Mahavira (Agni)

4 - ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରାଃ - କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକ ପାଠଃ - ଯୁଞ୍ଜତେ ମନଃ

(Pravargya Mantras in Odia)

From Krishna Yajurveda, Taittiriya Aranyaka

The Pravargya Mantras originate from the fourth Prapathaka of the Taittiriya Aranyaka within the Krishna Yajurveda. These sacred verses are centered around the Pravargya ritual, an ancient Vedic fire sacrifice dedicated to Mahavira, a form of Agni symbolizing the cosmic light. Chanting these mantras is considered highly auspicious and purifying, intended to invoke divine speech, wisdom, and intellectual clarity. By venerating the Rishi-mantrakritas or the seers who revealed these vibrations, practitioners seek to align their internal consciousness with the Vedic cosmic order, fostering spiritual growth, mental focus, and the protection of one's sacred knowledge and articulation.

#of 94
କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରାଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ନମୋ ଵାଚେ ଯା ଚୋଦିତା ଯା ଚାନୁଦିତା ତସ୍ଯୈ ଵାଚେ ନମୋ ନମୋ ଵାଚେ ନମୋ ଵାଚସ୍ପତଯେ ନମ ଋଷିଭ୍ଯୋ ମନ୍ତ୍ରକୃଦ୍ଭ୍ଯୋ ମନ୍ତ୍ରପତିଭ୍ଯୋ ମା ମାମୃଷଯୋ ମନ୍ତ୍ରକୃତୋ ମନ୍ତ୍ରପତଯଃ ପରାଦୁର୍ମା-ଽହମୃଷୀ-ନ୍ମନ୍ତ୍ରକୃତୋ ମନ୍ତ୍ରପତୀ-ନ୍ପରାଦାଂ-ଵୈଁଶ୍ଵଦେଵୀଂ-ଵାଁଚମୁଦ୍ଯାସଗ୍ଂ ଶିଵାମଦସ୍ତା-ଞ୍ଜୁଷ୍ଟା-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯ-ଶ୍ଶର୍ମ ମେ ଦ୍ଯୌ-ଶ୍ଶର୍ମ ପୃଥିଵୀ ଶର୍ମ ଵିଶ୍ଵମିଦ-ଞ୍ଜଗତ୍ ।
ଶର୍ମ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ଶର୍ମ ବ୍ରହ୍ମପ୍ରଜାପତୀ ॥
ଭୂତଂ-ଵଁଦିଷ୍ଯେ ଭୁଵନଂ-ଵଁଦିଷ୍ଯେ ତେଜୋ ଵଦିଷ୍ଯେ ଯଶୋ ଵଦିଷ୍ଯେ ତପୋ ଵଦିଷ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମ ଵଦିଷ୍ଯେ ସତ୍ଯଂ-ଵଁଦିଷ୍ଯେ ତସ୍ମା ଅହମିଦ-ମୁପସ୍ତରଣ-ମୁପସ୍ତୃଣ ଉପସ୍ତରଣ-ମ୍ମେ ପ୍ରଜାଯୈ ପଶୂନା-ମ୍ଭୂଯା-ଦୁପସ୍ତରଣମହ-ମ୍ପ୍ରଜାଯୈ ପଶୂନା-ମ୍ଭୂଯାସ-ମ୍ପ୍ରାଣାପାନୌ ମୃତ୍ଯୋର୍ମା ପାତ-ମ୍ପ୍ରାଣାପାନୌ ମା ମା ହାସିଷ୍ଟ-ମ୍ମଧୁ ମନିଷ୍ଯେ ମଧୁ ଜନିଷ୍ଯେ ମଧୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମଧୁ ଵଦିଷ୍ଯାମି ମଧୁମତୀ-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵାଚମୁଦ୍ଯାସଗ୍ଂ ଶୁଶ୍ରୂଷେଣ୍ଯା-ମ୍ମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯସ୍ତ-ମ୍ମା ଦେଵା ଅଵନ୍ତୁ ଶୋଭାଯୈ ପିତରୋ-ଽନୁମଦନ୍ତୁ ॥
ଓଁ ଶାନ୍ତି-ଶ୍ଶାନ୍ତି-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ ॥ 1 ॥
(ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2
ଯୁଞ୍ଜତେ ମନ ଉତ ଯୁଞ୍ଜତେ ଧିଯଃ । ଵିପ୍ରା ଵିପ୍ରସ୍ଯ ବୃହତୋ ଵିପଶ୍ଚିତଃ । ଵି ହୋତ୍ରା ଦଧେ ଵଯୁନାଵିଦେକ ଇତ୍ । ମହୀ ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁଃ ପରିଷ୍ଟୁତିଃ ॥ ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵେ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମ୍ ।
ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମାଦଦେ ॥ ଅଭ୍ରିରସି ନାରିରସି ।
ଅଦ୍ଧ୍ଵରକୃ-ଦ୍ଦେଵେଭ୍ଯଃ । ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ ॥ 2 ॥
ଦେଵଯନ୍ତସ୍ତ୍ଵେମହେ । ଉପ ପ୍ରଯନ୍ତୁ ମରୁତଃ ସୁଦାନଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାଶୂର୍ଭଵା ସଚା ॥ ପ୍ରୈତୁ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଃ । ପ୍ର ଦେଵ୍ଯେତୁ ସୂନୃତା ।
ଅଚ୍ଛା ଵୀରନ୍ନର୍ଯ-ମ୍ପଙ୍କ୍ତିରାଧସମ୍ । ଦେଵା ଯଜ୍ଞନ୍ନଯନ୍ତୁ ନଃ ॥ ଦେଵୀ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅନୁ ମେ ମଗ୍ଂସାଥାମ୍ । ଋଦ୍ଧ୍ଯାସମଦ୍ଯ । ମଖସ୍ଯ ଶିରଃ ॥ 3 ॥
ମଖାଯ ତ୍ଵା । ମଖସ୍ଯ ତ୍ଵା ଶୀର୍ଷ୍ଣେ ॥ ଇଯତ୍ଯଗ୍ର ଆସୀଃ ।
ଋଦ୍ଧ୍ଯାସମଦ୍ଯ । ମଖସ୍ଯ ଶିରଃ । ମଖାଯ ତ୍ଵା । ମଖସ୍ଯ ତ୍ଵା ଶୀର୍ଷ୍ଣେ ॥ ଦେଵୀ-ର୍ଵମ୍ରୀରସ୍ଯ ଭୂତସ୍ଯ ପ୍ରଥମଜା ଋତାଵରୀଃ ॥ ଋଦ୍ଧ୍ଯାସମଦ୍ଯ । ମଖସ୍ଯ ଶିରଃ ॥ 4 ॥
ମଖାଯ ତ୍ଵା । ମଖସ୍ଯ ତ୍ଵା ଶୀର୍ଷ୍ଣେ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯୌଜୋ-ଽସି ।
ଋଦ୍ଧ୍ଯାସମଦ୍ଯ । ମଖସ୍ଯ ଶିରଃ । ମଖାଯ ତ୍ଵା । ମଖସ୍ଯ ତ୍ଵା ଶୀର୍ଷ୍ଣେ ॥ ଅଗ୍ନିଜା ଅସି ପ୍ରଜାପତେ ରେତଃ । ଋଦ୍ଧ୍ଯାସମଦ୍ଯ । ମଖସ୍ଯ ଶିରଃ ॥ 5 ॥
ମଖାଯ ତ୍ଵା । ମଖସ୍ଯ ତ୍ଵା ଶୀର୍ଷ୍ଣେ ॥ ଆଯୁ-ର୍ଧେହି ପ୍ରାଣ-ନ୍ଧେହି । ଅପାନ-ନ୍ଧେହି ଵ୍ଯାନ-ନ୍ଧେହି । ଚକ୍ଷୁ-ର୍ଧେହି ଶ୍ରୋତ୍ର-ନ୍ଧେହି । ମନୋ ଧେହି ଵାଚ-ନ୍ଧେହି । ଆତ୍ମାନ-ନ୍ଧେହି ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ନ୍ଧେହି ।
ମା-ନ୍ଧେହି ମଯି ଧେହି ॥ ମଧୁ ତ୍ଵା ମଧୁଲା କରୋତୁ ।
ମଖସ୍ଯ ଶିରୋ-ଽସି ॥ 6 ॥
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ପଦେ ସ୍ଥଃ । ଗାଯତ୍ରେଣ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା କରୋମି । ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭେନ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା କରୋମି । ଜାଗତେନ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା କରୋମି ॥ ମଖସ୍ଯ ରାସ୍ନା-ଽସି । ଅଦିତିସ୍ତେ ବିଲଙ୍ଗୃହ୍ଣାତୁ । ପାଙ୍କ୍ତେନ ଛନ୍ଦସା ।
ସୂର୍ଯସ୍ଯ ହରସା ଶ୍ରାଯ । ମଖୋ-ଽସି ॥ 7 ॥
(ପତେ - ଶିର - ଋତାଵରୀର୍-ଋଦ୍ଧ୍ଯାସମଦ୍ଯ ମଖସ୍ଯ ଶିରଃ - ଶିରଃ - ଶିରୋ-ଽସି - +ନଵ ଚ) (ଅ. 2)
(ଇଯତି ଦେଵୀରିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯୌଜୋ-ଽସ୍ଯଗ୍ନିଜା ଅସ୍ଯାଯୁର୍ଧେହି ପ୍ରାଣ-ମ୍ପଞ୍ଚ)
ଅନୁଵାକଂ 3
ଵୃଷ୍ଣୋ ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ନିଷ୍ପଦସି । ଵରୁଣସ୍ତ୍ଵା ଧୃତଵ୍ରତ ଆଧୂପଯତୁ । ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋର୍
ଧ୍ରୁଵେଣ ଧର୍ମଣା ॥ ଅର୍ଚିଷେ ତ୍ଵା । ଶୋଚିଷେ ତ୍ଵା ।
ଜ୍ଯୋତିଷେ ତ୍ଵା । ତପସେ ତ୍ଵା ॥ ଅଭୀମ-ମ୍ମହିନା ଦିଵମ୍ ।
ମିତ୍ରୋ ବଭୂଵ ସପ୍ରଥାଃ । ଉତ ଶ୍ରଵସା ପୃଥିଵୀମ୍ ॥ 8 ॥
ମିତ୍ରସ୍ଯ ଚର୍ଷଣୀଧୃତଃ ।
ଶ୍ରଵୋ ଦେଵସ୍ଯ ସାନସିମ୍ । ଦ୍ଯୁମ୍ନଞ୍ଚିତ୍ରଶ୍ରଵସ୍ତମମ୍ ॥ ସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ତ୍ଵା । ଦେଵସ୍ତ୍ଵା ସଵିତୋଦ୍ଵପତୁ ।
ସୁପାଣି-ସ୍ସ୍ଵଙ୍ଗୁରିଃ । ସୁବାହୁରୁତ ଶକ୍ତ୍ଯା ॥ ଅପଦ୍ଯମାନଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ । ଆଶା ଦିଶ ଆ ପୃଣ । ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ବୃହ-ନ୍ଭଵ ॥ 9 ॥
