2 - സ്വാധ്യായബ്രാഹ്മണം - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ ആരണ്യക പാഠഃ - സഹ വൈ

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ആരണ്യകേ ദ്വിതീയഃ പ്രപാഠകഃ - സ്വാധ്യായബ്രാഹ്മണം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
അനുവാകം 1
സഹ വൈ ദേവാനാ-ഞ്ചാസുരാണാ-ഞ്ച യജ്ഞൌ പ്രതതാവാസ്താം-വഁയഗ്ഗ് സ്വര്ഗം-ലോഁകമേഷ്യാമോ വയമേഷ്യാമ ഇതി തേ-ഽസുരാ-സ്സന്നഹ്യ സഹസൈവാചര-ന്ബ്രഹ്മചര്യേണ തപസൈവ ദേവാസ്തേ-ഽസുരാ അമുഹ്യഗ്ഗ്സ്തേ ന പ്രാജാനഗ്ഗ്സ്തേ പരാഭവന്തേ ന സ്വര്ഗം-ലോഁകമായന്, പ്രസൃതേന വൈ യജ്ഞേന ദേവാ-സ്സ്വര്ഗം-ലോഁകമായ-ന്ന പ്രസൃതേനാസുരാ-ന്പരാ-ഽഭാവയന് ,പ്രസൃതോ ഹ വൈ യജ്ഞോപവീതിനോ യജ്ഞോ-ഽപ്രസൃതോ-ഽനുപവീതിനോ യത്കിഞ്ച ബ്രാഹ്മണോ യജ്ഞോപവീത്യധീതേ യജത ഏവ ത-ത്തസ്മാ-ദ്യജ്ഞോപവീത്യേവാധീയീത യാജയേ-ദ്യജേത വാ യജ്ഞസ്യ പ്രസൃത്യാ , അജിനം-വാഁസോ വാ ദക്ഷിണത ഉപവീയ ദക്ഷിണ-മ്ബാഹുമുദ്ധരതേ-ഽവ ധത്തേ സവ്യമിതി യജ്ഞോപവീതമേതദേവ വിപരീത-മ്പ്രാചീനാവീതഗ്ം സംവീഁത-മ്മാനുഷമ് ॥ 1 ॥

അനുവാകം 2
രക്ഷാഗ്ംസി ഹവാ പുരോനുവാകേ തപോ-ഽഗ്രമതിഷ്ഠന്ത താ-ന്പ്രജാപതി-ര്വരേണോപാമന്ത്രയത താനി വരമവൃണീതാദിത്യോ നോ യോദ്ധാ ഇതി താ-ന്പ്രജാപതി-രബ്രവീ-ദ്യോധയദ്ധ്വമിതി തസ്മാദുത്തിഷ്ഠന്തഗ്ം ഹവാ താനി രക്ഷാഗ്സ്യാദിത്യം-യോഁധയന്തി യാവദസ്തമന്വഗാ-ത്താനി ഹ വാ ഏതാനി രക്ഷാഗ്ംസി ഗായത്രിയാ ഽഭിമന്ത്രിതേനാമ്ഭസാ ശാമ്യന്തി തദു ഹ വാ ഏതേ ബ്രഹ്മവാദിനഃ പൂര്വാഭിമുഖാ-സ്സന്ധ്യായാ-ങ്ഗായത്രിയാ-ഽഭിമന്ത്രിതാ ആപ ഊര്ധ്വം-വിഁക്ഷിപന്തി താ ഏതാ ആപോ വജ്രീഭൂത്വാ താനി രക്ഷാഗ്ംസി
മന്ദേഹാ-ഽരുണേ ദ്വീപേ പ്രക്ഷിപന്തി യ-ത്പ്രദക്ഷിണ-മ്പ്രക്രമന്തി തേന പാപ്മാനമവ ധൂന്വന്ത്യുദ്യന്തമസ്തം-യഁന്തമാദിത്യ-മഭിദ്ധ്യായന് കുര്വ-ന്ബ്രാഹ്മണോ വിദ്വാന്-ഥ്സകല-മ്ഭദ്രമശ്നുതേ ഽസാവാദിത്യോ ബ്രഹ്മേതി ബ്രഹ്മൈവ സ-ന്ബ്രഹ്മാപ്യേതി യ ഏവം-വേഁദ ॥ 2 ॥

