Mahavira (Agni)

4 - pravargya mantrāḥ - kṛṣṇa yajurveda taittirīya āraṇyaka pāṭhaḥ - yuñjate manaḥ

(Pravargya Mantras in English (IAST))

From Krishna Yajurveda, Taittiriya Aranyaka

The Pravargya Mantras originate from the fourth Prapathaka of the Taittiriya Aranyaka within the Krishna Yajurveda. These sacred verses are centered around the Pravargya ritual, an ancient Vedic fire sacrifice dedicated to Mahavira, a form of Agni symbolizing the cosmic light. Chanting these mantras is considered highly auspicious and purifying, intended to invoke divine speech, wisdom, and intellectual clarity. By venerating the Rishi-mantrakritas or the seers who revealed these vibrations, practitioners seek to align their internal consciousness with the Vedic cosmic order, fostering spiritual growth, mental focus, and the protection of one's sacred knowledge and articulation.

#of 94
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake caturthaḥ prapāṭhakaḥ - pravargya mantrāḥ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
anuvākaṃ 1
namo̭ vāce yā co̭ditā yā cānṷditā tasyai̭ vāce namo namo̭ vāce namo̭ vācaspata̭ye nama ṛṣi̭bhyo mantrakṛdbhyo mantra̭patibhyo mā māmṛṣa̭yo mantrakṛto̭ mantrapata̭yaḥ parā̭durmā-'hamṛṣī-nmantrakṛto̭ mantrapatī-nparā̭dāṃ-vai~śvadevīṃ-vā~ca̭mudyāsagṃ śivāmada̭stā-ñjuṣṭā-ndevebhya-śśarma̭ me dyau-śśarma̭ pṛthivī śarma viśva̭mida-ñjaga̭t |
śarma̭ candraśca sūrya̭śca śarma̭ brahmaprajāpatī ||
bhūtaṃ-va~̭diṣye bhuva̭naṃ-va~diṣye tejo̭ vadiṣye yaśo̭ vadiṣye tapo̭ vadiṣye brahma̭ vadiṣye satyaṃ-va~̭diṣye tasmā̭ ahamida-mṷpastara̭ṇa-mupa̭stṛṇa upastara̭ṇa-mme prajāyai̭ paśūnā-mbhṷ̄yā-dupastara̭ṇamaha-mprajāyai̭ paśūnā-mbhṷ̄yāsa-mprāṇā̭pānau mṛtyormā̭ pāta-mprāṇā̭pānau mā mā̭ hāsiṣṭa-mmadhṷ maniṣye madhṷ janiṣye madhṷ vakṣyāmi madhṷ vadiṣyāmi madhṷmatī-ndevebhyo vāca̭mudyāsagṃ śuśrūṣeṇyā-mmanuṣyebhyasta-mmā̭ devā a̭vantu śobhāyai̭ pitaro-'nṷmadantu ||
oṃ śānti-śśānti-śśāntiḥ̭ || 1 ||
(a. 1)
anuvākaṃ 2
yuñjate mana̭ uta yṷñjate dhiyaḥ̭ | viprā vipra̭sya bṛhato vi̭paścitaḥ̭ | vi hotrā̭ dadhe vayunāvideka it | mahī devasya̭ savituḥ pari̭ṣṭutiḥ || devasya̭ tvā savituḥ pra̭save | aśvino-rbāhubhyām |
pūṣṇo hastābhyāmāda̭de || abhri̭rasi nāri̭rasi |
addhvarakṛ-ddevebhyaḥ̭ | utti̭ṣṭha brahmaṇaspate || 2 ||
devayanta̭stvemahe | upa praya̭ntu marutaḥ̭ sudāna̭vaḥ | indra̭ prāśūrbha̭vā sacā || praitu brahma̭ṇaspatiḥ̭ | pra devyḙtu sūnṛtā |
acchā̭ vīrannarya̭-mpaṅktirā̭dhasam | devā yajñanna̭yantu naḥ || devī dyāvāpṛthivī anṷ me magṃsāthām | ṛddhyāsa̭madya | makhasya śiraḥ̭ || 3 ||
makhāya̭ tvā | makhasya̭ tvā śīrṣṇe || iyatyagra̭ āsīḥ |
ṛddhyāsa̭madya | makhasya śiraḥ̭ | makhāya̭ tvā | makhasya̭ tvā śīrṣṇe || devī-rvamrīrasya bhūtasya̭ prathamajā ṛtāvarīḥ || ṛddhyāsa̭madya | makhasya śiraḥ̭ || 4 ||
makhāya̭ tvā | makhasya̭ tvā śīrṣṇe || indrasyaujo̭-'si |
ṛddhyāsa̭madya | makhasya śiraḥ̭ | makhāya̭ tvā | makhasya̭ tvā śīrṣṇe || agnijā a̭si prajāpa̭te retaḥ̭ | ṛddhyāsa̭madya | makhasya śiraḥ̭ || 5 ||
makhāya̭ tvā | makhasya̭ tvā śīrṣṇe || āyṷ-rdhehi prāṇa-ndhḙhi | apāna-ndhḙhi vyāna-ndhḙhi | cakṣṷ-rdhehi śrotra̭-ndhehi | mano̭ dhehi vāca̭-ndhehi | ātmāna̭-ndhehi pratiṣṭhā-ndhḙhi |
mā-ndhḙhi mayi̭ dhehi || madhṷ tvā madhulā ka̭rotu |
makhasya śiro̭-'si || 6 ||
yajñasya̭ pade sthaḥ̭ | gāyatreṇa̭ tvā chanda̭sā karomi | traiṣṭṷbhena tvā chanda̭sā karomi | jāga̭tena tvā chanda̭sā karomi || makhasya rāsnā̭-'si | adi̭tiste bila̭ṅgṛhṇātu | pāṅktḙna chanda̭sā |
sūrya̭sya hara̭sā śrāya | makho̭-'si || 7 ||
(pate - śira̭ - ṛtāvarīr-ṛddhyāsa̭madya makhasya śiraḥ - śiraḥ - śiro̭-'si - +nava̭ ca) (a. 2)
(iya̭ti devīrindrasyaujo-'syagnijā asyāyṷrdhehi prāṇa-mpañca̭)
anuvākaṃ 3
vṛṣṇo aśva̭sya niṣpada̭si | varṷṇastvā dhṛtavra̭ta ādhṷ̄payatu | mitrāvarṷṇayor
dhruveṇa dharma̭ṇā || arciṣe tvā | śociṣe tvā |
jyoti̭ṣe tvā | tapa̭se tvā || abhīma-mma̭hinā divam |
mitro ba̭bhūva saprathāḥ | uta śrava̭sā pṛthivīm || 8 ||
mitrasya̭ carṣaṇīdhṛtaḥ̭ |
śravo̭ devasya̭ sānasim | dyumnañcitraśra̭vastamam || siddhyai tvā | devastvā̭ savitodva̭patu |