ଊର୍ଧ୍ଵସ୍ତିଷ୍ଠ ଧ୍ରୁଵସ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତ୍ଵା ଚକ୍ଷୁଷା-ଽନ୍ଵୀକ୍ଷେ । ଋଜଵେ ତ୍ଵା । ସାଧଵେ ତ୍ଵା । ସୁକ୍ଷିତ୍ଯୈ ତ୍ଵା ଭୂତ୍ଯୈ ତ୍ଵା ॥
ଇଦମହମମୁମାମୁଷ୍ଯାଯଣଂ-ଵିଁଶା ପଶୁଭି-ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ ପର୍ଯୂହାମି ।
ଗାଯତ୍ରେଣ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ଽଽଚ୍ଛୃଣଦ୍ମି । ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭେନ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ଽଽଚ୍ଛୃଣଦ୍ମି ।
ଜାଗତେନ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ଽଽଚ୍ଛୃଣଦ୍ମି । ଛୃଣତ୍ତୁ ତ୍ଵା ଵାକ୍ । ଛୃଣତ୍ତୁ ତ୍ଵୋର୍କ୍ । ଛୃଣତ୍ତୁ ତ୍ଵା ହଵିଃ ।
ଛୃନ୍ଧି ଵାଚମ୍ । ଛୃନ୍ଧ୍ଯୂର୍ଜମ୍ । ଛୃନ୍ଧି ହଵିଃ ॥
ଦେଵ ପୁରଶ୍ଚର ସଘ୍ଯାସନ୍ତ୍ଵା ॥ 10 ॥
(ପୃଥିଵୀମ୍ - ଭଵ - ଵା-ଖ୍ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4
ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯେଣ ପ୍ରଚରିଷ୍ଯାମଃ ।
ହୋତ-ର୍ଘର୍ମମଭିଷ୍ଟୁହି । ଅଗ୍ନୀଦ୍ରୌହିଣୌ ପୁରୋଡାଶାଵଧିଶ୍ରଯ । ପ୍ରତିପ୍ରସ୍ଥାତର୍ଵିହର ।
ପ୍ରସ୍ତୋତ-ସ୍ସାମାନି ଗାଯ ॥ ଯଜୁର୍ଯୁକ୍ତଗ୍ଂ ସାମଭିରାକ୍ତଖନ୍ତ୍ଵା । ଵିଶ୍ଵୈ-ର୍ଦେଵୈରନୁମତ-ମ୍ମରୁଦ୍ଭିଃ । ଦକ୍ଷିଣାଭିଃ ପ୍ରତତ-ମ୍ପାରଯିଷ୍ଣୁମ୍ ।
ସ୍ତୁଭୋ ଵହନ୍ତୁ ସୁମନସ୍ଯମାନମ୍ । ସ ନୋ ରୁଚନ୍ଧେହ୍ଯହୃଣୀଯମାନଃ । ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସୁଵଃ ।
ଓମିନ୍ଦ୍ରଵନ୍ତଃ ପ୍ରଚରତ ॥ 11 ॥
(ଅହୃଣୀଯମାନୋ ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5
ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ପ୍ରଚରିଷ୍ଯାମଃ । ହୋତ-ର୍ଘର୍ମମଭିଷ୍ଟୁହି ॥ ଯମାଯ ତ୍ଵା ମଖାଯ ତ୍ଵା । ସୂର୍ଯସ୍ଯ ହରସେ ତ୍ଵା ॥ ପ୍ରାଣାଯ ସ୍ଵାହା ଵ୍ଯାନାଯ ସ୍ଵାହା ଽପାନାଯ ସ୍ଵାହା ।
ଚକ୍ଷୁଷେ ସ୍ଵାହା ଶ୍ରୋତ୍ରାଯ ସ୍ଵାହା । ମନସେ ସ୍ଵାହା ଵାଚେ ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା । ଦକ୍ଷାଯ ସ୍ଵାହା କ୍ରତଵେ ସ୍ଵାହା । ଓଜସେ ସ୍ଵାହା ବଲାଯ ସ୍ଵାହା ॥
ଦେଵସ୍ତ୍ଵା ସଵିତା ମଦ୍ଧ୍ଵା-ଽନକ୍ତୁ ॥ 12 ॥
ପୃଥିଵୀ-ନ୍ତପସସ୍ତ୍ରାଯସ୍ଵ । ଅର୍ଚିରସି ଶୋଚିରସି ଜ୍ଯୋତିରସି ତପୋ-ଽସି । ସଗ୍ଂସୀଦସ୍ଵ ମହାଗ୍ଂ ଅସି । ଶୋଚସ୍ଵ ଦେଵଵୀତମଃ । ଵି ଧୂମମଗ୍ନେ ଅରୁଷ-ମ୍ମିଯେଦ୍ଧ୍ଯ । ସୃଜ ପ୍ରଶସ୍ତ ଦର୍ଶତମ୍ ॥
ଅଞ୍ଜନ୍ତି ଯ-ମ୍ପ୍ରଥଯନ୍ତୋ ନ ଵିପ୍ରାଃ । ଵପାଵନ୍ତନ୍ନାଗ୍ନିନା ତପନ୍ତଃ ।
ପିତୁର୍ନ ପୁତ୍ର ଉପସି ପ୍ରେଷ୍ଠଃ । ଆ ଘର୍ମୋ ଅଗ୍ନିମୃତଯନ୍ନସାଦୀତ୍ ॥ 13 ॥
ଅନାଧୃଷ୍ଯା ପୁରସ୍ତାତ୍ । ଅଗ୍ନେରାଧିପତ୍ଯେ ।
ଆଯୁର୍ମେ ଦାଃ । ପୁତ୍ରଵତୀ ଦକ୍ଷିଣତଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାଧିପତ୍ଯେ । ପ୍ରଜା-ମ୍ମେ ଦାଃ । ସୁଷଦା ପଶ୍ଚାତ୍ । ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁରାଧିପତ୍ଯେ । ପ୍ରାଣ-ମ୍ମେ ଦାଃ । ଆଶ୍ରୁତିରୁତ୍ତରତଃ ॥ 14 ॥
ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋରାଧିପତ୍ଯେ । ଶ୍ରୋତ୍ର-ମ୍ମେ ଦାଃ । ଵିଧୃତିରୁପରିଷ୍ଟାତ୍ । ବୃହସ୍ପତେରାଧିପତ୍ଯେ ।
ବ୍ରହ୍ମ ମେ ଦାଃ, କ୍ଷତ୍ର-ମ୍ମେ ଦାଃ । ତେଜୋ ମେ ଧା ଵର୍ଚୋ ମେ ଧାଃ । ଯଶୋ ମେ ଧା ସ୍ତପୋ ମେ ଧାଃ ।
ମନୋ ମେ ଧାଃ ॥ ମନୋରଶ୍ଵା-ଽସି ଭୂରିପୁତ୍ରା ।
ଵିଶ୍ଵାଭ୍ଯୋ ମା ନାଷ୍ଟ୍ରାଭ୍ଯଃ ପାହି ॥ 15 ॥
ସୂପସଦା ମେ ଭୂଯା ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ତପୋ ଷ୍ଵଗ୍ନେ ଅନ୍ତରାଗ୍ଂ ଅମିତ୍ରାନ୍ ।
ତପାଶଗ୍ଂସମରରୁଷଃ ପରସ୍ଯ । ତପା ଵସୋ ଚିକିତାନୋ ଅଚିତ୍ତାନ୍ । ଵି ତେ ତିଷ୍ଠନ୍ତାମଜରା ଅଯାସଃ ॥ ଚିତଃ ସ୍ଥ ପରିଚିତଃ । ସ୍ଵାହା ମରୁଦ୍ଭିଃ ପରିଶ୍ରଯସ୍ଵ । ମା ଅସି । ପ୍ରମା ଅସି । ପ୍ରତିମା ଅସି ॥ 16 ॥
ସମ୍ମା ଅସି । ଵିମା ଅସି । ଉନ୍ମା ଅସି । ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯାନ୍ତର୍ଧିରସି ॥
ଦିଵନ୍ତପସସ୍ତ୍ରାଯସ୍ଵ । ଆଭି-ର୍ଗୀର୍ଭି-ର୍ଯଦତୋ ନ ଊନମ୍ ।
ଆପ୍ଯାଯଯ ହରିଵୋ ଵର୍ଧମାନଃ । ଯଦା ସ୍ତୋତୃଭ୍ଯୋ ମହି ଗୋତ୍ରା ରୁଜାସି । ଭୂଯିଷ୍ଠଭାଜୋ ଅଧ ତେ ସ୍ଯାମ ॥ ଶୁକ୍ରନ୍ତେ ଅନ୍ଯ-ଦ୍ଯଜତନ୍ତେ ଅନ୍ଯତ୍ ॥ 17 ॥
ଵିଷୁରୂପେ ଅହନୀ ଦ୍ଯୌରିଵାସି । ଵିଶ୍ଵା ହି ମାଯା ଅଵସି ସ୍ଵଧାଵଃ । ଭଦ୍ରା ତେ ପୂଷନ୍ନିହ ରାତିରସ୍ତୁ ॥ ଅର୍ହ-ନ୍ବିଭର୍ଷି ସାଯକାନି ଧନ୍ଵ । ଅର୍ହନ୍ନିଷ୍କଂ-ଯଁଜତଂ-ଵିଁଶ୍ଵରୂପମ୍ । ଅର୍ହନ୍ନିଦ-ନ୍ଦଯସେ ଵିଶ୍ଵ-ମବ୍ଭୁଵମ୍ । ନ ଵା ଓଜୀଯୋ ରୁଦ୍ର ତ୍ଵଦସ୍ତି ॥ ଗାଯତ୍ରମସି । ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭମସି । ଜାଗତମସି । ମଧୁ ମଧୁ ମଧୁ ॥ 18 ॥
(ଅନ - କ୍ତ୍ଵସାଦୀ - ଦୁତ୍ତରତଃ - ପାହି - ପ୍ରତିମା ଅସି - ଯଜତନ୍ତେ ଅନ୍ଯଜ୍ - ଜାଗତମସ୍ଯେକ-ଞ୍ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6
ଦଶ ପ୍ରାଚୀର୍ଦଶ ଭାସି ଦକ୍ଷିଣା । ଦଶ ପ୍ରତୀଚୀର୍ଦଶ ଭାସ୍ଯୁଦୀଚୀଃ । ଦଶୋର୍ଧ୍ଵା ଭାସି ସୁମନସ୍ଯମାନଃ । ସ ନୋ ରୁଚନ୍ଧେହ୍ଯହୃଣୀଯମାନଃ ॥
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟ୍ଵା ଵସୁଭିଃ ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ରୋଚଯତୁ ଗାଯତ୍ରେଣ ଛନ୍ଦସା । ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ଵା ରୁଦ୍ରୈ-ର୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ରୋଚଯତୁ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭେନ ଛନ୍ଦସା ।
ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯ । ଵରୁଣସ୍ତ୍ଵା-ଽଽଦିତ୍ଯୈଃ ପଶ୍ଚା-ଦ୍ରୋଚଯତୁ ଜାଗତେନ ଛନ୍ଦସା ।
ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯ ॥ 19 ॥
ଦ୍ଯୁତାନସ୍ତ୍ଵା ମାରୁତୋ ମରୁଦ୍ଭିରୁତ୍ତରତୋ ରୋଚଯତ୍ଵାନୁଷ୍ଟୁଭେନ ଛନ୍ଦସା । ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯ । ବୃହସ୍ପତିସ୍ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵୈ-ର୍ଦେଵୈରୁପରିଷ୍ଟା-ଦ୍ରୋଚଯତୁ ପାଙ୍କ୍ତେନ ଛନ୍ଦସା । ସ ମା ରୁଚିତୋ ରୋଚଯ ॥ ରୋଚିତସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେଵ ଘର୍ମ ଦେଵେଷ୍ଵସି ।
ରୋଚିଷୀଯାହ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ॥
ସମ୍ରାଡ୍ ଘର୍ମ ରୁଚିତସ୍ତ୍ଵଂ ଏଵେଷ୍ଵାଯୁଷ୍ମାଗ୍ସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ୍ଯସି । ରୁଚିତୋ-ଽହ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯେଷ୍ଵାଯୁଷ୍ମାଗ୍-ସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ଭୂଯାସମ୍ ॥ ରୁଗସି । ରୁଚ-ମ୍ମଯି ଧେହି ॥ 20 ॥
ମଯି ରୁକ୍ ॥ ଦଶ ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ରୋଚସେ । ଦଶ ଦକ୍ଷିଣା । ଦଶ ପ୍ରତ୍ଯମ୍ମ୍ । ଦଶୋଦଙ୍ଙ୍ । ଦଶୋର୍ଧ୍ଵୋ ଭାସି ସୁମନସ୍ଯମାନଃ । ସ ନଃ ସମ୍ରାଡିଷମୂର୍ଜ-ନ୍ଧେହି । ଵାଜୀ ଵାଜିନେ ପଵସ୍ଵ । ରୋଚିତୋ ଘର୍ମୋ ରୁଚୀଯ ॥ 21 ॥
(ରୋଚଯ - ଧେହି - +ନଵ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7