അനുവാകം 3
യ-ദ്ദേവാ ദേവഹേഡനം (ദേവഹേലനം) ദേവാസശ്ചകൃമാ വയമ് ।
ആദിത്യാസ്തസ്മാന്മാ മുഞ്ചതര്തസ്യര്തേന മാമിത ॥
ദേവാ ജീവനകാമ്യാ യ-ദ്വാചാ-ഽനൃതമൂദിമ ।
തസ്മാന്ന ഇഹ മുഞ്ചത വിശ്വേ ദേവാ-സ്സജോഷസഃ ॥
ഋതേന ദ്യാവാപൃഥിവീ ഋതേന ത്വഗ്ം സരസ്വതി ।
കൃതാന്നഃ പാഹ്യേനസോ യ-ത്കിഞ്ചാനൃതമൂദിമ ॥
ഇന്ദ്രാഗ്നീ മിത്രാവരുണൌ സോമോ ധാതാ ബൃഹസ്പതിഃ ।
തേ നോ മുഞ്ചന്ത്വേനസോ യദന്യകൃതമാരിമ ॥
സജാതശഗ്ംസാദുത ജാമിശഗ്ം സാജ്ജ്യായസ-ശ്ശഗ്ംസാദുത വാ കനീയസഃ ।
അനാധൃഷ്ട-ന്ദേവകൃതം-യഁദേനസ്തസ്മാ-ത്ത്വമസ്മാ-ഞ്ജാതവേദോ മുമുഗ്ധി ॥
യദ്വാചാ യ-ന്മനസാ ബാഹുഭ്യാ-മൂരുഭ്യാമഷ്ഠീവദ്ഭ്യാ ശിശ്നൈര്യദനൃത-ഞ്ചകൃമാ വയമ് ।
അഗ്നിര്മാ തസ്മാദേനസാ ഗാര്ഹപത്യഃ പ്രമുഞ്ചതു ചകൃമ യാനി ദുഷ്കൃതാ ॥
യേന ത്രിതോ അര്ണവാ-ന്നിര്ബഭൂവ യേന സൂര്യ-ന്തമസോ നിര്മുമോച ।
യേനേന്ദ്രോ വിശ്വാ അജഹാദരാതീസ്തേനാഹ-ഞ്ജ്യോതിഷാ ജ്യോതിരാനശാന ആക്ഷി ॥
യ-ത്കുസീദമപ്രതീത്ത-മ്മയേഹ യേന യമസ്യ നിധിനാ ചരാമി ।
ഏതത്തദഗ്നേ അനൃണോ ഭവാമി ജീവന്നേവ പ്രതി തത്തേ ദധാമി ॥
യന്മയി മാതാ ഗര്ഭേ സതി । ഏനശ്ചകാര യത്പിതാ । അഗ്നിര്മാ തസ്മാദേനസഃ ॥ യദാ പിപേഷ മാതര-മ്പിതരമ് । പുത്രഃ പ്രമുദിതോ ധയന്ന് । അഹിഗ്ംസിതൌ പിതരൌ മയാ തത് । തദഗ്നേ അനൃണോ ഭവാമി ॥ യദന്തരിക്ഷ-മ്പൃഥിവീമുത ദ്യാമ് । യന്മാതര-മ്പിതരം-വാഁ ജിഹിഗ്ംസിമ । അഗ്നിര്മാ തസ്മാദേനസഃ ॥
യദാശസാ നിശസാ യത്പരാശസാ । യദേനശ്ച കൃമാ നൂതനം-യഁത്പുരാണമ് । അഗ്നിര്മാ തസ്മാദേനസഃ ॥ അതിക്രാമാമി ദുരിതം-യഁദേനഃ । ജഹാമി രിപ്ര-മ്പരമേ സധസ്ഥേ । യത്ര യന്തി സുകൃതോ നാപി ദുഷ്കൃതഃ । തമാരോഹാമി സുകൃതാ-ന്നു ലോകമ് ॥ ത്രിതേ ദേവാ അമൃജതൈ-തദേനഃ । ത്രിത ഏതന്മനുഷ്യേഷു മാമൃജേ । തതോ മാ യദി കിഞ്ചിദാനശേ । അഗ്നിര്മാ തസ്മാദേനസഃ ॥
ദിവി ജാതാ അഫ്സു ജാതാഃ । യാ ജാതാ ഓഷധീഭ്യഃ । അഥോ യാ അഗ്നിജാ ആപഃ । താ നഃ ശുന്ധന്തു ശുന്ധനീഃ ॥ യദാപോ നക്ത-ന്ദുരിത-ഞ്ചരാമ । യദ്വാ ദിവാ നൂതനം-യഁത്പുരാണമ് । ഹിരണ്യ-വര്ണാസ്തത ഉത്പുനീത നഃ ॥ ഇമ-മ്മേ വരുണ ശ്രുധീ ഹവമദ്യാ ച മൃഡയ । ത്വാമവസ്യുരാ ചകേ ॥
തത്ത്വാ യാമി ബ്രഹ്മണാ വന്ദമാന-സ്തദാ ശാസ്തേ യജമാനോ ഹവിര്ഭിഃ । അഹേഡമാനോ വരുണേഹ ബോദ്ധ്യുരുശസ മാ ന ആയുഃ പ്രമോഷീഃ ॥ ത്വ-ന്നോ അഗ്നേ വരുണസ്യ വിദ്വാ-ന്ദേവസ്യ ഹേഡോ-ഽവ യാസി സീഷ്ഠാഃ । യജിഷ്ഠോ വഹ്നി തമ-ശ്ശോശുചാനോ വിശ്വാ ദ്വേഷാസി പ്രമുമുഗ്ധ്യസ്മത് ॥ സ ത്വന്നോ അഗ്നേ-ഽവമോ ഭവോതീ നേദിഷ്ഠോ അസ്യാ ഉഷസോ വ്യുഷ്ടൌ । അവ യക്ഷ്വ നോ വരുണ രരാണോ വീഹി മൃഡീക സുഹവോ ന ഏധി ॥ ത്വമഗ്നേ അയാ-ഽസി । അയാ സന്മനസാ ഹിതഃ । അയാ സനഃഅവ്യമൂഹിഷേ । അയാ നോ ധേഹി ഭേഷജമ് । ഇഷ്ടോ അഗ്നിരാഹുതഃ । സ്വാഹാകൃതഃ പിപര്തു നഃ । സ്വഗാ ദേവേഭ്യ ഇദ-ന്നമഃ ॥ 3 ॥

(മുമുഗ്ധി സപ്ത ച) (അ. 3)
അനുവാകം 4
യദദീവ്യന്നൃണമഹ-മ്ബഭൂവാദി-ഥ്സന്വാ സഞ്ജഗര ജനേഭ്യഃ । അഗ്നിര്മാ തസ്മാദിന്ദ്രശ്ച സംവിഁദാനൌ പ്രമുഞ്ചതാമ് ॥ യദ്ധസ്താഭ്യാ-ഞ്ചകര കില്ബിഷാണ്യക്ഷാണാം-വഁഗ്നുമുപജിഘ്നമാനഃ ।
ഉഗ്രമ്പശ്യാ ച രാഷ്ട്രഭൃച്ച താന്യഫ്സരസാ വനുദത്താ-മൃണാനി ॥ ഉഗ്രപംശ്യേ രാഷ്ട്രഭൃ-ത്കില്ബിഷാണി യദക്ഷവൃത്തമനുദത്തമേതത് ।
നേന്ന ഋണാനൃണവ ഇഥ്സമാനോ യമസ്യ ലോകേ അധി രജ്ജുരായ ॥ അവ തേ ഹേഡോ വരുണ നമോഭിരവ യജ്ഞേഭിരീമഹേ ഹവിര്ഭിഃ । ക്ഷയന്നസ്മഭ്യമസുര പ്രചേതോ രാജന്നേനാഗ്ംസി ശിശ്രഥഃ കൃതാനി ॥ ഉദുത്തമം-വഁരുണ പാശമസ്മദവാ-ഽധമം-വിഁമദ്ധ്യമഗ്ഗ് ശ്രഥായ । അഥാ വയമാദിത്യ വ്രതേ തവാ-ഽനാഗസോ അദിതയേ സ്യാമ ॥ ഇമ-മ്മേ വരുണ ശ്രുധീ ഹവമദ്യാ ച മൃഡയ । ത്വാമവസ്യുരാ ചകേ ॥
തത്ത്വാ യാമി ബ്രഹ്മണാ വന്ദമാന-സ്തദാ ശാസ്തേ യജമാനോ ഹവിര്ഭിഃ । അഹേഡമാനോ വരുണേഹ ബോദ്ധ്യുരുശസ മാ ന ആയുഃ പ്രമോഷീഃ ॥ ത്വ-ന്നോ അഗ്നേ വരുണസ്യ വിദ്വാ-ന്ദേവസ്യ ഹേഡോ-ഽവ യാസി സീഷ്ഠാഃ । യജിഷ്ഠോ വഹ്നി തമ-ശ്ശോശുചാനോ വിശ്വാ ദ്വേഷാസി പ്രമുമുഗ്ധ്യസ്മത് ॥ സ ത്വന്നോ അഗ്നേ-ഽവമോ ഭവോതീ നേദിഷ്ഠോ അസ്യാ ഉഷസോ വ്യുഷ്ടൌ । അവ യക്ഷ്വ നോ വരുണ രരാണോ വീഹി മൃഡീക സുഹവോ ന ഏധി ॥ സങ്കുസുകോ വികുസുകോ നിര്-ഋഥോ യശ്ച നിസ്വനഃ । തേ-ഽ(1)സ്മ-ദ്യക്ഷ്മമനാഗസോ ദൂരാ-ദ്ദൂരമചീചതമ് ॥ നിര്യക്ഷ്മമചീചതേ കൃത്യാ-ന്നിര്-ഋതി-ഞ്ച । തേന യോ-ഽ(1)സ്മഥ്സമൃച്ഛാതൈ തമസ്മൈ പ്രസുവാമസി ॥ ദുശ്ശഗ്ംസാനുശഗ്ംസാഭ്യാ-ങ്ഘണേനാനുഘണേന ച । തേനാന്യോ-ഽ(1)സ്മ-ഥ്സമൃച്ഛാതൈ തമസ്മൈ പ്രസുവാമസി ॥
സംവഁര്ചസാ പയസാ സന്തനൂഭിരഗന്മഹി മനസാ സഗ്ം ശിവേന । ത്വഷ്ടാ നോ അത്ര വിദധാതു രായോ-ഽനുമാര്ഷ്ടു തന്വോ(1) യ-ദ്വിലിഷ്ടമ് ॥ 4 ॥

