Lord Indra

1.7 - રાજસૂયાનુબ્રાહ્મણં - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણ પાઠઃ - એતદ્ બ્રાહ્મણાન્યેવ

(Rajasuyanubrahmanam (Taittiriya Brahmana 1.7) in Gujarati)

From Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana

The Rajasuyanubrahmanam is a significant section from the first ashtaka of the Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana. It elaborates on the intricate Vedic rituals associated with the Rajasuya sacrifice, specifically focusing on the Shunaseeriyam offerings dedicated to Lord Indra. By invoking Indra as the personification of the year, these mantras establish cosmic harmony and ensure the abundance of food and spiritual prosperity. Chanting these Vedic hymns is believed to bestow royal authority, ensure societal stability, and align the practitioner with the rhythmic cycles of nature and divine cosmic order, fostering both material and spiritual growth.

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે સપ્તમઃ પ્રપાઠકઃ - રાજસૂયાનુબ્રાહ્મણં
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
અનુવાકં 1 - શુનાસીરીયેન્દ્રતુરીયપઞ્ચાવત્તીયાપામાર્ગહોમાઃ
એત-દ્બ્રાહ્મણાન્યેવ પઞ્ચ હવીગ્ંષિ । અથેન્દ્રાય શુનાસીરાય પુરોડાશ-ન્દ્વાદશકપાલ-ન્નિર્વપતિ । સંવઁથ્સરો વા ઇન્દ્રા શુનાસીરઃ । સંવઁથ્સરેણૈવાસ્મા અન્નમવ રુન્ધે । વાયવ્ય-મ્પયો ભવતિ । વાયુર્વૈ વૃષ્ટ્યૈ પ્રદાપયિતા । સ એવાસ્મૈ વૃષ્ટિ-મ્પ્રદાપયતિ । સૌર્ય એકકપાલો ભવતિ । સૂર્યેણ વા અમુષ્મિઁલ્લોકે વૃષ્ટિર્ધૃતા । સ એવાસ્મૈ વૃષ્ટિ-ન્નિ યચ્છતિ ॥ 1 ॥
દ્વાદશગવગ્ં સીર-ન્દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । દેવાસુરા-સ્સંયઁત્તા આસન્ન્ । તે દેવા અગ્નિમબ્રુવન્ન્ । ત્વયા વીરેણાસુરાન-ભિભવામેતિ । સો-ઽબ્રવીત્ । ત્રેધા-ઽહમાત્માનં-વિઁકરિષ્ય ઇતિ । સ ત્રેધા ઽઽત્માનં-વ્યઁકુરુત । અગ્નિ-ન્તૃતીયમ્ । રુદ્ર-ન્તૃતીયમ્ । વરુણ-ન્તૃતીયમ્ ॥ 2 ॥
સો-ઽબ્રવીત્ । ક ઇદ-ન્તુરીયમિતિ । અહમિતીન્દ્રો-ઽબ્રવીત્ ।
સ-ન્તુ સૃજાવહા ઇતિ । તૌ સમસૃજેતામ્ । સ ઇન્દ્રસ્તુરીય-મભવત્ । યદિન્દ્ર-સ્તુરીય-મભવત્ । તદિન્દ્ર-તુરીયસ્યેન્દ્ર-તુરીયત્વમ્ । તતો વૈ દેવા વ્યજયન્ત । યદિન્દ્રતુરીય-ન્નિરુપ્યતે વિજિત્યૈ ॥ 3 ॥
વહિની ધેનુ-ર્દક્ષિણા । ય-દ્વહિની । તેનાગ્નેયી ।
ય-દ્ગૌઃ । તેન રૌદ્રી । ય-દ્ધેનુઃ । તેનૈન્દ્રી । યથ્સ્ત્રી સતી દાન્તા । તેન વારુણી સમૃદ્ધ્યૈ । પ્રજાપતિ-ર્યજ્ઞમસૃજત ॥ 4 ॥
તગ્ં સૃષ્ટગ્ં રક્ષાગ્સ્યજિઘાગ્ંસન્ન્ । સ એતાઃ પ્રજાપતિ-રાત્મનો દેવતા નિરમિમીત । તાભિર્વૈ સ દિગ્ભ્યો રક્ષાગ્ંસિ પ્રાણુદત । ય-ત્પઞ્ચાવત્તીય-ઞ્જુહોતિ । દિગ્ભ્ય એવ ત-દ્યજમાનો રક્ષાગ્ંસિ પ્રણુદતે । સમૂઢગ્ં રક્ષ-સ્સન્દગ્ધગ્ં રક્ષ ઇત્યાહ । રક્ષાગ્સ્યેવ સન્દહતિ । અગ્નયે રક્ષોઘ્ને સ્વાહેત્યાહ । દેવતાભ્ય એવ વિજિગ્યાનાભ્યો ભાગધેય-ઙ્કરોતિ । પ્રષ્ટિવાહી રથો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 5 ॥
