సనఃఅవ్యమూహిషే । అయా నో ధేహి భేషజమ్ । ఇష్టో అగ్నిరాహుతః । స్వాహాకృతః పిపర్తు నః । స్వగా దేవేభ్య ఇద-న్నమః ॥ 3 ॥
య-ద్దేవా దేవహేడనం (దేవహేలనం) దేవాసశ్చకృమా వయమ్ ।
ఆదిత్యాస్తస్మాన్మా ముఞ్చతర్తస్యర్తేన మామిత ॥
దేవా జీవనకామ్యా య-ద్వాచా-ఽనృతమూదిమ ।
తస్మాన్న ఇహ ముఞ్చత విశ్వే దేవా-స్సజోషసః ॥
ఋతేన ద్యావాపృథివీ ఋతేన త్వగ్ం సరస్వతి ।
కృతాన్నః పాహ్యేనసో య-త్కిఞ్చానృతమూదిమ ॥
ఇన్ద్రాగ్నీ మిత్రావరుణౌ సోమో ధాతా బృహస్పతిః ।
తే నో ముఞ్చన్త్వేనసో యదన్యకృతమారిమ ॥
సజాతశగ్ంసాదుత జామిశగ్ం సాజ్జ్యాయస-శ్శగ్ంసాదుత వా కనీయసః ।
అనాధృష్ట-న్దేవకృతం-యఁదేనస్తస్మా-త్త్వమస్మా-ఞ్జాతవేదో ముముగ్ధి ॥
యద్వాచా య-న్మనసా బాహుభ్యా-మూరుభ్యామష్ఠీవద్భ్యా శిశ్నైర్యదనృత-ఞ్చకృమా వయమ్ ।
అగ్నిర్మా తస్మాదేనసా గార్హపత్యః ప్రముఞ్చతు చకృమ యాని దుష్కృతా ॥
యేన త్రితో అర్ణవా-న్నిర్బభూవ యేన సూర్య-న్తమసో నిర్ముమోచ ।
యేనేన్ద్రో విశ్వా అజహాదరాతీస్తేనాహ-ఞ్జ్యోతిషా జ్యోతిరానశాన ఆక్షి ॥
య-త్కుసీదమప్రతీత్త-మ్మయేహ యేన యమస్య నిధినా చరామి ।
ఏతత్తదగ్నే అనృణో భవామి జీవన్నేవ ప్రతి తత్తే దధామి ॥
యన్మయి మాతా గర్భే సతి । ఏనశ్చకార యత్పితా । అగ్నిర్మా తస్మాదేనసః ॥ యదా పిపేష మాతర-మ్పితరమ్ । పుత్రః ప్రముదితో ధయన్న్ । అహిగ్ంసితౌ పితరౌ మయా తత్ । తదగ్నే అనృణో భవామి ॥ యదన్తరిక్ష-మ్పృథివీముత ద్యామ్ । యన్మాతర-మ్పితరం-వాఁ జిహిగ్ంసిమ । అగ్నిర్మా తస్మాదేనసః ॥
యదాశసా నిశసా యత్పరాశసా । యదేనశ్చ కృమా నూతనం-యఁత్పురాణమ్ । అగ్నిర్మా తస్మాదేనసః ॥ అతిక్రామామి దురితం-యఁదేనః । జహామి రిప్ర-మ్పరమే సధస్థే । యత్ర యన్తి సుకృతో నాపి దుష్కృతః । తమారోహామి సుకృతా-న్ను లోకమ్ ॥ త్రితే దేవా అమృజతై-తదేనః । త్రిత ఏతన్మనుష్యేషు మామృజే । తతో మా యది కిఞ్చిదానశే । అగ్నిర్మా తస్మాదేనసః ॥
దివి జాతా అఫ్సు జాతాః । యా జాతా ఓషధీభ్యః । అథో యా అగ్నిజా ఆపః । తా నః శున్ధన్తు శున్ధనీః ॥ యదాపో నక్త-న్దురిత-ఞ్చరామ । యద్వా దివా నూతనం-యఁత్పురాణమ్ । హిరణ్య-వర్ణాస్తత ఉత్పునీత నః ॥ ఇమ-మ్మే వరుణ శ్రుధీ హవమద్యా చ మృడయ । త్వామవస్యురా చకే ॥
తత్త్వా యామి బ్రహ్మణా వన్దమాన-స్తదా శాస్తే యజమానో హవిర్భిః । అహేడమానో వరుణేహ బోద్ధ్యురుశస మా న ఆయుః ప్రమోషీః ॥ త్వ-న్నో అగ్నే వరుణస్య విద్వా-న్దేవస్య హేడో-ఽవ యాసి సీష్ఠాః । యజిష్ఠో వహ్ని తమ-శ్శోశుచానో విశ్వా ద్వేషాసి ప్రముముగ్ధ్యస్మత్ ॥ స త్వన్నో అగ్నే-ఽవమో భవోతీ నేదిష్ఠో అస్యా ఉషసో వ్యుష్టౌ । అవ యక్ష్వ నో వరుణ రరాణో వీహి మృడీక సుహవో న ఏధి ॥ త్వమగ్నే అయా-ఽసి । అయా సన్మనసా హితః । అయా సనఃఅవ్యమూహిషే । అయా నో ధేహి భేషజమ్ । ఇష్టో అగ్నిరాహుతః । స్వాహాకృతః పిపర్తు నః । స్వగా దేవేభ్య ఇద-న్నమః ॥ 3 ॥
(ముముగ్ధి సప్త చ) (అ. 3)
అనువాకం 4
యదదీవ్యన్నృణమహ-మ్బభూవాది-థ్సన్వా సఞ్జగర జనేభ్యః । అగ్నిర్మా తస్మాదిన్ద్రశ్చ సంవిఁదానౌ ప్రముఞ్చతామ్ ॥ యద్ధస్తాభ్యా-ఞ్చకర కిల్బిషాణ్యక్షాణాం-వఁగ్నుముపజిఘ్నమానః ।
ఉగ్రమ్పశ్యా చ రాష్ట్రభృచ్చ తాన్యఫ్సరసా వనుదత్తా-మృణాని ॥ ఉగ్రపంశ్యే రాష్ట్రభృ-త్కిల్బిషాణి యదక్షవృత్తమనుదత్తమేతత్ ।
నేన్న ఋణానృణవ ఇథ్సమానో యమస్య లోకే అధి రజ్జురాయ ॥ అవ తే హేడో వరుణ నమోభిరవ యజ్ఞేభిరీమహే హవిర్భిః । క్షయన్నస్మభ్యమసుర ప్రచేతో రాజన్నేనాగ్ంసి శిశ్రథః కృతాని ॥ ఉదుత్తమం-వఁరుణ పాశమస్మదవా-ఽధమం-విఁమద్ధ్యమగ్గ్ శ్రథాయ । అథా వయమాదిత్య వ్రతే తవా-ఽనాగసో అదితయే స్యామ ॥ ఇమ-మ్మే వరుణ శ్రుధీ హవమద్యా చ మృడయ । త్వామవస్యురా చకే ॥
తత్త్వా యామి బ్రహ్మణా వన్దమాన-స్తదా శాస్తే యజమానో హవిర్భిః । అహేడమానో వరుణేహ బోద్ధ్యురుశస మా న ఆయుః ప్రమోషీః ॥ త్వ-న్నో అగ్నే వరుణస్య విద్వా-న్దేవస్య హేడో-ఽవ యాసి సీష్ఠాః । యజిష్ఠో వహ్ని తమ-శ్శోశుచానో విశ్వా ద్వేషాసి ప్రముముగ్ధ్యస్మత్ ॥ స త్వన్నో అగ్నే-ఽవమో భవోతీ నేదిష్ఠో అస్యా ఉషసో వ్యుష్టౌ । అవ యక్ష్వ నో వరుణ రరాణో వీహి మృడీక సుహవో న ఏధి ॥ సఙ్కుసుకో వికుసుకో నిర్-ఋథో యశ్చ నిస్వనః । తే-ఽ(1)స్మ-ద్యక్ష్మమనాగసో దూరా-ద్దూరమచీచతమ్ ॥ నిర్యక్ష్మమచీచతే కృత్యా-న్నిర్-ఋతి-ఞ్చ । తేన యో-ఽ(1)స్మథ్సమృచ్ఛాతై తమస్మై ప్రసువామసి ॥ దుశ్శగ్ంసానుశగ్ంసాభ్యా-ఙ్ఘణేనానుఘణేన చ । తేనాన్యో-ఽ(1)స్మ-థ్సమృచ్ఛాతై తమస్మై ప్రసువామసి ॥
సంవఁర్చసా పయసా సన్తనూభిరగన్మహి మనసా సగ్ం శివేన । త్వష్టా నో అత్ర విదధాతు రాయో-ఽనుమార్ష్టు తన్వో(1) య-ద్విలిష్టమ్ ॥ 4 ॥
అనువాకం 4
యదదీవ్యన్నృణమహ-మ్బభూవాది-థ్సన్వా సఞ్జగర జనేభ్యః । అగ్నిర్మా తస్మాదిన్ద్రశ్చ సంవిఁదానౌ ప్రముఞ్చతామ్ ॥ యద్ధస్తాభ్యా-ఞ్చకర కిల్బిషాణ్యక్షాణాం-వఁగ్నుముపజిఘ్నమానః ।
ఉగ్రమ్పశ్యా చ రాష్ట్రభృచ్చ తాన్యఫ్సరసా వనుదత్తా-మృణాని ॥ ఉగ్రపంశ్యే రాష్ట్రభృ-త్కిల్బిషాణి యదక్షవృత్తమనుదత్తమేతత్ ।