supāṇi-ssva̭ṅguriḥ | subāhuruta śaktyā || apa̭dyamānaḥ pṛthivyām | āśā diśa ā pṛ̭ṇa | utti̭ṣṭha bṛha-nbha̭va || 9 ||
ūrdhvasti̭ṣṭha dhruvastvam || sūrya̭sya tvā cakṣuṣā-'nvīkṣe | ṛjave tvā | sādhave tvā | sukṣityai tvā bhūtyai tvā ||
idamahamamumā̭muṣyāyaṇaṃ-vi~śā paśubhi̭-rbrahmavarcasena paryṷ̄hāmi |
gāyatreṇa̭ tvā chandasā ''cchṛ̭ṇadmi | traiṣṭṷbhena tvā chandasā ''cchṛ̭ṇadmi |
jāga̭tena tvā chandasā ''cchṛ̭ṇadmi | chṛṇattṷ tvā vāk | chṛṇattu tvork | chṛṇattṷ tvā haviḥ |
chṛndhi vācam | chṛndhyūrjam | chṛndhi haviḥ ||
deva̭ puraścara saghyāsa̭ntvā || 10 ||
(pṛthivīm - bha̭va - vā-khṣaṭca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4
brahma̭-npravargyḙṇa praca̭riṣyāmaḥ |
hota̭-rgharmamabhiṣṭṷhi | agnīdrauhi̭ṇau puroḍāśāvadhi̭śraya | prati̭prasthātarviha̭ra |
prasto̭ta-ssāmā̭ni gāya || yajṷryuktagṃ sāma̭bhirākta̭khantvā | viśvai-rdevairanṷmata-mmarudbhiḥ̭ | dakṣi̭ṇābhiḥ prata̭ta-mpārayiṣṇum |
stubho̭ vahantu sumanasyamā̭nam | sa no ruca̭ndhehyahṛ̭ṇīyamānaḥ | bhūrbhuvassuvaḥ̭ |
omindra̭vantaḥ praca̭rata || 11 ||
(ahṛ̭ṇīyamāno dve ca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5
brahma-npraca̭riṣyāmaḥ | hota̭-rgharmamabhiṣṭṷhi || yamāya̭ tvā makhāya̭ tvā | sūrya̭sya hara̭se tvā || prāṇāya svāhā vyānāya svāhā̭ 'pānāya svāhā |
cakṣṷṣe svāhā śrotrā̭ya svāhā | mana̭se svāhā̭ vāce sara̭svatyai svāhā | dakṣā̭ya svāhā krata̭ve svāhā | oja̭se svāhā balā̭ya svāhā ||
devastvā̭ savitā maddhvā̭-'naktu || 12 ||
pṛthivī-ntapa̭sastrāyasva | arcira̭si śocira̭si jyoti̭rasi tapo̭-'si | sagṃsī̭dasva mahāgṃ a̭si | śoca̭sva devavīta̭maḥ | vi dhūmama̭gne aruṣa-mmi̭yeddhya | sṛja pra̭śasta darśatam ||
añjanti ya-mprathaya̭nto na viprāḥ | vapāva̭ntannāgninā tapa̭ntaḥ |
piturna putra upa̭si preṣṭhaḥ̭ | ā gharmo agnimṛtaya̭nnasādīt || 13 ||
anādhṛṣyā purastāt | agnerādhi̭patye |
āyṷrme dāḥ | putrava̭tī dakṣiṇataḥ | indrasyādhi̭patye | prajā-mmḙ dāḥ | suṣadā̭ paścāt | devasya̭ saviturādhi̭patye | prāṇa-mmḙ dāḥ | āśrṷtiruttarataḥ || 14 ||
mitrāvarṷṇayorādhi̭patye | śrotra̭-mme dāḥ | vidhṛ̭tirupari̭ṣṭāt | bṛhaspaterādhi̭patye |
brahma̭ me dāḥ, kṣatra-mmḙ dāḥ | tejo̭ me dhā varco̭ me dhāḥ | yaśo̭ me dhā stapo̭ me dhāḥ |
mano̭ me dhāḥ || manoraśvā̭-'si bhūri̭putrā |
viśvābhyo mā nāṣṭrābhyaḥ̭ pāhi || 15 ||
sūpasadā̭ me bhūyā mā mā̭ higṃsīḥ || tapo ṣva̭gne anta̭rāgṃ amitrāṋ |
tapāśagṃsa̭mararuṣaḥ para̭sya | tapā̭ vaso cikitāno acittāṋ | vi tḙ tiṣṭhantāmajarā̭ ayāsaḥ̭ || citaḥ̭ stha paricitaḥ̭ | svāhā̭ marudbhiḥ pari̭śrayasva | mā a̭si | pramā a̭si | pratimā a̭si || 16 ||
sammā a̭si | vimā a̭si | unmā a̭si | antari̭kṣasyāntardhira̭si ||
divantapa̭sastrāyasva | ābhi-rgīrbhi-ryadato̭ na ūnam |
āpyā̭yaya harivo vardha̭mānaḥ | yadā stotṛbhyo mahi̭ gotrā rujāsi̭ | bhūyiṣṭhabhājo adha̭ te syāma || śukrantḙ anya-dya̭jatantḙ anyat || 17 ||
viṣṷrūpe aha̭nī dyauri̭vāsi | viśvā hi māyā ava̭si svadhāvaḥ | bhadrā tḙ pūṣanniha rātira̭stu || arha̭-nbibharṣi sāya̭kāni dhanva̭ | arha̭nniṣkaṃ-ya~̭jataṃ-vi~śvarṷ̄pam | arha̭nnida-nda̭yase viśva-mabbhṷvam | na vā ojī̭yo rudra tvada̭sti || gāyatrama̭si | traiṣṭṷbhamasi | jāga̭tamasi | madhu madhu madhṷ || 18 ||
(ana - ktvasādī - duttarataḥ - pā̭hi - pratimā a̭si - yajatantḙ anyaj - jāga̭tamasyeka̭-ñca) (a. 5)
anuvākaṃ 6
daśa prācīrdaśa̭ bhāsi dakṣiṇā | daśa̭ pratīcīrdaśa̭ bhāsyudī̭cīḥ | daśordhvā bhā̭si sumanasyamā̭naḥ | sa no ruca̭ndhehyahṛ̭ṇīyamānaḥ ||
agniṣṭvā vasṷbhiḥ purastā-drocayatu gāyatreṇa chanda̭sā | sa mā̭ rucito ro̭caya || indra̭stvā rudrai-rda̭kṣiṇato ro̭cayatu traiṣṭṷbhena chanda̭sā |
sa mā̭ rucito ro̭caya | varṷṇastvā-''dityaiḥ paścā-dro̭cayatu jāga̭tena chanda̭sā |
sa mā̭ rucito ro̭caya || 19 ||
dyutānastvā̭ māruto marudbhi̭ruttarato ro̭cayatvānṷṣṭubhena chanda̭sā | sa mā̭ rucito ro̭caya | bṛhaspati̭stvā viśvai-rdevairupari̭ṣṭā-drocayatu pāṅktḙna chanda̭sā | sa mā̭ rucito ro̭caya || rocitastva-ndḙva gharma deveṣvasi̭ |
rociṣīyāha-mma̭nuṣyḙṣu ||
samrāḍ gharma rucitastvaṃ eveṣvāyṷṣmāgstejasvī bra̭hmavarcasya̭si | rucito̭-'ha-mma̭nuṣyeṣvāyṷṣmāg-stejasvī bra̭hmavarcasī bhṷ̄yāsam || ruga̭si | ruca-mmayi̭ dhehi || 20 ||