ઇન્દ્રો વૃત્રગ્ં હત્વા । અસુરા-ન્પરાભાવ્ય । નમુચિમાસુર-ન્નાલભત । તગ્ં શચ્યા-ઽગૃહ્ણાત્ । તૌ સમલભેતામ્ । સો-ઽસ્મા-દભિશુનતરો-ઽભવત્ । સો-ઽબ્રવીત્ । સધાંગ્ં સન્દધાવહૈ । અથ ત્વા-ઽવ સ્રક્ષ્યામિ । ન મા શુષ્કેણ નાર્દ્રેણ હનઃ ॥ 6 ॥
ન દિવા ન નક્તમિતિ । સ એતમપા-મ્ફેનમસિઞ્ચત્ । ન વા એષ શુષ્કો નાર્દ્રો વ્યુષ્ટા ઽઽસીત્ । અનુદિત-સ્સૂર્યઃ । ન વા એત-દ્દિવા ન નક્તમ્ । તસ્યૈતસ્મિન્ ઁલોકે । અપા-મ્ફેનેન શિર ઉદવર્તયત્ । તદેનમન્વવર્તત । મિત્રદ્રુગિતિ ॥ 7 ॥
સ એતાનપામાર્ગાનજનયત્ । તાનજુહોત્ । તૈર્વૈ સ રક્ષાગ્સ્યપાહત । યદપામાર્ગ હોમો ભવતિ । રક્ષસા-મપહત્યૈ । એકોલ્ મુકેન યન્તિ । તદ્ધિ રક્ષસા-મ્ભાગધેયમ્ । ઇમા-ન્દિશં-યઁન્તિ । એષા વૈ રક્ષસા-ન્દિક્ । સ્વાયામેવ દિશિ રક્ષાગ્ંસિ હન્તિ ॥ 8 ॥
સ્વકૃત ઇરિણે જુહોતિ પ્રદરે વા । એત-દ્વૈ રક્ષસામાયતનમ્ । સ્વ એવાયતને રક્ષાગ્ંસિ હન્તિ । પર્ણમયેન સ્રુવેણ જુહોતિ । બ્રહ્મ વૈ પર્ણઃ । બ્રહ્મણૈવ રક્ષાગ્ંસિ હન્તિ । દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવ ઇત્યાહ । સવિતૃપ્રસૂત એવ રક્ષાગ્ંસિ હન્તિ । હતગ્ં રક્ષો ઽવધિષ્મ રક્ષ ઇત્યાહ । રક્ષસાગ્ સ્તૃત્યૈ । યદ્વસ્તે ત-દ્દક્ષિણા નિરવત્ત્યૈ । અપ્રતીક્ષમા યન્તિ । રક્ષસા-મન્તર્હિત્યૈ ॥ 9 ॥
(યચ્છતિ - વરુણ-ન્તૃતીયં - ઁવિજિત્યા - અસૃજત - સમૃદ્ધ્યૈ - હનો - મિત્રદ્રુગિતિ - હન્તિ - સ્તૃત્યૈ ત્રીણિ ચ) (અ. 1)
અનુવાકં 2 - દેવિકાવહવીંષિ
ધાત્રે પુરોડાશ-ન્દ્વાદશકપાલ-ન્નિર્વપતિ । સંવઁથ્સરો વૈ ધાતા । સંવઁથ્સરેણૈવાસ્મૈ પ્રજાઃ પ્રજનયતિ । અન્વેવાસ્મા અનુમતિર્મન્યતે । રાતે રાકા । પ્ર સિનીવાલી જનયતિ । પ્રજાસ્વેવ પ્રજાતાસુ કુહ્વા વાચ-ન્દધાતિ । મિથુનૌ ગાવૌ દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । આગ્નાવૈષ્ણવ-મેકાદશકપાલ-ન્નિર્વપતિ । ઐન્દ્રાવૈષ્ણવ-મેકાદશકપાલમ્ ॥ 10 ॥
વૈષ્ણવ-ન્ત્રિકપાલમ્ । વીર્યં-વાઁ અગ્નિઃ । વીર્યમિન્દ્રઃ । વીર્યં-વિઁષ્ણુઃ । પ્રજા એવ પ્રજાતા વીર્યે પ્રતિષ્ઠાપયતિ । તસ્મા-ત્પ્રજા વીર્યાવતીઃ । વામન ઋષભો વહી દક્ષિણા । યદ્વહી । તેનાગ્નેયઃ । યદૃષભઃ ॥ 11 ॥
તેનૈન્દ્રઃ । યદ્વામનઃ । તેન વૈષ્ણવ-સ્સમૃદ્ધ્યૈ । અગ્નીષોમીય-મેકાદશકપાલ-ન્નિર્વપતિ । ઇન્દ્રાસોમીય-મેકાદશકપાલમ્ । સૌમ્ય-ઞ્ચરુમ્ । સોમો વૈ રેતોધાઃ । અગ્નિઃ પ્રજાના-મ્પ્રજનયિતા । વૃદ્ધાનામિન્દ્રઃ પ્રદાપયિતા । સોમ એવાસ્મૈ રેતો દધાતિ ॥ 12 ॥
અગ્નિઃ પ્રજા-મ્પ્રજનયતિ । વૃદ્ધામિન્દ્રઃ પ્રયચ્છતિ । બભ્રુ-ર્દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । સોમાપૌષ્ણ-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપતિ । ઐન્દ્રાપૌષ્ણ-ઞ્ચરુમ્ । સોમો વૈ રેતોધાઃ । પૂષા પશૂના-મ્પ્રજનયિતા । વૃદ્ધાનામિન્દ્રઃ પ્રદાપયિતા । સોમ એવાસ્મૈ રેતો દધાતિ । પૂષા પશૂ-ન્પ્રજનયતિ ॥ 13 ॥
વૃદ્ધાનિન્દ્રઃ પ્રયચ્છતિ । પૌષ્ણશ્ચરુ-ર્ભવતિ । ઇયં-વૈઁ પૂષા । અસ્યામેવ પ્રતિ તિષ્ઠતિ । શ્યામો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । બહુ વૈ પુરુષો-ઽમેદ્ધ્ય-મુપગચ્છતિ । વૈશ્વાનર-ન્દ્વાદશકપાલ-ન્નિર્વપતિ । સંવઁથ્સરો વા અગ્નિ-ર્વૈશ્વાનરઃ । સંવઁથ્સરેણૈવૈનગ્ગ્ સ્વદયતિ । હિરણ્ય-ન્દક્ષિણા ॥ 14 ॥