నేన్న ఋణానృణవ ఇథ్సమానో యమస్య లోకే అధి రజ్జురాయ ॥ అవ తే హేడో వరుణ నమోభిరవ యజ్ఞేభిరీమహే హవిర్భిః । క్షయన్నస్మభ్యమసుర ప్రచేతో రాజన్నేనాగ్ంసి శిశ్రథః కృతాని ॥ ఉదుత్తమం-వఁరుణ పాశమస్మదవా-ఽధమం-విఁమద్ధ్యమగ్గ్ శ్రథాయ । అథా వయమాదిత్య వ్రతే తవా-ఽనాగసో అదితయే స్యామ ॥ ఇమ-మ్మే వరుణ శ్రుధీ హవమద్యా చ మృడయ । త్వామవస్యురా చకే ॥
తత్త్వా యామి బ్రహ్మణా వన్దమాన-స్తదా శాస్తే యజమానో హవిర్భిః । అహేడమానో వరుణేహ బోద్ధ్యురుశస మా న ఆయుః ప్రమోషీః ॥ త్వ-న్నో అగ్నే వరుణస్య విద్వా-న్దేవస్య హేడో-ఽవ యాసి సీష్ఠాః । యజిష్ఠో వహ్ని తమ-శ్శోశుచానో విశ్వా ద్వేషాసి ప్రముముగ్ధ్యస్మత్ ॥ స త్వన్నో అగ్నే-ఽవమో భవోతీ నేదిష్ఠో అస్యా ఉషసో వ్యుష్టౌ । అవ యక్ష్వ నో వరుణ రరాణో వీహి మృడీక సుహవో న ఏధి ॥ సఙ్కుసుకో వికుసుకో నిర్-ఋథో యశ్చ నిస్వనః । తే-ఽ(1)స్మ-ద్యక్ష్మమనాగసో దూరా-ద్దూరమచీచతమ్ ॥ నిర్యక్ష్మమచీచతే కృత్యా-న్నిర్-ఋతి-ఞ్చ । తేన యో-ఽ(1)స్మథ్సమృచ్ఛాతై తమస్మై ప్రసువామసి ॥ దుశ్శగ్ంసానుశగ్ంసాభ్యా-ఙ్ఘణేనానుఘణేన చ । తేనాన్యో-ఽ(1)స్మ-థ్సమృచ్ఛాతై తమస్మై ప్రసువామసి ॥
సంవఁర్చసా పయసా సన్తనూభిరగన్మహి మనసా సగ్ం శివేన । త్వష్టా నో అత్ర విదధాతు రాయో-ఽనుమార్ష్టు తన్వో(1) య-ద్విలిష్టమ్ ॥ 4 ॥
(కృత్యా-న్నిర్-ఋతి-ఞ్చ పఞ్చ చ) (అ. 4)
అనువాకం 5
ఆయుష్టే విశ్వతో దధదయమగ్నిర్వరేణ్యః ।
పునస్తే ప్రాణ ఆయాతి పరా యక్ష్మగ్ం సువామి తే ॥
ఆయుర్దా అగ్నే హవిషో జుషాణో ఘృతప్రతీకో ఘృతయోనిరేధి । ఘృత-మ్పీత్వా మధు చారు గవ్య-మ్పితేవ పుత్రమభి రక్షతాదిమమ్ ॥
ఇమమగ్న ఆయుషే వర్చసే కృధి తిగ్మమోజో వరుణ సగ్ంశిశాధి । మాతేవాస్మా అదితే శర్మ యచ్ఛ విశ్వే దేవా జరదష్టి-ర్యథా-ఽసత్ ॥
అగ్న ఆయూగ్ంషి పవస ఆసువోర్జమిష-ఞ్చ నః ।
ఆరే బాధస్వ దుచ్ఛునామ్ ॥ అగ్నే పవస్వ స్వపా అస్మే వర్చః సువీర్యమ్ । దధ-ద్రయి-మ్మయి పోషమ్ ॥ 5.1అ ॥
అగ్నిర్-ఋషిః పవమానః పాఞ్చజన్యః పురోహితః । తమీమహే మహాగయమ్ ॥ అగ్నే జాతా-న్ప్రణుదా న-స్సపత్నా-న్ప్రత్యజాతాఞ్జాతవేదో నుదస్వ ।
అస్మే దీదిహి సుమనా అహేడఞ్ఛర్మన్తే (అహేలఞ్ఛర్మన్తే) స్యామ త్రివరూథ ఉద్భౌ ॥
సహసా జాతా-న్ప్రణుదా న-స్సపత్నా-న్ప్రత్యజాతాఞ్జాతవేదో నుదస్వ । అధి నో బ్రూహి సుమనస్యమానో వయగ్గ్ స్యామ ప్రణుదా న-స్సపత్నాన్ ॥ అగ్నే యో నో-ఽభితో జనో వృకో వారో జిఘాగ్ంసతి । తాగ్స్త్వం-వృఁత్రహఞ్జహి వస్వస్మభ్యమా భర ॥ అగ్నే యో నో-ఽభిదాసతి సమానో యశ్చ నిష్ట్యః । తం-వఁయగ్ం సమిధ-ఙ్కృత్వా తుభ్యమగ్నే-ఽపిదద్ధ్మసి ॥ 5.1బ్ ॥
యో న-శ్శపాదశపతో యశ్చ న-శ్శపత-శ్శపాత్ ।
ఉషాశ్చ తస్మై నిమ్రుక్చ సర్వ-మ్పాపగ్ం సమూహతామ్ ॥
యో నః సపత్నో యో రణో మర్తో-ఽభిదాసతి దేవాః ।
ఇద్ధ్మస్యేవ ప్రక్షాయతో మా తస్యోచ్ఛేషి కిఞ్చన ॥ యో మాన్ద్వేష్టి జాతవేదో య-ఞ్చాహ-న్ద్వేష్మి యశ్చ మామ్ । సర్వాగ్స్తానగ్నే సన్దహ యాగ్శ్చాహ-న్ద్వేష్మి యే చ మామ్ ॥ యో అస్మభ్యమరాతీయా-ద్యశ్చ నో ద్వేషతే జనః । నిన్దాద్యో అస్మా-న్దిఫ్సాచ్చ సర్వాగ్స్తాన్మష్మషా కురు ॥
సగ్ంశిత-మ్మే బ్రహ్మ సగ్ంశితం-వీఁర్యామ్ (1) బలమ్ । సగ్ంశిత-ఙ్క్షత్ర-మ్మే జిష్ణు యస్యాహమస్మి పురోహితః ॥
ఉదేషా-మ్బాహూ అతిరము-ద్వర్చో అథో బలమ్ ।
క్షిణోమి బ్రహ్మణా-ఽమిత్రానున్నయామి స్వాఁ(2) అహమ్ ॥ పునర్మనః పునరాయుర్మ ఆగా-త్పునశ్చక్షుః పున-శ్శ్రోత్ర-మ్మ ఆగాత్
పునః ప్రాణః పునరాధీత-మ్మ ఆగాత్ ।
వైశ్వానరో మే-ఽదబ్ధస్తనూపా అవబాధతా-న్దురితాని విశ్వా ॥ 5.1చ్ ॥
(పోషం - దద్ధ్మసి - పురోహితశ్చత్వారి చ) (అ. 5)
అనువాకం 6
వైశ్వానరాయ ప్రతివేదయామో యదీనృణగ్ం సఙ్గరో దేవతాసు । స ఏతా-న్పాశా-న్ప్రముచ-న్ప్రవేద స నో ముఞ్చాతు దురితాదవద్యాత్ ॥
వైశ్వానరః పవయాన్నః పవిత్రైర్య-థ్సఙ్గర-మభిధావామ్యాశామ్ । అనాజాన-న్మనసా యాచమానో యదత్రైనో అవ త-థ్సువామి ॥
అమీ యే సుభగే దివి విచృతౌ నామ తారకే ।
ప్రేహామృతస్య యచ్ఛతా-మేత-ద్బద్ధకమోచనమ్ ॥
విజిహీర్ష్వ లోకాన్ కృధి బన్ధా-న్ముఞ్చాసి బద్ధకమ్ । యోనేరివ ప్రచ్యుతో గర్భ-స్సర్వా-న్పథో అనుష్వ ॥
స ప్రజాన-న్ప్రతిగృభ్ణీత విద్వా-న్ప్రజాపతిః ప్రథమజా ఋతస్య । అస్మాభిర్దత్త-ఞ్జరసః పరస్తాదచ్ఛిన్న-న్తన్తుమను సఞ్చరేమ ॥ 6.1అ ॥
తత-న్తన్తుమన్వేకే అను సఞ్చరన్తి యేషా-న్దత్త-మ్పిత్ర్యమాయనవత్ । అబన్ధ్వేకే దదతః ప్రయచ్ఛా-ద్దాతుఞ్చే-చ్ఛక్నవాగ్ం స-స్స్వర్గ ఏషామ్ ॥
ఆరభేథామను సగ్ంరభేథాగ్ం సమాన-మ్పన్థామవథో ఘృతేన । యద్వా-మ్పూర్త-మ్పరివిష్టం-యఁదగ్నౌ తస్మై గోత్రాయేహ జాయాపతీ సగ్ంరభేథామ్ ॥ యదన్తరిక్ష-మ్పృథివీముత ద్యాం-యఁన్మాతర-మ్పితరం-వాఁ జిహిగ్ంసిమ ।
అగ్నిర్మా తస్మాదేనసో గార్హపత్య ఉన్నో నేష-ద్దురితా యాని చకృమ ॥ భూమిర్మాతా-ఽదితిర్నో జనిత్ర-మ్భ్రాతాన్తరిక్ష-మభిశస్త ఏనః ।
ద్యౌర్నః పితా పితృయాచ్ఛ-మ్భవాసి జామి మిత్వా మా వివిథ్సి లోకాత్ ॥ యత్ర సుహార్దః సుకృతో మదన్తే విహాయ రోగ-న్తన్వా(1)గ్గ్ స్వాయామ్ ।