(കൃത്യാ-ന്നിര്-ഋതി-ഞ്ച പഞ്ച ച) (അ. 4)
അനുവാകം 5
ആയുഷ്ടേ വിശ്വതോ ദധദയമഗ്നിര്വരേണ്യഃ ।
പുനസ്തേ പ്രാണ ആയാതി പരാ യക്ഷ്മഗ്ം സുവാമി തേ ॥
ആയുര്ദാ അഗ്നേ ഹവിഷോ ജുഷാണോ ഘൃതപ്രതീകോ ഘൃതയോനിരേധി । ഘൃത-മ്പീത്വാ മധു ചാരു ഗവ്യ-മ്പിതേവ പുത്രമഭി രക്ഷതാദിമമ് ॥
ഇമമഗ്ന ആയുഷേ വര്ചസേ കൃധി തിഗ്മമോജോ വരുണ സഗ്ംശിശാധി । മാതേവാസ്മാ അദിതേ ശര്മ യച്ഛ വിശ്വേ ദേവാ ജരദഷ്ടി-ര്യഥാ-ഽസത് ॥
അഗ്ന ആയൂഗ്ംഷി പവസ ആസുവോര്ജമിഷ-ഞ്ച നഃ ।
ആരേ ബാധസ്വ ദുച്ഛുനാമ് ॥ അഗ്നേ പവസ്വ സ്വപാ അസ്മേ വര്ചഃ സുവീര്യമ് । ദധ-ദ്രയി-മ്മയി പോഷമ് ॥ 5.1അ ॥
അഗ്നിര്-ഋഷിഃ പവമാനഃ പാഞ്ചജന്യഃ പുരോഹിതഃ । തമീമഹേ മഹാഗയമ് ॥ അഗ്നേ ജാതാ-ന്പ്രണുദാ ന-സ്സപത്നാ-ന്പ്രത്യജാതാഞ്ജാതവേദോ നുദസ്വ ।
അസ്മേ ദീദിഹി സുമനാ അഹേഡഞ്ഛര്മന്തേ (അഹേലഞ്ഛര്മന്തേ) സ്യാമ ത്രിവരൂഥ ഉദ്ഭൌ ॥
സഹസാ ജാതാ-ന്പ്രണുദാ ന-സ്സപത്നാ-ന്പ്രത്യജാതാഞ്ജാതവേദോ നുദസ്വ । അധി നോ ബ്രൂഹി സുമനസ്യമാനോ വയഗ്ഗ് സ്യാമ പ്രണുദാ ന-സ്സപത്നാന് ॥ അഗ്നേ യോ നോ-ഽഭിതോ ജനോ വൃകോ വാരോ ജിഘാഗ്ംസതി । താഗ്സ്ത്വം-വൃഁത്രഹഞ്ജഹി വസ്വസ്മഭ്യമാ ഭര ॥ അഗ്നേ യോ നോ-ഽഭിദാസതി സമാനോ യശ്ച നിഷ്ട്യഃ । തം-വഁയഗ്ം സമിധ-ങ്കൃത്വാ തുഭ്യമഗ്നേ-ഽപിദദ്ധ്മസി ॥ 5.1ബ് ॥
യോ ന-ശ്ശപാദശപതോ യശ്ച ന-ശ്ശപത-ശ്ശപാത് ।
ഉഷാശ്ച തസ്മൈ നിമ്രുക്ച സര്വ-മ്പാപഗ്ം സമൂഹതാമ് ॥
യോ നഃ സപത്നോ യോ രണോ മര്തോ-ഽഭിദാസതി ദേവാഃ ।
ഇദ്ധ്മസ്യേവ പ്രക്ഷായതോ മാ തസ്യോച്ഛേഷി കിഞ്ചന ॥ യോ മാന്ദ്വേഷ്ടി ജാതവേദോ യ-ഞ്ചാഹ-ന്ദ്വേഷ്മി യശ്ച മാമ് । സര്വാഗ്സ്താനഗ്നേ സന്ദഹ യാഗ്ശ്ചാഹ-ന്ദ്വേഷ്മി യേ ച മാമ് ॥ യോ അസ്മഭ്യമരാതീയാ-ദ്യശ്ച നോ ദ്വേഷതേ ജനഃ । നിന്ദാദ്യോ അസ്മാ-ന്ദിഫ്സാച്ച സര്വാഗ്സ്താന്മഷ്മഷാ കുരു ॥
സഗ്ംശിത-മ്മേ ബ്രഹ്മ സഗ്ംശിതം-വീഁര്യാമ് (1) ബലമ് । സഗ്ംശിത-ങ്ക്ഷത്ര-മ്മേ ജിഷ്ണു യസ്യാഹമസ്മി പുരോഹിതഃ ॥
ഉദേഷാ-മ്ബാഹൂ അതിരമു-ദ്വര്ചോ അഥോ ബലമ് ।
ക്ഷിണോമി ബ്രഹ്മണാ-ഽമിത്രാനുന്നയാമി സ്വാഁ(2) അഹമ് ॥ പുനര്മനഃ പുനരായുര്മ ആഗാ-ത്പുനശ്ചക്ഷുഃ പുന-ശ്ശ്രോത്ര-മ്മ ആഗാത്
പുനഃ പ്രാണഃ പുനരാധീത-മ്മ ആഗാത് ।
വൈശ്വാനരോ മേ-ഽദബ്ധസ്തനൂപാ അവബാധതാ-ന്ദുരിതാനി വിശ്വാ ॥ 5.1ച് ॥
(പോഷം - ദദ്ധ്മസി - പുരോഹിതശ്ചത്വാരി ച) (അ. 5)
അനുവാകം 6
വൈശ്വാനരായ പ്രതിവേദയാമോ യദീനൃണഗ്ം സങ്ഗരോ ദേവതാസു । സ ഏതാ-ന്പാശാ-ന്പ്രമുച-ന്പ്രവേദ സ നോ മുഞ്ചാതു ദുരിതാദവദ്യാത് ॥
വൈശ്വാനരഃ പവയാന്നഃ പവിത്രൈര്യ-ഥ്സങ്ഗര-മഭിധാവാമ്യാശാമ് । അനാജാന-ന്മനസാ യാചമാനോ യദത്രൈനോ അവ ത-ഥ്സുവാമി ॥
അമീ യേ സുഭഗേ ദിവി വിചൃതൌ നാമ താരകേ ।
പ്രേഹാമൃതസ്യ യച്ഛതാ-മേത-ദ്ബദ്ധകമോചനമ് ॥
വിജിഹീര്ഷ്വ ലോകാന് കൃധി ബന്ധാ-ന്മുഞ്ചാസി ബദ്ധകമ് । യോനേരിവ പ്രച്യുതോ ഗര്ഭ-സ്സര്വാ-ന്പഥോ അനുഷ്വ ॥
സ പ്രജാന-ന്പ്രതിഗൃഭ്ണീത വിദ്വാ-ന്പ്രജാപതിഃ പ്രഥമജാ ഋതസ്യ । അസ്മാഭിര്ദത്ത-ഞ്ജരസഃ പരസ്താദച്ഛിന്ന-ന്തന്തുമനു സഞ്ചരേമ ॥ 6.1അ ॥
തത-ന്തന്തുമന്വേകേ അനു സഞ്ചരന്തി യേഷാ-ന്ദത്ത-മ്പിത്ര്യമായനവത് । അബന്ധ്വേകേ ദദതഃ പ്രയച്ഛാ-ദ്ദാതുഞ്ചേ-ച്ഛക്നവാഗ്ം സ-സ്സ്വര്ഗ ഏഷാമ് ॥
ആരഭേഥാമനു സഗ്ംരഭേഥാഗ്ം സമാന-മ്പന്ഥാമവഥോ ഘൃതേന । യദ്വാ-മ്പൂര്ത-മ്പരിവിഷ്ടം-യഁദഗ്നൌ തസ്മൈ ഗോത്രായേഹ ജായാപതീ സഗ്ംരഭേഥാമ് ॥ യദന്തരിക്ഷ-മ്പൃഥിവീമുത ദ്യാം-യഁന്മാതര-മ്പിതരം-വാഁ ജിഹിഗ്ംസിമ ।
അഗ്നിര്മാ തസ്മാദേനസോ ഗാര്ഹപത്യ ഉന്നോ നേഷ-ദ്ദുരിതാ യാനി ചകൃമ ॥ ഭൂമിര്മാതാ-ഽദിതിര്നോ ജനിത്ര-മ്ഭ്രാതാന്തരിക്ഷ-മഭിശസ്ത ഏനഃ ।
ദ്യൌര്നഃ പിതാ പിതൃയാച്ഛ-മ്ഭവാസി ജാമി മിത്വാ മാ വിവിഥ്സി ലോകാത് ॥ യത്ര സുഹാര്ദഃ സുകൃതോ മദന്തേ വിഹായ രോഗ-ന്തന്വാ(1)ഗ്ഗ് സ്വായാമ് ।
അശ്ലോണാങ്ഗൈരഹ്രുതാ-സ്സ്വര്ഗേ തത്ര പശ്യേമ പിതര-ഞ്ച പുത്രമ് ॥ യദന്നമദ്മ്യനൃതേന ദേവാ ദാസ്യന്നദാസ്യന്നുത വാ കരിഷ്യന്ന് ।
യ-ദ്ദേവാനാ-ഞ്ചക്ഷുഷ്യാഗോ അസ്തി യദേവ കിഞ്ച പ്രതിജഗ്രാഹമഗ്നിര്മാ തസ്മാദനൃണ-ങ്കൃണോതു ॥
യദന്നമദ്മി ബഹുധാ വിരൂപം-വാഁസോ ഹിരണ്യമുത ഗാമജാമവിമ് ।
യ-ദ്ദേവാനാ-ഞ്ചക്ഷുഷ്യാഗോ അസ്തി യദേവ കിഞ്ച പ്രതിജഗ്രാഹമഗ്നിര്മാ തസ്മാദനൃണ-ങ്കൃണോതു ॥
യന്മയാ മനസാ വാചാ കൃതമേനഃ കദാചന ।
സര്വസ്മാ-ന്മേഡിതോ (മേലതാ) മോഗ്ധി ത്വഗ്ം ഹി
വേത്ഥ യഥാതഥമ് ॥ 6.1ബ് ॥
(ചരേമ - പുത്രഗ്ം ഷട്ച) (അ. 6)
അനുവാകം 7
വാതരശനാ ഹ വാ ഋഷയ-ശ്ശ്രമണാ ഊര്ധ്വമന്ഥിനോ ബഭൂവുസ്താ-നൃഷയോ-ഽര്ഥ-മായഗ്ഗ്സ്തേ നിലായ-മചരഗ്ഗ്സ്തേ-ഽനുപ്രവിശുഃ കൂശ്മാണ്ഡാനി താഗ്-സ്തേഷ്വന്വവിന്ദ-ഞ്ഛ്രദ്ധയാ ച തപസാ ച , താനൃഷയോ-ഽബ്രുവന് കഥാ നിലായ-ഞ്ചരഥേതി ത ഋഷീനബ്രുവന്നമോ വോ-ഽസ്തു ഭഗവന്തോ-ഽസ്മി-ന്ധാമ്നി കേന വ-സ്സപര്യാമേതി താനൃഷയോ-ഽബ്രുവ-ന്പവിത്ര-ന്നോ ബ്രൂത യേനാരേപസഃ സ്യാമേതി ത ഏതാനി സൂക്താന്യപശ്യന്. ,
യ-ദ്ദേവാ ദേവഹേഡനം (ദേവഹേലനം) ഁയദദീവ്യന്നൃണമഹ-മ്ബഭൂവായുഷ്ടേ വിശ്വതോ
ദധദിത്യേതൈരാജ്യ-ഞ്ജുഹുത വൈശ്വാനരായ പ്രതിവേദയാമ ഇത്യുപതിഷ്ഠത യദര്വാചീനമേനോ ഭ്രൂണഹത്യായാസ്തസ്മാ-ന്മോക്ഷ്യദ്ധ്വ ഇതി ,ത ഏതൈരജുഹവുസ്തേ-ഽരേപസോ-ഽഭവന് കര്മാദിഷ്വേതൈ-ര്ജുഹുയാ-ത്പൂതോ ദേവലോകാ-ന്ഥ്സമശ്നുതേ ॥ 7 ॥