પવિત્રં-વૈઁ હિરણ્યમ્ । પુનાત્યેવૈનમ્ । બહુ વૈ રાજન્યો ઽનૃત-ઙ્કરોતિ । ઉપ જામ્યૈ હરતે । જિનાતિ બ્રાહ્મણમ્ । વદત્યનૃતમ્ । અનૃતે ખલુ વૈ ક્રિયમાણે વરુણો ગૃહ્ણાતિ । વારુણં-યઁવમય-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપતિ । વરુણપાશાદેવૈન-મ્મુઞ્ચતિ । અશ્વો દક્ષિણા । વારુણો હિ દેવતયા-ઽશ્વ-સ્સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 15 ॥
(ઐન્દ્રાવૈષ્ણાવમેકાદશકપાલં-ઁયદૃષભો- દધાતિ-પૂષા પશૂ-ન્પ્રજનયતિ-હિરણ્યં દક્ષિણા-દક્ષિણૈકં ચ) (અ. 2)
અનુવાકં 3 - રત્નિનાં હવીંષિ
રત્નિનામેતાનિ હવીગ્ંષિ ભવન્તિ । એતે વૈ રાષ્ટ્રસ્ય પ્રદાતારઃ । એતે-ઽપાદાતારઃ । ય એવ રાષ્ટ્રસ્ય પ્રદાતારઃ । યે-ઽપાદાતારઃ । ત એવાસ્મૈ રાષ્ટ્ર-મ્પ્રયચ્છન્તિ । રાષ્ટ્રમેવ ભવતિ । ય-થ્સમાહૃત્ય નિર્વપેત્ । અરત્નિન-સ્સ્યુઃ । યથાયથ-ન્નિર્વપતિ રત્નિત્વાય ॥ 16 ॥
ય-થ્સદ્યો નિર્વપેત્ । યાવતીમેકેન હવિષા-ઽઽશિષમવ રુન્ધે । તાવતીમવ રુન્ધીત । અન્વહ-ન્નિર્વપતિ । ભૂયસીમેવાશિષમવ રુન્ધે । ભૂયસો યજ્ઞક્રતૂનુપૈતિ । બાર્હસ્પત્ય-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપતિ બ્રહ્મણો ગૃહે । મુખત એવાસ્મૈ બ્રહ્મ સગ્ગ્શ્યતિ । અથો બ્રહ્મન્નેવ ક્ષત્ર-મન્વારમ્ભયતિ । શિતિપૃષ્ઠો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 17 ॥
ઐન્દ્ર-મેકાદશકપાલગ્ં રાજન્યસ્ય ગૃહે । ઇન્દ્રિયમેવાવ રુન્ધે । ઋષભો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । આદિત્ય-ઞ્ચરુ-મ્મહિષ્યૈ ગૃહે । ઇયં-વાઁ અદિતિઃ । અસ્યામેવ પ્રતિતિષ્ઠતિ । ધેનુ-ર્દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । ભગાય ચરું-વાઁવાતાયૈ ગૃહે । ભગમેવાસ્મિ-ન્દધાતિ । વિચિત્તગર્ભા પષ્ઠૌહી દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 18 ॥
નૈર્ઋત-ઞ્ચરુ-મ્પરિવૃક્ત્યૈ ગૃહે કૃષ્ણાનાં-વ્રીઁહીણા-ન્નખનિર્ભિન્નમ્ । પાપ્માનમેવ નિર્-ઋતિ-ન્નિરવદયતે । કૃષ્ણા કૂટા દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । આગ્નેય-મષ્ટાકપાલગ્ં સેનાન્યો ગૃહે । સેનામેવાસ્ય સગ્ગ્શ્યતિ । હિરણ્ય-ન્દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । વારુણ-ન્દશકપાલગ્ં સૂતસ્ય ગૃહે । વરુણસવમેવાવ-રુન્ધે । મહાનિરષ્ટો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । મારુતગ્ં સપ્તકપાલ-ઙ્ગ્રામણ્યો ગૃહે ॥ 19 ॥
અન્નં-વૈઁ મરુતઃ । અન્નમેવાવ-રુન્ધે । પૃશ્ઞિ-ર્દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । સાવિત્ર-ન્દ્વાદશકપાલ-ઙ્ક્ષત્તુર્ગૃહે પ્રસૂત્યૈ । ઉપદ્ધ્વસ્તો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । આશ્વિન-ન્દ્વિકપાલગ્ં સગ્રંહીતુર્ગૃહે । અશ્વિનૌ વૈ દેવાના-મ્ભિષજૌ । તાભ્યામેવાસ્મૈ ભેષજ-ઙ્કરોતિ । સવાત્યૌ દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । પૌષ્ણ-ઞ્ચરુ-મ્ભાગદુઘસ્ય ગૃહે ॥ 20 ॥