ଅପଶ୍ଯଙ୍ଗୋପାମନିପଦ୍ଯମାନମ୍ । ଆ ଚ ପରା ଚ ପଥିଭିଶ୍ଚରନ୍ତମ୍ । ସ ସଦ୍ଧ୍ରୀଚୀ-ସ୍ସ ଵିଷୂଚୀର୍ଵସାନଃ । ଆ ଵରୀଵର୍ତି ଭୁଵନେଷ୍ଵନ୍ତଃ ॥ ଅତ୍ର ପ୍ରାଵୀଃ । ମଧୁ ମାଦ୍ଧ୍ଵୀଭ୍ଯା-ମ୍ମଧୁ ମାଧୂଚୀଭ୍ଯାମ୍ । ଅନୁ ଵା-ନ୍ଦେଵଵୀତଯେ ॥ ସମଗ୍ନିରଗ୍ନିନା ଗତ । ସ-ନ୍ଦେଵେନ ସଵିତ୍ରା । ସଗ୍ଂ ସୂର୍ଯେଣ ରୋଚତେ ॥ 22 ॥
ସ୍ଵାହା ସମଗ୍ନିସ୍ତପସା ଗତ । ସ-ନ୍ଦେଵେନ ସଵିତ୍ରା ।
ସଗ୍ଂ ସୂର୍ଯେଣାରୋଚିଷ୍ଟ ॥ ଧର୍ତା ଦିଵୋ ଵିଭାସି ରଜସଃ । ପୃଥିଵ୍ଯା ଧର୍ତା । ଉରୋରନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ଧର୍ତା । ଧର୍ତା ଦେଵୋ ଦେଵାନାମ୍ । ଅମର୍ତ୍ଯସ୍ତପୋଜାଃ ॥ ହୃଦେ ତ୍ଵା ମନସେ ତ୍ଵା । ଦିଵେ ତ୍ଵା ସୂର୍ଯାଯ ତ୍ଵା ॥ 23 ॥
ଊର୍ଧ୍ଵମିମ-ମଦ୍ଧ୍ଵରଙ୍କୃଧି । ଦିଵି ଦେଵେଷୁ ହୋତ୍ରା ଯଚ୍ଛ ॥ ଵିଶ୍ଵାସା-ମ୍ଭୁଵା-ମ୍ପତେ । ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଭୁଵନସ୍ପତେ । ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ମନସସ୍ପତେ । ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଵଚସସ୍ପତେ । ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ତପସସ୍ପତେ । ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ । ଦେଵଶ୍ରୂସ୍ତ୍ଵନ୍ଦେଵ ଘର୍ମ ଦେଵା-ନ୍ପାହି ॥ ତପୋଜାଂ-ଵାଁଚମସ୍ମେ ନିଯଚ୍ଛ ଦେଵାଯୁଵମ୍ ॥ 24 ॥
ଗର୍ଭୋ ଦେଵାନାମ୍ ॥ ପିତା ମତୀନାମ୍ ॥
ପତିଃ ପ୍ରଜାନାମ୍ ॥ ମତିଃ କଵୀନାମ୍ ॥
ସନ୍ଦେଵୋ ଦେଵେନ ସଵିତ୍ରା-ଽଯତିଷ୍ଟ । ସଗ୍ଂ ସୂର୍ଯେଣାରୁକ୍ତ ॥ ଆଯୁର୍ଦାସ୍ତ୍ଵମସ୍ମଭ୍ଯ-ଙ୍ଘର୍ମ ଵର୍ଚୋଦା ଅସି ॥ ପିତା ନୋ-ଽସି ପିତା ନୋ ବୋଧ ॥ ଆଯୁର୍ଧାସ୍ତନୂଧାଃ ପଯୋଧାଃ ।
ଵର୍ଚୋଦା ଵରିଵୋଦା ଦ୍ରଵିଣୋଦାଃ ॥ 25 ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷପ୍ର ଉରୋର୍ଵରୀଯାନ୍ । ଅଶୀମହି ତ୍ଵା ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ତ୍ଵମଗ୍ନେ ଗୃହପତି-ର୍ଵିଶାମସି । ଵିଶ୍ଵାସା-ମ୍ମାନୁଷୀଣାମ୍ । ଶତ-ମ୍ପୂର୍ଭିର୍ଯଵିଷ୍ଠ ପାହ୍ଯଗ୍ଂହସଃ । ସମେଦ୍ଧାରଗ୍ଂ ଶତଗ୍ଂ ହିମାଃ ।
ତ-ନ୍ଦ୍ରାଵିଣଗ୍ଂ ହାର୍ଦିଵାନମ୍ । ଇହୈଵ ରାତଯଃ ସନ୍ତୁ ॥ ତ୍ଵଷ୍ଟୀମତୀ ତେ ସପେଯ । ସୁରେତା ରେତୋ ଦଧାନା ।
ଵୀରଂ-ଵିଁଦେଯ ତଵ ସନ୍ଦୃଶି ।
ମା-ଽହଗ୍ଂ ରାଯସ୍ପୋଷେଣ ଵି ଯୋଷମ୍ ॥ 26 ॥
(ରୋଚତେ-ସୂର୍ଯଯ ତ୍ଵା - ଦେଵାଯୁଵଂ - ଦ୍ରଵିଣୋଦା - ଦଧାନା ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵେ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯାମ୍ ।
ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମା ଦଦେ ॥ ଅଦିତ୍ଯୈ ରାସ୍ନା-ଽସି । ଇଡ ଏହି । ଅଦିତ ଏହି । ସରସ୍ଵତ୍ଯେହି । ଅସାଵେହି ।
ଅସାଵେହି । ଅସାଵେହି ॥ 27 ॥
ଅଦିତ୍ଯା ଉଷ୍ଣୀଷମସି । ଵାଯୁରସ୍ଯୈଡଃ । ପୂଷା ତ୍ଵୋପାଵସୃଜତୁ । ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯା-ମ୍ପ୍ର ଦାପଯ । ଯସ୍ତେ ସ୍ତନଃ ଶଶଯୋ ଯୋ ମଯୋଭୂଃ । ଯେନ ଵିଶ୍ଵା ପୁଷ୍ଯସି ଵାର୍ଯାଣି । ଯୋ ରତ୍ନଧା ଵସୁଵିଦ୍ଯ-ସ୍ସୁଦତ୍ରଃ ।
ସରସ୍ଵତି ତମିହ ଧାତଵେ-ଽକଃ ॥ ଉସ୍ର ଘର୍ମଗ୍ଂ ଶିଗ୍ଂଷ । ଉସ୍ର ଘର୍ମ-ମ୍ପାହି ॥ 28 ॥
ଘର୍ମାଯ ଶିଗ୍ଂଷ । ବୃହସ୍ପତିସ୍ତ୍ଵୋପସୀଦତୁ । ଦାନଵ-ସ୍ସ୍ଥ ପେରଵଃ । ଵିଷ୍ଵଗ୍ଵୃତୋ ଲୋହିତେନ । ଅଶ୍ଵିଭ୍ଯା-ମ୍ପିନ୍ଵସ୍ଵ । ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ପିନ୍ଵସ୍ଵ ।
ପୂଷ୍ଣେ ପିନ୍ଵସ୍ଵ । ବୃହସ୍ପତଯେ ପିନ୍ଵସ୍ଵ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ପିନ୍ଵସ୍ଵ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ପିନ୍ଵସ୍ଵ ॥ 29 ॥
ଗାଯତ୍ରୋ-ଽସି । ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭୋ-ଽସି । ଜାଗତମସି । ସହୋର୍ଜୋ ଭାଗେନୋପ ମେହି । ଇନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଵିନା ମଧୁନ-ସ୍ସାରଘସ୍ଯ । ଘର୍ମ-ମ୍ପାତ ଵସଵୋ ଯଜତା ଵଟ୍ । ସ୍ଵାହା ତ୍ଵା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମଯେ ଵୃଷ୍ଟିଵନଯେ ଜୁହୋମି । ମଧୁ ହଵିରସି । ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତପସ୍ତପ । ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା ପରିଗୃହ୍ଣାମି ॥ 30 ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷେଣ ତ୍ଵୋପଯଚ୍ଛାମି । ଦେଵାନା-ନ୍ତ୍ଵା ପିତୃଣାମନୁମତୋ ଭର୍ତୁଗ୍ଂ ଶକେଯମ୍ । ତେଜୋ-ଽସି ।
ତେଜୋ-ଽନୁପ୍ରେହି । ଦିଵିସ୍ପୃମ୍ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ପୃମ୍ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ । ପୃଥିଵିସ୍ପୃମ୍ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ।
ସୁଵରସି ସୁଵର୍ମେ ଯଚ୍ଛ ।
ଦିଵଂ-ଯଁଚ୍ଛ ଦିଵୋ ମା ପାହି ॥ 31 ॥
(ଏହି - ପାହି - ପିନ୍ଵସ୍ଵ - ଗୃହ୍ଣାମି - +ନଵ ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9
ସମୁଦ୍ରାଯ ତ୍ଵା ଵାତାଯ ସ୍ଵାହା । ସଲିଲାଯ ତ୍ଵା ଵାତାଯ ସ୍ଵାହା । ଅନାଧୃଷ୍ଯାଯ ତ୍ଵା ଵାତାଯ ସ୍ଵାହା । ଅପ୍ରତିଧୃଷ୍ଯାଯ ତ୍ଵା ଵାତାଯ ସ୍ଵାହା ।
ଅଵସ୍ଯଵେ ତ୍ଵା ଵାତାଯ ସ୍ଵାହା । ଦୁଵସ୍ଵତେ ତ୍ଵା ଵାତାଯ ସ୍ଵାହା । ଶିମିଦ୍ଵତେ ତ୍ଵା ଵାତାଯ ସ୍ଵାହା । ଅଗ୍ନଯେ ତ୍ଵା ଵସୁମତେ ସ୍ଵାହା ।
ସୋମାଯ ତ୍ଵା ରୁଦ୍ରଵତେ ସ୍ଵାହା ।
ଵରୁଣାଯ ତ୍ଵା-ଽଽଦିତ୍ଯଵତେ ସ୍ଵାହା ॥ 32 ॥
ବୃହସ୍ପତଯେ ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵଦେଵ୍ଯାଵତେ ସ୍ଵାହା ।
ସଵିତ୍ରେ ତ୍ଵର୍ଭୁମତେ ଵିଭୁମତେ ପ୍ରଭୁମତେ ଵାଜଵତେ ସ୍ଵାହା । ଯମାଯ ତ୍ଵା-ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵତେ ପିତୃମତେ ସ୍ଵାହା ॥ ଵିଶ୍ଵା ଆଶା ଦକ୍ଷିଣସତ୍ । ଵିଶ୍ଵା-ନ୍ଦେଵାନଯାଡିହ । ସ୍ଵାହାକୃତସ୍ଯ ଘର୍ମସ୍ଯ । ମଧୋଃ ପିବତମଶ୍ଵିନା ।
ସ୍ଵାହା-ଽଗ୍ନଯେ ଯଜ୍ଞିଯାଯ । ଶଂ-ଯଁଜୁର୍ଭିଃ ॥
ଅଶ୍ଵିନା ଘର୍ମ-ମ୍ପାତଗ୍ଂ ହାର୍ଦିଵାନମ୍ ॥ 33 ॥
ଅହ-ର୍ଦିଵାଭି-ରୂତିଭିଃ । ଅନୁ ଵା-ନ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ମଗ୍ଂସାତାମ୍ । ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରାଯ ॥ ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରାଵଟ୍ । ଘର୍ମମପାତମଶ୍ଵିନା ହାର୍ଦିଵାନମ୍ ।
ଅହ-ର୍ଦିଵାଭିରୂତିଭିଃ । ଅନୁ ଵା-ନ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅମଗ୍ଂସାତାମ୍ । ତ-ମ୍ପ୍ରାଵ୍ଯଂ-ଯଁଥା ଵଟ୍ । ନମୋ ଦିଵେ । ନମଃ ପୃଥିଵ୍ଯୈ ॥ 34 ॥
ଦିଵି ଧା ଇମଂ-ଯଁଜ୍ଞମ୍ । ଯଜ୍ଞମିମ-ନ୍ଦିଵି ଧାଃ । ଦିଵଙ୍ଗଚ୍ଛ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷଙ୍ଗଚ୍ଛ । ପୃଥିଵୀଙ୍ଗଚ୍ଛ । ପଞ୍ଚ ପ୍ରଦିଶୋ ଗଚ୍ଛ । ଦେଵା-ନ୍ଘର୍ମପା-ନ୍ଗଚ୍ଛ । ପିତୄ-ନ୍ଘର୍ମପା-ନ୍ଗଚ୍ଛ ॥ 35 ॥
(ଆଦିତ୍ଯଵତେ ସ୍ଵାହା-ହାର୍ଦିଵାନମ୍-ପୃଥିଵ୍ଯା-+ଅଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10
ଇଷେ ପୀପିହି । ଊର୍ଜେ ପୀପିହି । ବ୍ରହ୍ମଣେ ପୀପିହି । କ୍ଷତ୍ରାଯ ପୀପିହି । ଅଦ୍ଭ୍ଯଃ ପୀପିହି । ଓଷଧୀଭ୍ଯଃ ପୀପିହି । ଵନସ୍ପତିଭ୍ଯଃ ପୀପିହି । ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯା-ମ୍ପୀପିହି । ସୁଭୂତାଯ ପୀପିହି । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସାଯ ପୀପିହି ॥ 36 ॥