mayi ruk || daśa̭ purastā-drocase | daśa̭ dakṣiṇā | daśa̭ pratyamm | daśodaṅṋ̇ | daśordhvo bhā̭si sumanasyamā̭naḥ | sa naḥ̭ samrāḍiṣamūrja̭-ndhehi | vājī vājinḙ pavasva | rocito gharmo rṷcīya || 21 ||
(rocaya - dhehi - +nava̭ ca) (a. 6)
anuvākaṃ 7
apa̭śyaṅgopāmani̭padyamānam | ā ca parā̭ ca pathibhiścara̭ntam | sa saddhrīcī-ssa viṣṷ̄cīrvasā̭naḥ | ā va̭rīvarti bhuva̭neṣvantaḥ || atra̭ prāvīḥ | madhu māddhvībhyā-mmadhu mādhṷ̄cībhyām | anṷ vā-ndevavī̭taye || samagniragninā̭ gata | sa-ndevena̭ savitrā | sagṃ sūryḙṇa rocate || 22 ||
svāhā samagnistapa̭sā gata | sa-ndevena̭ savitrā |
sagṃ sūryḙṇārociṣṭa || dhartā divo vibhā̭si raja̭saḥ | pṛthivyā dhartā | urorantari̭kṣasya dhartā | dhartā devo devānām | ama̭rtyastapojāḥ || hṛde tvā mana̭se tvā | dive tvā sūryā̭ya tvā || 23 ||
ūrdhvamima-ma̭ddhvaraṅkṛ̭dhi | divi deveṣu hotrā̭ yaccha || viśvā̭sā-mbhuvā-mpate | viśva̭sya bhuvanaspate | viśva̭sya manasaspate | viśva̭sya vacasaspate | viśva̭sya tapasaspate | viśva̭sya brahmaṇaspate | devaśrūstvandḙva gharma devā-npā̭hi || tapojāṃ-vā~ca̭masme niya̭ccha devāyuvam || 24 ||
garbho̭ devānām || pitā ma̭tīnām ||
patiḥ̭ prajānām || matiḥ̭ kavīnām ||
sandevo devena̭ savitrā-'ya̭tiṣṭa | sagṃ sūryḙṇārukta || āyurdāstvamasmabhya̭-ṅgharma varcodā a̭si || pitā no̭-'si pitā no̭ bodha || āyurdhāsta̭nūdhāḥ pa̭yodhāḥ |
varcodā va̭rivodā dra̭viṇodāḥ || 25 ||
antarikṣapra urorvarī̭yān | aśīmahi̭ tvā mā mā̭ higṃsīḥ || tvama̭gne gṛhapa̭ti-rviśāma̭si | viśvā̭sā-mmānṷṣīṇām | śata-mpūrbhirya̭viṣṭha pāhyagṃha̭saḥ | sameddhāragṃ̭ śatagṃ himāḥ |
ta-ndrāviṇagṃ̭ hārdivānam | ihaiva rātayaḥ̭ santu || tvaṣṭī̭matī te sapeya | suretā reto dadhā̭nā |
vīraṃ-vi~̭deya tava̭ sandṛśi̭ |
mā-'hagṃ rāyaspoṣḙṇa vi yo̭ṣam || 26 ||
(rocate-sūrya̭ya tvā - devāyuvaṃ̭ - draviṇodā - dadhā̭nā dve ca̭) (a. 7)
anuvākaṃ 8
devasya̭ tvā savituḥ pra̭save | aśvino-rbāhubhyām |
pūṣṇo hastābhyāmā da̭de || adi̭tyai rāsnā̭-'si | iḍa ehi̭ | adi̭ta ehi̭ | sara̭svatyehi̭ | asāvehi̭ |
asāvehi̭ | asāvehi̭ || 27 ||
adi̭tyā uṣṇīṣa̭masi | vāyura̭syaiḍaḥ | pūṣā tvopāva̭sṛjatu | aśvibhyā-mpra dā̭paya | yaste stanaḥ̭ śaśayo yo ma̭yobhūḥ | yena viśvā puṣya̭si vāryā̭ṇi | yo ra̭tnadhā va̭suvidya-ssudatraḥ̭ |
sara̭svati tamiha dhāta̭ve-'kaḥ || usra̭ gharmagṃ śigṃ̭ṣa | usra̭ gharma-mpā̭hi || 28 ||
gharmāya̭ śigṃṣa | bṛhaspatistvopa̭sīdatu | dāna̭va-sstha pera̭vaḥ | viṣvagvṛto lohi̭tena | aśvibhyā-mpinvasva | sara̭svatyai pinvasva |
pūṣṇe pi̭nvasva | bṛhaspata̭ye pinvasva | indrā̭ya pinvasva | indrā̭ya pinvasva || 29 ||
gāyatro̭-'si | traiṣṭṷbho-'si | jāga̭tamasi | sahorjo bhāgenopa mehi̭ | indrāśvinā madhṷna-ssāraghasya̭ | gharma-mpā̭ta vasavo yaja̭tā vaṭ | svāhā tvā sūrya̭sya raśmayḙ vṛṣṭivana̭ye juhomi | madhṷ havira̭si | sūrya̭sya tapa̭stapa | dyāvā̭pṛthivībhyā-ntvā pari̭gṛhṇāmi || 30 ||
antari̭kṣeṇa tvopa̭yacchāmi | devānā-ntvā pitṛṇāmanṷmato bhartugṃ̭ śakeyam | tejo̭-'si |
tejo-'nuprehi̭ | divispṛmmā mā̭ higṃsīḥ |
antarikṣaspṛmmā mā̭ higṃsīḥ | pṛthivispṛmmā mā̭ higṃsīḥ |
suva̭rasi suva̭rme yaccha |
divaṃ̭-ya~ccha divo mā̭ pāhi || 31 ||
(ehi̭ - pāhi - pinvasva - gṛhṇāmi - +nava̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9
samudrāya̭ tvā vātā̭ya svāhā | salilāya̭ tvā vātā̭ya svāhā | anādhṛṣyāya̭ tvā vātā̭ya svāhā | apratidhṛṣyāya̭ tvā vātā̭ya svāhā |
avasyave tvā vātā̭ya svāhā | duva̭svate tvā vātā̭ya svāhā | śimi̭dvate tvā vātā̭ya svāhā | agnaye tvā vasṷmate svāhā |
somā̭ya tvā rudrava̭te svāhā |
varṷṇāya tvā-''dityava̭te svāhā || 32 ||
bṛhaspata̭ye tvā viśvadevyāvate svāhā |
savitre tva̭rbhumatḙ vibhumate prabhumate vāja̭vate svāhā | yamāya tvā-'ṅgi̭rasvate pitṛmate svāhā || viśvā āśā̭ dakṣiṇasat | viśvā-ndevāna̭yāḍiha | svāhā̭kṛtasya gharmasya̭ | madhoḥ pibatamaśvinā |
svāhā-'gnayḙ yajñiyā̭ya | śaṃ-ya~jṷrbhiḥ ||
aśvi̭nā gharma-mpā̭tagṃ hārdivānam || 33 ||
aha̭-rdivābhi̭-rūtibhiḥ̭ | anṷ vā-ndyāvā̭pṛthivī magṃ̭sātām | svāhendrā̭ya || svāhendrāvaṭ | gharmama̭pātamaśvinā hārdivānam |
aha̭-rdivābhi̭rūtibhiḥ̭ | anṷ vā-ndyāvā̭pṛthivī a̭magṃsātām | ta-mprāvyaṃ̭-ya~thā vaṭ | namo̭ dive | namaḥ̭ pṛthivyai || 34 ||