അനുവാകം 8
കൂശ്മാണ്ഡൈ-ര്ജുഹുയാ-ദ്യോ-ഽപൂത ഇവ മന്യേത യഥാ സ്തേനോ യഥാ ഭ്രൂണഹൈവമേഷ ഭവതി യോ-ഽയോനൌ രേതഃ സിഞ്ചതി, യദര്വാചീനമേനോ ഭ്രൂണഹത്യായാസ്തസ്മാ-ന്മുച്യതേ യാവദേനോ ദീക്ഷാമുപൈതി ദീക്ഷിത ഏതൈ-സ്സതതി ജുഹോതി സംവഁഥ്സര-ന്ദീക്ഷിതോ ഭവതി സംവഁഥ്സരാദേവാത്മാന-മ്പുനീതേ മാസ-ന്ദീക്ഷിതോ ഭവതി യോ മാസ-സ്സ സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സരാദേവാത്മാന-മ്പുനീതേ ചതുര്വിഗ്ംശതിഗ്ം രാത്രീര്ദീക്ഷിതോ ഭവതി ചതുര്വിഗ്ംശതി-രര്ധമാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സരാദേവാത്മാന-മ്പുനീതേ ദ്വാദശ രാത്രീര്ദീക്ഷിതോ ഭവതി ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സരാദേവാത്മാന-മ്പുനീതേ ഷഡ്രാത്രീര്ദീക്ഷിതോ ഭവതി ഷഡ്വാ ഋതവഃ സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സരാദേവാത്മാന-മ്പുനീതേ തിസ്രോ രാത്രീ-ര്ദീക്ഷിതോ ഭവതി ത്രിപദാ ഗായത്രീ ഗായത്രിയാ ഏവാത്മാന-മ്പുനീതേ ന മാഗ്ംസമശ്ഞീയാന്ന സ്ത്രിയമുപേയാന്നോപര്യാസീത ജുഗുഫ്സേതാനൃതാത്പയോ ബ്രാഹ്മണസ്യ വ്രതം-യഁവാഗൂ രാജന്യസ്യാമിക്ഷാ വൈശ്യസ്യാഥോ സൌമ്യേ-ഽപ്യദ്ധ്വര ഏതദ്വ്രത-മ്ബ്രൂയാ-ദ്യദി മന്യേ-തോപദസ്യാമീത്യോദന-ന്ധാനാ-സ്സക്തൂ-ങ്ഘൃതമിത്യനുവ്രതയേദാത്മനോ-ഽനുപദാസായ ॥ 8 ॥