ଯଜମାନାଯ ପୀପିହି । ମହ୍ଯଞ୍ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯାଯ ପୀପିହି ॥ ତ୍ଵିଷ୍ଯୈ ତ୍ଵା । ଦ୍ଯୁମ୍ନାଯ ତ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଯ ତ୍ଵା ଭୂତ୍ଯୈ ତ୍ଵା । ଧର୍ମା-ଽସି ସୁଧର୍ମା ମେ ନ୍ଯସ୍ମେ । ବ୍ରହ୍ମାଣି ଧାରଯ । କ୍ଷତ୍ରାଣି ଧାରଯ । ଵିଶନ୍ଧାରଯ ।
ନେତ୍ତ୍ଵା ଵାତଃ ସ୍କନ୍ଦଯାତ୍ ॥ 37 ॥
ଅମୁଷ୍ଯ ତ୍ଵା ପ୍ରାଣେ ସାଦଯାମି । ଅମୁନା ସହ ନିରର୍ଥଙ୍ଗଚ୍ଛ । ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ।
ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ ॥ ପୂଷ୍ଣେ ଶରସେ ସ୍ଵାହା ।
ଗ୍ରାଵଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା । ପ୍ରତିରେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା । ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯାଗ୍ ସ୍ଵାହା ।
ପିତୃଭ୍ଯୋ ଘର୍ମପେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା ॥
ରୁଦ୍ରାଯ ରୁଦ୍ରହୋତ୍ରେ ସ୍ଵାହା ॥ 38 ॥
ଅହ-ର୍ଜ୍ଯୋତିଃ କେତୁନା ଜୁଷତାମ୍ । ସୁଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତିଷାଗ୍ ସ୍ଵାହା । ରାତ୍ରିର୍ଜ୍ଯୋତିଃ କେତୁନା ଜୁଷତାମ୍ । ସୁଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତିଷାଗ୍ ସ୍ଵାହା । ଅପୀପରୋ ମା-ଽହ୍ନୋ ରାତ୍ରିଯୈ ମା ପାହି । ଏଷା ତେ ଅଗ୍ନେ ସମିତ୍ । ତଯା ସମିଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ । ଆଯୁର୍ମେ ଦାଃ । ଵର୍ଚସା ମା-ଽଞ୍ଜୀଃ । ଅପୀପରୋ ମା ରାତ୍ରିଯା ଅହ୍ନୋ ମା ପାହି ॥ 39 ॥
ଏଷା ତେ ଅଗ୍ନେ ସମିତ୍ । ତଯା ସମିଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ । ଆଯୁର୍ମେ ଦାଃ । ଵର୍ଚସା ମା-ଽଞ୍ଜୀଃ । ଅଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହା ।
ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତି-ସ୍ସୂର୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା । ଭୂ-ସ୍ସ୍ଵାହା । ହୁତଗ୍ଂ ହଵିଃ । ମଧୁ ହଵିଃ । ଇନ୍ଦ୍ରତମେ-ଽଗ୍ନୌ ॥ 40 ॥
ପିତା ନୋ-ଽସି ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ । ଅଶ୍ଯାମ ତେ ଦେଵଘର୍ମ ।
ମଧୁମତୋ ଵାଜଵତଃ ପିତୁମତଃ । ଅଙ୍ଗିରସ୍ଵତ-ସ୍ସ୍ଵଧାଵିନଃ । ଅଶୀମହି ତ୍ଵା ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ସ୍ଵାହା ତ୍ଵା ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମିଭ୍ଯଃ । ସ୍ଵାହା ତ୍ଵା ନକ୍ଷତ୍ରେଭ୍ଯଃ ॥ 41 ॥
(ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସାଯ ପୀପିହି - ସ୍କନ୍ଦଯା-ଦ୍- ରୁଦ୍ରାଯ ରୁଦ୍ରହୋତ୍ରେ ସ୍ଵାହା - ଽହ୍ନୋ ମା ପାହ୍ - ଯଗ୍ନୌ - +ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11
ଘର୍ମ ଯା ତେ ଦିଵି ଶୁକ୍ । ଯା ଗାଯତ୍ରେ ଛନ୍ଦସି । ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣେ । ଯା ହଵିର୍ଧାନେ । ତାନ୍ତ ଏତେନାଵଯଜେ ସ୍ଵାହା ॥ ଘର୍ମ ଯା ତେ-ଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଶୁକ୍ ।
ଯା ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭେ ଛନ୍ଦସି । ଯା ରାଜନ୍ଯେ । ଯା-ଽଽଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରେ ।
ତାନ୍ତ ଏତେନାଵଯଜେ ସ୍ଵାହା ॥ 42 ॥
ଘର୍ମ ଯା ତେ ପୃଥିଵ୍ଯାଗ୍ଂ ଶୁକ୍ । ଯା ଜାଗତେ ଛନ୍ଦସି । ଯା ଵୈଶ୍ଯେ । ଯା ସଦସି । ତାନ୍ତ ଏତେନାଵଯଜେ ସ୍ଵାହା ॥ ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ହଵ୍ଯଵାହନୋ ଭଵତା-ନ୍ଦାଶୁଷେ ମଯଃ ॥ ଅନ୍ଵିଦନୁମତେ ତ୍ଵ-ମ୍ମନ୍ଯାସୈ ଶଞ୍ଚନଃ କୃଧି । କ୍ରତ୍ଵେ ଦକ୍ଷାଯ ନୋ ହିନୁ ପ୍ରଣ ଆଯୂଗ୍ଂଷି ତାରିଷଃ ॥ ଦିଵସ୍ତ୍ଵା ପରସ୍ପାଯାଃ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ତନୁଵଃ ପାହି । ପୃଥିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମଣା ॥ 43 ॥
ଵଯମନୁକ୍ରାମାମ ସୁଵିତାଯ ନଵ୍ଯସେ ॥ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତ୍ଵା ପରସ୍ପାଯାଃ । କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ତନୁଵଃ ପାହି । ଵିଶସ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମଣା । ଵଯମନୁକ୍ରାମାମ ସୁଵିତାଯ ନଵ୍ଯସେ ॥ ପ୍ରାଣସ୍ଯ ତ୍ଵା ପରସ୍ପାଯୈ । ଚକ୍ଷୁଷସ୍ତନୁଵଃ ପାହି । ଶ୍ରୋତ୍ରସ୍ଯ ତ୍ଵା ଧର୍ମଣା । ଵଯମନୁକ୍ରାମାମ ସୁଵିତାଯ ନଵ୍ଯସେ ॥ ଵଲ୍ଗୁରସି ଶଂ-ଯୁଁଧାଯାଃ ॥ 44 ॥
ଶିଶୁ-ର୍ଜନଧାଯାଃ ॥ ଶଞ୍ଚ ଵକ୍ଷି ପରି ଚ ଵକ୍ଷି ।
ଚତୁଃ ସ୍ରକ୍ତିର୍ନାଭିର୍-ଋତସ୍ଯ । ସଦୋ ଵିଶ୍ଵାଯୁ-ଶ୍ଶର୍ମ ସପ୍ରଥାଃ । ଅପ ଦ୍ଵେଷୋ ଅପ ହ୍ଵରଃ । ଅନ୍ଯଦ୍ଵ୍ରତସ୍ଯ ସଶ୍ଚିମ । ଘର୍ମୈତ-ତ୍ତେ-ଽନ୍ନମେତ-ତ୍ପୁରୀଷମ୍ । ତେନ ଵର୍ଧସ୍ଵ ଚା ଚ ପ୍ଯାଯସ୍ଵ । ଵର୍ଧିଷୀମହି ଚ ଵଯମ୍ । ଆ ଚ ପ୍ଯାସିଷୀମହି ॥ 45 ॥
ରନ୍ତି-ର୍ନାମାସି ଦିଵ୍ଯୋ ଗନ୍ଧର୍ଵଃ । ତସ୍ଯ ତେ ପଦ୍ଵଦ୍ଧଵିର୍ଧାନମ୍ । ଅଗ୍ନିରଦ୍ଧ୍ଯକ୍ଷାଃ । ରୁଦ୍ରୋ-ଽଧିପତିଃ ॥ ସମହମାଯୁଷା । ସ-ମ୍ପ୍ରାଣେନ ।
ସଂ-ଵଁର୍ଚସା । ସ-ମ୍ପଯସା । ସଙ୍ଗୌପତ୍ଯେନ । ସଗ୍ଂ ରାଯସ୍ପୋଷେଣ ॥ 46 ॥
ଵ୍ଯସୌ । ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି । ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ ॥
ଅଚିକ୍ରଦଦ୍ଵୃଷା ହରିଃ । ମହା-ନ୍ମିତ୍ରୋ ନ ଦର୍ଶତଃ । ସଗ୍ଂ ସୂର୍ଯେଣ ରୋଚତେ ॥ ଚିଦସି ସମୁଦ୍ରଯୋନିଃ । ଇନ୍ଦୁ-ର୍ଦକ୍ଷଃ ଶ୍ଯେନ ଋତାଵା । ହିରଣ୍ଯପକ୍ଷ-ଶ୍ଶକୁନୋ ଭୁରଣ୍ଯୁଃ । ମହାନ୍-ଥ୍ସଧସ୍ଥେ ଧ୍ରୁଵ ଆନିଷତ୍ତଃ ॥ 47 ॥
ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ଵିଶ୍ଵାଵସୁଗ୍ଂ ସୋମ ଗନ୍ଧର୍ଵମ୍ । ଆପୋ ଦଦୃଶୁଷୀଃ । ତଦୃତେନା ଵ୍ଯାଯନ୍ନ୍ । ତଦନ୍ଵଵୈତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ରାରହାଣ ଆସାମ୍ । ପରି ସୂର୍ଯସ୍ଯ ପରିଧୀଗ୍ଂ ରପଶ୍ଯତ୍ ॥ ଵିଶ୍ଵାଵସୁରଭି ତନ୍ନୋ ଗୃଣାତୁ । ଦିଵ୍ଯୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ରଜସୋ ଵିମାନଃ ।
ଯଦ୍ଵା ଘା ସତ୍ଯମୁତ ଯନ୍ନ ଵିଦ୍ମ ॥ 48 ॥
ଧିଯୋ ହିନ୍ଵାନୋ ଧିଯ ଇନ୍ନୋ ଅଵ୍ଯାତ୍ ॥ ସସ୍ନିମଵିନ୍ଦଚ୍ଚରଣେ ନଦୀନାମ୍ ।
ଅପାଵୃଣୋ-ଦ୍ଦୁରୋ ଅଶ୍ମଵ୍ରଜାନାମ୍ । ପ୍ରାସା-ନ୍ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଅମୃତାନି ଵୋଚତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଦକ୍ଷ-ମ୍ପରିଜାନାଦହୀନମ୍ ॥ ଏତତ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେଵ ଘର୍ମ ଦେଵୋ ଦେଵାନୁପାଗାଃ ।
ଇଦମହ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯୋ ମନୁଷ୍ଯାନ୍ । ସୋମପୀଥାନୁ ମେହି । ସହ ପ୍ରଜଯା ସହ ରାଯସ୍ପୋଷେଣ ॥
ସୁମିତ୍ରା ନ ଆପ ଓଷଧଯ-ସ୍ସନ୍ତୁ ॥ 49 ॥
ଦୁର୍ମିତ୍ରାସ୍ତସ୍ମୈ ଭୂଯାସୁଃ । ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ।
ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ ॥ ଉଦ୍ଵଯ-ନ୍ତମସସ୍ପରି ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତରମ୍ । ଦେଵ-ନ୍ଦେଵତ୍ରା ସୂର୍ଯମଗନ୍ମ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତମମ୍ ॥ ଉଦୁ ତ୍ଯ-ଞ୍ଜାତଵେଦସ-ନ୍ଦେଵଂ-ଵଁହନ୍ତି କେତଵଃ । ଦୃଶେ ଵିଶ୍ଵାଯ ସୂର୍ଯମ୍ । ଚିତ୍ର-ନ୍ଦେଵାନା-ମୁଦଗାଦନୀକ-ଞ୍ଚକ୍ଷୁ ର୍ମିତ୍ରସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯା-ଽଗ୍ନେଃ ॥ ଇମମୂ ଷୁ ତ୍ଯମସ୍ମଭ୍ଯଗ୍ଂ ସନିମ୍ । ଗାଯତ୍ରନ୍ନଵୀଯାଗ୍ଂସମ୍ ।
ଅଗ୍ନେ ଦେଵେଷୁ ପ୍ରଵୋଚଃ ॥ 50 ॥
(ଯା-ଽଽଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରେ ତାନ୍ତା ଏତେନାଵଯଜେ ସ୍ଵାହା - ଧର୍ମଣା - ଶଂ-ଯୁଁଧାଯାଃ - ପ୍ଯାସିଷୀମହି-ପୋଷେଣ-ନିଷତ୍ତୋ-ଵିଦ୍ମ-ସନ୍-+ତ୍ଵଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12
ମହୀନା-ମ୍ପଯୋ-ଽସି ଵିହିତ-ନ୍ଦେଵତ୍ରା ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ଭା ଅସି ଵନସ୍ପତୀନାମୋଷଧୀନାଗ୍ଂ ରସଃ ।
ଵାଜିନ-ନ୍ତ୍ଵା ଵାଜିନୋ-ଽଵ ନଯାମଃ ।
ଊର୍ଧ୍ଵ-ମ୍ମନଃ ସୁଵର୍ଗମ୍ ॥ 51 ॥
(ଅ. 12)
ଅନୁଵାକଂ 13
ଅସ୍କା-ନ୍ଦ୍ଯୌଃ ପୃଥିଵୀମ୍ । ଅସ୍କାନୃଷଭୋ ଯୁଵା ଗାଃ ।
ସ୍କନ୍ନେମା ଵିଶ୍ଵା ଭୁଵନା । ସ୍କନ୍ନୋ ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜନଯତୁ ॥ ଅସ୍କାନଜନି ପ୍ରାଜନି । ଆ ସ୍କନ୍ନାଜ୍ଜାଯତେ ଵୃଷା ।
ସ୍କନ୍ନା-ତ୍ପ୍ରଜନିଷୀମହି ॥ 52 ॥
(ଅ. 13)
ଅନୁଵାକଂ 14
ଯା ପୁରସ୍ତା-ଦ୍ଵିଦ୍ଯୁଦାପତତ୍ । ତାନ୍ତ ଏତେନାଵ ଯଜେ ସ୍ଵାହା । ଯା ଦକ୍ଷିଣତଃ । ଯା ପଶ୍ଚାତ୍ । ଯୋତ୍ତରତଃ । ଯୋପରିଷ୍ଟା-ଦ୍ଵିଦ୍ଯୁଦାପତତ୍ । ତାନ୍ତ ଏତେନାଵ ଯଜେ ସ୍ଵାହା ॥ 53 ॥
(ଅ. 14)
ଅନୁଵାକଂ 15
ପ୍ରାଣାଯ ସ୍ଵାହା ଵ୍ଯାନାଯ ସ୍ଵାହା ଽପାନାଯ ସ୍ଵାହା ।
ଚକ୍ଷୁଷେ ସ୍ଵାହା ଶ୍ରୋତ୍ରାଯ ସ୍ଵାହା ।
ମନସେ ସ୍ଵାହା ଵାଚେ ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା ॥ 54 ॥
(ଅ. 15)
ଅନୁଵାକଂ 16
ପୂଷ୍ଣେ ସ୍ଵାହା ପୂଷ୍ଣେ ଶରସେ ସ୍ଵାହା ।
ପୂଷ୍ଣେ ପ୍ରପତ୍ଥ୍ଯାଯ ସ୍ଵାହା ପୂଷ୍ଣେ ନରନ୍ଧିଷାଯ ସ୍ଵାହା । ପୂଷ୍ଣେ-ଽଙ୍ଘୃଣଯେ ସ୍ଵାହା ପୂଷ୍ଣେ ନରୁଣାଯ ସ୍ଵାହା ।
ପୂଷ୍ଣେ ସାକେତାଯ ସ୍ଵାହା ॥ 55 ॥
(ଅ. 16)
ଅନୁଵାକଂ 17
ଉଦସ୍ଯ ଶୁଷ୍ମା-ଦ୍ଭାନୁର୍ନାର୍ତ ବିଭର୍ତି । ଭାର-ମ୍ପୃଥିଵୀ ନ ଭୂମ । ପ୍ର ଶୁକ୍ରୈତୁ ଦେଵୀ ମନୀଷା । ଅସ୍ମ-ଥ୍ସୁତଷ୍ଟୋ ରଥୋ ନ ଵାଜୀ । ଅର୍ଚନ୍ତ ଏକେ ମହି ସାମ ମନ୍ଵତ । ତେନ ସୂର୍ଯମଧାରଯନ୍ନ୍ ।
ତେନ ସୂର୍ଯମରୋଚଯନ୍ନ୍ । ଘର୍ମ-ଶ୍ଶିରସ୍ତଦଯମଗ୍ନିଃ ।
ପୁରୀଷମସି ସମ୍ପ୍ରିଯ-ମ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ଭୁଵତ୍ । ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ । ତଯା ଦେଵତଯା ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ ॥ 56 ॥
(ଅ. 17)
ଅନୁଵାକଂ 18
ଯାସ୍ତେ ଅଗ୍ନ ଆର୍ଦ୍ରା ଯୋନଯୋ ଯାଃ କୁଲାଯିନୀଃ ।
ଯେ ତେ ଅଗ୍ନ ଇନ୍ଦଵୋ ଯା ଉ ନାଭଯଃ । ଯାସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ତନୁଵ ଊର୍ଜୋ ନାମ । ତାଭିସ୍ତ୍ଵମୁଭଯୀଭି-ସ୍ସଂଵିଁଦାନଃ । ପ୍ରଜାଭିରଗ୍ନେ ଦ୍ରଵିଣେହ ସୀଦ ।
ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ । ତଯା ଦେଵତଯା-ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ ॥ 57 ॥
(ଅ. 18)
ଅନୁଵାକଂ 19
ଅଗ୍ନିରସି ଵୈଶ୍ଵାନରୋ-ଽସି । ସଂଵଁଥ୍ସରୋ-ଽସି ପରିଵଥ୍ସରୋ-ଽସି । ଇଦାଵଥ୍ସରୋ-ଽସୀଦୁଵଥ୍ସରୋ-ଽସି । ଇଦ୍ଵଥ୍ସରୋ-ଽସି ଵଥ୍ସରୋ-ଽସି । ତସ୍ଯ ତେ ଵସନ୍ତ-ଶ୍ଶିରଃ । ଗ୍ରୀଷ୍ମୋ ଦକ୍ଷିଣଃ ପକ୍ଷଃ । ଵର୍ଷାଃ ପୁଚ୍ଛମ୍ ।
ଶରଦୁତ୍ତରଃ ପକ୍ଷଃ । ହେମନ୍ତୋ ମଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ପୂର୍ଵପକ୍ଷାଶ୍ଚିତଯଃ । ଅପରପକ୍ଷାଃ ପୁରୀଷମ୍ । ଅହୋରାତ୍ରାଣୀଷ୍ଟକାଃ । ତସ୍ଯ ତେ ମାସାଶ୍ଚାର୍ଧମାସାଶ୍ଚ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ।
ଋତଵସ୍ତେ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ । ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ତେ କଲ୍ପତାମ୍ ।
ଅହୋରାତ୍ରାଣି ତେ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ । ଏତି ପ୍ରେତି ଵୀତି ସମିତ୍ଯୁଦିତି ।
ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ । ତଯା ଦେଵତଯା-ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ ॥ 58 ॥
(ଚିତଯୋ ନଵ ଚ) (ଅ. 19)
ଅନୁଵାକଂ 20
ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସୁଵଃ । ଊର୍ଧ୍ଵ ଊ ଷୁଣ ଊତଯେ । ଊର୍ଧ୍ଵୋ ନଃ ପାହ୍ଯଗ୍ଂହସଃ ॥
ଵିଧୁନ୍ଦଦ୍ରାଣଗ୍ଂ ସମନେ ବହୂନାମ୍ । ଯୁଵାନଗ୍ଂ ସନ୍ତ-ମ୍ପଲିତୋ ଜଗାର । ଦେଵସ୍ଯ ପଶ୍ଯ କାଵ୍ଯ-ମ୍ମହିତ୍ଵା-ଽଦ୍ଯା ମମାର । ସ ହ୍ଯ-ସ୍ସମାନ ॥
ଯଦୃତେ ଚିଦଭିଶ୍ରିଷଃ । ପୁରା ଜର୍ତୃଭ୍ଯ ଆତୃଦଃ ।
ସନ୍ଧାତା ସନ୍ଧି-ମ୍ମଘଵା ପୁରୋଵସୁଃ ॥ 59 ॥
ନିଷ୍କର୍ତା ଵିହ୍ରୁତ-ମ୍ପୁନଃ ॥ ପୁନରୂର୍ଜା ନି ଵର୍ତସ୍ଵ ପୁନରଗ୍ନ ଇଷା-ଽଽଯୁଷା । ପୁନର୍ନଃ ପାହି ଵିଶ୍ଵତଃ ॥ ସହ ରଯ୍ଯା ନି ଵର୍ତସ୍ଵାଗ୍ନେ ପିନ୍ଵସ୍ଵ ଧାରଯା । ଵିଶ୍ଵଫ୍ସ୍ନିଯା ଵିଶ୍ଵତସ୍ପରି ॥ ମା ନୋ ଘର୍ମ ଵ୍ଯଥିତୋ ଵିଵ୍ଯଥୋ ନଃ । ମା ନଃ ପରମଧରମ୍ମା ରଜୋ-ଽନୈଃ । ମୋଷ୍ଵସ୍ମାଗ୍ ସ୍ତମସ୍ଯନ୍ତରା ଧାଃ । ମା ରୁଦ୍ରିଯାସୋ ଅଭିଗୁର୍ଵୃଧାନଃ ॥ ମା ନଃ କ୍ରତୁଭିର୍-ହୀଡିତେଭିରସ୍ମାନ୍ । ଦ୍ଵିଷା ସୁନୀତେ ମା ପରାଦାଃ ।
ମା ନୋ ରୁଦ୍ରୋ ନିର୍-ଋତିର୍ମା ନୋ ଅସ୍ତା ।
ମା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ହୀଡିଷାତାମ୍ ॥ 60 ॥
ଉପ ନୋ ମିତ୍ରାଵରୁଣାଵିହାଵତମ୍ । ଅନ୍ଵାଦୀଦ୍ଧ୍ଯାଥାମିହ ନଃ ସଖାଯା । ଆଦିତ୍ଯାନା-ମ୍ପ୍ରସିତିର୍ହେତିଃ । ଉଗ୍ରା ଶତାପାଷ୍ଠା ଘ ଵିଷା ପରିଣୋ ଵୃଣକ୍ତୁ ॥
ଇମ-ମ୍ମେ ଵରୁଣ ଶ୍ରୁଧୀ ହଵମଦ୍ଯା ଚ ମୃଡଯ । ତ୍ଵାମଵସ୍ଯୁରା ଚକେ ॥ ତତ୍ତ୍ଵା ଯାମି ବ୍ରହ୍ମଣା ଵନ୍ଦମାନ-ସ୍ତଦା ଶାସ୍ତେ ଯଜମାନୋ ହଵିର୍ଭିଃ । ଅହେଡମାନୋ ଵରୁଣେହ ବୋଦ୍ଧ୍ଯୁରୁଶଗ୍ଂସ ମା ନ ଆଯୁଃ ପ୍ରମୋଷୀଃ ॥ ତ୍ଵ-ନ୍ନୋ ଅଗ୍ନେ ଵରୁଣସ୍ଯ ଵିଦ୍ଵା-ନ୍ଦେଵସ୍ଯ ହେଡୋ-ଽଵ ଯାସି ସୀଷ୍ଠାଃ । ଯଜିଷ୍ଠୋ ଵହ୍ନି ତମ-ଶ୍ଶୋଶୁଚାନୋ ଵିଶ୍ଵା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂସି ପ୍ରମୁମୁଗ୍ଧ୍ଯସ୍ମତ୍ ॥
ସ ତ୍ଵନ୍ନୋ ଅନ୍ଗେ-ଽଵମୋ ଭଵୋତୀ ନେଦିଷ୍ଠୋ ଅସ୍ଯା ଉଷସୋ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟୌ । ଅଵ ଯକ୍ଷ୍ଵ ନୋ ଵରୁଣଗ୍ଂ ରରାଣୋ ଵୀହି ମୃଡୀକଗ୍ଂ ସୁହଵୋ ନ ଏଧି ॥ ତ୍ଵମଗ୍ନେ ଅଯା-ଽସି । ଅଯା ସନ୍ମନସା ହିତଃ । ଅଯା ସନଃଅଵ୍ଯମୂହିଷେ । ଅଯା ନୋ ଧେହି ଭେଷଜମ୍ । ଇଷ୍ଟୋ ଅଗ୍ନିରାହୁତଃ । ସ୍ଵାହାକୃତଃ ପିପର୍ତୁ ନଃ । ସ୍ଵଗା ଦେଵେଭ୍ଯ ଇଦ-ନ୍ନମଃ ॥
ଉଦ୍ଵଯ-ନ୍ତମସସ୍ପରି ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତରମ୍ । ଦେଵ-ନ୍ଦେଵତ୍ରା ସୂର୍ଯମଗନ୍ମ ଜ୍ଯୋତିରୁତ୍ତମମ୍ ॥ ଉଦୁ ତ୍ଯ-ଞ୍ଜାତଵେଦସ-ନ୍ଦେଵଂ-ଵଁହନ୍ତି କେତଵଃ । ଦୃଶେ ଵିଶ୍ଵାଯ ସୂର୍ଯମ୍ । ଚିତ୍ର-ନ୍ଦେଵାନା-ମୁଦଗାଦନୀକ-ଞ୍ଚକ୍ଷୁ ର୍ମିତ୍ରସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯା-ଽଗ୍ନେଃ ॥