divi dhā̭ imaṃ-ya~jñam | yajñamima-ndivi dhāḥ | diva̭ṅgaccha | antari̭kṣaṅgaccha | pṛthivīṅga̭ccha | pañca̭ pradiśo̭ gaccha | devā-ngha̭rmapā-nga̭ccha | pitṝ-ngha̭rmapā-nga̭ccha || 35 ||
(ādityava̭te svāhā̭-hārdivānam-pṛ̭thivyā-+aṣṭau ca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10
iṣe pī̭pihi | ūrje pī̭pihi | brahma̭ṇe pīpihi | kṣatrāya̭ pīpihi | adbhyaḥ pī̭pihi | oṣa̭dhībhyaḥ pīpihi | vanaspati̭bhyaḥ pīpihi | dyāvā̭pṛthivībhyā-mpīpihi | subhūtāya̭ pīpihi | brahmavarcasāya̭ pīpihi || 36 ||
yaja̭mānāya pīpihi | mahyañjyaiṣṭhyā̭ya pīpihi || tviṣyai tvā | dyumnāya̭ tvā | indriyāya̭ tvā bhūtyai tvā | dharmā̭-'si sudharmā me nyasme | brahmā̭ṇi dhāraya | kṣatrāṇi̭ dhāraya | viśa̭ndhāraya |
nettvā vātaḥ̭ skandayāt || 37 ||
amuṣya̭ tvā prāṇe sā̭dayāmi | amunā̭ saha ni̭rarthaṅga̭ccha | yo-'smā-ndveṣṭi̭ |
yañca̭ vaya-ndviṣmaḥ || pūṣṇe śara̭se svāhā |
grāva̭bhya-ssvāhā | pratirebhya-ssvāhā | dyāvā̭pṛthivībhyāg svāhā |
pitṛbhyo̭ gharmapebhya-ssvāhā ||
rudrāya̭ rudrahotre svāhā || 38 ||
aha-rjyotiḥ̭ ketunā̭ juṣatām | sujyoti-rjyoti̭ṣāg svāhā | rātrirjyotiḥ̭ ketunā̭ juṣatām | sujyoti-rjyoti̭ṣāg svāhā | apī̭paro mā-'hno rātri̭yai mā pāhi | eṣā tḙ agne samit | tayā sami̭ddhyasva | āyṷrme dāḥ | varca̭sā mā-'ñjīḥ | apī̭paro mā rātri̭yā ahno̭ mā pāhi || 39 ||
eṣā tḙ agne samit | tayā sami̭ddhyasva | āyṷrme dāḥ | varca̭sā mā-'ñjīḥ | agni-rjyoti-rjyoti̭ragni-ssvāhā |
sūryo jyoti-rjyoti-ssūrya-ssvāhā | bhū-ssvāhā | hutagṃ haviḥ | madhṷ haviḥ | indra̭tame-'gnau || 40 ||
pitā no̭-'si mā mā̭ higṃsīḥ | aśyāma̭ te devagharma |
madhṷmato vāja̭vataḥ pitumataḥ̭ | aṅgi̭rasvata-ssvadhāvinaḥ̭ | aśīmahi̭ tvā mā mā̭ higṃsīḥ || svāhā tvā sūrya̭sya raśmibhyaḥ̭ | svāhā tvā nakṣa̭trebhyaḥ || 41 ||
(brahmavarcasāya̭ pīpihi - skandayā-d- rudrāya̭ rudrahotre svāhā - 'hno̭ mā pāh - yagnau - +sapta ca̭) (a. 10)
anuvākaṃ 11
gharma yā tḙ divi śuk | yā gā̭yatre chanda̭si | yā brāhmaṇe | yā ha̭virdhāne | tānta̭ etenāva̭yaje svāhā || gharma yā te-'ntari̭kṣe śuk |
yā traiṣṭṷbhe chanda̭si | yā rā̭janye | yā-''gnīddhre |
tānta̭ etenāva̭yaje svāhā || 42 ||
gharma yā tḙ pṛthivyāgṃ śuk | yā jāga̭te chanda̭si | yā vaiśye | yā sada̭si | tānta̭ etenāva̭yaje svāhā || agniśca̭ havyavāha̭no bhava̭tā-ndāśuṣe mayaḥ̭ || anvida̭numate tva-mmanyā̭sai śañca̭naḥ kṛdhi | kratve dakṣā̭ya no hinu praṇa āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ || divastvā̭ paraspāyāḥ | antari̭kṣasya tanuvaḥ̭ pāhi | pṛthivyāstvā dharma̭ṇā || 43 ||
vayamanṷkrāmāma suvitāya navya̭se || brahma̭ṇastvā paraspāyāḥ | kṣatrasya̭ tanuvaḥ̭ pāhi | viśastvā dharma̭ṇā | vayamanṷkrāmāma suvitāya navya̭se || prāṇasya̭ tvā paraspāyai | cakṣṷṣastanuvaḥ̭ pāhi | śrotra̭sya tvā dharma̭ṇā | vayamanṷkrāmāma suvitāya navya̭se || valgura̭si śaṃ-yu~dhā̭yāḥ || 44 ||
śiśu-rjana̭dhāyāḥ || śañca vakṣi pari̭ ca vakṣi̭ |
catuḥ̭ sraktirnābhi̭r-ṛtasya̭ | sado̭ viśvāyu-śśarma̭ saprathāḥ | apa dveṣo apa hvaraḥ̭ | anyadvra̭tasya saścima | gharmaita-tte-'nna̭meta-tpurī̭ṣam | tena vardha̭sva cā ca̭ pyāyasva | vardhiṣīmahi̭ ca vayam | ā ca̭ pyāsiṣīmahi̭ || 45 ||
ranti-rnāmā̭si divyo ga̭ndharvaḥ | tasya̭ te padvaddha̭virdhānam | agniraddhya̭kṣāḥ | rudro-'dhi̭patiḥ || samahamāyṷṣā | sa-mprāṇena̭ |
saṃ-va~rca̭sā | sa-mpaya̭sā | saṅgaṷpatyena̭ | sagṃ rāyaspoṣḙṇa || 46 ||
vya̭sau | yo-'smā-ndveṣṭi̭ | yañca̭ vaya-ndviṣmaḥ ||
aci̭kradadvṛṣā hariḥ̭ | mahā-nmitro na da̭rśataḥ | sagṃ sūryḙṇa rocate || cida̭si samudrayo̭niḥ | indu-rdakṣaḥ̭ śyena ṛtāvā | hira̭ṇyapakṣa-śśakuno bhṷraṇyuḥ | mahān-thsadhasthe dhruva āniṣa̭ttaḥ || 47 ||
nama̭ste astu mā mā̭ higṃsīḥ || viśvāva̭sugṃ soma gandharvam | āpo̭ dadṛśuṣīḥ | tadṛtenā vyā̭yann | tadanvavait | indro̭ rārahāṇa ā̭sām | pari sūrya̭sya paridhīgṃ ra̭paśyat || viśvāva̭surabhi tanno̭ gṛṇātu | divyo ga̭ndharvo raja̭so vimānaḥ̭ |
yadvā̭ ghā satyamuta yanna vidma || 48 ||
dhiyo̭ hinvāno dhiya inno̭ avyāt || sasni̭mavindaccara̭ṇe nadīnām |
apā̭vṛṇo-dduro aśma̭vrajānām | prāsā-ngandharvo amṛtā̭ni vocat | indro dakṣa-mpari̭jānādahīnam || etattva-ndḙva gharma devo devānupā̭gāḥ |
idamaha-mma̭nuṣyo̭ manuṣyāṋ | soma̭pīthānu mehi̭ | saha prajayā̭ saha rāyaspoṣḙṇa ||