અન્નં-વૈઁ પૂષા । અન્નમેવાવ રુન્ધે । શ્યામો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । રૌદ્ર-ઙ્ગાવીધુક-ઞ્ચરુમક્ષાવાપસ્ય ગૃહે । અન્તત એવ રુદ્ર-ન્નિરવદયતે । શબલ ઉદ્વારો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । દ્વાદશૈતાનિ હવીગ્ંષિ ભવન્તિ । દ્વાદશ માસા-સ્સંવઁથ્સરઃ । સંવઁથ્સરેણૈવાસ્મૈ રાષ્ટ્રમવ-રુન્ધે । રાષ્ટ્રમેવ ભવતિ ॥ 21 ॥
યન્ન પ્રતિ નિર્વપેત્ । રત્નિન આશિષો-ઽવરુન્ધીરન્ન્ । પ્રતિ નિર્વપતિ । ઇન્દ્રાય સુત્રામ્ણે પુરોડાશ-મેકાદશકપાલમ્ । ઇન્દ્રાયાગ્ંહોમુચે । આશિષ એવાવરુન્ધે । અય-ન્નો રાજા વૃત્રહા રાજા ભૂત્વા વૃત્રં-વઁદ્ધ્યાદિત્યાહ । આશિષમેવૈતામાશાસ્તે । મૈત્રા-બાર્હસ્પત્ય-મ્ભવતિ । શ્વેતાયૈ શ્વેતવથ્સાયૈ દુગ્ધે ॥ 22 ॥
બાર્હસ્પત્યે મૈત્રમપિ દધાતિ । બ્રહ્મ ચૈવાસ્મૈ ક્ષત્ર-ઞ્ચ સમીચી દધાતિ । અથો બ્રહ્મન્નેવ ક્ષત્ર-મ્પ્રતિષ્ઠાપયતિ । બાર્હસ્પત્યેન પૂર્વેણ પ્રચરતિ । મુખત એવાસ્મૈ બ્રહ્મ સગ્ગ્શ્યતિ । અથો બ્રહ્મન્નેવ ક્ષત્ર-મન્વારમ્ભયતિ । સ્વય-ઙ્કૃતા વેદિર્ભવતિ । સ્વયદિન્ન-મ્બર્હિઃ । સ્વયકૃન્ત ઇદ્ધ્મઃ । અનભિજિતસ્યા-ભિજિત્યૈ । તસ્મા-દ્રાજ્ઞામરણ્ય-મભિજિતમ્ । સૈવ શ્વેતા શ્વેતવથ્સા દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 23 ॥
(રત્નિત્વાય - સમૃદ્ધ્યૈ - પષ્ઠૌહિ દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ - ગ્રામણ્યો ગૃહે - ભાગદુઘસ્ય ગૃહે-ભવતિ - દુગ્ધે - ઽભિજિત્યૈ દ્વે ચ) (અ. 3)
અનુવાકં 4 - દેવસુવાં હવીંષિ
દેવસુવામેતાનિ હવીગ્ંષિ ભવન્તિ । એતાવન્તો વૈ દેવાનાગ્ં સવાઃ । ત એવાસ્મૈ સવા-ન્પ્રયચ્છન્તિ । ત એનગ્ં સુવન્તે । અગ્નિરેવૈન-ઙ્ગૃહપતીનાગ્ં સુવતે । સોમો વનસ્પતીનામ્ । રુદ્રઃ પશૂનામ્ । બૃહસ્પતિ-ર્વાચામ્ । ઇન્દ્રો જ્યેષ્ઠાનામ્ । મિત્ર-સ્સત્યાનામ્ ॥ 24 ॥
વરુણો ધર્મપતીનામ્ । એતદેવ સર્વ-મ્ભવતિ । સવિતા ત્વા પ્રસવાનાગ્ં સુવતામિતિ હસ્ત-ઙ્ગૃહ્ણાતિ પ્રસૂત્યૈ । યે દેવા દેવસુવ-સ્સ્થેત્યાહ । યથા યજુરેવૈ તત્ । મહતે ક્ષત્રાય મહત આધિપત્યાય મહતે જાનરાજ્યાયેત્યાહ । આશિષમેવૈતામાશાસ્તે । એષ વો ભરતા રાજા સોમો-ઽસ્માક-મ્બ્રાહ્મણાનાગ્ં રાજેત્યાહ । તસ્મા-થ્સોમરાજાનો બ્રાહ્મણાઃ । પ્રતિ ત્યન્નામ રાજ્યમધાયીત્યાહ ॥ 25 ॥
રાજ્યમેવાસ્મિ-ન્પ્રતિ દધાતિ । સ્વા-ન્તનુવં-વઁરુણો અશિશ્રેદિત્યાહ । વરુણસવમેવા-વરુન્ધે । શુચેર્મિત્રસ્ય વ્રત્યા અભૂમેત્યાહ । શુચિમેવૈનં-વ્રઁત્ય-ઙ્કરોતિ । અમન્મહિ મહત ઋતસ્ય નામેત્યાહ । મનુત એવૈનમ્ । સર્વે વ્રાતા વરુણસ્યા ભૂવન્નિત્યાહ । સર્વવ્રાતમેવૈન-ઙ્કરોતિ । વિ મિત્ર એવૈરરાતિ-મતારીદિત્યાહ ॥ 26 ॥
અરાતિમેવૈન-ન્તારયતિ । અસૂષુદન્ત યજ્ઞિયા ઋતેનેત્યાહ । સ્વદયત્યેવૈનમ્ । વ્યુ ત્રિતો જરિમાણ-ન્ન આનડિત્યાહ । આયુરેવાસ્મિ-ન્દધાતિ । દ્વાભ્યાં-વિઁમૃષ્ટે । દ્વિપા-દ્યજમાનઃ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ । અગ્નીષોમીયસ્ય ચૈકાદશકપાલસ્ય દેવસુવા-ઞ્ચ હવિષામગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સમવદ્યતિ । દેવતાભિરેવૈન-મુભયતઃ પરિગૃહ્ણાતિ । વિષ્ણુક્રમાન્ ક્રમતે( ) । વિષ્ણુરેવ ભૂત્વેમાઁલ્લોકા-નભિજયતિ ॥ 27 ॥
(સત્યાના-મધાયીત્યા-હાતારીદિત્યાહ-ક્રમત એક-ઞ્ચ) (અ. 4)
અનુવાકં 5 - અભિષેકાર્થમપાઙ્ગ્રહગ્રહણમ્