ଵଯଃ ସୁପର୍ଣା ଉପସେଦୁରିନ୍ଦ୍ରମ୍ । ପ୍ରିଯମେଧା ଋଷଯୋ ନାଧମାନାଃ । ଅପ ଧ୍ଵାନ୍ତମୂର୍ଣୁହି ପୂର୍ଧି ଚକ୍ଷୁଃ । ମୁମୁଗ୍ଧ୍ଯସ୍ମା-ନ୍ନିଧଯେଵ ବଦ୍ଧାନ୍ ॥ 61 ॥
(ପୁରୋଵସୁର୍ହୀଡିଷାତାଗ୍ଂ ସୁପର୍ଣାଃ) (ଅ. 20)
ଅନୁଵାକଂ 21
ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସୁଵଃ । ମଯି ତ୍ଯଦିନ୍ଦ୍ରିଯ-ମ୍ମହତ୍ । ମଯି ଦକ୍ଷୋ ମଯି କ୍ରତୁଃ । ମଯି ଧାଯି ସୁଵୀର୍ଯମ୍ । ତ୍ରିଶୁଗ୍ଘର୍ମୋ ଵିଭାତୁ ମେ । ଆକୂତ୍ଯା ମନସା ସହ ।
ଵିରାଜା ଜ୍ଯୋତିଷା ସହ । ଯଜ୍ଞେନ ପଯସା ସହ । ବ୍ରହ୍ମଣା ତେଜସା ସହ । କ୍ଷତ୍ରେଣ ଯଶସା ସହ । ସତ୍ଯେନ ତପସା ସହ । ତସ୍ଯ ଦୋହମଶୀମହି ।
ତସ୍ଯ ସୁମ୍ନମଶୀମହି । ତସ୍ଯ ଭକ୍ଷମଶୀମହି ।
ତସ୍ଯ ତ ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ପୀତସ୍ଯ ମଧୁମତଃ ।
ଉପହୂତସ୍ଯୋପହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମି ॥ 62 ॥
(ଯଶସା ସହ ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 21)
ଅନୁଵାକଂ 22
ଯାସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ଘୋରାସ୍ତନୁଵଃ । କ୍ଷୁଚ୍ଚ ତୃଷ୍ଣା ଚ । ଅସ୍ନୁକ୍ଚାନାହୁତିଶ୍ଚ । ଅଶନଯା ଚ ପିପାସା ଚ । ସେଦିଶ୍ଚାମତିଶ୍ଚ । ଏତାସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ଘୋରାସ୍ତନୁଵଃ ।
ତାଭିରମୁଙ୍ଗଚ୍ଛ । ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ।
ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ ॥ 63 ॥
(ଅ. 22)
ଅନୁଵାକଂ 23
ସ୍ନିକ୍ଚ ସ୍ନୀହିତିଶ୍ଚ ସ୍ନିହିତିଶ୍ଚ । ଉଷ୍ଣା ଚ ଶୀତା ଚ ।
ଉଗ୍ରା ଚ ଭୀମା ଚ । ସଦାମ୍ନୀ ସେଦିରନିରା । ଏତାସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ଘୋରାସ୍ତନୁଵଃ । ତାଭିରମୁଙ୍ଗଚ୍ଛ । ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି । ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ ॥ 64 ॥
(ଅ. 23)
ଅନୁଵାକଂ 24
ଧୁନିଶ୍ଚ ଧ୍ଵାନ୍ତଶ୍ଚ ଧ୍ଵନଶ୍ଚ ଧ୍ଵନଯଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚ ।
ନିଲିମ୍ପଶ୍ଚ ଵିଲିମ୍ପଶ୍ଚ ଵିକ୍ଷିପଃ ॥ 65 ॥
(ଅ. 24)
ଅନୁଵାକଂ 25
ଉଗ୍ରଶ୍ଚ ଧୁନିଶ୍ଚ ଧ୍ଵାନ୍ତଶ୍ଚ ଧ୍ଵନଶ୍ଚ ଧ୍ଵନଯଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚ । ସହସହ୍ଵାଗ୍ଶ୍ଚ ସହମାନଶ୍ଚ ସହସ୍ଵାଗ୍ଶ୍ଚ ସହୀଯାଗ୍ଶ୍ଚ ।
ଏତ୍ଯ ପ୍ରେତ୍ଯ ଵିକ୍ଷିପଃ ॥ 66 ॥
(ଅ. 25)
ଅନୁଵାକଂ 26
ଅହୋରାତ୍ରେ ତ୍ଵୋଦୀରଯତାମ୍ । ଅର୍ଧମାସାସ୍ତ୍ଵୋଦୀ-ଞ୍ଜଯନ୍ତୁ । ମାସାସ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରପଯନ୍ତୁ । ଋତଵସ୍ତ୍ଵା ପଚନ୍ତୁ ।
ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ତ୍ଵା ହନ୍ତ୍ଵସୌ ॥ 67 ॥
(ଅ. 26)
ଅନୁଵାକଂ 27
ଖଟ୍ ଫ-ଡ୍ଜହି । ଛିନ୍ଧୀ ଭିନ୍ଧୀ ହନ୍ଧୀ କଟ୍ ।
ଇତି ଵାଚଃ କ୍ରୂରାଣି ॥ 68 ॥
(ଅ. 27)
ଅନୁଵାକଂ 28
ଵିଗା ଇନ୍ଦ୍ର ଵିଚରନ୍-ଥ୍ସ୍ପାଶଯସ୍ଵ । ସ୍ଵପନ୍ତମିନ୍ଦ୍ର ପଶୁମନ୍ତମିଚ୍ଛ । ଵଜ୍ରେଣାମୁ-ମ୍ବୋଧଯ ଦୁର୍ଵିଦତ୍ରମ୍ । ସ୍ଵପତୋ-ଽସ୍ଯ ପ୍ରହର ଭୋଜନେଭ୍ଯଃ ॥
ଅଗ୍ନେ ଅଗ୍ନିନା ସଂଵଁଦସ୍ଵ । ମୃତ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯୁନା ସଂଵଁଦସ୍ଵ । ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ଭଗଵଃ ॥ ସକୃତ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ନମଃ । ଦ୍ଵିସ୍ତେ ନମଃ । ତ୍ରିସ୍ତେ ନମଃ । ଚତୁସ୍ତେ ନମଃ । ପଞ୍ଚକୃତ୍ଵସ୍ତେ ନମଃ ।
ଦଶକୃତ୍ଵସ୍ତେ ନମଃ । ଶତକୃତ୍ଵସ୍ତେ ନମଃ । ଆସହସ୍ରକୃତ୍ଵସ୍ତେ ନମଃ । ଅପରିମିତକୃତ୍ଵସ୍ତେ ନମଃ । ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ 69 ॥
(ତ୍ରିସ୍ତେ ନମଃ ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 28)
ଅନୁଵାକଂ 29
ଅସୃ-ନ୍ମୁଖୋ ରୁଧିରେଣାଵ୍ଯକ୍ତଃ । ଯମସ୍ଯ ଦୂତ-ଶ୍ଶ୍ଵପା-ଦ୍ଵିଧାଵସି । ଗୃଦ୍ଧ୍ରଃ ସୁପର୍ଣଃ କୁଣପନ୍ନିଷେଵସେ ।
ଯମସ୍ଯ ଦୂତଃ ପ୍ରହିତୋ ଭଵସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ ॥ 70 ॥
(ଅ. 29)
ଅନୁଵାକଂ 30
ଯଦେତ-ଦ୍ଵୃକସୋ ଭୂତ୍ଵା । ଵାଗ୍ ଦେଵ୍ଯଭିରାଯସି । ଦ୍ଵିଷନ୍ତ-ମ୍ମେ-ଽଭିରାଯ । ତ-ମ୍ମୃତ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯଵେ ନଯ । ସ ଆର୍ତ୍ଯା-ଽଽର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତୁ ॥ 71 ॥
(ଅ. 30)
ଅନୁଵାକଂ 31
ଯଦୀଷିତୋ ଯଦି ଵା ସ୍ଵକାମୀ । ଭଯେଡକୋ ଵଦତି ଵାଚମେତାମ୍ । ତାମିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ବ୍ରହ୍ମଣା ସଂଵିଁଦାନୌ ।
ଶିଵାମସ୍ମଭ୍ଯ-ଙ୍କୃଣୁତଙ୍ଗୃହେଷୁ ॥ 72 ॥
(ଅ. 31)
ଅନୁଵାକଂ 32
ଦୀର୍ଘମୁଖି ଦୁର୍ହଣୁ । ମା ସ୍ମ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵଦଃ ।
ଯଦି ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵଦା-ଦ୍ଦ୍ଵିଷନ୍ତ-ମ୍ମେ-ଽଵ ବାଧାସୈ ॥ 73 ॥
(ଅ. 32)
ଅନୁଵାକଂ 33
ଇତ୍ଥାଦୁଲୂକ ଆପପ୍ତତ୍ । ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ଅଯୋମୁଖଃ ।
ରକ୍ଷସାନ୍ଦୂତ ଆଗତଃ । ତମିତୋ ନାଶଯାଗ୍ନେ ॥ 74 ॥
(ଅ. 33)
ଅନୁଵାକଂ 34
ଯଦେତ-ଦ୍ଭୂତାନ୍ଯନ୍ଵାଵିଶ୍ଯ । ଦୈଵୀଂ-ଵାଁଚଂ-ଵଁଦସି । ଦ୍ଵିଷତୋ ନଃ ପରାଵଦ । ତା-ନ୍ମୃତ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯଵେ ନଯ । ତ ଆର୍ତ୍ଯା-ଽଽର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛନ୍ତୁ ।
ଅଗ୍ନିନା-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସଂଵଁଦତାମ୍ ॥ 75 ॥
(ଅ. 34)
ଅନୁଵାକଂ 35
ପ୍ରସାର୍ଯ ସକ୍ଥ୍ଯୌ ପତସି । ସଵ୍ଯମକ୍ଷି ନିପେପି ଚ ।
ମେହ କସ୍ଯଚନାମମତ୍ ॥ 76 ॥
(ଅ. 35)
ଅନୁଵାକଂ 36
ଅତ୍ରିଣା ତ୍ଵା କ୍ରିମେ ହନ୍ମି । କଣ୍ଵେନ ଜମଦଗ୍ନିନା ।
ଵିଶ୍ଵାଵସୋ-ର୍ବ୍ରହ୍ମଣା ହତଃ । କ୍ରିମୀଣାଗ୍ଂ ରାଜା ।
ଅପ୍ଯେଷାଗ୍ ସ୍ଥପତିର୍ହତଃ । ଅଥୋ ମାତା-ଽଥୋ ପିତା ।
ଅଥୋ ସ୍ଥୂରା ଅଥୋ କ୍ଷୁଦ୍ରାଃ । ଅଥୋ କୃଷ୍ଣା ଅଥୋ ଶ୍ଵେତାଃ । ଅଥୋ ଆଶାତିକା ହତାଃ ।
ଶ୍ଵେତାଭିଃ ସହ ସର୍ଵେ ହତାଃ ॥ 77 ॥
(ଅ. 36)
ଅନୁଵାକଂ 37
ଆହରାଵଦ୍ଯ । ଶୃତସ୍ଯ ହଵିଷୋ ଯଥା । ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମ୍ ।
ଯଦମୁଂ-ଯଁମସ୍ଯ ଜମ୍ଭଯୋଃ । ଆଦଧାମି ତଥା ହି ତତ୍ । ଖଣ୍ଫଣ୍ମ୍ରସି ॥ 78 ॥
(ଅ. 37)
ଅନୁଵାକଂ 38
ବ୍ରହ୍ମଣା ତ୍ଵା ଶପାମି । ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତ୍ଵା ଶପଥେନ ଶପାମି । ଘୋରେଣ ତ୍ଵା ଭୃଗୂଣାଞ୍ଚକ୍ଷୁଷା ପ୍ରେକ୍ଷେ । ରୌଦ୍ରେଣ ତ୍ଵାଙ୍ଗିରସା-ମ୍ମନସା ଧ୍ଯାଯାମି ।
ଅଘସ୍ଯ ତ୍ଵା ଧାରଯା ଵିଦ୍ଧ୍ଯାମି ।
ଅଧରୋ ମ-ତ୍ପଦ୍ଯସ୍ଵାସୌ ॥ 79 ॥
(ଅ. 38)
ଅନୁଵାକଂ 39
ଉତ୍ତୁଦ ଶିମିଜାଵରି । ତଲ୍ପେଜେ ତଲ୍ପ ଉତ୍ତୁଦ । ଗିରୀଗ୍ଂ ରନୁ ପ୍ରଵେଶଯ । ମରୀଚୀରୁପ ସନ୍ନୁଦ ।
ଯାଵଦିତଃ ପୁରସ୍ତାଦୁଦଯାତି ସୂର୍ଯଃ ।
ତାଵଦିତୋ-ଽମୁନ୍ନାଶଯ । ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ।
ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ ॥ 80 ॥