അനുവാകം 9
അജാന്. ഹ വൈ പൃശ്ഞീഗ്സ്തപസ്യമാനാ-ന്ബ്രഹ്മ സ്വയമ്ഭ്വഭ്യാനര്ഷത്ത ഋഷയോ-ഽഭവ-ന്തദൃഷീണാ-മൃഷിത്വ-ന്താ-ന്ദേവതാമുപാതിഷ്ഠന്ത യജ്ഞകാമാസ്ത ഏത-മ്ബ്രഹ്മയജ്ഞ-മപശ്യന്-തമാ-ഽഹരന്-തേനായജന്ത യദൃചോ-ഽദ്ധ്യഗീഷത താഃ പയ ആഹുതയോ ദേവാനാമഭവന്. യ-ദ്യജൂഗ്ംഷി ഘൃതാഹുതയോ യ-ഥ്സാമാനി സോമാഹുതയോ യദഥര്വാങ്ഗിരസോ മദ്ധ്വാഹുതയോ യദ്ബ്രാഹ്മണാനീതിഹാസാന്-പുരാണാനി കല്പാ-ന്ഗാഥാ നാരാശഗ്ംസീര്മേദാഹുതയോ ദേവാനാ-മഭവന്താഭിഃ, ക്ഷുധ-മ്പാപ്മാന-മപാഘ്ന-ന്നപഹതപാപ്മാനോ ദേവാ-സ്സ്വര്ഗം-ലോഁകമായ-ന്ബ്രഹ്മണ-സ്സായുജ്യ-മൃഷയോ-ഽഗച്ഛന്ന് ॥ 9 ॥

അനുവാകം 10
പഞ്ച വാ ഏതേ മഹായജ്ഞാ-സ്സതതി പ്രതായന്തേ സതതി സന്തിഷ്ഠന്തേ ദേവയജ്ഞഃ പിതൃയജ്ഞോ ഭൂതയജ്ഞോ മനുഷ്യയജ്ഞോ ബ്രഹ്മയജ്ഞ ഇതി യദഗ്നൌ ജുഹോത്യപി സമിധ-ന്ത-ദ്ദേവയജ്ഞ-സ്സന്തിഷ്ഠതേ യ-ത്പിതൃഭ്യഃ സ്വധാ കരോത്യപ്യപസ്ത-ത്പിതൃയജ്ഞ-സ്സന്തിഷ്ഠതേയ-ദ്ഭൂതേഭ്യോ ബലിഗ്ം ഹരതി ത-ദ്ഭൂതയജ്ഞ-സ്സന്തിഷ്ഠതേ യദ്ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ-ഽന്ന-ന്ദദാതി തന്മനുഷ്യയജ്ഞ-സ്സന്തിഷ്ഠതേ യഥ്സ്വാദ്ധ്യായ-മധീയീ-തൈകാമപ്യൃചം-യഁജുഃ-സാമ വാ തദ്ബ്രഹ്മയജ്ഞ-സ്സന്തിഷ്ഠതേ യദൃചോ-ഽധീതേ പയസഃ കൂല്യാ അസ്യ പിതൄ-ന്ഥ്സ്വധാ അഭിവഹന്തി യ-ദ്യജൂഗ്ംഷി ഘൃതസ്യ കൂല്യാ യ-ഥ്സാമാനി സോമ ഏഭ്യഃ പവതേ യദഥര്വാങ്ഗിരസോ മധോഃ കൂല്യാ യദ്ബ്രാഹ്മണാ-നീതിഹാസാന്-പുരാണാനി കല്പാ-ന്ഗാഥാ നാരാശഗ്ംസീ-ര്മേദസഃ കൂല്യാ അസ്യ പിതൄന്-ഥ്സ്വധാ അഭിവഹന്തി യദൃചോ-ഽധീതേ പയ ആഹുതിഭിരേവ ത-ദ്ദേവാഗ്സ്തര്പയതി യ-ദ്യജൂഗ്ംഷി ഘൃതാഹുതിഭിര്യ-ഥ്സാമാനി സോമാഹുതിഭി-ര്യദഥര്വാങ്ഗിരസോ മദ്ധ്വാഹുതിഭി-ര്യദ്ബ്രാഹ്മണാ-നീതിഹാസാന്-പുരാണാനി കല്പാ-ന്ഗാഥാ നാരാശഗ്ംസീ-ര്മേദാഹുതിഭിരേവ ത-ദ്ദേവാഗ്സ്തര്പയതി ത ഏന-ന്തൃപ്താ ആയുഷാ തേജസാ വര്ചസാ ശ്രിയാ യശസാ ബ്രഹ്മവര്ചസേനാന്നാദ്യേന ച തര്പയന്തി ॥ 10 ॥