અર્થેત-સ્સ્થેતિ જુહોતિ । આહુત્યૈવૈના નિષ્ક્રીય ગૃહ્ણાતિ । અથો હવિષ્કૃતાનામેવાભિઘૃતાના-ઙ્ગૃહ્ણાતિ । વહન્તીના-ઙ્ગૃહ્ણાતિ । એતા વા અપાગ્ં રાષ્ટ્રમ્ । રાષ્ટ્રમેવાસ્મૈ ગૃહ્ણાતિ । અથો શ્રિયમેવૈનમભિ વહન્તિ । અપા-મ્પતિરસીત્યાહ । મિથુનમેવાકઃ । વૃષા-ઽસ્યૂર્મિરિત્યાહ ॥ 28 ॥
ઊર્મિમન્તમેવૈન-ઙ્કરોતિ । વૃષસેનો-ઽસીત્યાહ । સેનામેવાસ્ય સગ્ગ્શ્યતિ । વ્રજક્ષિત-સ્સ્થેત્યાહ । એતા વા અપાં-વિઁશઃ । વિશમેવાસ્મૈ પર્યૂહતિ । મરુતામોજ-સ્સ્થેત્યાહ । અન્નં-વૈઁ મરુતઃ । અન્નમેવા વરુન્ધે । સૂર્યવર્ચસ-સ્સ્થેત્યાહ ॥ 29 ॥
રાષ્ટ્રમેવ વર્ચસ્વ્યકઃ । સૂર્યત્વચસ-સ્સ્થેત્યાહ । સત્યં-વાઁ એતત્ । ય-દ્વર્ષતિ । અનૃતં-યઁદાતપતિ વર્ષતિ । સત્યાનૃતે એવાવરુન્ધે । નૈનગ્ં સત્યાનૃતે ઉદિતે હિગ્ગ્સ્તઃ । ય એવં-વેઁદ । માન્દા-સ્સ્થેત્યાહ । રાષ્ટ્રમેવ બ્રહ્મવર્ચસ્યકઃ ॥ 30 ॥
વાશા-સ્સ્થેત્યાહ । રાષ્ટ્રમેવ વશ્યકઃ । શક્વરી-સ્સ્થેત્યાહ । પશવો વૈ શક્વરીઃ । પશૂનેવાવ રુન્ધે । વિશ્વભૃત-સ્સ્થેત્યાહ । રાષ્ટ્રમેવ પયસ્વ્યકઃ । જનભૃત-સ્સ્થેત્યાહ । રાષ્ટ્રમેવેન્દ્રિયાવ્યકઃ । અગ્નેસ્તેજસ્યા-સ્સ્થેત્યાહ ॥ 31 ॥
રાષ્ટ્રમેવ તેજસ્વ્યકઃ । અપામોષધીનાગ્ં રસ-સ્સ્થેત્યાહ । રાષ્ટ્રમેવ મધવ્યમકઃ । સારસ્વત-ઙ્ગ્રહ-ઙ્ગૃહ્ણાતિ । એષા વા અપા-મ્પૃષ્ઠમ્ । યથ્સરસ્વતી । પૃષ્ઠમેવૈનગ્ં સમાનાના-ઙ્કરોતિ । ષોડશભિ-ર્ગૃહ્ણાતિ । ષોડશકલો વૈ પુરુષઃ । યાવાનેવ પુરુષઃ । તસ્મિન્ વીર્ય-ન્દધાતિ । ષોડશભિ-ર્જુહોતિ ષોડશભિ-ર્ગૃહ્ણાતિ । દ્વાત્રિગ્ંશ-થ્સમ્પદ્યન્તે । દ્વાત્રિગ્ંશદક્ષરા ઽનુષ્ટુક્ । વાગનુષ્ટુ-ફ્સર્વાણિ છન્દાગ્ંસિ । વાચૈવૈનગ્ં સર્વેભિ-શ્છન્દોભિ-રભિષિઞ્ચતિ ॥ 32 ॥
(ઊર્મિરિત્યાહ - સૂર્યવર્ચસ-સ્સ્થેત્યાહ - બ્રહ્મવર્ચસ્યક - સ્તેજસ્યા-સ્સ્થેત્યાહૈવ - પુરુષ-ષ્ષટ્ચ) (અ. 5)
અનુવાકં 6 - અભિષેકાર્થજલસંસ્કારઃ
દેવીરાપ-સ્સ-મ્મધુમતી-ર્મધુમતીભિ-સ્સૃજ્યદ્ધ્વમિત્યાહ । બ્રહ્મણૈવૈના-સ્સગ્ં સૃજતિ । અનાધૃષ્ટા-સ્સીદતેત્યાહ । બ્રહ્મણૈવૈના-સ્સાદયતિ । અન્તરા હોતુશ્ચ ધિષ્ણિય-મ્બ્રાહ્મણાચ્છગ્ં સિનશ્ચ સાદયતિ । આગ્નેયો વૈ હોતા । ઐન્દ્રો બ્રાહ્મણાચ્છગ્ંસી । તેજસા ચૈવેન્દ્રિયેણ ચોભયતો રાષ્ટ્ર-મ્પરિગૃહ્ણાતિ । હિરણ્યેનો-ત્પુનાતિ । આહુત્યૈ હિ પવિત્રાભ્યામુત્પુનન્તિ વ્યાવૃત્ત્યૈ ॥ 33 ॥
શતમાન-મ્ભવતિ । શતાયુઃ પુરુષ-શ્શતેન્દ્રિયઃ । આયુષ્યેવેન્દ્રિયે પ્રતિતિષ્ઠતિ । અનિભૃષ્ટમસીત્યાહ । અનિભૃષ્ટગ્ગ્ હ્યેતત્ । વાચો બન્ધુરિત્યાહ । વાચો હ્યેષ બન્ધુઃ । તપોજા ઇત્યાહ । તપોજા હ્યેતત્ । સોમસ્ય દાત્રમસીત્યાહ ॥ 34 ॥
સોમસ્ય હ્યેતદ્દાત્રમ્ । શુક્રા વઃ શુક્રેણોત્પુનામીત્યાહ । શુક્રા હ્યાપઃ । શુક્રગ્ં હિરણ્યમ્ । ચન્દ્રાશ્ચન્દ્રેણેત્યાહ । ચન્દ્રા હ્યાપઃ । ચન્દ્રગ્ં હિરણ્યમ્ । અમૃતા અમૃતેનેત્યાહ । અમૃતા હ્યાપઃ । અમૃતગ્ં હિરણ્યમ્ ॥ 35 ॥
સ્વાહા રાજસૂયાયેત્યાહ । રાજસૂયાય હ્યેના ઉત્પુનાતિ । સધમાદો દ્યુમ્નિનીરૂર્જ એતા ઇતિ વારુણ્યર્ચા ગૃહ્ણાતિ । વરુણસવમેવા વરુન્ધે । એકયા ગૃહ્ણાતિ । એકધૈવ યજમાને વીર્ય-ન્દધાતિ । ક્ષત્રસ્યોલ્બમસિ ક્ષત્રસ્ય યોનિરસીતિ તાર્પ્ય-ઞ્ચોષ્ણીષ-ઞ્ચ પ્રયચ્છતિ સયોનિત્વાય । એકશતેન દર્ભપુઞ્જીલૈઃ પવયતિ । શતાયુર્વૈ પુરુષ-શ્શતવીર્યઃ । આત્મૈકશતઃ ॥ 36 ॥