అశ్లోణాఙ్గైరహ్రుతా-స్స్వర్గే తత్ర పశ్యేమ పితర-ఞ్చ పుత్రమ్ ॥ యదన్నమద్మ్యనృతేన దేవా దాస్యన్నదాస్యన్నుత వా కరిష్యన్న్ ।
య-ద్దేవానా-ఞ్చక్షుష్యాగో అస్తి యదేవ కిఞ్చ ప్రతిజగ్రాహమగ్నిర్మా తస్మాదనృణ-ఙ్కృణోతు ॥
యదన్నమద్మి బహుధా విరూపం-వాఁసో హిరణ్యముత గామజామవిమ్ ।
య-ద్దేవానా-ఞ్చక్షుష్యాగో అస్తి యదేవ కిఞ్చ ప్రతిజగ్రాహమగ్నిర్మా తస్మాదనృణ-ఙ్కృణోతు ॥
యన్మయా మనసా వాచా కృతమేనః కదాచన ।
సర్వస్మా-న్మేడితో (మేలతా) మోగ్ధి త్వగ్ం హి
వేత్థ యథాతథమ్ ॥ 6.1బ్ ॥
(చరేమ - పుత్రగ్ం షట్చ) (అ. 6)
అనువాకం 7
వాతరశనా హ వా ఋషయ-శ్శ్రమణా ఊర్ధ్వమన్థినో బభూవుస్తా-నృషయో-ఽర్థ-మాయగ్గ్స్తే నిలాయ-మచరగ్గ్స్తే-ఽనుప్రవిశుః కూశ్మాణ్డాని తాగ్-స్తేష్వన్వవిన్ద-ఞ్ఛ్రద్ధయా చ తపసా చ , తానృషయో-ఽబ్రువన్ కథా నిలాయ-ఞ్చరథేతి త ఋషీనబ్రువన్నమో వో-ఽస్తు భగవన్తో-ఽస్మి-న్ధామ్ని కేన వ-స్సపర్యామేతి తానృషయో-ఽబ్రువ-న్పవిత్ర-న్నో బ్రూత యేనారేపసః స్యామేతి త ఏతాని సూక్తాన్యపశ్యన్. ,
య-ద్దేవా దేవహేడనం (దేవహేలనం) ఁయదదీవ్యన్నృణమహ-మ్బభూవాయుష్టే విశ్వతో
దధదిత్యేతైరాజ్య-ఞ్జుహుత వైశ్వానరాయ ప్రతివేదయామ ఇత్యుపతిష్ఠత యదర్వాచీనమేనో భ్రూణహత్యాయాస్తస్మా-న్మోక్ష్యద్ధ్వ ఇతి ,త ఏతైరజుహవుస్తే-ఽరేపసో-ఽభవన్ కర్మాదిష్వేతై-ర్జుహుయా-త్పూతో దేవలోకా-న్థ్సమశ్నుతే ॥ 7 ॥
అనువాకం 5
ఆయుష్టే విశ్వతో దధదయమగ్నిర్వరేణ్యః ।
పునస్తే ప్రాణ ఆయాతి పరా యక్ష్మగ్ం సువామి తే ॥
ఆయుర్దా అగ్నే హవిషో జుషాణో ఘృతప్రతీకో ఘృతయోనిరేధి । ఘృత-మ్పీత్వా మధు చారు గవ్య-మ్పితేవ పుత్రమభి రక్షతాదిమమ్ ॥
ఇమమగ్న ఆయుషే వర్చసే కృధి తిగ్మమోజో వరుణ సగ్ంశిశాధి । మాతేవాస్మా అదితే శర్మ యచ్ఛ విశ్వే దేవా జరదష్టి-ర్యథా-ఽసత్ ॥
అగ్న ఆయూగ్ంషి పవస ఆసువోర్జమిష-ఞ్చ నః ।
ఆరే బాధస్వ దుచ్ఛునామ్ ॥ అగ్నే పవస్వ స్వపా అస్మే వర్చః సువీర్యమ్ । దధ-ద్రయి-మ్మయి పోషమ్ ॥ 5.1అ ॥
అగ్నిర్-ఋషిః పవమానః పాఞ్చజన్యః పురోహితః । తమీమహే మహాగయమ్ ॥ అగ్నే జాతా-న్ప్రణుదా న-స్సపత్నా-న్ప్రత్యజాతాఞ్జాతవేదో నుదస్వ ।
అస్మే దీదిహి సుమనా అహేడఞ్ఛర్మన్తే (అహేలఞ్ఛర్మన్తే) స్యామ త్రివరూథ ఉద్భౌ ॥
సహసా జాతా-న్ప్రణుదా న-స్సపత్నా-న్ప్రత్యజాతాఞ్జాతవేదో నుదస్వ । అధి నో బ్రూహి సుమనస్యమానో వయగ్గ్ స్యామ ప్రణుదా న-స్సపత్నాన్ ॥ అగ్నే యో నో-ఽభితో జనో వృకో వారో జిఘాగ్ంసతి । తాగ్స్త్వం-వృఁత్రహఞ్జహి వస్వస్మభ్యమా భర ॥ అగ్నే యో నో-ఽభిదాసతి సమానో యశ్చ నిష్ట్యః । తం-వఁయగ్ం సమిధ-ఙ్కృత్వా తుభ్యమగ్నే-ఽపిదద్ధ్మసి ॥ 5.1బ్ ॥
యో న-శ్శపాదశపతో యశ్చ న-శ్శపత-శ్శపాత్ ।
ఉషాశ్చ తస్మై నిమ్రుక్చ సర్వ-మ్పాపగ్ం సమూహతామ్ ॥
యో నః సపత్నో యో రణో మర్తో-ఽభిదాసతి దేవాః ।
ఇద్ధ్మస్యేవ ప్రక్షాయతో మా తస్యోచ్ఛేషి కిఞ్చన ॥ యో మాన్ద్వేష్టి జాతవేదో య-ఞ్చాహ-న్ద్వేష్మి యశ్చ మామ్ । సర్వాగ్స్తానగ్నే సన్దహ యాగ్శ్చాహ-న్ద్వేష్మి యే చ మామ్ ॥ యో అస్మభ్యమరాతీయా-ద్యశ్చ నో ద్వేషతే జనః । నిన్దాద్యో అస్మా-న్దిఫ్సాచ్చ సర్వాగ్స్తాన్మష్మషా కురు ॥
సగ్ంశిత-మ్మే బ్రహ్మ సగ్ంశితం-వీఁర్యామ్ (1) బలమ్ । సగ్ంశిత-ఙ్క్షత్ర-మ్మే జిష్ణు యస్యాహమస్మి పురోహితః ॥
ఉదేషా-మ్బాహూ అతిరము-ద్వర్చో అథో బలమ్ ।
క్షిణోమి బ్రహ్మణా-ఽమిత్రానున్నయామి స్వాఁ(2) అహమ్ ॥ పునర్మనః పునరాయుర్మ ఆగా-త్పునశ్చక్షుః పున-శ్శ్రోత్ర-మ్మ ఆగాత్
పునః ప్రాణః పునరాధీత-మ్మ ఆగాత్ ।
వైశ్వానరో మే-ఽదబ్ధస్తనూపా అవబాధతా-న్దురితాని విశ్వా ॥ 5.1చ్ ॥
(పోషం - దద్ధ్మసి - పురోహితశ్చత్వారి చ) (అ. 5)
అనువాకం 6
వైశ్వానరాయ ప్రతివేదయామో యదీనృణగ్ం సఙ్గరో దేవతాసు । స ఏతా-న్పాశా-న్ప్రముచ-న్ప్రవేద స నో ముఞ్చాతు దురితాదవద్యాత్ ॥
వైశ్వానరః పవయాన్నః పవిత్రైర్య-థ్సఙ్గర-మభిధావామ్యాశామ్ । అనాజాన-న్మనసా యాచమానో యదత్రైనో అవ త-థ్సువామి ॥
అమీ యే సుభగే దివి విచృతౌ నామ తారకే ।
ప్రేహామృతస్య యచ్ఛతా-మేత-ద్బద్ధకమోచనమ్ ॥
విజిహీర్ష్వ లోకాన్ కృధి బన్ధా-న్ముఞ్చాసి బద్ధకమ్ । యోనేరివ ప్రచ్యుతో గర్భ-స్సర్వా-న్పథో అనుష్వ ॥
స ప్రజాన-న్ప్రతిగృభ్ణీత విద్వా-న్ప్రజాపతిః ప్రథమజా ఋతస్య । అస్మాభిర్దత్త-ఞ్జరసః పరస్తాదచ్ఛిన్న-న్తన్తుమను సఞ్చరేమ ॥ 6.1అ ॥
తత-న్తన్తుమన్వేకే అను సఞ్చరన్తి యేషా-న్దత్త-మ్పిత్ర్యమాయనవత్ । అబన్ధ్వేకే దదతః ప్రయచ్ఛా-ద్దాతుఞ్చే-చ్ఛక్నవాగ్ం స-స్స్వర్గ ఏషామ్ ॥
ఆరభేథామను సగ్ంరభేథాగ్ం సమాన-మ్పన్థామవథో ఘృతేన । యద్వా-మ్పూర్త-మ్పరివిష్టం-యఁదగ్నౌ తస్మై గోత్రాయేహ జాయాపతీ సగ్ంరభేథామ్ ॥ యదన్తరిక్ష-మ్పృథివీముత ద్యాం-యఁన్మాతర-మ్పితరం-వాఁ జిహిగ్ంసిమ ।
అగ్నిర్మా తస్మాదేనసో గార్హపత్య ఉన్నో నేష-ద్దురితా యాని చకృమ ॥ భూమిర్మాతా-ఽదితిర్నో జనిత్ర-మ్భ్రాతాన్తరిక్ష-మభిశస్త ఏనః ।
ద్యౌర్నః పితా పితృయాచ్ఛ-మ్భవాసి జామి మిత్వా మా వివిథ్సి లోకాత్ ॥ యత్ర సుహార్దః సుకృతో మదన్తే విహాయ రోగ-న్తన్వా(1)గ్గ్ స్వాయామ్ ।