(ଅ. 39)
ଅନୁଵାକଂ 40
ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସୁଵୋ ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସୁଵୋ ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସୁଵଃ ।
ଭୁଵୋ-ଽଦ୍ଧାଯି ଭୁଵୋ-ଽଦ୍ଧାଯି ଭୁଵୋ-ଽଦ୍ଧାଯି ।
ନୃମ୍ଣାଯି ନୃମ୍ଣ-ନ୍ନୃମ୍ଣାଯି ନୃମ୍ଣ-ନ୍ନୃମ୍ଣାଯି ନୃମ୍ଣମ୍ । ନିଧା ଯ୍ଯୋ-ଽଵାଯି ନିଧା ଯ୍ଯୋ-ଽଵାଯି ନିଧା ଯ୍ଯୋ-ଽଵାଯି । ଏ ଅସ୍ମେ ଅସ୍ମେ । ସୁଵର୍ନ ଜ୍ଯୋତୀଃ ॥ 81 ॥
(ଅ. 40)
ଅନୁଵାକଂ 41
ପୃଥିଵୀ ସମିତ୍ । ତାମଗ୍ନି-ସ୍ସମିନ୍ଧେ । ସା-ଽଗ୍ନିଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ । ତାମହଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ । ସା ମା ସମିଦ୍ଧା । ଆଯୁଷା ତେଜସା । ଵର୍ଚସା ଶ୍ରିଯା । ଯଶସା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ । ଅନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସମିନ୍ତାଗ୍ ସ୍ଵାହା ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ସମିତ୍ ॥ 82 ॥
ତାଂ-ଵାଁଯୁ-ସ୍ସମିନ୍ଧେ । ସା ଵାଯୁଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ । ତାମହଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ । ସା ମା ସମିଦ୍ଧା । ଆଯୁଷା ତେଜସା । ଵର୍ଚସା ଶ୍ରିଯା । ଯଶସା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ । ଅନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସମିନ୍ତାଗ୍ ସ୍ଵାହା ।
ଦ୍ଯୌ-ସ୍ସମିତ୍ । ତାମାଦିତ୍ଯ-ସ୍ସମିନ୍ଧେ ॥ 83 ॥
ସା-ଽଽଦିତ୍ଯଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ । ତାମହଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ । ସା ମା ସମିଦ୍ଧା । ଆଯୁଷା ତେଜସା । ଵର୍ଚସା ଶ୍ରିଯା । ଯଶସା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ । ଅନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସମିନ୍ତାଗ୍ ସ୍ଵାହା ॥ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯା ମେ ସମିଦସି ସପତ୍ନକ୍ଷଯଣୀ ।
ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯହା ମେ-ଽସି ସ୍ଵାହା ॥ ଅଗ୍ନେ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ରତଞ୍ଚରିଷ୍ଯାମି ॥ 84 ॥
ତଚ୍ଛକେଯ-ନ୍ତନ୍ମେ ରାଦ୍ଧ୍ଯତାମ୍ । ଵାଯୋ ଵ୍ରତପତ ଆଦିତ୍ଯ ଵ୍ରତପତେ । ଵ୍ରତାନାଂ-ଵ୍ରଁତପତେ ଵ୍ରତଞ୍ଚରିଷ୍ଯାମି । ତଚ୍ଛକେଯ-ନ୍ତନ୍ମେ ରାଦ୍ଧ୍ଯତାମ୍ ॥ ଦ୍ଯୌ-ସ୍ସମିତ୍ । ତାମାଦିତ୍ଯ-ସ୍ସମିନ୍ଧେ । ସା-ଽଽଦିତ୍ଯଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ ।
ତାମହଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ । ସା ମା ସମିଦ୍ଧା । ଆଯୁଷା ତେଜସା ॥ 85 ॥
ଵର୍ଚସା ଶ୍ରିଯା । ଯଶସା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ । ଅନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସମିନ୍ତାଗ୍ ସ୍ଵାହା ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ସମିତ୍ । ତାଂ-ଵାଁଯୁ-ସ୍ସମିନ୍ଧେ । ସା ଵାଯୁଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ । ତାମହଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ । ସା ମା ସମିଦ୍ଧା । ଆଯୁଷା ତେଜସା । ଵର୍ଚସା ଶ୍ରିଯା ॥ 86 ॥
ଯଶସା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ । ଅନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସମିନ୍ତାଗ୍ ସ୍ଵାହା । ପୃଥିଵୀ ସମିତ୍ । ତାମଗ୍ନି-ସ୍ସମିନ୍ଧେ । ସା-ଽଗ୍ନିଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ । ତାମହଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ ।
ସା ମା ସମିଦ୍ଧା । ଆଯୁଷା ତେଜସା । ଵର୍ଚସା ଶ୍ରିଯା ।
ଯଶସା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ ॥ 87 ॥
ଅନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସମିନ୍ତାଗ୍ ସ୍ଵାହା । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯା ମେ ସମିଦସି ସପତ୍ନକ୍ଷଯଣୀ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯହା ମେ-ଽସି ସ୍ଵାହା । ଆଦିତ୍ଯ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ରତମଚାରିଷମ୍ ।
ତଦଶକ-ନ୍ତନ୍ମେ-ଽରାଧି । ଵାଯୋ ଵ୍ରତପତେ-ଽଗ୍ନେ ଵ୍ରତପତେ । ଵ୍ରତାନାଂ-ଵ୍ରଁତପତେ ଵ୍ରତମଚାରିଷମ୍ । ତଦଶକ-ନ୍ତନ୍ମେ-ଽରାଧି ॥ 88 ॥
(ସମିଥ୍ - ସମିନ୍ଧେ - ଵ୍ରତଞ୍ଚରିଷ୍ଯା - ମ୍ଯାଯୁଷା ତେଜସା - ଵର୍ଚସା ଶ୍ରିଯା - ଯଶସା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନା - +ଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 41)
ଅନୁଵାକଂ 42
ଶନ୍ନୋ ଵାତଃ ପଵତା-ମ୍ମାତରିଶ୍ଵା ଶନ୍ନସ୍ତପତୁ ସୂର୍ଯଃ । ଅହାନି ଶ-ମ୍ଭଵନ୍ତୁ ନ-ଶ୍ଶଗ୍ଂ ରାତ୍ରିଃ ପ୍ରତିଧୀଯତାମ୍ ॥ ଶମୁଷା ନୋ ଵ୍ଯୁଚ୍ଛତୁ ଶମାଦିତ୍ଯ ଉଦେତୁ ନଃ । ଶିଵା ନ-ଶ୍ଶନ୍ତମା ଭଵ ସୁମୃଡୀକା ସରସ୍ଵତି । ମା ତେ ଵ୍ଯୋମ ସନ୍ଦୃଶି ॥
ଇଡାଯୈ ଵାସ୍ତ୍ଵସି ଵାସ୍ତୁମ-ଦ୍ଵାସ୍ତୁମନ୍ତୋ ଭୂଯାସ୍ମ ମା ଵାସ୍ତୋ-ଶ୍ଛିଥ୍ସ୍ମହ୍ଯ ଵାସ୍ତୁ-ସ୍ସ ଭୂଯା-ଦ୍ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ ॥
ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ଽସି ପ୍ରତିଷ୍ଠାଵନ୍ତୋ ଭୂଯାସ୍ମ ମା ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯା- ଶ୍ଛିଥ୍ସ୍ମହ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠଃ
ସ ଭୂଯା-ଦ୍ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ ॥ ଆ ଵାତ ଵାହି ଭେଷଜମ୍ ଁଵି ଵାତ ଵାହି ଯଦ୍ରପଃ ।
ତ୍ଵଗ୍ଂ ହି ଵିଶ୍ଵଭେଷଜୋ ଦେଵାନା-ନ୍ଦୂତ ଈଯସେ ॥
ଦ୍ଵାଵିମୌ ଵାତୌ ଵାତ ଆ ସିନ୍ଧାରା ପରାଵତଃ ॥ 89 ॥
ଦକ୍ଷ-ମ୍ମେ ଅନ୍ଯ ଆଵାତୁ ପରା-ଽନ୍ଯୋ ଵାତୁ ଯ-ଦ୍ରପଃ ॥
ଯଦଦୋ ଵାତ ତେ ଗୃହେ-ଽମୃତସ୍ଯ ନିଧିର୍ହିତଃ ।
ତତୋ ନୋ ଦେହି ଜୀଵସେ ତତୋ ନୋ ଧେହି ଭେଷଜମ୍ ॥
ତତୋ ନୋ ମହ ଆଵହ ଵାତ ଆଵାତୁ ଭେଷଜମ୍ ।
ଶମ୍ଭୂ-ର୍ମଯୋଭୂର୍ନୋ ହୃଦେ ପ୍ର ଣ ଆଯୂଗ୍ଂଷି ତାରିଷତ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଗୃହୋ-ଽସି ତ-ନ୍ତ୍ଵା ପ୍ରପଦ୍ଯେ ସଗୁସ୍ସାଶ୍ଵଃ । ସହ ଯନ୍ମେ ଅସ୍ତି ତେନ ॥
ଭୂଃ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ଭୁଵଃ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ସୁଵଃ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସୁଵଃ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ଵାଯୁମ୍
ପ୍ରପଦ୍ଯେ-ଽନାର୍ତା-ନ୍ଦେଵତା-ମ୍ପ୍ରପଦ୍ଯେ ଽଶ୍ମାନମାଖଣ-ମ୍ପ୍ରପଦ୍ଯେ ପ୍ରଜାପତେର୍