યાવાનેવ પુરુષઃ । તસ્મિન્ વીર્ય-ન્દધાતિ । દદ્ધ્યાશયતિ । ઇન્દ્રિયમેવા-વરુન્ધે । ઉદુમ્બર-માશયતિ । અન્નાદ્યસ્યાવ રુદ્ધ્યૈ । શષ્પાણ્યાશયતિ । સુરાબલિ-મેવૈન-ઙ્કરોતિ । આવિદ એતા ભવન્તિ । આવિદમેવૈન-ઙ્ગમયન્તિ ॥ 37 ॥
અગ્નિરેવૈન-ઙ્ગાર્હપત્યેનાવતિ । ઇન્દ્ર ઇન્દ્રિયેણ । પૂષા પશુભિઃ । મિત્રાવરુણૌ પ્રાણાપાનાભ્યામ્ । ઇન્દ્રો વૃત્રાય વજ્રમુદયચ્છત્ । સ દિવમલિખત્ । સો-ઽર્યમ્ણઃ પન્થા અભવત્ । સ આવિન્ને દ્યાવાપૃથિવી ધૃતવ્રતે ઇતિ દ્યાવાપૃથિવી ઉપાધાવત્ । સ આભ્યામેવ પ્રસૂત ઇન્દ્રો વૃત્રાય વજ્ર-મ્પ્રાહરત્ । આવિન્ને દ્યાવાપૃથિવી ધૃતવ્રતે ઇતિ યદાહ ॥ 38 ॥
આભ્યામેવ પ્રસૂતો યજમાનો વજ્ર-મ્ભ્રાતૃવ્યાય પ્રહરતિ । આવિન્ના દેવ્યદિતિ-ર્વિશ્વરૂપીત્યાહ । ઇયં-વૈઁ દેવ્યદિતિ-ર્વિશ્વરૂપી । અસ્યામેવ પ્રતિ તિષ્ઠતિ । આવિન્નો-ઽયમસાવામુષ્યાયણો-ઽસ્યાં-વિઁશ્યસ્મિ-ન્રાષ્ટ્ર ઇત્યાહ । વિશૈવૈનગ્ં રાષ્ટ્રેણ સમર્ધયતિ । મહતે ક્ષત્રાય મહત આધિપત્યાય મહતે જાનરાજ્યાયેત્યાહ । આશિષમેવૈતામાશાસ્તે । એષ વો ભરતા રાજા સોમો-ઽસ્માક-મ્બ્રાહ્મણાનાગ્ં રાજેત્યાહ । તસ્મા-થ્સોમરાજાનો બ્રાહ્મણાઃ ॥ 39 ॥
ઇન્દ્રસ્ય વજ્રો-ઽસિ વાર્ત્રઘ્ન ઇતિ ધનુઃ પ્રયચ્છતિ વિજિત્યૈ । શત્રુબાધના-સ્સ્થેતીષૂન્ । શત્રૂનેવાસ્ય બાધન્તે । પાત મા પ્રત્યઞ્ચ-મ્પાત મા તિર્યઞ્ચમન્વઞ્ચ-મ્મા પાતેત્યાહ । તિસ્રો વૈ શરવ્યાઃ । પ્રતીચી તિરશ્ચ્યનૂચી । તાભ્ય એવૈન-મ્પાન્તિ । દિગ્ભ્યો મા પાતેત્યાહ । દિગ્ભ્ય એવૈન-મ્પાન્તિ । વિશ્વાભ્યો મા નાષ્ટ્રાભ્યઃ પાતેત્યાહ । અપરિમિતાદેવૈન-મ્પાન્તિ । હિરણ્યવર્ણાવુષસાં-વિઁરોક ઇતિ ત્રિષ્ટુભા બાહૂ ઉ-દ્ગૃહ્ણાતિ । ઇન્દ્રિયં-વૈઁ વીર્ય-ન્ત્રિષ્ટુક્ । ઇન્દ્રિયમેવ વીર્ય-મુપરિષ્ટાદાત્મન્-ધત્તે ॥ 40 ॥
(વ્યાવૃત્ત્યૈ-દાત્રમસીત્યાહા-મૃતગ્ં હિરણ્ય-મેકશતો-ગમયન્-ત્યાહ-બ્રાહ્માણા-નાષ્ટ્રાભ્યઃ પાતેત્યાહ ચત્વારિ ચ) (અ. 6)
અનુવાકં 7 - દિગ્વ્યાસ્થાપનમ્
દિશો વ્યાસ્થાપયતિ । દિશામભિજિત્યૈ । યદનુ પ્રક્રામેત્ । અભિ દિશો જયેત્ । ઉત્તુ માદ્યેત્ । મનસા-ઽનુ પ્રક્રામતિ । અભિ દિશો જયતિ । નોન્માદ્યતિ । સમિધમા તિષ્ઠેત્યાહ । તેજ એવાવરુન્ધે ॥ 41 ॥
ઉગ્રામા તિષ્ઠેત્યાહ । ઇન્દ્રિયમેવાવ રુન્ધે । વિરાજમા તિષ્ઠેત્યાહ । અન્નાદ્યમેવાવ રુન્ધે । ઉદીચીમા તિષ્ઠેત્યાહ । પશૂનેવાવ રુન્ધે । ઊર્ધ્વામા તિષ્ઠેત્યાહ । સુવર્ગમેવ લોક-મભિજયતિ । અનૂજ્જિહીતે । સુવર્ગસ્ય લોકસ્ય સમષ્ટ્યૈ ॥ 42 ॥
મારુત એષ ભવતિ । અન્નં-વૈઁ મરુતઃ । અન્નમેવાવ રુન્ધે । એકવિગ્ંશતિકપાલો ભવતિ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ । યો-ઽરણ્યે ઽનુવાક્યો ગણઃ । ત-મ્મદ્ધ્યત ઉપદધાતિ । ગ્રામ્યૈરેવ પશુભિ-રારણ્યા-ન્પશૂ-ન્પરિગૃહ્ણાતિ । તસ્મા-દ્ગ્રામ્યૈઃ પશુભિરારણ્યાઃ પશવઃ પરિગૃહીતાઃ । પૃથિર્વૈન્યઃ । અભ્યષિચ્યત ॥ 43 ॥
સ રાષ્ટ્ર-ન્નાભવત્ । સ એતાનિ પાર્થાન્યપશ્યત્ । તાન્યજુહોત્ । તૈર્વૈ સ રાષ્ટ્ર-મભવત્ । યત્પાર્થાનિ જુહોતિ । રાષ્ટ્રમેવ ભવતિ । બાર્હસ્પત્ય-મ્પૂર્વેષામુત્તમ-મ્ભવતિ । ઐન્દ્રમુત્તરેષા-મ્પ્રથમમ્ । બ્રહ્મ ચૈવાસ્મૈ ક્ષત્ર-ઞ્ચ સમીચી દધાતિ । અથો બ્રહ્મન્નેવ ક્ષત્ર-મ્પ્રતિષ્ઠાપયતિ ॥ 44 ॥