അനുവാകം 11
ബ്രഹ്മയജ്ഞേന യക്ഷ്യമാണഃ പ്രാച്യാ-ന്ദിശി ഗ്രാമാദഛദിര്ദര്ശ ഉദീച്യാ-മ്പ്രാഗുദീച്യാം-വോഁദിത ആദിത്യേ ദക്ഷിണത ഉപവീയോപവിശ്യ ഹസ്താവവനിജ്യ ത്രിരാചാമേദ്ദ്വിഃ പരിമൃജ്യ സകൃദുപസ്പൃശ്യ ശിരശ്ചക്ഷുഷീ നാസികേ ശ്രോത്രേ ഹൃദയമാലഭ്യ യ-ത്ത്രിരാചാമതി തേന ഋചഃ പ്രീണാതി യദ്ദ്വിഃ പരിമൃജതി തേന യജൂഗ്ംഷി യ-ഥ്സകൃദുപസ്പൃശതി തേന സാമാനി (യ-ഥ്സവ്യ-മ്പാണി-മ്പാദൌ പ്രോക്ഷതി) യച്ഛിരശ്ചക്ഷുഷീ നാസികേ ശ്രോത്രേ ഹൃദയമാലഭതേ തേനാഥര്വാങ്ഗിരസോ ബ്രാഹ്മണാ-നീതിഹാസാ-ന്പുരാണാനി കല്പാ-ന്ഗാഥാ നാരാശഗ്ംസീഃ പ്രീണാതി ദര്ഭാണാ-മ്മഹദുപസ്തീര്യോപസ്ഥ-ങ്കൃത്വാ പ്രാംആസീന-സ്സ്വാദ്ധ്യായമധീയീതാപാം-വാഁ ഏഷ ഓഷധീനാഗ്ം രസോ യ-ദ്ദര്ഭാ-സ്സരസമെവ ബ്രഹ്മ കുരുതേ ദക്ഷിണോത്തരൌ പാണീ (പാദൌ) കൃത്വാ സപവിത്രാവോമിതി പ്രതിപദ്യത ഏതദ്വൈ യജുസ്ത്രയീം-വിഁദ്യാ-മ്പ്രത്യേഷാ വാഗേതത്പരമമക്ഷര-ന്തദേതദൃചാ-ഽഭ്യുക്തമൃചോ അക്ഷരേ പരമേ വ്യോമന്. യസ്മി-ന്ദേവാ അധി വിശ്വേ നിഷേദുര്യസ്തന്ന വേദ കിമൃചാ കരിഷ്യതി യ ഇത്തദ്വിദുസ്ത ഇമേ സമാസത ഇതി ത്രീനേവ പ്രായുങ്ക്ത ഭൂര്ഭുവസ്സ്വരിത്യാഹൈതദ്വൈ വാച-സ്സത്യം-യഁദേവ വാച-സ്സത്യ-ന്ത-ത്പ്രായുങ്ക്താഥ സാവിത്രീ-ങ്ഗായത്രീ-ന്ത്രിരന്വാഹ പച്ഛോ-ഽര്ധര്ചശോ-ഽനവാനഗ്ം സവിതാ ശ്രിയഃ പ്രസവിതാ ശ്രിയമേവാപ്നോത് യഥോ പ്രജ്ഞാതയൈവ പ്രതിപദാ ഛന്ദാഗ്ംസി പ്രതിപദ്യതേ ॥ 11 ॥

അനുവാകം 12
ഗ്രാമേ മനസാ സ്വാദ്ധ്യായമധീയീത ദിവാ നക്തം-വേഁതി ഹ സ്മാഹ ശൌച ആഹ്നേയ ഉതാരണ്യേ-ഽബല ഉത വാചോത തിഷ്ഠന്നുത വ്രജന്നുതാസീന ഉത ശയാനോ-ഽധീയീതൈവ സ്വാദ്ധ്യായ-ന്തപസ്വീ പുണ്യോ ഭവതി യ ഏവം-വിഁദ്വാന്-ഥ്സ്വാദ്ധ്യായമധീതേ നമോ ബ്രഹ്മണേ നമോ അസ്ത്വഗ്നയേ നമഃ പൃഥിവ്യൈ നമ ഓഷധീഭ്യഃ ।
നമോ വാചേ നമോ വാചസ്പതയേ നമോ വിഷ്ണവേ ബൃഹതേ കരോമി ॥ 12 ॥

അനുവാകം 13
മദ്ധ്യന്ദിനേ പ്രബലമധീയീതാസൌ ഖലു വാവൈഷ ആദിത്യോ യദ്ബ്രാഹ്മണസ്തസ്മാത്തര്ഹി തേക്ഷ്ണിഷ്ഠ-ന്തപതി തദേഷാ-ഽഭ്യുക്താ ॥
ചിത്ര-ന്ദേവാനാമുദഗാദനീക-ഞ്ചക്ഷുര്മിത്രസ്യ വരുണസ്യാഗ്നേഃ ।
ആ-ഽപ്രാ ദ്യാവാപൃഥിവീ അന്തരിക്ഷഗ്ം സൂര്യ ആത്മാ ജഗതസ്തസ്ഥുഷശ്ചേതി സ വാ ഏഷ യജ്ഞ-സ്സദ്യഃ പ്രതായതേ സദ്യ-സ്സന്തിഷ്ഠതേ തസ്യ പ്രാഖ്സായമവഭൃഥോ നമോ ബ്രഹ്മണ ഇതി പരിധാനീയാ-ന്ത്രിരന്വാഹാപ ഉപസ്പൃശ്യ ഗൃഹാനേതി തതോ യത്കിഞ്ച ദദാതി സാ ദക്ഷിണാ ॥ 13 ॥

അനുവാകം 14
തസ്യ വാ ഏതസ്യ യജ്ഞസ്യ മേഘോ ഹവിര്ധാനം-വിഁദ്യുദഗ്നിര്വര്ഷഗ്ം ഹവി-സ്സ്തനയിത്നു-ര്വഷട്കാരോ യദവസ്ഫൂര്ജതി സോ-ഽനുവഷട്കാരോ വായുരാത്മാ-ഽമാവാസ്യാ സ്വിഷ്ടകൃദ്യ ഏവം-വിഁദ്വാന്മേഘേ വര്ഷതി വിദ്യോതമാനേ സ്തനയത്യവസ്ഫൂര്ജതി പവമാനേ വായാവമാവാസ്യായാഗ് സ്വാദ്ധ്യായമധീതേ
തപ ഏവ തത്തപ്യതേ തപോ ഹി സ്വാദ്ധ്യായ ഇത്യുത്തമ-ന്നാകഗ്ം രോഹത്യുത്തമ-സ്സമാനാനാ-മ്ഭവതി യാവന്തഗ്ം ഹ വാ ഇമാം-വിഁത്തസ്യ പൂര്ണാ-ന്ദദഥ്സ്വര്ഗം-ലോഁക-ഞ്ജയതി താവന്തം-ലോഁക-ഞ്ജയതി ഭൂയാഗ്ംസ-ഞ്ചാക്ഷയ്യ-ഞ്ചാപ പുനര്മൃത്യു-ഞ്ജയതി ബ്രഹ്മണ-സ്സായുജ്യ-ങ്ഗച്ഛതി ॥ 14 ॥