అశ్లోణాఙ్గైరహ్రుతా-స్స్వర్గే తత్ర పశ్యేమ పితర-ఞ్చ పుత్రమ్ ॥ యదన్నమద్మ్యనృతేన దేవా దాస్యన్నదాస్యన్నుత వా కరిష్యన్న్ ।
య-ద్దేవానా-ఞ్చక్షుష్యాగో అస్తి యదేవ కిఞ్చ ప్రతిజగ్రాహమగ్నిర్మా తస్మాదనృణ-ఙ్కృణోతు ॥
యదన్నమద్మి బహుధా విరూపం-వాఁసో హిరణ్యముత గామజామవిమ్ ।
య-ద్దేవానా-ఞ్చక్షుష్యాగో అస్తి యదేవ కిఞ్చ ప్రతిజగ్రాహమగ్నిర్మా తస్మాదనృణ-ఙ్కృణోతు ॥
యన్మయా మనసా వాచా కృతమేనః కదాచన ।
సర్వస్మా-న్మేడితో (మేలతా) మోగ్ధి త్వగ్ం హి
వేత్థ యథాతథమ్ ॥ 6.1బ్ ॥
(చరేమ - పుత్రగ్ం షట్చ) (అ. 6)
అనువాకం 7
వాతరశనా హ వా ఋషయ-శ్శ్రమణా ఊర్ధ్వమన్థినో బభూవుస్తా-నృషయో-ఽర్థ-మాయగ్గ్స్తే నిలాయ-మచరగ్గ్స్తే-ఽనుప్రవిశుః కూశ్మాణ్డాని తాగ్-స్తేష్వన్వవిన్ద-ఞ్ఛ్రద్ధయా చ తపసా చ , తానృషయో-ఽబ్రువన్ కథా నిలాయ-ఞ్చరథేతి త ఋషీనబ్రువన్నమో వో-ఽస్తు భగవన్తో-ఽస్మి-న్ధామ్ని కేన వ-స్సపర్యామేతి తానృషయో-ఽబ్రువ-న్పవిత్ర-న్నో బ్రూత యేనారేపసః స్యామేతి త ఏతాని సూక్తాన్యపశ్యన్. ,
య-ద్దేవా దేవహేడనం (దేవహేలనం) ఁయదదీవ్యన్నృణమహ-మ్బభూవాయుష్టే విశ్వతో
దధదిత్యేతైరాజ్య-ఞ్జుహుత వైశ్వానరాయ ప్రతివేదయామ ఇత్యుపతిష్ఠత యదర్వాచీనమేనో భ్రూణహత్యాయాస్తస్మా-న్మోక్ష్యద్ధ్వ ఇతి ,త ఏతైరజుహవుస్తే-ఽరేపసో-ఽభవన్ కర్మాదిష్వేతై-ర్జుహుయా-త్పూతో దేవలోకా-న్థ్సమశ్నుతే ॥ 7 ॥
అనువాకం 8
కూశ్మాణ్డై-ర్జుహుయా-ద్యో-ఽపూత ఇవ మన్యేత యథా స్తేనో యథా భ్రూణహైవమేష భవతి యో-ఽయోనౌ రేతః సిఞ్చతి, యదర్వాచీనమేనో భ్రూణహత్యాయాస్తస్మా-న్ముచ్యతే యావదేనో దీక్షాముపైతి దీక్షిత ఏతై-స్సతతి జుహోతి సంవఁథ్సర-న్దీక్షితో భవతి సంవఁథ్సరాదేవాత్మాన-మ్పునీతే మాస-న్దీక్షితో భవతి యో మాస-స్స సంవఁథ్సర-స్సంవఁథ్సరాదేవాత్మాన-మ్పునీతే చతుర్విగ్ంశతిగ్ం రాత్రీర్దీక్షితో భవతి చతుర్విగ్ంశతి-రర్ధమాసా-స్సంవఁథ్సర-స్సంవఁథ్సరాదేవాత్మాన-మ్పునీతే ద్వాదశ రాత్రీర్దీక్షితో భవతి ద్వాదశ మాసా-స్సంవఁథ్సర-స్సంవఁథ్సరాదేవాత్మాన-మ్పునీతే షడ్రాత్రీర్దీక్షితో భవతి షడ్వా ఋతవః సంవఁథ్సర-స్సంవఁథ్సరాదేవాత్మాన-మ్పునీతే తిస్రో రాత్రీ-ర్దీక్షితో భవతి త్రిపదా గాయత్రీ గాయత్రియా ఏవాత్మాన-మ్పునీతే న మాగ్ంసమశ్ఞీయాన్న స్త్రియముపేయాన్నోపర్యాసీత జుగుఫ్సేతానృతాత్పయో బ్రాహ్మణస్య వ్రతం-యఁవాగూ రాజన్యస్యామిక్షా వైశ్యస్యాథో సౌమ్యే-ఽప్యద్ధ్వర ఏతద్వ్రత-మ్బ్రూయా-ద్యది మన్యే-తోపదస్యామీత్యోదన-న్ధానా-స్సక్తూ-ఙ్ఘృతమిత్యనువ్రతయేదాత్మనో-ఽనుపదాసాయ ॥ 8 ॥
కూశ్మాణ్డై-ర్జుహుయా-ద్యో-ఽపూత ఇవ మన్యేత యథా స్తేనో యథా భ్రూణహైవమేష భవతి యో-ఽయోనౌ రేతః సిఞ్చతి, యదర్వాచీనమేనో భ్రూణహత్యాయాస్తస్మా-న్ముచ్యతే యావదేనో దీక్షాముపైతి దీక్షిత ఏతై-స్సతతి జుహోతి సంవఁథ్సర-న్దీక్షితో భవతి సంవఁథ్సరాదేవాత్మాన-మ్పునీతే మాస-న్దీక్షితో భవతి యో మాస-స్స సంవఁథ్సర-స్సంవఁథ్సరాదేవాత్మాన-మ్పునీతే చతుర్విగ్ంశతిగ్ం రాత్రీర్దీక్షితో భవతి చతుర్విగ్ంశతి-రర్ధమాసా-స్సంవఁథ్సర-స్సంవఁథ్సరాదేవాత్మాన-మ్పునీతే ద్వాదశ రాత్రీర్దీక్షితో భవతి ద్వాదశ మాసా-స్సంవఁథ్సర-స్సంవఁథ్సరాదేవాత్మాన-మ్పునీతే షడ్రాత్రీర్దీక్షితో భవతి షడ్వా ఋతవః సంవఁథ్సర-స్సంవఁథ్సరాదేవాత్మాన-మ్పునీతే తిస్రో రాత్రీ-ర్దీక్షితో భవతి త్రిపదా గాయత్రీ గాయత్రియా ఏవాత్మాన-మ్పునీతే న మాగ్ంసమశ్ఞీయాన్న స్త్రియముపేయాన్నోపర్యాసీత జుగుఫ్సేతానృతాత్పయో బ్రాహ్మణస్య వ్రతం-యఁవాగూ రాజన్యస్యామిక్షా వైశ్యస్యాథో సౌమ్యే-ఽప్యద్ధ్వర ఏతద్వ్రత-మ్బ్రూయా-ద్యది మన్యే-తోపదస్యామీత్యోదన-న్ధానా-స్సక్తూ-ఙ్ఘృతమిత్యనువ్రతయేదాత్మనో-ఽనుపదాసాయ ॥ 8 ॥
అనువాకం 9
అజాన్. హ వై పృశ్ఞీగ్స్తపస్యమానా-న్బ్రహ్మ స్వయమ్భ్వభ్యానర్షత్త ఋషయో-ఽభవ-న్తదృషీణా-మృషిత్వ-న్తా-న్దేవతాముపాతిష్ఠన్త యజ్ఞకామాస్త ఏత-మ్బ్రహ్మయజ్ఞ-మపశ్యన్-తమా-ఽహరన్-తేనాయజన్త యదృచో-ఽద్ధ్యగీషత తాః పయ ఆహుతయో దేవానామభవన్. య-ద్యజూగ్ంషి ఘృతాహుతయో య-థ్సామాని సోమాహుతయో యదథర్వాఙ్గిరసో మద్ధ్వాహుతయో యద్బ్రాహ్మణానీతిహాసాన్-పురాణాని కల్పా-న్గాథా నారాశగ్ంసీర్మేదాహుతయో దేవానా-మభవన్తాభిః, క్షుధ-మ్పాప్మాన-మపాఘ్న-న్నపహతపాప్మానో దేవా-స్స్వర్గం-లోఁకమాయ-న్బ్రహ్మణ-స్సాయుజ్య-మృషయో-ఽగచ్ఛన్న్ ॥ 9 ॥
అజాన్. హ వై పృశ్ఞీగ్స్తపస్యమానా-న్బ్రహ్మ స్వయమ్భ్వభ్యానర్షత్త ఋషయో-ఽభవ-న్తదృషీణా-మృషిత్వ-న్తా-న్దేవతాముపాతిష్ఠన్త యజ్ఞకామాస్త ఏత-మ్బ్రహ్మయజ్ఞ-మపశ్యన్-తమా-ఽహరన్-తేనాయజన్త యదృచో-ఽద్ధ్యగీషత తాః పయ ఆహుతయో దేవానామభవన్. య-ద్యజూగ్ంషి ఘృతాహుతయో య-థ్సామాని సోమాహుతయో యదథర్వాఙ్గిరసో మద్ధ్వాహుతయో యద్బ్రాహ్మణానీతిహాసాన్-పురాణాని కల్పా-న్గాథా నారాశగ్ంసీర్మేదాహుతయో దేవానా-మభవన్తాభిః, క్షుధ-మ్పాప్మాన-మపాఘ్న-న్నపహతపాప్మానో దేవా-స్స్వర్గం-లోఁకమాయ-న్బ్రహ్మణ-స్సాయుజ్య-మృషయో-ఽగచ్ఛన్న్ ॥ 9 ॥