ષટ્પુરસ્તા-દભિષેકસ્ય જુહોતિ । ષડુપરિષ્ટાત્ । દ્વાદશ સ-મ્પદ્યન્તે । દ્વાદશ માસા-સ્સંવઁથ્સરઃ । સંવઁથ્સરઃ ખલુ વૈ દેવાના-મ્પૂઃ । દેવાનામેવ પુર-મ્મદ્ધ્યતો વ્યવસર્પતિ । તસ્ય ન કુતશ્ચ નોપાવ્યાધો ભવતિ । ભૂતાના-મવેષ્ટી-ર્જુહોતિ । અત્રાત્ર વૈ મૃત્યુ-ર્જાયતે । યત્ર યત્રૈવ મૃત્યુ-ર્જાયતે । તત એવૈનમવયજતે । તસ્મા-દ્રાજસૂયેનેજાન-સ્સર્વમાયુરેતિ । સર્વે હ્યસ્ય મૃત્યવો-ઽવેષ્ટાઃ । તસ્મા-દ્રાજસૂયેનેજાનો નાભિચરિતવૈ । પ્રત્યગેન-મભિચાર-સ્સ્તૃણુતે ॥ 45 ॥
(રુન્ધે-સમષ્ટ્યા-અસિચ્યત-સ્થાપયતિ-જાયતે પઞ્ચ ચ) (અ. 7)
અનુવાકં 8 - અભિષેકઃ
સોમસ્ય ત્વિષિરસિ તવેવ મે ત્વિષિર્ભૂયાદિતિ શાર્દૂલચર્મોપસ્તૃણાતિ । યૈવ સોમે ત્વિષિઃ । યા શાર્દૂલે । તામેવાવ રુન્ધે । મૃત્યોર્વા એષ વર્ણઃ । યચ્છાર્દૂલઃ । અમૃતગ્ં હિરણ્યમ્ । અમૃતમસિ મૃત્યોર્મા પાહીતિ હિરણ્ય-મુપાસ્યતિ । અમૃતમેવ મૃત્યોરન્ત-ર્ધત્તે । શતમાન-મ્ભવતિ ॥ 46 ॥
શતાયુઃ પુરુષ-શ્શતેન્દ્રિયઃ । આયુષ્યેવેન્દ્રિયે પ્રતિ તિષ્ઠતિ । દિદ્યોન્મા પાહીત્યુપરિષ્ટાદધિ નિદધાતિ । ઉભયત એવાસ્મૈ શર્મ દધાતિ । અવેષ્ટા દન્દશૂકા ઇતિ ક્લીબગ્ં સીસેન વિદ્ધ્યતિ । દન્દશૂકા-નેવાવ યજતે । તસ્મા-ત્ક્લીબ-ન્દન્દશૂકા દગ્ંશુકાઃ । નિરસ્ત-ન્નમુચે-શ્શિર ઇતિ લોહિતાયસ-ન્નિરસ્યતિ । પાપ્માનમેવ નમુચિ-ન્નિરવદયતે । પ્રાણા આત્મનઃ પૂર્વે-ઽભિષિચ્યા ઇત્યાહુઃ ॥ 47 ॥
સોમો રાજા વરુણઃ । દેવા ધર્મસુવશ્ચ યે । તે તે વાચગ્ં સુવન્તા-ન્તે તે પ્રાણગ્ં સુવન્તામિત્યાહ । પ્રાણાનેવાત્મનઃ પૂર્વા-નભિષિઞ્ચતિ । ય-દ્બ્રૂયાત્ । અગ્નેસ્ત્વા તેજસા ઽભિષિઞ્ચામીતિ । તેજસ્વ્યેવ સ્યાત્ । દુશ્ચર્મા તુ ભવેત્ । સોમસ્ય ત્વા દ્યુમ્નેના-ભિષિઞ્ચામીત્યાહ । સૌમ્યો વૈ દેવતયા પુરુષઃ ॥ 48 ॥
સ્વયૈવૈન-ન્દેવતયા-ઽભિષિઞ્ચતિ । અગ્ને-સ્તેજસેત્યાહ । તેજ એવાસ્મિ-ન્દધાતિ । સૂર્યસ્ય વર્ચસેત્યાહ । વર્ચ એવાસ્મિ-ન્દધાતિ । ઇન્દ્રસ્યે-ન્દ્રિયેણેત્યાહ । ઇન્દ્રિયમેવાસ્મિ-ન્દધાતિ । મિત્રાવરુણયો-ર્વીર્યેણેત્યાહ । વીર્યમેવાસ્મિ-ન્દધાતિ । મરુતામોજસેત્યાહ ॥ 49 ॥
ઓજ એવાસ્મિ-ન્દધાતિ । ક્ષત્રાણા-ઙ્ક્ષત્રપતિરસીત્યાહ । ક્ષત્રાણામેવૈન-ઙ્ક્ષત્રપતિ-ઙ્કરોતિ । અતિ દિવસ્પાહીત્યાહ । અત્યન્યા-ન્પાહીતિ વાવૈતદાહ । સમાવવૃત્રન્ન-ધરાગુદીચી-રિત્યાહ । રાષ્ટ્રમેવાસ્મિ-ન્ધ્રુવમકઃ । ઉચ્છેષણેન જુહોતિ । ઉચ્છેષણભાગો વૈ રુદ્રઃ । ભાગધેયેનૈવ રુદ્ર-ન્નિરવદયતે ॥ 50 ॥
ઉદમ્પરેત્યાગ્નીદ્ધ્રે જુહોતિ । એષા વૈ રુદ્રસ્ય દિક્ । સ્વાયામેવ દિશિ રુદ્ર-ન્નિરવદયતે । રુદ્ર યત્તે ક્રયી પર-ન્નામેત્યાહ । યદ્વા અસ્ય ક્રયી પર-ન્નામ । તેન વા એષ હિનસ્તિ । યગ્ં હિનસ્તિ । તેનૈવૈનગ્ં સહ શમયતિ । તસ્મૈ હુતમસિ યમેષ્ટમસીત્યાહ । યમાદેવાસ્ય મૃત્યુમવયજતે ॥ 51 ॥
પ્રજાપતે ન ત્વદેતાન્યન્ય ઇતિ તસ્યૈ ગૃહે જુહુયાત્ । યા-ઙ્કામયેત રાષ્ટ્રમસ્યૈ પ્રજા સ્યાદિતિ । રાષ્ટ્રમેવાસ્યૈ પ્રજા ભવતિ । પર્ણ-મયેના-દ્ધ્વર્યુ-રભિષિઞ્ચતિ । બ્રહ્મવર્ચસમેવાસ્મિન્-ત્વિષિ-ન્દધાતિ । ઔદુમ્બરેણ રાજન્યઃ । ઊર્જમેવાસ્મિ-ન્નન્નાદ્ય-ન્દધાતિ । આશ્વત્થેન વૈશ્યઃ । વિશમેવાસ્મિ-ન્પુષ્ટિ-ન્દધાતિ । નૈયગ્રોધેન જન્યઃ( ) । મિત્રાણ્યેવાસ્મૈ કલ્પયતિ । અથો પ્રતિષ્ઠિત્યૈ ॥ 52 ॥