sumitrā na āpa oṣa̭dhaya-ssantu || 49 ||
durmitrāstasmai̭ bhūyāsuḥ | yo-'smā-ndveṣṭi̭ |
yañca̭ vaya-ndviṣmaḥ || udvaya-ntama̭saspari paśya̭nto jyotirutta̭ram | deva-ndḙvatrā sūryamaga̭nma jyoti̭ruttamam || udu tya-ñjātavḙdasa-ndevaṃ-va~̭hanti ketavaḥ̭ | dṛśe viśvā̭ya sūryam | citra-ndevānā-muda̭gādanī̭ka-ñcakṣṷ rmitrasya varṷṇasyā-'gneḥ || imamū ṣu tyamasmabhyagṃ̭ sanim | gāyatrannavī̭yāgṃsam |
agnḙ deveṣu pravo̭caḥ || 50 ||
(yā-''gnīddhre tāntā̭ etenāva̭yaje svāhā - dharma̭ṇā - śaṃ-yu~dhā̭yāḥ - pyāsiṣīmahi-poṣḙṇa-niṣa̭tto-vidma-sa̭n-+tvaṣṭau ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12
mahīnā-mpayo̭-'si vihi̭ta-ndevatrā |
jyotirbhā a̭si vanaspatī̭nāmoṣa̭dhīnāgṃ rasaḥ̭ |
vājina̭-ntvā vājino-'va̭ nayāmaḥ |
ūrdhva-mmanaḥ̭ suvargam || 51 ||
(a. 12)
anuvākaṃ 13
askā-ndyauḥ pṛ̭thivīm | askā̭nṛṣabho yuvā gāḥ |
skannemā viśvā bhuva̭nā | skanno yajñaḥ praja̭nayatu || askānaja̭ni prāja̭ni | ā skannājjā̭yate vṛṣā |
skannā-tpraja̭niṣīmahi || 52 ||
(a. 13)
anuvākaṃ 14
yā purastā-dvidyudāpa̭tat | tānta̭ etenāva̭ yaje svāhā | yā da̭kṣiṇataḥ | yā paścāt | yotta̭rataḥ | yopari̭ṣṭā-dvidyudāpa̭tat | tānta̭ etenāva̭ yaje svāhā || 53 ||
(a. 14)
anuvākaṃ 15
prāṇāya svāhā vyānāya svāhā̭ 'pānāya svāhā |
cakṣṷṣe svāhā śrotrā̭ya svāhā |
mana̭se svāhā̭ vāce sara̭svatyai svāhā || 54 ||
(a. 15)
anuvākaṃ 16
pūṣṇe svāhā̭ pūṣṇe śara̭se svāhā |
pūṣṇe pra̭patthyā̭ya svāhā̭ pūṣṇe narandhi̭ṣāya svāhā | pūṣṇe-'ṅghṛ̭ṇaye svāhā̭ pūṣṇe naruṇā̭ya svāhā |
pūṣṇe sā̭ketāya svāhā || 55 ||
(a. 16)
anuvākaṃ 17
uda̭sya śuṣmā-dbhānurnārta bibha̭rti | bhāra-mpṛ̭thivī na bhūma̭ | pra śukraitṷ devī ma̭nīṣā | asma-thsuta̭ṣṭo ratho na vājī | arca̭nta eke mahi sāma̭ manvata | tena sūrya̭madhārayann |
tena sūrya̭marocayann | gharma-śśirastadayamagniḥ |
purī̭ṣamasi sampri̭ya-mprajayā̭ paśubhi̭rbhuvat | prajāpati̭stvā sādayatu | tayā̭ devata̭yā 'ṅgirasva-ddhruvā sī̭da || 56 ||
(a. 17)
anuvākaṃ 18
yāstḙ agna ārdrā yona̭yo yāḥ kṷlāyinīḥ |
ye tḙ agna inda̭vo yā u nābha̭yaḥ | yāstḙ agne tanuva ūrjo nāma̭ | tābhistvamubhayī̭bhi-ssaṃvi~dānaḥ | prajābhi̭ragne dravi̭ṇeha sī̭da |
prajāpa̭tistvā sādayatu | tayā̭ devata̭yā-'ṅgirasva-ddhruvā sī̭da || 57 ||
(a. 18)
anuvākaṃ 19
agnira̭si vaiśvānaro̭-'si | saṃva~thsaro̭-'si parivathsaro̭-'si | idāvathsaro̭-'sīduvathsaro̭-'si | idvathsaro̭-'si vathsaro̭-'si | tasya̭ te vasanta-śśiraḥ̭ | grīṣmo dakṣi̭ṇaḥ pakṣaḥ | varṣāḥ puccham |
śaradutta̭raḥ pakṣaḥ | hemanto maddhyam | pūrvapakṣāścita̭yaḥ | aparapakṣāḥ purī̭ṣam | ahorātrāṇīṣṭa̭kāḥ | tasya̭ te māsāścārdhamāsāśca̭ kalpantām |
ṛtava̭ste kalpantām | saṃva~thsarastḙ kalpatām |
ahorātrāṇi̭ te kalpantām | eti preti vīti samityuditi̭ |
prajāpa̭tistvā sādayatu | tayā̭ devata̭yā-'ṅgirasva-ddhruvā sī̭da || 58 ||
(cita̭yo nava̭ ca) (a. 19)
anuvākaṃ 20
bhūrbhuvassuvaḥ̭ | ūrdhva ū ṣuṇa̭ ūtaye | ūrdhvo naḥ̭ pāhyagṃha̭saḥ ||
vidhunda̭drāṇagṃ sama̭ne bahūnām | yuvā̭nagṃ santa̭-mpalito ja̭gāra | devasya̭ paśya kāvya̭-mmahitvā-'dyā mamāra̭ | sa hya-ssamā̭na ||
yadṛte ci̭dabhiśriṣaḥ̭ | purā jartṛbhya̭ ātṛdaḥ̭ |
sandhā̭tā sandhi-mmaghavā̭ purovasuḥ̭ || 59 ||
niṣka̭rtā vihrṷta-mpunaḥ̭ || puna̭rūrjā ni va̭rtasva puna̭ragna iṣā-''yṷṣā | puna̭rnaḥ pāhi viśvataḥ̭ || saha rayyā ni va̭rtasvāgne pinva̭sva dhāra̭yā | viśvaphsni̭yā viśvataspari̭ || mā no̭ gharma vyathito vi̭vyatho naḥ | mā naḥ paramadha̭rammā rajo̭-'naiḥ | moṣva̭smāg stama̭syantarā dhāḥ | mā rudriyā̭so abhigṷrvṛdhānaḥ̭ || mā naḥ kratṷbhir-hīḍitebhi̭rasmān | dviṣā̭ sunīte mā parā̭dāḥ |
mā no̭ rudro nir-ṛ̭tirmā no astā |
mā dyāvā̭pṛthivī hī̭ḍiṣātām || 60 ||
upa̭ no mitrāvaruṇāvihāva̭tam | anvādīddhyāthāmiha naḥ̭ sakhāyā | ādityānā-mprasi̭tirhetiḥ | ugrā śatāpāṣṭhā gha viṣā pari̭ṇo vṛṇaktu ||
ima-mmḙ varuṇa śrudhī hava̭madyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭vasyurā ca̭ke || tattvā̭ yāmi brahma̭ṇā vanda̭māna-stadā śāste yaja̭māno havirbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇeha boddhyurṷśagṃsa mā na āyuḥ pramo̭ṣīḥ || tva-nno̭ agne varṷṇasya vidvā-ndevasya heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho vahni̭ tama-śśośṷcāno viśvā dveṣāgṃ̭si pramṷmugdhyasmat ||