అనువాకం 10
పఞ్చ వా ఏతే మహాయజ్ఞా-స్సతతి ప్రతాయన్తే సతతి సన్తిష్ఠన్తే దేవయజ్ఞః పితృయజ్ఞో భూతయజ్ఞో మనుష్యయజ్ఞో బ్రహ్మయజ్ఞ ఇతి యదగ్నౌ జుహోత్యపి సమిధ-న్త-ద్దేవయజ్ఞ-స్సన్తిష్ఠతే య-త్పితృభ్యః స్వధా కరోత్యప్యపస్త-త్పితృయజ్ఞ-స్సన్తిష్ఠతేయ-ద్భూతేభ్యో బలిగ్ం హరతి త-ద్భూతయజ్ఞ-స్సన్తిష్ఠతే యద్బ్రాహ్మణేభ్యో-ఽన్న-న్దదాతి తన్మనుష్యయజ్ఞ-స్సన్తిష్ఠతే యథ్స్వాద్ధ్యాయ-మధీయీ-తైకామప్యృచం-యఁజుః-సామ వా తద్బ్రహ్మయజ్ఞ-స్సన్తిష్ఠతే యదృచో-ఽధీతే పయసః కూల్యా అస్య పితౄ-న్థ్స్వధా అభివహన్తి య-ద్యజూగ్ంషి ఘృతస్య కూల్యా య-థ్సామాని సోమ ఏభ్యః పవతే యదథర్వాఙ్గిరసో మధోః కూల్యా యద్బ్రాహ్మణా-నీతిహాసాన్-పురాణాని కల్పా-న్గాథా నారాశగ్ంసీ-ర్మేదసః కూల్యా అస్య పితౄన్-థ్స్వధా అభివహన్తి యదృచో-ఽధీతే పయ ఆహుతిభిరేవ త-ద్దేవాగ్స్తర్పయతి య-ద్యజూగ్ంషి ఘృతాహుతిభిర్య-థ్సామాని సోమాహుతిభి-ర్యదథర్వాఙ్గిరసో మద్ధ్వాహుతిభి-ర్యద్బ్రాహ్మణా-నీతిహాసాన్-పురాణాని కల్పా-న్గాథా నారాశగ్ంసీ-ర్మేదాహుతిభిరేవ త-ద్దేవాగ్స్తర్పయతి త ఏన-న్తృప్తా ఆయుషా తేజసా వర్చసా శ్రియా యశసా బ్రహ్మవర్చసేనాన్నాద్యేన చ తర్పయన్తి ॥ 10 ॥
పఞ్చ వా ఏతే మహాయజ్ఞా-స్సతతి ప్రతాయన్తే సతతి సన్తిష్ఠన్తే దేవయజ్ఞః పితృయజ్ఞో భూతయజ్ఞో మనుష్యయజ్ఞో బ్రహ్మయజ్ఞ ఇతి యదగ్నౌ జుహోత్యపి సమిధ-న్త-ద్దేవయజ్ఞ-స్సన్తిష్ఠతే య-త్పితృభ్యః స్వధా కరోత్యప్యపస్త-త్పితృయజ్ఞ-స్సన్తిష్ఠతేయ-ద్భూతేభ్యో బలిగ్ం హరతి త-ద్భూతయజ్ఞ-స్సన్తిష్ఠతే యద్బ్రాహ్మణేభ్యో-ఽన్న-న్దదాతి తన్మనుష్యయజ్ఞ-స్సన్తిష్ఠతే యథ్స్వాద్ధ్యాయ-మధీయీ-తైకామప్యృచం-యఁజుః-సామ వా తద్బ్రహ్మయజ్ఞ-స్సన్తిష్ఠతే యదృచో-ఽధీతే పయసః కూల్యా అస్య పితౄ-న్థ్స్వధా అభివహన్తి య-ద్యజూగ్ంషి ఘృతస్య కూల్యా య-థ్సామాని సోమ ఏభ్యః పవతే యదథర్వాఙ్గిరసో మధోః కూల్యా యద్బ్రాహ్మణా-నీతిహాసాన్-పురాణాని కల్పా-న్గాథా నారాశగ్ంసీ-ర్మేదసః కూల్యా అస్య పితౄన్-థ్స్వధా అభివహన్తి యదృచో-ఽధీతే పయ ఆహుతిభిరేవ త-ద్దేవాగ్స్తర్పయతి య-ద్యజూగ్ంషి ఘృతాహుతిభిర్య-థ్సామాని సోమాహుతిభి-ర్యదథర్వాఙ్గిరసో మద్ధ్వాహుతిభి-ర్యద్బ్రాహ్మణా-నీతిహాసాన్-పురాణాని కల్పా-న్గాథా నారాశగ్ంసీ-ర్మేదాహుతిభిరేవ త-ద్దేవాగ్స్తర్పయతి త ఏన-న్తృప్తా ఆయుషా తేజసా వర్చసా శ్రియా యశసా బ్రహ్మవర్చసేనాన్నాద్యేన చ తర్పయన్తి ॥ 10 ॥
అనువాకం 11
బ్రహ్మయజ్ఞేన యక్ష్యమాణః ప్రాచ్యా-న్దిశి గ్రామాదఛదిర్దర్శ ఉదీచ్యా-మ్ప్రాగుదీచ్యాం-వోఁదిత ఆదిత్యే దక్షిణత ఉపవీయోపవిశ్య హస్తావవనిజ్య త్రిరాచామేద్ద్విః పరిమృజ్య సకృదుపస్పృశ్య శిరశ్చక్షుషీ నాసికే శ్రోత్రే హృదయమాలభ్య య-త్త్రిరాచామతి తేన ఋచః ప్రీణాతి యద్ద్విః పరిమృజతి తేన యజూగ్ంషి య-థ్సకృదుపస్పృశతి తేన సామాని (య-థ్సవ్య-మ్పాణి-మ్పాదౌ ప్రోక్షతి) యచ్ఛిరశ్చక్షుషీ నాసికే శ్రోత్రే హృదయమాలభతే తేనాథర్వాఙ్గిరసో బ్రాహ్మణా-నీతిహాసా-న్పురాణాని కల్పా-న్గాథా నారాశగ్ంసీః ప్రీణాతి దర్భాణా-మ్మహదుపస్తీర్యోపస్థ-ఙ్కృత్వా ప్రాంఆసీన-స్స్వాద్ధ్యాయమధీయీతాపాం-వాఁ ఏష ఓషధీనాగ్ం రసో య-ద్దర్భా-స్సరసమెవ బ్రహ్మ కురుతే దక్షిణోత్తరౌ పాణీ (పాదౌ) కృత్వా సపవిత్రావోమితి ప్రతిపద్యత ఏతద్వై యజుస్త్రయీం-విఁద్యా-మ్ప్రత్యేషా వాగేతత్పరమమక్షర-న్తదేతదృచా-ఽభ్యుక్తమృచో అక్షరే పరమే వ్యోమన్. యస్మి-న్దేవా అధి విశ్వే నిషేదుర్యస్తన్న వేద కిమృచా కరిష్యతి య ఇత్తద్విదుస్త ఇమే సమాసత ఇతి త్రీనేవ ప్రాయుఙ్క్త భూర్భువస్స్వరిత్యాహైతద్వై వాచ-స్సత్యం-యఁదేవ వాచ-స్సత్య-న్త-త్ప్రాయుఙ్క్తాథ సావిత్రీ-ఙ్గాయత్రీ-న్త్రిరన్వాహ పచ్ఛో-ఽర్ధర్చశో-ఽనవానగ్ం సవితా శ్రియః ప్రసవితా శ్రియమేవాప్నోత్ యథో ప్రజ్ఞాతయైవ ప్రతిపదా ఛన్దాగ్ంసి ప్రతిపద్యతే ॥ 11 ॥
బ్రహ్మయజ్ఞేన యక్ష్యమాణః ప్రాచ్యా-న్దిశి గ్రామాదఛదిర్దర్శ ఉదీచ్యా-మ్ప్రాగుదీచ్యాం-వోఁదిత ఆదిత్యే దక్షిణత ఉపవీయోపవిశ్య హస్తావవనిజ్య త్రిరాచామేద్ద్విః పరిమృజ్య సకృదుపస్పృశ్య శిరశ్చక్షుషీ నాసికే శ్రోత్రే హృదయమాలభ్య య-త్త్రిరాచామతి తేన ఋచః ప్రీణాతి యద్ద్విః పరిమృజతి తేన యజూగ్ంషి య-థ్సకృదుపస్పృశతి తేన సామాని (య-థ్సవ్య-మ్పాణి-మ్పాదౌ ప్రోక్షతి) యచ్ఛిరశ్చక్షుషీ నాసికే శ్రోత్రే హృదయమాలభతే తేనాథర్వాఙ్గిరసో బ్రాహ్మణా-నీతిహాసా-న్పురాణాని కల్పా-న్గాథా నారాశగ్ంసీః ప్రీణాతి దర్భాణా-మ్మహదుపస్తీర్యోపస్థ-ఙ్కృత్వా ప్రాంఆసీన-స్స్వాద్ధ్యాయమధీయీతాపాం-వాఁ ఏష ఓషధీనాగ్ం రసో య-ద్దర్భా-స్సరసమెవ బ్రహ్మ కురుతే దక్షిణోత్తరౌ పాణీ (పాదౌ) కృత్వా సపవిత్రావోమితి ప్రతిపద్యత ఏతద్వై యజుస్త్రయీం-విఁద్యా-మ్ప్రత్యేషా వాగేతత్పరమమక్షర-న్తదేతదృచా-ఽభ్యుక్తమృచో అక్షరే పరమే వ్యోమన్. యస్మి-న్దేవా అధి విశ్వే నిషేదుర్యస్తన్న వేద కిమృచా కరిష్యతి య ఇత్తద్విదుస్త ఇమే సమాసత ఇతి త్రీనేవ ప్రాయుఙ్క్త భూర్భువస్స్వరిత్యాహైతద్వై వాచ-స్సత్యం-యఁదేవ వాచ-స్సత్య-న్త-త్ప్రాయుఙ్క్తాథ సావిత్రీ-ఙ్గాయత్రీ-న్త్రిరన్వాహ పచ్ఛో-ఽర్ధర్చశో-ఽనవానగ్ం సవితా శ్రియః ప్రసవితా శ్రియమేవాప్నోత్ యథో ప్రజ్ఞాతయైవ ప్రతిపదా ఛన్దాగ్ంసి ప్రతిపద్యతే ॥ 11 ॥