അനുവാകം 15
തസ്യ വാ ഏതസ്യ യജ്ഞസ്യ ദ്വാവനദ്ധ്യായൌ യദാ-ഽഽത്മാ-ഽശുചി-ര്യ-ദ്ദേശ-സ്സമൃദ്ധിര്ദൈവതാനി യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്മഹാരാത്ര ഉഷസ്യുദിതേ വ്രജഗ്ഗ്സ്തിഷ്ഠ-ന്നാസീന-ശ്ശയാനോ-ഽരണ്യേ ഗ്രാമേ വാ യാവത്തരസഗ്ഗ് സ്വാദ്ധ്യായമധീതേ സര്വാന് ഁലോകാഞ്ജയതി സര്വാന് ഁലോകാനനൃണോ-ഽനു സഞ്ചരതി തദേഷാ-ഽഭ്യുക്താ ॥ അനൃണാ അസ്മിന്നനൃണാഃ പരസ്മിഗ്ഗ്സ്തൃതീയേ ലോകേ അനൃണാ-സ്സ്യാമ । യേ ദേവയാനാ ഉത പിതൃയാണാ-സ്സര്വാ-ന്പഥോ അനൃണാ ആക്ഷീയേമേത്യഗ്നിം-വൈഁ ജാത-മ്പാപ്മാ ജഗ്രാഹ തന്ദേവാ ആഹുതീഭിഃ പാപ്മാനമപാഘ്ന-ന്നാഹുതീനാം-യഁജ്ഞേന യജ്ഞസ്യ ദക്ഷിണാഭി-ര്ദക്ഷിണാനാ-മ്ബ്രാഹ്മണേന ബ്രാഹ്മണസ്യ ഛന്ദോഭി-ശ്ഛന്ദസാഗ് സ്വാദ്ധ്യായേനാപഹതപാപ്മാ സ്വാദ്ധ്യായോ ദേവപവിത്രം-വാഁ ഏതത്തം-യോഁ-ഽനൂ-ഥ്സൃജത്യഭാഗോ വാചി ഭവത്യഭാഗോ നാകേ തദേഷാ-ഽഭ്യുക്താ ॥ യസ്തിത്യാജ സഖിവിദഗ്ം സഖായ-ന്ന തസ്യ വാച്യപി ഭാഗോ അസ്തി । യദീഗ്ം ശൃണോത്യലകഗ്ം ശൃണോതി ന ഹി പ്രവേദ സുകൃതസ്യ പന്ഥാമിതി തസ്മാ-ഥ്സ്വാദ്ധ്യായോ-ഽദ്ധ്യേതവ്യോ യം-യഁ-ങ്ക്രതുമധീതേ തേന തേനാസ്യേഷ്ട-മ്ഭവത്യഗ്നേ-ര്വായോ-രാദിത്യസ്യ സായുജ്യ-ങ്ഗച്ഛതി തദേഷാ-ഽഭ്യുക്താ ॥
യേ അര്വാംഉത വാ പുരാണേ വേദം-വിഁദ്വാഗ്ംസമഭിതോ വദന്ത്യാദിത്യമേവ തേ പരിവദന്തി സര്വേ അഗ്നി-ന്ദ്വിതീയ-ന്തൃതീയ-ഞ്ച ഹഗ്ംസമിതി യാവതീര്വൈ ദേവതാസ്താ-സ്സര്വാ വേദവിദി ബ്രാഹ്മണേ വസന്തി തസ്മാ-ദ്ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ വേദവിദ്ഭ്യോ ദിവേദിവേ നമസ്കുര്യാന്നാശ്ലീല-ങ്കീര്തയേദേതാ ഏവ ദേവതാഃ പ്രീണാതി ॥ 15 ॥

അനുവാകം 16
രിച്യത ഇവ വാ ഏഷ പ്രേവ രിച്യതേ യോ യാജയതി പ്രതി വാ ഗൃഹ്ണാതി യാജയിത്വാ പ്രതിഗൃഹ്യ വാ-ഽനശ്നന്ത്രി-സ്സ്വാദ്ധ്യായം-വേഁദമധീയീത ത്രിരാത്രം-വാഁ സാവിത്രീ-ങ്ഗായത്രീ-മന്വാതിരേചയതി വരോ ദക്ഷിണാ വരേണൈവ വരഗ്ഗ് സ്പൃണോത്യാത്മാ ഹി വരഃ ॥ 16 ॥

അനുവാകം 17
ദുഹേ ഹ വാ ഏഷ ഛന്ദാഗ്ംസി യോ യാജയതി സ യേന യജ്ഞക്രതുനാ യാജയേ-ഥ്സോ-ഽരണ്യ-മ്പരേത്യ ശുചൌ ദേശേ സ്വാദ്ധ്യായ-മേവൈന-മധീയന്നാസീത തസ്യാനശന-ന്ദീക്ഷാ സ്ഥാനമുപസദ ആസനഗ്ം സുത്യാ വാഗ്ജുഹൂര്മന ഉപഭൃദ്ധൃതിര്ധ്രുവാ പ്രാണോ ഹവി-സ്സാമാദ്ധ്വര്യു-സ്സ വാ ഏഷ യജ്ഞഃ
പ്രാണദക്ഷിണോ-ഽനന്തദക്ഷിണ-സ്സമൃദ്ധതരഃ ॥ 17 ॥

അനുവാകം 18
കതിധാ-ഽവകീര്ണീ പ്രവിശതി ചതുര്ധേത്യാഹു-ര്ബ്രഹ്മവാദിനോ മരുതഃ പ്രാണൈരിന്ദ്ര-മ്ബലേന ബൃഹസ്പതി-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസേനാഗ്നിമേവേതരേണ സര്വേണ തസ്യൈതാ-മ്പ്രായശ്ചിത്തിം-വിഁദാഞ്ചകാര സുദേവഃ കാശ്യപോ യോ
ബ്രഹ്മചാര്യവകിരേദമാവാസ്യായാഗ്ം രാത്ര്യാമഗ്നി-മ്പ്രണീയോപസമാധായ ദ്വിരാജ്യസ്യോപഘാത-ഞ്ജുഹോതി കാമാവകീര്ണോ-ഽസ്മ്യവകീര്ണോ-ഽസ്മി കാമ കാമായ സ്വാഹാ കാമാഭിദ്രുഗ്ധോ-ഽസ്മ്യഭിദ്രുഗ്ധോ-ഽസ്മി കാമ കാമായ സ്വാഹേത്യമൃതം-വാഁ ആജ്യമമൃതമേവാത്മ-ന്ധത്തേ ഹുത്വാ പ്രയതാഞ്ജലിഃ കവാതിര്യങ്ങഗ്നിമഭി മന്ത്രയേത സ-മ്മാ സിഞ്ചന്തു മരുത-സ്സമിന്ദ്ര-സ്സമ്ബൃഹസ്പതിഃ ।
സ-മ്മാ-ഽയമഗ്നി-സ്സിഞ്ചത്വായുഷാ ച ബലേന ചായുഷ്മന്ത-ങ്കരോത മേതി പ്രതി ഹാസ്മൈ മരുതഃ പ്രാണാ-ന്ദധതി പ്രതീന്ദ്രോ ബല-മ്പ്രതി ബൃഹസ്പതി-ര്ബ്രഹ്മവര്ചസ-മ്പ്രത്യഗ്നിരിതരഥ്സര്വഗ്ം സര്വതനുര്ഭൂത്വാ സര്വമായുരേതി ത്രിരഭിമന്ത്രയേത ത്രിഷത്യാ ഹി ദേവാ യോ-ഽപൂത ഇവ മന്യേത സ ഇത്ഥ-ഞ്ജുഹുയാദിത്ഥ-മഭിമന്ത്രയേത പുനീത ഏവാത്മാന-മായുരേവാത്മ-ന്ധത്തേ വരോ ദക്ഷിണാ വരേണൈവ വരഗ്ഗ് സ്പൃണോത്യാത്മാ ഹി വരഃ ॥ 18 ॥