sa tvanno̭ ange-'vamo bha̭votī nedi̭ṣṭho asyā uṣaso vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no varṷṇagṃ rarā̭ṇo vīhi mṛ̭ḍīkagṃ suhavo̭ na edhi || tvama̭gne ayā-'si̭ | ayā sanmana̭sā hitaḥ | ayā sanaḥavyamṷ̄hiṣe | ayā no̭ dhehi bheṣajam | iṣṭo agnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | svagā devebhya̭ ida-nnamaḥ̭ ||
udvaya-ntama̭saspari paśya̭nto jyotirutta̭ram | deva-ndḙvatrā sūryamaga̭nma jyoti̭ruttamam || udu tya-ñjātavḙdasa-ndevaṃ-va~̭hanti ketavaḥ̭ | dṛśe viśvā̭ya sūryam | citra-ndevānā-muda̭gādanī̭ka-ñcakṣṷ rmitrasya varṷṇasyā-'gneḥ ||
vayaḥ̭ suparṇā upa̭sedurindram | priyamḙdhā ṛṣa̭yo nādha̭mānāḥ | apa̭ dhvāntamūrṇuhi pūrdhi cakṣuḥ̭ | mumugdhya̭smā-nnidhayḙva baddhān || 61 ||
(purovasṷrhīḍiṣātāgṃ suparṇāḥ) (a. 20)
anuvākaṃ 21
bhūrbhuvassuvaḥ̭ | mayi tyadi̭ndriya-mmahat | mayi dakṣo mayi kratuḥ̭ | mayi̭ dhāyi suvīryam | triśṷggharmo vibhā̭tu me | ākūtyā mana̭sā saha |
virājā jyoti̭ṣā saha | yajñena paya̭sā saha | brahma̭ṇā teja̭sā saha | kṣatreṇa yaśa̭sā saha | satyena tapa̭sā saha | tasya doha̭maśīmahi |
tasya̭ sumnama̭śīmahi | tasya̭ bhakṣama̭śīmahi |
tasya̭ ta indrḙṇa pītasya madhṷmataḥ |
upa̭hūtasyopa̭hūto bhakṣayāmi || 62 ||
(yaśa̭sā saha ṣaṭca̭) (a. 21)
anuvākaṃ 22
yāstḙ agne ghorāstanuvaḥ̭ | kṣucca tṛṣṇā̭ ca | asnukcānā̭hutiśca | aśanayā ca̭ pipāsā ca̭ | sediścāma̭tiśca | etāstḙ agne ghorāstanuvaḥ̭ |
tābhi̭ramuṅga̭ccha | yo-'smā-ndveṣṭi̭ |
yañca̭ vaya-ndviṣmaḥ || 63 ||
(a. 22)
anuvākaṃ 23
snikca snīhi̭tiśca snihi̭tiśca | uṣṇā ca̭ śītā ca̭ |
ugrā ca̭ bhīmā ca̭ | sadāmnī̭ sedirani̭rā | etāstḙ agne ghorāstanuvaḥ̭ | tābhi̭ramuṅga̭ccha | yo-'smā-ndveṣṭi̭ | yañca̭ vaya-ndviṣmaḥ || 64 ||
(a. 23)
anuvākaṃ 24
dhuni̭śca dhvāntaśca̭ dhvanaśca̭ dhvanayagg̭śca |
nilimpaśca̭ vilimpaśca̭ vikṣipaḥ || 65 ||
(a. 24)
anuvākaṃ 25
ugraśca dhuni̭śca dhvāntaśca̭ dhvanaśca̭ dhvanayagg̭śca | sahasahvāgśca saha̭mānaśca saha̭svāgśca sahī̭yāgśca |
etya pretya̭ vikṣipaḥ || 66 ||
(a. 25)
anuvākaṃ 26
ahorātre tvodī̭rayatām | ardhamāsāstvodī-ñjayantu | māsāstvā śrapayantu | ṛtava̭stvā pacantu |
saṃva~thsarastvā̭ hantvasau || 67 ||
(a. 26)
anuvākaṃ 27
khaṭ pha-ḍjahi | chindhī bhindhī handhī kaṭ |
iti vācaḥ̭ krūrāṇi || 68 ||
(a. 27)
anuvākaṃ 28
vigā i̭ndra vicaran-thspāśayasva | svapanta̭mindra paśumanta̭miccha | vajrḙṇāmu-mbo̭dhaya durvidatram | svapato-'sya praha̭ra bhoja̭nebhyaḥ ||
agnḙ agninā saṃva~̭dasva | mṛtyo̭ mṛtyunā saṃva~̭dasva | nama̭ste astu bhagavaḥ || sakṛttḙ agne namaḥ̭ | dviste namaḥ̭ | triste namaḥ̭ | catuste namaḥ̭ | pañcakṛtva̭ste namaḥ̭ |
daśakṛtva̭ste namaḥ̭ | śatakṛtva̭ste namaḥ̭ | āsahasrakṛtva̭ste namaḥ̭ | aparimitakṛtva̭ste namaḥ̭ | nama̭ste astu mā mā̭ higṃsīḥ || 69 ||
(triste namaḥ̭ sapta ca̭) (a. 28)
anuvākaṃ 29
asṛ̭-nmukho rudhireṇāvya̭ktaḥ | yamasya̭ dūta-śśvapā-dvidhā̭vasi | gṛddhraḥ̭ suparṇaḥ kuṇapanniṣḙvase |
yamasya̭ dūtaḥ prahi̭to bhavasya̭ cobhayoḥ || 70 ||
(a. 29)
anuvākaṃ 30
yadeta-dvṛ̭kaso bhūtvā | vāg devyabhirāya̭si | dviṣanta̭-mme-'bhirā̭ya | ta-mmṛ̭tyo mṛtyavḙ naya | sa ārtyā-''rtimārccha̭tu || 71 ||
(a. 30)
anuvākaṃ 31
yadī̭ṣito yadi̭ vā svakāmī | bhayeḍa̭ko vada̭ti vāca̭metām | tāmi̭ndrāgnī brahma̭ṇā saṃvi~dānau |
śivāmasmabhya̭-ṅkṛṇutaṅgṛheṣṷ || 72 ||
(a. 31)
anuvākaṃ 32
dīrgha̭mukhi durha̭ṇu | mā sma̭ dakṣiṇato va̭daḥ |
yadi̭ dakṣiṇato vadā-ddviṣanta-mme-'va̭ bādhāsai || 73 ||
(a. 32)
anuvākaṃ 33
itthādulṷ̄ka āpa̭ptat | hiraṇyākṣo ayo̭mukhaḥ |
rakṣa̭sāndūta āga̭taḥ | tamito nā̭śayāgne || 74 ||
(a. 33)
anuvākaṃ 34
yadeta-dbhūtānya̭nvāviśya̭ | daivīṃ-vā~caṃ̭-va~dasi̭ | dviṣato̭ naḥ parā̭vada | tā-nmṛ̭tyo mṛtyavḙ naya | ta ārtyā-''rtimārccha̭ntu |
agninā-'gni-ssaṃva~̭datām || 75 ||
(a. 34)
anuvākaṃ 35
prasārya̭ sakthyaṷ pata̭si | savyamakṣi̭ nipepi̭ ca |
meha ka̭syacanāma̭mat || 76 ||
(a. 35)
anuvākaṃ 36
atri̭ṇā tvā krime hanmi | kaṇvḙna jamada̭gninā |
viśvāva̭so-rbrahma̭ṇā hataḥ | krimī̭ṇāgṃ rājā |
apyḙṣāg sthapati̭rhataḥ | atho̭ mātā-'tho̭ pitā |
atho sthūrā atho kṣudrāḥ | atho̭ kṛṣṇā atho śvetāḥ | atho̭ āśāti̭kā hatāḥ |
śvetābhiḥ̭ saha sarvḙ hatāḥ || 77 ||
(a. 36)