ବ୍ରହ୍ମକୋଶ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରପଦ୍ଯ ଓ-ମ୍ପ୍ରପଦ୍ଯେ ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ମ ଉର୍ଵନ୍ତର-ମ୍ବୃହଦଗ୍ନଯଃ ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ଯଯା ଵାତଃ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵସ୍ତିମାନ୍ତଯା ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵସ୍ତି ମାନସାନି ॥
ପ୍ରାଣାପାନୌ ମୃତ୍ଯୋର୍ମା ପାତ-ମ୍ପ୍ରାଣାପାନୌ ମା ମା ହାସିଷ୍ଟ-ମ୍ମଯି ମେଧା-ମ୍ମଯି ପ୍ରଜା-ମ୍ମଯ୍ଯଗ୍ନି ସ୍ତେଜୋ ଦଧାତୁ ମଯି ମେଧା-ମ୍ମଯି ପ୍ରଜା-ମ୍ମଯୀନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରିଯ-ନ୍ଦଧାତୁ ମଯି ମେଧା-ମ୍ମଯି ପ୍ରଜା-ମ୍ମଯି ସୂର୍ଯୋ
ଭ୍ରାଜୋ ଦଧାତୁ ॥ 90 ॥
ଦ୍ଯୁଭିରକ୍ତୁଭିଃ ପରିପାତ-ମସ୍ମାନରିଷ୍ଟେଭି-ରଶ୍ଵିନା ସୌଭଗେଭିଃ । ତନ୍ନୋ ମିତ୍ରୋ ଵରୁଣୋ ମାମହନ୍ତା ମଦିତି-ସ୍ସିନ୍ଧୁଃ ପୃଥିଵୀ ଉତ ଦ୍ଯୌଃ ॥
କଯା ନଶ୍ଚିତ୍ର ଆଭୁଵଦୂତୀ ସଦାଵୃଧ-ସ୍ସଖା । କଯା ଶଚିଷ୍ଠଯା ଵୃତା ॥ କସ୍ତ୍ଵା ସତ୍ଯୋ ମଦାନା-ମ୍ମଗ୍ଂହିଷ୍ଠୋ ମଥ୍ସଦନ୍ଧସଃ ।
ଦୃଢା ଚିଦାରୁଜେ ଵସୁ ॥ ଅଭୀ ଷୁ ଣ-ସ୍ସଖୀନାମଵିତା ଜରିତୄଣାମ୍ । ଶତ-ମ୍ଭଵାସ୍ଯୂତିଭିଃ ॥
ଵଯଃ ସୁପର୍ଣା ଉପସେଦୁରିନ୍ଦ୍ର-ମ୍ପ୍ରିଯମେଧା ଋଷଯୋ ନାଧମାନାଃ ।
ଅପ ଧ୍ଵାନ୍ତମୂର୍ଣୁହି ପୂର୍ଧି ଚକ୍ଷୁ-ର୍ମୁମୁଗ୍ଧ୍ଯସ୍ମା-ନ୍ନିଧଯେଵ ବଦ୍ଧାନ୍ ॥ 91 ॥
ଶନ୍ନୋ ଦେଵୀରଭିଷ୍ଟଯ ଆପୋ ଭଵନ୍ତୁ ପୀତଯେ । ଶଂ-ଯୋଁରଭିସ୍ରଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ଈଶାନା ଵାର୍ଯାଣା-ଙ୍କ୍ଷଯନ୍ତୀଶ୍ଚର୍ଷଣୀନାମ୍ । ଅପୋ ଯାଚାମି ଭେଷଜମ୍ ॥
ସୁମିତ୍ରା ନ ଆପ ଓଷଧଯ-ସ୍ସନ୍ତୁ ଦୁର୍ମିତ୍ରାସ୍ତସ୍ମୈ ଭୂଯାସୁ-ର୍ଯୋ-ଽସ୍ମାନ୍-ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ ॥
ଆପୋ ହି ଷ୍ଠା ମଯୋଭୁଵସ୍ତା ନ ଊର୍ଜେ ଦଧାତନ । ମହେ ରଣାଯ ଚକ୍ଷସେ ॥ ଯୋ ଵଃ ଶିଵତମୋ ରସସ୍ତସ୍ଯ ଭାଜଯତେହ ନଃ । ଉଶତୀରିଵ ମାତରଃ ॥
ତସ୍ମା ଅର-ଙ୍ଗମାମ ଵୋ ଯସ୍ଯ କ୍ଷଯାଯ ଜିନ୍ଵଥ ॥ 92 ॥
ଆପୋ ଜନଯଥା ଚ ନଃ ॥
ପୃଥିଵୀ ଶାନ୍ତା ସା-ଽଗ୍ନିନା ଶାନ୍ତା ସା ମେ ଶାନ୍ତା ଶୁଚଗ୍ଂ ଶମଯତୁ ॥ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ଶାନ୍ତ-ନ୍ତ-ଦ୍ଵାଯୁନା ଶାନ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଶାନ୍ତଗ୍ଂ ଶୁଚଗ୍ଂ ଶମଯତୁ ।
ଦ୍ଯୌ-ଶ୍ଶାନ୍ତା ସା-ଽଽଦିତ୍ଯେନ ଶାନ୍ତା ସା ମେ ଶାନ୍ତା ଶୁଚଗ୍ଂ ଶମଯତୁ ॥ ପୃଥିଵୀ ଶାନ୍ତିରନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ଶାନ୍ତି-ର୍ଦ୍ଯୌ-ଶ୍ଶାନ୍ତି-ର୍ଦିଶ-ଶ୍ଶାନ୍ତି ରଵାନ୍ତରଦିଶା-ଶ୍ଶାନ୍ତି ରଗ୍ନି-ଶ୍ଶାନ୍ତି-ର୍ଵାଯୁ-ଶ୍ଶାନ୍ତି ରାଦିତ୍ଯ-ଶ୍ଶାନ୍ତି
ଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା-ଶ୍ଶାନ୍ତି-ର୍ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଶାନ୍ତି ରାପ-ଶ୍ଶାନ୍ତି ରୋଷଧଯ-ଶ୍ଶାନ୍ତି-ର୍ଵନସ୍ପତଯ-ଶ୍ଶାନ୍ତି-ର୍ଗୌ-ଶ୍ଶାନ୍ତି ରଜା ଶାନ୍ତି ରଶ୍ଵ-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ ପୁରୁଷ-ଶ୍ଶାନ୍ତି-ର୍ବ୍ରହ୍ମ ଶାନ୍ତି-ର୍ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଶ୍ଶାନ୍ତି-ଶ୍ଶାନ୍ତିରେଵ ଶାନ୍ତି-ଶ୍ଶାନ୍ତିର୍ମେ ଅସ୍ତୁ ଶାନ୍ତିଃ ॥
ତଯା-ଽହଗ୍ଂ ଶାନ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵଶାନ୍ତ୍ଯା ମହ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିପଦେ ଚତୁଷ୍ପଦେ ଚ ଶାନ୍ତି-ଙ୍କରୋମି ଶାନ୍ତିର୍ମେ ଅସ୍ତୁ ଶାନ୍ତିଃ ॥
ଏହ ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ହ୍ରୀଶ୍ଚ ଧୃତିଶ୍ଚ ତପୋ ମେଧା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସତ୍ଯ-ନ୍ଧର୍ମଶ୍ଚୈତାନି ମୋତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତ-ମନୂତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ମା ମାଗ୍ ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ହ୍ରୀଶ୍ଚ ଧୃତିଶ୍ଚ ତପୋ ମେଧା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସତ୍ଯ-ନ୍ଧର୍ମଶ୍ଚୈତାନି ମା ମା ହାସିଷୁଃ ॥
ଉଦାଯୁଷା ସ୍ଵାଯୁଷୋଦୋଷଧୀନାଗ୍ଂ ରସେନୋ-ତ୍ପର୍ଜନ୍ଯସ୍ଯ ଶୁଷ୍ମେଣୋଦସ୍ଥା-ମମୃତାଗ୍ଂ ଅନୁ ॥ ତଚ୍ଚକ୍ଷୁ-ର୍ଦେଵହିତ-ମ୍ପୁରସ୍ତା ଚ୍ଛୁକ୍ରମୁଚ୍ଚରତ୍ ।
ପଶ୍ଯେମ ଶରଦଃ ଶତ-ଞ୍ଜୀଵେମ ଶରଦଃ ଶତ-ନ୍ନନ୍ଦାମ ଶରଦଃ ଶତ-ମ୍ମୋଦାମ ଶରଦଃ ଶତ-ମ୍ଭଵାମ ଶରଦଃ ଶତଗ୍ଂ ଶୃଣଵାମ ଶରଦଃ ଶତ-ମ୍ପ୍ରବ୍ରଵାମ ଶରଦଃ ଶତ ମଜୀତା-ସ୍ସ୍ଯାମ ଶରଦଃ ଶତ-ଞ୍ଜ୍ଯୋକ୍ଚ ସୂର୍ଯ-ନ୍ଦୃଶେ ॥ 93 ॥
ଯ ଉଦଗା-ନ୍ମହତୋ-ଽର୍ଣଵା-ଦ୍ଵିଭ୍ରାଜମାନ-ସ୍ସରିରସ୍ଯ ମଦ୍ଧ୍ଯାଥ୍ସ ମା ଵୃଷଭୋ ଲୋହିତାକ୍ଷ-ସ୍ସୂର୍ଯୋ ଵିପଶ୍ଚି-ନ୍ମନସା ପୁନାତୁ ॥ ବ୍ରହ୍ମଣ-ଶ୍ଶ୍ଚୋତନ୍ଯସି ବ୍ରହ୍ମଣ ଆଣୀ ସ୍ଥୋ ବ୍ରହ୍ମଣ ଆଵପନମସି ଧାରିତେଯ-ମ୍ପୃଥିଵୀ ବ୍ରହ୍ମଣା ମହୀ ଧାରିତମେନେନ ମହଦନ୍ତରିକ୍ଷ-ନ୍ଦିଵ-ନ୍ଦାଧାର ପୃଥିଵୀଗ୍ଂ ସଦେଵାଂ-ଯଁଦହଂ-ଵେଁଦ ତଦହ-ନ୍ଧାରଯାଣି ମା ମଦ୍ଵେଦୋ-ଽଧି ଵିସ୍ରସତ୍ ॥ ମେଧାମନୀଷେ ମା-ଽଽଵିଶତାଗ୍ଂ ସମୀଚୀ ଭୂତସ୍ଯ ଭଵ୍ଯସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ସର୍ଵମାଯୁରଯାଣି
ସର୍ଵମାଯୁରଯାଣି ॥ ଆଭି-ର୍ଗୀର୍ଭି-ର୍ଯଦତୋ ନ ଊନମାପ୍ଯାଯଯ ହରିଵୋ ଵର୍ଧମାନଃ ।
ଯଦା ସ୍ତୋତୃଭ୍ଯୋ ମହି ଗୋତ୍ରା ରୁଜାସି ଭୂଯିଷ୍ଠଭାଜୋ ଅଧ ତେ ସ୍ଯାମ ॥ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାଵାଦିଷ୍ମ ତନ୍ନୋ ମା ହାସୀତ୍ ॥ ଓଁ ଶାନ୍ତି-ଶ୍ଶାନ୍ତି-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ ॥ 94 ॥
(ପରାଵତୋ-ଦଧାତୁ-ବଦ୍ଧାନ୍-ଜିନ୍ଵଥ-ଦୃଶେ-+ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 42)
(ନମୋ - ଯୁଞ୍ଜତେ - ଵୃଷ୍ଣୋ ଅଶ୍ଵସ୍ଯ - ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯେଣ - ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ପ୍ରଚରିଷ୍ଯାମୋ - ଦଶ ପ୍ରାଚୀ - ରପଶ୍ଯଙ୍ଗୋପାମ୍ - ଦେଵସ୍ଯ - ସମୁଦ୍ରା - ଯେଷେ ପୀପିହି - ଘର୍ମ ଯା ତେ - ମହୀନା-ଞ୍ଚତ୍ଵା - ର୍ଯସ୍କାନ୍. - ଯା ପୁରସ୍ତା-ଥ୍ସପ୍ତ ସପ୍ତ - ପ୍ରାଣାଯ ତ୍ରୀଣି - ପୂଷ୍ଣେ ଚତ୍ଵା-ର୍ଯୁ - ଦସ୍ଯୈକାଦଶ - ଯାସ୍ତେ ସପ୍ତା - ଗ୍ନି-ର୍ଧ୍ରୁଵସୀଃ ଦୈକାନ୍ନ ଵିଗ୍ଂଶତି--ର୍ ଭୂରୂର୍ଧ୍ଵ ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶତ-ଦ୍- ଭୂ-ର୍ମଯି ଷୋଡଶ - ଯାସ୍ତେ ଘୋରା ନଵ - ସ୍ନିକ୍ଚାଷ୍ଟୌ - ଧୁନିଶ୍ଚ ଦ୍ଵେ - ଉଗ୍ରଶ୍ଚ ତ୍ରୀଣ୍ଯ - ହୋରାତ୍ରେ ପଞ୍ଚ - ଖ-ଟ୍ତ୍ରୀଣି - ଵିଗା-ସ୍ସପ୍ତଦଶା - ସୃ-ନ୍ମୁଖ-ଶ୍ଚତ୍ଵାରି - ଯଦେତ-ଦ୍ଵୃକସଃ ପଞ୍ଚ - ଯଦୀଷିତ ଶ୍ଚତ୍ଵାରି - ଦୀର୍ଘମୁଖି ତ୍ରୀଣୀ - ତ୍ଥା ଚ୍ଚତ୍ଵାରି - ଯଦେତ-ଦ୍ଭୂତାନି ଷଟ୍ - ପ୍ରସାର୍ଯ ତ୍ରୀଣ୍ଯ - ତ୍ରିଣା ଦଶା- ହରାଵଦ୍ଯ - ବ୍ରହ୍ମଣା ଷଟ୍-ଥ୍ଷଡ୍ - ଉତ୍ତୁଦାଷ୍ଟୌ - ଭୂ-ଷ୍ଷଟ୍ - ପୃଥିଵ୍ଯଷ୍ଟ ଷଷ୍ଟିଃ - ଶନ୍ନଃ ସପ୍ତପଞ୍ଚାଶ-ଦ୍ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତ୍ )
(ନମୋ ଵାଚେ - ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯେଣ - ମଯି ରୁ - ଗନ୍ତରିକ୍ଷେଣ - ପିତା ନୋ-ଽସି - ମହୀନା - ମୁପ ନୋ - ଯଦେତ-ଦ୍- ଭୂ--ର୍ ଦ୍ଯୂଭି ଶ୍ଚତୁ-ର୍ନଵତିଃ)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥

Explore More