അനുവാകം 19
ഭൂഃ പ്രപദ്യേ ഭുവഃ പ്രപദ്യേ സ്വഃ പ്രപദ്യേ ഭൂര്ഭുവസ്സ്വഃ പ്രപദ്യേ ബ്രഹ്മ പ്രപദ്യേ ബ്രഹ്മകോശ-മ്പ്രപദ്യേ-ഽമൃത-മ്പ്രപദ്യേ-ഽമൃതകോശ-മ്പ്രപദ്യേ ചതുര്ജാല-മ്ബ്രഹ്മകോശം-യഁ-മ്മൃത്യുര്നാവപശ്യതി ത-മ്പ്രപദ്യേ ദേവാ-ന്പ്രപദ്യേ ദേവപുര-മ്പ്രപദ്യേ പരീവൃതോ വരീവൃതോ ബ്രഹ്മണാ വര്മണാ-ഽഹ-ന്തേജസാ കശ്യപസ്യ യസ്മൈ നമസ്തച്ഛിരോ ധര്മോ മൂര്ധാന-മ്ബ്രഹ്മോത്തരാ ഹനുര്യജ്ഞോ-ഽധരാ വിഷ്ണുര് ഹൃദയഗ്ം സംവഁഥ്സരഃ പ്രജനനമശ്വിനൌ പൂര്വപാദാവത്രിര്മദ്ധ്യ-മ്മിത്രാവരുണാ വപരപാദാവഗ്നിഃ പുച്ഛസ്യ പ്രഥമ-ങ്കാണ്ഡ-ന്തത ഇന്ദ്രസ്തതഃ പ്രജാപതിരഭയ-ഞ്ചതുര്ഥഗ്ം സ വാ ഏഷ ദിവ്യ-ശ്ശാക്വര-ശ്ശിശുമാരസ്തഗ്ം ഹ യ ഏവം-വേഁദാപ പുനര്മൃത്യു-ഞ്ജയതി ജയതി സ്വര്ഗം-ലോഁക-ന്നാദ്ധ്വനി പ്രമീയതേ നാഫ്സു പ്രമീയതേ നാഗ്നൌ പ്രമീയതേ നാനപത്യഃ പ്രമീയതേ ലഘ്വാന്നോ ഭവതി ധ്രുവസ്ത്വമസി ധ്രുവസ്യ ക്ഷിതമസി ത്വ-മ്ഭൂതാനാമധിപതിരസി ത്വ-മ്ഭൂതാനാഗ് ശ്രേഷ്ഠോ-ഽസി ത്വാ-മ്ഭൂതാന്യുപപര്യാവര്തന്തേ നമസ്തേ നമ-സ്സര്വ-ന്തേ നമോ നമഃ ॥
[ഫാട ഭ്ഹേദമ് - നമോ നമഃ ശിശുകുമാരായ നമഃ ] ॥ 19 ॥

അനുവാകം 20
നമഃ പ്രാച്യൈ ദിശേ യാശ്ച ദേവതാ ഏതസ്യാ-മ്പ്രതിവസന്ത്യേ താഭ്യശ്ച നമോ നമോ ദക്ഷിണായൈ ദിശേ യാശ്ച ദേവതാ ഏതസ്യാ-മ്പ്രതിവസന്ത്യേ താഭ്യശ്ച നമോ നമഃ പ്രതീച്യൈ ദിശേ യാശ്ച ദേവതാ ഏതസ്യാ-മ്പ്രതിവസന്ത്യേ താഭ്യശ്ച നമോ നമ ഉദീച്യൈ ദിശേ യാശ്ച ദേവതാ ഏതസ്യാ-മ്പ്രതിവസന്ത്യേ താഭ്യശ്ച നമോ നമ ഊര്ധ്വായൈ ദിശേ യാശ്ച ദേവതാ ഏതസ്യാ-മ്പ്രതിവസന്ത്യേ താഭ്യശ്ച നമോ നമോ-ഽധരായൈ ദിശേ യാശ്ച ദേവതാ ഏതസ്യാ-മ്പ്രതിവസന്ത്യേ താഭ്യശ്ച നമോ നമോ-ഽവാന്തരായൈ ദിശേ യാശ്ച ദേവതാ ഏതസ്യാ-മ്പ്രതിവസന്ത്യേ താഭ്യശ്ച നമോ നമോ ഗങ്ഗായമുനയോര്മദ്ധ്യേ യേ വസന്തി തേ മേ പ്രസന്നാത്മാനസ്ചിര-ഞ്ജീവിതം-വഁര്ധയന്തി നമോ ഗങ്ഗായമുനയോര്മുനിഭ്യശ്ച നമോ നമോ ഗങ്ഗായമുനയോര്മുനിഭ്യശ്ച നമഃ ॥ 20 ॥
(സഹ - രക്ഷാഗ്ംസി - യ-ദ്ദേവാ-സ്സപ്തദശ - യദദീവ്യ-ന്പഞ്ചദശ - യുഷ്ടേ ചതുസ്ത്രിഗ്ംശ-ദ്- വൈശ്വാനരായ ഷഡ്വിഗ്ംശതി-ര്വാതരശനാ ഹ - കുശ്മാണ്ഡൈ- രജാന്. ഹ - പഞ്ച - ബ്രഹ്മയജ്ഞേന - ഗ്രാമേ - മദ്ധ്യന്ദിനേ - തസ്യ വൈ മേഘ - സ്തസ്യ വൈ ദ്വൌ - രിച്യതേ - ദുഹേ ഹ - കതിധാ-ഽവകീര്ണീ - ഭൂ--ര് നമഃ പ്രാച്യൈ വിഗ്ംശതിഃ )
(സഹ വൈ - മുനിഭ്യശ്ച നമഃ )
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ആരണ്യകേ ദ്വിതീയഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