anuvākaṃ 37
āharāva̭dya | śṛtasya̭ haviṣo yathā | ta-thsatyam |
yadamuṃ-ya~masya jambha̭yoḥ | āda̭dhāmi tathā hi tat | khaṇphaṇmrasi̭ || 78 ||
(a. 37)
anuvākaṃ 38
brahma̭ṇā tvā śapāmi | brahma̭ṇastvā śapathḙna śapāmi | ghoreṇa̭ tvā bhṛgṷ̄ṇāñcakṣṷṣā prekṣe | raudreṇa tvāṅgi̭rasā-mmana̭sā dhyāyāmi |
aghasya̭ tvā dhāra̭yā viddhyāmi |
adha̭ro ma-tpa̭dyasvāsau || 79 ||
(a. 38)
anuvākaṃ 39
uttṷda śimijāvari | talpḙje talpa uttṷda | girīgṃ ranu pravḙśaya | marī̭cīrupa sannṷda |
yāva̭ditaḥ purastā̭dudayā̭ti sūryaḥ̭ |
tāva̭dito̭-'munnā̭śaya | yo-'smā-ndveṣṭi̭ |
yañca̭ vaya-ndviṣmaḥ || 80 ||
(a. 39)
anuvākaṃ 40
bhūrbhuvassuvo bhūrbhuvassuvo bhūrbhuvassuvaḥ̭ |
bhuvo-'ddhāyi bhuvo-'ddhāyi bhuvo-'ddhāyi |
nṛmṇāyi nṛmṇa-nnṛmṇāyi nṛmṇa-nnṛmṇāyi nṛmṇam | nidhā yyo̭-'vāyi nidhā yyo̭-'vāyi nidhā yyo̭-'vāyi | e asme asme | suvarna jyotīḥ || 81 ||
(a. 40)
anuvākaṃ 41
pṛthivī samit | tāmagni-ssami̭ndhe | sā-'gnigṃ sami̭ndhe | tāmahagṃ sami̭ndhe | sā mā sami̭ddhā | āyṷṣā teja̭sā | varca̭sā śriyā | yaśa̭sā brahmavarcasena̭ | annādyḙna sami̭ntāg svāhā ||
antari̭kṣagṃ samit || 82 ||
tāṃ-vā~yu-ssami̭ndhe | sā vāyugṃ sami̭ndhe | tāmahagṃ sami̭ndhe | sā mā sami̭ddhā | āyṷṣā teja̭sā | varca̭sā śriyā | yaśa̭sā brahmavarcasena̭ | annādyḙna sami̭ntāg svāhā |
dyau-ssamit | tāmā̭ditya-ssami̭ndhe || 83 ||
sā-''dityagṃ sami̭ndhe | tāmahagṃ sami̭ndhe | sā mā sami̭ddhā | āyṷṣā teja̭sā | varca̭sā śriyā | yaśa̭sā brahmavarcasena̭ | annādyḙna sami̭ntāg svāhā || prājāpatyā mḙ samida̭si sapatnakṣaya̭ṇī |
bhrātṛvyahā mḙ-'si svāhā || agne vratapate vratañca̭riṣyāmi || 84 ||
taccha̭keya-ntanmḙ rāddhyatām | vāyo vratapata ādi̭tya vratapate | vratānāṃ-vra~tapate vratañca̭riṣyāmi | taccha̭keya-ntanmḙ rāddhyatām || dyau-ssamit | tāmā̭ditya-ssami̭ndhe | sā-''dityagṃ sami̭ndhe |
tāmahagṃ sami̭ndhe | sā mā sami̭ddhā | āyṷṣā teja̭sā || 85 ||
varca̭sā śriyā | yaśa̭sā brahmavarcasena̭ | annādyḙna sami̭ntāg svāhā |
antari̭kṣagṃ samit | tāṃ-vā~yu-ssami̭ndhe | sā vāyugṃ sami̭ndhe | tāmahagṃ sami̭ndhe | sā mā sami̭ddhā | āyṷṣā teja̭sā | varca̭sā śriyā || 86 ||
yaśa̭sā brahmavarcasena̭ | annādyḙna sami̭ntāg svāhā | pṛthivī samit | tāmagni-ssami̭ndhe | sā-'gnigṃ sami̭ndhe | tāmahagṃ sami̭ndhe |
sā mā sami̭ddhā | āyṷṣā teja̭sā | varca̭sā śriyā |
yaśa̭sā brahmavarcasena̭ || 87 ||
annādyḙna sami̭ntāg svāhā | prājāpatyā mḙ samida̭si sapatnakṣaya̭ṇī | bhrātṛvyahā mḙ-'si svāhā | ādi̭tya vratapate vratama̭cāriṣam |
tada̭śaka-ntanmḙ-'rādhi | vāyo vratapate-'gne vratapate | vratānāṃ-vra~tapate vratama̭cāriṣam | tada̭śaka-ntanmḙ-'rādhi || 88 ||
(samith - sami̭ndhe - vratañca̭riṣyā - myāyṷṣā teja̭sā - varca̭sā śriyā - yaśa̭sā brahmavarcasenā - +ṣṭau ca̭) (a. 41)
anuvākaṃ 42
śanno vātaḥ̭ pavatā-mmātariśvā śanna̭stapatu sūryaḥ̭ | ahā̭ni śa-mbha̭vantu na-śśagṃ rātriḥ prati̭dhīyatām || śamuṣā no vyṷcchatu śamā̭ditya udḙtu naḥ | śivā na-śśanta̭mā bhava sumṛḍīkā sara̭svati | mā te vyo̭ma sandṛśi̭ ||
iḍā̭yai vāstva̭si vāstuma-dvāstumanto̭ bhūyāsma mā vāsto-śchithsmahya vāstu-ssa bhṷ̄yā-dyo-'smā-ndveṣṭi yañca̭ vaya-ndviṣmaḥ ||
pratiṣṭhā-'si̭ pratiṣṭhāva̭nto bhūyāsma mā pra̭tiṣṭhāyā- śchithsmahya pratiṣṭhaḥ
sa bhṷ̄yā-dyo-'smā-ndveṣṭi yañca̭ vaya-ndviṣmaḥ || ā vā̭ta vāhi bheṣajam ~vi vā̭ta vāhi yadrapaḥ̭ |
tvagṃ hi viśvabhḙṣajo devānā-ndūta īya̭se ||
dvāvimau vātaṷ vāta ā sindhārā pa̭rāvataḥ̭ || 89 ||
dakṣa̭-mme anya āvātu parā-'nyo vā̭tu ya-drapaḥ̭ ||
yadado vā̭ta te gṛhḙ-'mṛta̭sya nidhirhitaḥ |
tato̭ no dehi jīvase tato̭ no dhehi bheṣajam ||
tato̭ no maha āva̭ha vāta āvā̭tu bheṣajam |
śambhū-rma̭yobhūrno̭ hṛde pra ṇa āyūgṃ̭ṣi tāriṣat || indra̭sya gṛho̭-'si ta-ntvā prapa̭dye sagussāśvaḥ̭ | saha yanme asti tena̭ ||
bhūḥ prapa̭dye bhuvaḥ prapa̭dye suvaḥ prapa̭dye bhūrbhuvassuvaḥ prapa̭dye vāyum
prapadye-'nārtā-ndevatā-mprapadye 'śmā̭namākhaṇa-mprapa̭dye prajāpa̭ter
brahmakośa-mbrahma prapa̭dya o-mprapa̭dye ||
antari̭kṣa-mma urva̭ntara̭-mbṛhadagnayaḥ parva̭tāśca yayā vātaḥ̭ svastyā sva̭stimāntayā svastyā sva̭sti māna̭sāni ||
prāṇā̭pānau mṛtyormā̭ pāta-mprāṇā̭pānau mā mā̭ hāsiṣṭa-mmayi̭ medhā-mmayi̭ prajā-mmayyagni stejo̭ dadhātu mayi̭ medhā-mmayi̭ prajā-mmayīndra̭ indriya-nda̭dhātu mayi̭ medhā-mmayi̭ prajā-mmayi sūryo