అనువాకం 12
గ్రామే మనసా స్వాద్ధ్యాయమధీయీత దివా నక్తం-వేఁతి హ స్మాహ శౌచ ఆహ్నేయ ఉతారణ్యే-ఽబల ఉత వాచోత తిష్ఠన్నుత వ్రజన్నుతాసీన ఉత శయానో-ఽధీయీతైవ స్వాద్ధ్యాయ-న్తపస్వీ పుణ్యో భవతి య ఏవం-విఁద్వాన్-థ్స్వాద్ధ్యాయమధీతే నమో బ్రహ్మణే నమో అస్త్వగ్నయే నమః పృథివ్యై నమ ఓషధీభ్యః ।
నమో వాచే నమో వాచస్పతయే నమో విష్ణవే బృహతే కరోమి ॥ 12 ॥
గ్రామే మనసా స్వాద్ధ్యాయమధీయీత దివా నక్తం-వేఁతి హ స్మాహ శౌచ ఆహ్నేయ ఉతారణ్యే-ఽబల ఉత వాచోత తిష్ఠన్నుత వ్రజన్నుతాసీన ఉత శయానో-ఽధీయీతైవ స్వాద్ధ్యాయ-న్తపస్వీ పుణ్యో భవతి య ఏవం-విఁద్వాన్-థ్స్వాద్ధ్యాయమధీతే నమో బ్రహ్మణే నమో అస్త్వగ్నయే నమః పృథివ్యై నమ ఓషధీభ్యః ।
నమో వాచే నమో వాచస్పతయే నమో విష్ణవే బృహతే కరోమి ॥ 12 ॥
అనువాకం 13
మద్ధ్యన్దినే ప్రబలమధీయీతాసౌ ఖలు వావైష ఆదిత్యో యద్బ్రాహ్మణస్తస్మాత్తర్హి తేక్ష్ణిష్ఠ-న్తపతి తదేషా-ఽభ్యుక్తా ॥
చిత్ర-న్దేవానాముదగాదనీక-ఞ్చక్షుర్మిత్రస్య వరుణస్యాగ్నేః ।
ఆ-ఽప్రా ద్యావాపృథివీ అన్తరిక్షగ్ం సూర్య ఆత్మా జగతస్తస్థుషశ్చేతి స వా ఏష యజ్ఞ-స్సద్యః ప్రతాయతే సద్య-స్సన్తిష్ఠతే తస్య ప్రాఖ్సాయమవభృథో నమో బ్రహ్మణ ఇతి పరిధానీయా-న్త్రిరన్వాహాప ఉపస్పృశ్య గృహానేతి తతో యత్కిఞ్చ దదాతి సా దక్షిణా ॥ 13 ॥
మద్ధ్యన్దినే ప్రబలమధీయీతాసౌ ఖలు వావైష ఆదిత్యో యద్బ్రాహ్మణస్తస్మాత్తర్హి తేక్ష్ణిష్ఠ-న్తపతి తదేషా-ఽభ్యుక్తా ॥
చిత్ర-న్దేవానాముదగాదనీక-ఞ్చక్షుర్మిత్రస్య వరుణస్యాగ్నేః ।
ఆ-ఽప్రా ద్యావాపృథివీ అన్తరిక్షగ్ం సూర్య ఆత్మా జగతస్తస్థుషశ్చేతి స వా ఏష యజ్ఞ-స్సద్యః ప్రతాయతే సద్య-స్సన్తిష్ఠతే తస్య ప్రాఖ్సాయమవభృథో నమో బ్రహ్మణ ఇతి పరిధానీయా-న్త్రిరన్వాహాప ఉపస్పృశ్య గృహానేతి తతో యత్కిఞ్చ దదాతి సా దక్షిణా ॥ 13 ॥
అనువాకం 14
తస్య వా ఏతస్య యజ్ఞస్య మేఘో హవిర్ధానం-విఁద్యుదగ్నిర్వర్షగ్ం హవి-స్స్తనయిత్ను-ర్వషట్కారో యదవస్ఫూర్జతి సో-ఽనువషట్కారో వాయురాత్మా-ఽమావాస్యా స్విష్టకృద్య ఏవం-విఁద్వాన్మేఘే వర్షతి విద్యోతమానే స్తనయత్యవస్ఫూర్జతి పవమానే వాయావమావాస్యాయాగ్ స్వాద్ధ్యాయమధీతే
తప ఏవ తత్తప్యతే తపో హి స్వాద్ధ్యాయ ఇత్యుత్తమ-న్నాకగ్ం రోహత్యుత్తమ-స్సమానానా-మ్భవతి యావన్తగ్ం హ వా ఇమాం-విఁత్తస్య పూర్ణా-న్దదథ్స్వర్గం-లోఁక-ఞ్జయతి తావన్తం-లోఁక-ఞ్జయతి భూయాగ్ంస-ఞ్చాక్షయ్య-ఞ్చాప పునర్మృత్యు-ఞ్జయతి బ్రహ్మణ-స్సాయుజ్య-ఙ్గచ్ఛతి ॥ 14 ॥
తస్య వా ఏతస్య యజ్ఞస్య మేఘో హవిర్ధానం-విఁద్యుదగ్నిర్వర్షగ్ం హవి-స్స్తనయిత్ను-ర్వషట్కారో యదవస్ఫూర్జతి సో-ఽనువషట్కారో వాయురాత్మా-ఽమావాస్యా స్విష్టకృద్య ఏవం-విఁద్వాన్మేఘే వర్షతి విద్యోతమానే స్తనయత్యవస్ఫూర్జతి పవమానే వాయావమావాస్యాయాగ్ స్వాద్ధ్యాయమధీతే
తప ఏవ తత్తప్యతే తపో హి స్వాద్ధ్యాయ ఇత్యుత్తమ-న్నాకగ్ం రోహత్యుత్తమ-స్సమానానా-మ్భవతి యావన్తగ్ం హ వా ఇమాం-విఁత్తస్య పూర్ణా-న్దదథ్స్వర్గం-లోఁక-ఞ్జయతి తావన్తం-లోఁక-ఞ్జయతి భూయాగ్ంస-ఞ్చాక్షయ్య-ఞ్చాప పునర్మృత్యు-ఞ్జయతి బ్రహ్మణ-స్సాయుజ్య-ఙ్గచ్ఛతి ॥ 14 ॥
అనువాకం 15
తస్య వా ఏతస్య యజ్ఞస్య ద్వావనద్ధ్యాయౌ యదా-ఽఽత్మా-ఽశుచి-ర్య-ద్దేశ-స్సమృద్ధిర్దైవతాని య ఏవం-విఁద్వా-న్మహారాత్ర ఉషస్యుదితే వ్రజగ్గ్స్తిష్ఠ-న్నాసీన-శ్శయానో-ఽరణ్యే గ్రామే వా యావత్తరసగ్గ్ స్వాద్ధ్యాయమధీతే సర్వాన్ ఁలోకాఞ్జయతి సర్వాన్ ఁలోకాననృణో-ఽను సఞ్చరతి తదేషా-ఽభ్యుక్తా ॥ అనృణా అస్మిన్ననృణాః పరస్మిగ్గ్స్తృతీయే లోకే అనృణా-స్స్యామ । యే దేవయానా ఉత పితృయాణా-స్సర్వా-న్పథో అనృణా ఆక్షీయేమేత్యగ్నిం-వైఁ జాత-మ్పాప్మా జగ్రాహ తన్దేవా ఆహుతీభిః పాప్మానమపాఘ్న-న్నాహుతీనాం-యఁజ్ఞేన యజ్ఞస్య దక్షిణాభి-ర్దక్షిణానా-మ్బ్రాహ్మణేన బ్రాహ్మణస్య ఛన్దోభి-శ్ఛన్దసాగ్ స్వాద్ధ్యాయేనాపహతపాప్మా స్వాద్ధ్యాయో దేవపవిత్రం-వాఁ ఏతత్తం-యోఁ-ఽనూ-థ్సృజత్యభాగో వాచి భవత్యభాగో నాకే తదేషా-ఽభ్యుక్తా ॥ యస్తిత్యాజ సఖివిదగ్ం సఖాయ-న్న తస్య వాచ్యపి భాగో అస్తి । యదీగ్ం శృణోత్యలకగ్ం శృణోతి న హి ప్రవేద సుకృతస్య పన్థామితి తస్మా-థ్స్వాద్ధ్యాయో-ఽద్ధ్యేతవ్యో యం-యఁ-ఙ్క్రతుమధీతే తేన తేనాస్యేష్ట-మ్భవత్యగ్నే-ర్వాయో-రాదిత్యస్య సాయుజ్య-ఙ్గచ్ఛతి తదేషా-ఽభ్యుక్తా ॥
యే అర్వాంఉత వా పురాణే వేదం-విఁద్వాగ్ంసమభితో వదన్త్యాదిత్యమేవ తే పరివదన్తి సర్వే అగ్ని-న్ద్వితీయ-న్తృతీయ-ఞ్చ హగ్ంసమితి యావతీర్వై దేవతాస్తా-స్సర్వా వేదవిది బ్రాహ్మణే వసన్తి తస్మా-ద్బ్రాహ్మణేభ్యో వేదవిద్భ్యో దివేదివే నమస్కుర్యాన్నాశ్లీల-ఙ్కీర్తయేదేతా ఏవ దేవతాః ప్రీణాతి ॥ 15 ॥