bhrājo̭ dadhātu || 90 ||
dyubhiraktubhiḥ pari̭pāta-masmānari̭ṣṭebhi-raśvinā saubha̭gebhiḥ | tanno̭ mitro varṷṇo māmahantā madi̭ti-ssindhuḥ̭ pṛthivī uta dyauḥ ||
kayā̭ naścitra ābhṷvadūtī sadāvṛ̭dha-ssakhā | kayā śaci̭ṣṭhayā vṛtā || kastvā̭ satyo madā̭nā-mmagṃhi̭ṣṭho mathsadandha̭saḥ |
dṛḍhā ci̭dāruje vasṷ || abhī ṣu ṇa-ssakhī̭nāmavitā ja̭ritṝṇām | śata-mbha̭vāsyūtibhiḥ̭ ||
vayaḥ̭ suparṇā upa̭sedurindra̭-mpriyamḙdhā ṛṣa̭yo nādha̭mānāḥ |
apa̭ dhvāntamūrṇuhi pūrdhi cakṣṷ-rmumugdhya̭smā-nnidhayḙva baddhān || 91 ||
śanno̭ devīrabhiṣṭa̭ya āpo̭ bhavantu pītaye | śaṃ-yo~rabhisra̭vantu naḥ || īśā̭nā vāryā̭ṇā-ṅkṣaya̭ntīścarṣaṇīnām | apo yā̭cāmi bheṣajam ||
sumitrā na āpa oṣa̭dhaya-ssantu durmitrāstasmai̭ bhūyāsu-ryo-'smān-dveṣṭi yañca̭ vaya-ndviṣmaḥ ||
āpo hi ṣṭhā ma̭yobhuvastā na̭ ūrje da̭dhātana | mahe raṇā̭ya cakṣa̭se || yo vaḥ̭ śivata̭mo rasastasya̭ bhājayateha naḥ̭ | uśatīri̭va mātaraḥ̭ ||
tasmā ara̭-ṅgamāma vo yasya kṣayā̭ya jinva̭tha || 92 ||
āpo̭ janaya̭thā ca naḥ ||
pṛthivī śāntā sā-'gninā̭ śāntā sā mḙ śāntā śucagṃ̭ śamayatu || antari̭kṣagṃ śānta-nta-dvāyunā̭ śānta-ntanmḙ śāntagṃ śucagṃ̭ śamayatu |
dyau-śśāntā sā-''dityena̭ śāntā sā mḙ śāntā śucagṃ̭ śamayatu || pṛthivī śānti̭rantari̭kṣagṃ śānti-rdyau-śśānti-rdiśa-śśānti̭ ravāntaradiśā-śśānti̭ ragni-śśānti̭-rvāyu-śśānti̭ rāditya-śśānti̭
ścandramā-śśānti-rnakṣa̭trāṇi śānti rāpa-śśānti roṣa̭dhaya-śśānti-rvanaspata̭ya-śśānti-rgau-śśānti̭ rajā śānti raśva-śśāntiḥ purṷṣa-śśānti-rbrahma śānti̭-rbrāhmaṇa-śśānti-śśānti̭reva śānti-śśānti̭rme astu śāntiḥ̭ ||
tayā-'hagṃ śāntyā sa̭rvaśāntyā mahya̭-ndvipade catṷṣpade ca śānti̭-ṅkaromi śānti̭rme astu śāntiḥ̭ ||
eha śrīśca hrīśca dhṛti̭śca tapo̭ medhā pra̭tiṣṭhā śraddhā satya-ndharma̭ścaitāni motti̭ṣṭhanta-manūtti̭ṣṭhantu mā māg śrīśca hrīśca dhṛti̭śca tapo̭ medhā pra̭tiṣṭhā śraddhā satya-ndharma̭ścaitāni̭ mā mā hā̭siṣuḥ ||
udāyṷṣā svāyuṣodoṣa̭dhīnāgṃ raseno-tparjanya̭sya śuṣmeṇoda̭sthā-mamṛtāgṃ anṷ || taccakṣṷ-rdevahi̭ta-mpurastā cchukramuccara̭t |
paśyḙma śaradaḥ̭ śata-ñjīvḙma śaradaḥ̭ śata-nnandā̭ma śaradaḥ̭ śata-mmodā̭ma śaradaḥ̭ śata-mbhavā̭ma śaradaḥ̭ śatagṃ śṛṇavā̭ma śaradaḥ̭ śata-mprabra̭vāma śaradaḥ̭ śata majī̭tā-ssyāma śaradaḥ̭ śata-ñjyokca sūrya̭-ndṛśe || 93 ||
ya uda̭gā-nmahato-'rṇavā-dvibhrāja̭māna-ssarirasya maddhyāthsa mā̭ vṛṣabho lo̭hitākṣa-ssūryo̭ vipaści-nmana̭sā punātu || brahma̭ṇa-śścota̭nyasi brahma̭ṇa āṇī stho brahma̭ṇa āvapa̭namasi dhāriteya-mpṛ̭thivī brahma̭ṇā mahī dhā̭ritamḙnena mahadantari̭kṣa-ndiva̭-ndādhāra pṛthivīgṃ sadḙvāṃ-ya~dahaṃ-ve~da tadaha-ndhā̭rayāṇi mā madvedo-'dhi visra̭sat || medhāmanīṣe mā-''vi̭śatāgṃ samīcī̭ bhūtasya bhavyasyāva̭ruddhyai sarvamāyṷrayāṇi
sarvamāyṷrayāṇi || ābhi-rgīrbhi-ryadato̭ na ūnamāpyā̭yaya harivo vardha̭mānaḥ |
yadā stotṛbhyo mahi̭ gotrā rujāsi̭ bhūyiṣṭhabhājo adha̭ te syāma || brahma prāvā̭diṣma tanno mā hā̭sīt || oṃ śānti-śśānti-śśāntiḥ̭ || 94 ||
(parāvato̭-dadhātu-baddhān-jinva̭tha-dṛśe-+sapta ca̭) (a. 42)
(namo̭ - yuñjate - vṛṣṇo aśva̭sya - brahma̭-npravargyḙṇa - brahma-npraca̭riṣyāmo - daśa prācī - rapa̭śyaṅgopām - devasya̭ - samudrā - yeṣe pī̭pihi - gharma yā tḙ - mahīnā-ñcatvā - ryaskān. - yā purastā-thsapta sa̭pta - prāṇāya trīṇi̭ - pūṣṇe catvā-ryu - dasyaikā̭daśa - yāstḙ saptā - gni-rdhruvasīḥ daikānna vigṃ̭śati--r bhūrūrdhva strigṃśata-d- bhū-rmayi ṣoḍa̭śa - yāstḙ ghorā nava - snikcāṣṭau - dhuni̭śca dve - ugraśca trīṇya̭ - horātre pañca - kha-ṭtrīṇi - vigā-ssaptadaśā - sṛ̭-nmukha-ścatvāri - yadeta-dvṛ̭kasaḥ pañca - yadī̭ṣita ścatvāri - dīrgha̭mukhi trīṇī - tthā ccatvāri - yadeta-dbhūtāni ṣaṭ - prasārya trīṇya - tri̭ṇā daśā- harāva̭dya - brahma̭ṇā ṣaṭ-thṣaḍ - uttṷdāṣṭau - bhū-ṣṣaṭ - pṛ̭thivya̭ṣṭa ṣa̭ṣṭiḥ - śannaḥ̭ saptapa̭ñcāśa-ddvica̭tvārigṃśat )
(namo̭ vāce - brahma̭-npravargyḙṇa - mayi ru - gantari̭kṣeṇa - pitā no̭-'si - mahīnā - mupa̭ no - yadeta-d- bhū--r dyūbhi ścatṷ-rnavatiḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake caturthaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Explore More