తస్య వా ఏతస్య యజ్ఞస్య ద్వావనద్ధ్యాయౌ యదా-ఽఽత్మా-ఽశుచి-ర్య-ద్దేశ-స్సమృద్ధిర్దైవతాని య ఏవం-విఁద్వా-న్మహారాత్ర ఉషస్యుదితే వ్రజగ్గ్స్తిష్ఠ-న్నాసీన-శ్శయానో-ఽరణ్యే గ్రామే వా యావత్తరసగ్గ్ స్వాద్ధ్యాయమధీతే సర్వాన్ ఁలోకాఞ్జయతి సర్వాన్ ఁలోకాననృణో-ఽను సఞ్చరతి తదేషా-ఽభ్యుక్తా ॥ అనృణా అస్మిన్ననృణాః పరస్మిగ్గ్స్తృతీయే లోకే అనృణా-స్స్యామ । యే దేవయానా ఉత పితృయాణా-స్సర్వా-న్పథో అనృణా ఆక్షీయేమేత్యగ్నిం-వైఁ జాత-మ్పాప్మా జగ్రాహ తన్దేవా ఆహుతీభిః పాప్మానమపాఘ్న-న్నాహుతీనాం-యఁజ్ఞేన యజ్ఞస్య దక్షిణాభి-ర్దక్షిణానా-మ్బ్రాహ్మణేన బ్రాహ్మణస్య ఛన్దోభి-శ్ఛన్దసాగ్ స్వాద్ధ్యాయేనాపహతపాప్మా స్వాద్ధ్యాయో దేవపవిత్రం-వాఁ ఏతత్తం-యోఁ-ఽనూ-థ్సృజత్యభాగో వాచి భవత్యభాగో నాకే తదేషా-ఽభ్యుక్తా ॥ యస్తిత్యాజ సఖివిదగ్ం సఖాయ-న్న తస్య వాచ్యపి భాగో అస్తి । యదీగ్ం శృణోత్యలకగ్ం శృణోతి న హి ప్రవేద సుకృతస్య పన్థామితి తస్మా-థ్స్వాద్ధ్యాయో-ఽద్ధ్యేతవ్యో యం-యఁ-ఙ్క్రతుమధీతే తేన తేనాస్యేష్ట-మ్భవత్యగ్నే-ర్వాయో-రాదిత్యస్య సాయుజ్య-ఙ్గచ్ఛతి తదేషా-ఽభ్యుక్తా ॥
యే అర్వాంఉత వా పురాణే వేదం-విఁద్వాగ్ంసమభితో వదన్త్యాదిత్యమేవ తే పరివదన్తి సర్వే అగ్ని-న్ద్వితీయ-న్తృతీయ-ఞ్చ హగ్ంసమితి యావతీర్వై దేవతాస్తా-స్సర్వా వేదవిది బ్రాహ్మణే వసన్తి తస్మా-ద్బ్రాహ్మణేభ్యో వేదవిద్భ్యో దివేదివే నమస్కుర్యాన్నాశ్లీల-ఙ్కీర్తయేదేతా ఏవ దేవతాః ప్రీణాతి ॥ 15 ॥
అనువాకం 16
రిచ్యత ఇవ వా ఏష ప్రేవ రిచ్యతే యో యాజయతి ప్రతి వా గృహ్ణాతి యాజయిత్వా ప్రతిగృహ్య వా-ఽనశ్నన్త్రి-స్స్వాద్ధ్యాయం-వేఁదమధీయీత త్రిరాత్రం-వాఁ సావిత్రీ-ఙ్గాయత్రీ-మన్వాతిరేచయతి వరో దక్షిణా వరేణైవ వరగ్గ్ స్పృణోత్యాత్మా హి వరః ॥ 16 ॥
రిచ్యత ఇవ వా ఏష ప్రేవ రిచ్యతే యో యాజయతి ప్రతి వా గృహ్ణాతి యాజయిత్వా ప్రతిగృహ్య వా-ఽనశ్నన్త్రి-స్స్వాద్ధ్యాయం-వేఁదమధీయీత త్రిరాత్రం-వాఁ సావిత్రీ-ఙ్గాయత్రీ-మన్వాతిరేచయతి వరో దక్షిణా వరేణైవ వరగ్గ్ స్పృణోత్యాత్మా హి వరః ॥ 16 ॥
అనువాకం 17
దుహే హ వా ఏష ఛన్దాగ్ంసి యో యాజయతి స యేన యజ్ఞక్రతునా యాజయే-థ్సో-ఽరణ్య-మ్పరేత్య శుచౌ దేశే స్వాద్ధ్యాయ-మేవైన-మధీయన్నాసీత తస్యానశన-న్దీక్షా స్థానముపసద ఆసనగ్ం సుత్యా వాగ్జుహూర్మన ఉపభృద్ధృతిర్ధ్రువా ప్రాణో హవి-స్సామాద్ధ్వర్యు-స్స వా ఏష యజ్ఞః
ప్రాణదక్షిణో-ఽనన్తదక్షిణ-స్సమృద్ధతరః ॥ 17 ॥
దుహే హ వా ఏష ఛన్దాగ్ంసి యో యాజయతి స యేన యజ్ఞక్రతునా యాజయే-థ్సో-ఽరణ్య-మ్పరేత్య శుచౌ దేశే స్వాద్ధ్యాయ-మేవైన-మధీయన్నాసీత తస్యానశన-న్దీక్షా స్థానముపసద ఆసనగ్ం సుత్యా వాగ్జుహూర్మన ఉపభృద్ధృతిర్ధ్రువా ప్రాణో హవి-స్సామాద్ధ్వర్యు-స్స వా ఏష యజ్ఞః
ప్రాణదక్షిణో-ఽనన్తదక్షిణ-స్సమృద్ధతరః ॥ 17 ॥
అనువాకం 18
కతిధా-ఽవకీర్ణీ ప్రవిశతి చతుర్ధేత్యాహు-ర్బ్రహ్మవాదినో మరుతః ప్రాణైరిన్ద్ర-మ్బలేన బృహస్పతి-మ్బ్రహ్మవర్చసేనాగ్నిమేవేతరేణ సర్వేణ తస్యైతా-మ్ప్రాయశ్చిత్తిం-విఁదాఞ్చకార సుదేవః కాశ్యపో యో
బ్రహ్మచార్యవకిరేదమావాస్యాయాగ్ం రాత్ర్యామగ్ని-మ్ప్రణీయోపసమాధాయ ద్విరాజ్యస్యోపఘాత-ఞ్జుహోతి కామావకీర్ణో-ఽస్మ్యవకీర్ణో-ఽస్మి కామ కామాయ స్వాహా కామాభిద్రుగ్ధో-ఽస్మ్యభిద్రుగ్ధో-ఽస్మి కామ కామాయ స్వాహేత్యమృతం-వాఁ ఆజ్యమమృతమేవాత్మ-న్ధత్తే హుత్వా ప్రయతాఞ్జలిః కవాతిర్యఙ్ఙగ్నిమభి మన్త్రయేత స-మ్మా సిఞ్చన్తు మరుత-స్సమిన్ద్ర-స్సమ్బృహస్పతిః ।
స-మ్మా-ఽయమగ్ని-స్సిఞ్చత్వాయుషా చ బలేన చాయుష్మన్త-ఙ్కరోత మేతి ప్రతి హాస్మై మరుతః ప్రాణా-న్దధతి ప్రతీన్ద్రో బల-మ్ప్రతి బృహస్పతి-ర్బ్రహ్మవర్చస-మ్ప్రత్యగ్నిరితరథ్సర్వగ్ం సర్వతనుర్భూత్వా సర్వమాయురేతి త్రిరభిమన్త్రయేత త్రిషత్యా హి దేవా యో-ఽపూత ఇవ మన్యేత స ఇత్థ-ఞ్జుహుయాదిత్థ-మభిమన్త్రయేత పునీత ఏవాత్మాన-మాయురేవాత్మ-న్ధత్తే వరో దక్షిణా వరేణైవ వరగ్గ్ స్పృణోత్యాత్మా హి వరః ॥ 18 ॥
కతిధా-ఽవకీర్ణీ ప్రవిశతి చతుర్ధేత్యాహు-ర్బ్రహ్మవాదినో మరుతః ప్రాణైరిన్ద్ర-మ్బలేన బృహస్పతి-మ్బ్రహ్మవర్చసేనాగ్నిమేవేతరేణ సర్వేణ తస్యైతా-మ్ప్రాయశ్చిత్తిం-విఁదాఞ్చకార సుదేవః కాశ్యపో యో
బ్రహ్మచార్యవకిరేదమావాస్యాయాగ్ం రాత్ర్యామగ్ని-మ్ప్రణీయోపసమాధాయ ద్విరాజ్యస్యోపఘాత-ఞ్జుహోతి కామావకీర్ణో-ఽస్మ్యవకీర్ణో-ఽస్మి కామ కామాయ స్వాహా కామాభిద్రుగ్ధో-ఽస్మ్యభిద్రుగ్ధో-ఽస్మి కామ కామాయ స్వాహేత్యమృతం-వాఁ ఆజ్యమమృతమేవాత్మ-న్ధత్తే హుత్వా ప్రయతాఞ్జలిః కవాతిర్యఙ్ఙగ్నిమభి మన్త్రయేత స-మ్మా సిఞ్చన్తు మరుత-స్సమిన్ద్ర-స్సమ్బృహస్పతిః ।
స-మ్మా-ఽయమగ్ని-స్సిఞ్చత్వాయుషా చ బలేన చాయుష్మన్త-ఙ్కరోత మేతి ప్రతి హాస్మై మరుతః ప్రాణా-న్దధతి ప్రతీన్ద్రో బల-మ్ప్రతి బృహస్పతి-ర్బ్రహ్మవర్చస-మ్ప్రత్యగ్నిరితరథ్సర్వగ్ం సర్వతనుర్భూత్వా సర్వమాయురేతి త్రిరభిమన్త్రయేత త్రిషత్యా హి దేవా యో-ఽపూత ఇవ మన్యేత స ఇత్థ-ఞ్జుహుయాదిత్థ-మభిమన్త్రయేత పునీత ఏవాత్మాన-మాయురేవాత్మ-న్ధత్తే వరో దక్షిణా వరేణైవ వరగ్గ్ స్పృణోత్యాత్మా హి వరః ॥ 18 ॥
అనువాకం 19
భూః ప్రపద్యే భువః ప్రపద్యే స్వః ప్రపద్యే భూర్భువస్స్వః ప్రపద్యే బ్రహ్మ ప్రపద్యే బ్రహ్మకోశ-మ్ప్రపద్యే-ఽమృత-మ్ప్రపద్యే-ఽమృతకోశ-మ్ప్రపద్యే చతుర్జాల-మ్బ్రహ్మకోశం-యఁ-మ్మృత్యుర్నావపశ్యతి త-మ్ప్రపద్యే దేవా-న్ప్రపద్యే దేవపుర-మ్ప్రపద్యే పరీవృతో వరీవృతో బ్రహ్మణా వర్మణా-ఽహ-న్తేజసా కశ్యపస్య యస్మై నమస్తచ్ఛిరో ధర్మో మూర్ధాన-మ్బ్రహ్మోత్తరా హనుర్యజ్ఞో-ఽధరా విష్ణుర్ హృదయగ్ం సంవఁథ్సరః ప్రజననమశ్వినౌ పూర్వపాదావత్రిర్మద్ధ్య-మ్మిత్రావరుణా వపరపాదావగ్నిః పుచ్ఛస్య ప్రథమ-ఙ్కాణ్డ-న్తత ఇన్ద్రస్తతః ప్రజాపతిరభయ-ఞ్చతుర్థగ్ం స వా ఏష దివ్య-శ్శాక్వర-శ్శిశుమారస్తగ్ం హ య ఏవం-వేఁదాప పునర్మృత్యు-ఞ్జయతి జయతి స్వర్గం-లోఁక-న్నాద్ధ్వని ప్రమీయతే నాఫ్సు ప్రమీయతే నాగ్నౌ ప్రమీయతే నానపత్యః ప్రమీయతే లఘ్వాన్నో భవతి ధ్రువస్త్వమసి ధ్రువస్య క్షితమసి త్వ-మ్భూతానామధిపతిరసి త్వ-మ్భూతానాగ్ శ్రేష్ఠో-ఽసి త్వా-మ్భూతాన్యుపపర్యావర్తన్తే నమస్తే నమ-స్సర్వ-న్తే నమో నమః ॥
[ఫాట భ్హేదమ్ - నమో నమః శిశుకుమారాయ నమః ] ॥ 19 ॥
భూః ప్రపద్యే భువః ప్రపద్యే స్వః ప్రపద్యే భూర్భువస్స్వః ప్రపద్యే బ్రహ్మ ప్రపద్యే బ్రహ్మకోశ-మ్ప్రపద్యే-ఽమృత-మ్ప్రపద్యే-ఽమృతకోశ-మ్ప్రపద్యే చతుర్జాల-మ్బ్రహ్మకోశం-యఁ-మ్మృత్యుర్నావపశ్యతి త-మ్ప్రపద్యే దేవా-న్ప్రపద్యే దేవపుర-మ్ప్రపద్యే పరీవృతో వరీవృతో బ్రహ్మణా వర్మణా-ఽహ-న్తేజసా కశ్యపస్య యస్మై నమస్తచ్ఛిరో ధర్మో మూర్ధాన-మ్బ్రహ్మోత్తరా హనుర్యజ్ఞో-ఽధరా విష్ణుర్ హృదయగ్ం సంవఁథ్సరః ప్రజననమశ్వినౌ పూర్వపాదావత్రిర్మద్ధ్య-మ్మిత్రావరుణా వపరపాదావగ్నిః పుచ్ఛస్య ప్రథమ-ఙ్కాణ్డ-న్తత ఇన్ద్రస్తతః ప్రజాపతిరభయ-ఞ్చతుర్థగ్ం స వా ఏష దివ్య-శ్శాక్వర-శ్శిశుమారస్తగ్ం హ య ఏవం-వేఁదాప పునర్మృత్యు-ఞ్జయతి జయతి స్వర్గం-లోఁక-న్నాద్ధ్వని ప్రమీయతే నాఫ్సు ప్రమీయతే నాగ్నౌ ప్రమీయతే నానపత్యః ప్రమీయతే లఘ్వాన్నో భవతి ధ్రువస్త్వమసి ధ్రువస్య క్షితమసి త్వ-మ్భూతానామధిపతిరసి త్వ-మ్భూతానాగ్ శ్రేష్ఠో-ఽసి త్వా-మ్భూతాన్యుపపర్యావర్తన్తే నమస్తే నమ-స్సర్వ-న్తే నమో నమః ॥
[ఫాట భ్హేదమ్ - నమో నమః శిశుకుమారాయ నమః ] ॥ 19 ॥
అనువాకం 20
నమః ప్రాచ్యై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమో దక్షిణాయై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమః ప్రతీచ్యై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమ ఉదీచ్యై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమ ఊర్ధ్వాయై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమో-ఽధరాయై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమో-ఽవాన్తరాయై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమో గఙ్గాయమునయోర్మద్ధ్యే యే వసన్తి తే మే ప్రసన్నాత్మానస్చిర-ఞ్జీవితం-వఁర్ధయన్తి నమో గఙ్గాయమునయోర్మునిభ్యశ్చ నమో నమో గఙ్గాయమునయోర్మునిభ్యశ్చ నమః ॥ 20 ॥
(సహ - రక్షాగ్ంసి - య-ద్దేవా-స్సప్తదశ - యదదీవ్య-న్పఞ్చదశ - యుష్టే చతుస్త్రిగ్ంశ-ద్- వైశ్వానరాయ షడ్విగ్ంశతి-ర్వాతరశనా హ - కుశ్మాణ్డై- రజాన్. హ - పఞ్చ - బ్రహ్మయజ్ఞేన - గ్రామే - మద్ధ్యన్దినే - తస్య వై మేఘ - స్తస్య వై ద్వౌ - రిచ్యతే - దుహే హ - కతిధా-ఽవకీర్ణీ - భూ--ర్ నమః ప్రాచ్యై విగ్ంశతిః )
(సహ వై - మునిభ్యశ్చ నమః )
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ ఆరణ్యకే ద్వితీయః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥
నమః ప్రాచ్యై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమో దక్షిణాయై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమః ప్రతీచ్యై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమ ఉదీచ్యై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమ ఊర్ధ్వాయై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమో-ఽధరాయై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమో-ఽవాన్తరాయై దిశే యాశ్చ దేవతా ఏతస్యా-మ్ప్రతివసన్త్యే తాభ్యశ్చ నమో నమో గఙ్గాయమునయోర్మద్ధ్యే యే వసన్తి తే మే ప్రసన్నాత్మానస్చిర-ఞ్జీవితం-వఁర్ధయన్తి నమో గఙ్గాయమునయోర్మునిభ్యశ్చ నమో నమో గఙ్గాయమునయోర్మునిభ్యశ్చ నమః ॥ 20 ॥
(సహ - రక్షాగ్ంసి - య-ద్దేవా-స్సప్తదశ - యదదీవ్య-న్పఞ్చదశ - యుష్టే చతుస్త్రిగ్ంశ-ద్- వైశ్వానరాయ షడ్విగ్ంశతి-ర్వాతరశనా హ - కుశ్మాణ్డై- రజాన్. హ - పఞ్చ - బ్రహ్మయజ్ఞేన - గ్రామే - మద్ధ్యన్దినే - తస్య వై మేఘ - స్తస్య వై ద్వౌ - రిచ్యతే - దుహే హ - కతిధా-ఽవకీర్ణీ - భూ--ర్ నమః ప్రాచ్యై విగ్ంశతిః )
(సహ వై - మునిభ్యశ్చ నమః )
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ ఆరణ్యకే ద్వితీయః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