(ભવ - ત્યાહુઃ - પુરુષ - ઓજસેત્યાહ - નિરવદયતે - યજતે - જન્યો દ્વે ચ) (અ. 8)
અનુવાકં 9 - સ્થારોહણમ્. વિજયઃ
ઇન્દ્રસ્ય વજ્રો-ઽસિ વાર્ત્રઘ્ન ઇતિ રથમુપાવહરતિ વિજિત્યૈ । મિત્રાવરુણયોસ્ત્વા પ્રશાસ્ત્રોઃ પ્રશિષા યુનજ્મીત્યાહ । બ્રહ્મણૈવૈન-ન્દેવતાભ્યાં-યુઁનક્તિ । પ્રષ્ટિવાહિનં-યુઁનક્તિ । પ્રષ્ટિવાહી વૈ દેવરથઃ । દેવરથ-મેવાસ્મૈ યુનક્તિ । ત્રયો-ઽશ્વા ભવન્તિ । રથશ્ચતુર્થઃ । દ્વૌ સવ્યેષ્ઠસારથી । ષટ્-થ્સમ્પદ્યન્તે ॥ 53 ॥
ષડ્વા ઋતવઃ । ઋતુભિરેવૈનં-યુઁનક્તિ । વિષ્ણુક્રમાન્-ક્રમતે । વિષ્ણુરેવ ભૂત્વેમાન્ ઁલોકાનભિજયતિ । યઃ, ક્ષત્રિયઃ પ્રતિહિતઃ । સો-ઽન્વારભતે । રાષ્ટ્રમેવ ભવતિ । ત્રિષ્ટુભા ઽન્વારભતે । ઇન્દ્રિયં-વૈઁ ત્રિષ્ટુક્ । ઇન્દ્રિયમેવ યજમાને દધાતિ ॥ 54 ॥
મરુતા-મ્પ્રસવે જેષમિત્યાહ । મરુદ્ભિરેવ પ્રસૂત ઉજ્જયતિ । આપ્ત-મ્મન ઇત્યાહ । યદેવ મનસૈફ્સીત્ । તદાપત્ । રાજન્ય-ઞ્જિનાતિ । અનાક્રાન્ત એવાક્રમતે । વિ વા એષ ઇન્દ્રિયેણ વીર્યેણર્ધ્યતે । યો રાજન્ય-ઞ્જિનાતિ । સમહમિન્દ્રિયેણ વીર્યેણેત્યાહ ॥ 55 ॥
ઇન્દ્રિયમેવ વીર્યમાત્મન્-ધત્તે । પશૂના-મ્મન્યુરસિ તવેવ મે મન્યુર્ભૂયાદિતિ વારાહી ઉપાનહાવુપ મુઞ્ચતે । પશૂનાં-વાઁ એષ મન્યુઃ । ય-દ્વરાહઃ । તેનૈવ પશૂના-મ્મન્યુમાત્મ-ન્ધત્તે । અભિ વા ઇયગ્ં સુષુવાણ-ઙ્કામયતે । તસ્યેશ્વરેન્દ્રિયં-વીઁર્યમાદાતોઃ । વારાહી ઉપાનહાવુપમુઞ્ચતે । અસ્યા એવાન્તર્ધત્તે । ઇન્દ્રિયસ્ય વીર્યસ્યાનાત્ત્યૈ ॥ 56 ॥
નમો માત્રે પૃથિવ્યા ઇત્યાહાહિગ્ં સાયૈ । ઇયદસ્યા-યુરસ્યાયુર્મે ધેહીત્યાહ । આયુરેવાત્મન્-ધત્તે । ઊર્ગસ્યૂર્જ-મ્મે ધેહીત્યાહ । ઊર્જમવાત્મ-ન્ધત્તે । યુઙ્ઙસિ વર્ચો-ઽસિ વર્ચો મયિ ધેહીત્યાહ । વર્ચ એવાત્મ-ન્ધત્તે । એકધા બ્રહ્મણ ઉપ હરતિ । એકધૈવ યજમાન આયુરૂર્જં-વઁર્ચો દધાતિ । રથવિમોચનીયા જુહોતિ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ ॥ 57 ॥
ત્રયો-ઽશ્વા ભવન્તિ । રથશ્ચતુર્થઃ । તસ્મા-ચ્ચતુર્જુહોતિ । યદુભૌ સહાવતિષ્ઠેતામ્ । સમાનં-લોઁકમિયાતામ્ । સહ સગ્રંહીત્રા રથવાહને રથમાદધાતિ । સુવર્ગાદેવૈનં-લોઁકાદન્તર્દધાતિ । હગ્ંસ-શ્શુચિષદિત્યા દધાતિ । બ્રહ્મણૈવૈન-મુપાવહરતિ । બ્રહ્મણા ઽઽદધાતિ । અતિચ્છન્દસા ઽઽદધાતિ । અતિચ્છન્દા વૈ સર્વાણિ છન્દાગ્ંસિ । સર્વેભિરેવૈન-ઞ્છન્દોભિ-રાદધાતિ । વર્ષ્મ વા એષા છન્દસામ્ । યદતિચ્છન્દાઃ । યદતિચ્છન્દસા દધાતિ । વર્ષ્મૈવૈનગ્ં સમાનાના-ઙ્કરોતિ ॥ 58 ॥
(પદ્યન્તે - દધાતિ - વીર્યેણેત્યાહા - નાત્યૈ - પ્રતિષ્ઠિત્યૈ - બ્રહ્મણા-ઽઽદધાતિ સપ્ત ચ) (અ. 9)
અનુવાકં 10 - આસને સમુપવેશ-સ્સર્વૈસ્સેવ્યત્વ-ઞ્ચ
મિત્રો-ઽસિ વરુણો-ઽસીત્યાહ । મૈત્રં-વાઁ અહઃ । વારુણી રાત્રિઃ । અહોરાત્રાભ્યા-મેવૈન-મુપાવહરતિ । મિત્રો-ઽસિ વરુણોસીત્યાહ । મૈત્રો વૈ દક્ષિણઃ । વારુણ-સ્સવ્યઃ । વૈશ્વદેવ્યામિક્ષા । સ્વમેવૈનૌ ભાગધેય-મુપાવહરતિ । સમહં-વિઁશ્વૈર્દેવૈ-રિત્યાહ ॥ 59 ॥
વૈશ્વદેવ્યો વૈ પ્રજાઃ । તા એવાદ્યાઃ કુરુતે । ક્ષત્રસ્ય નાભિરસિ ક્ષત્રસ્ય યોનિ-રસીત્યધીવાસમા-સ્તૃણાતિ સયોનિત્વાય । સ્યોનામાસીદ સુષદામાસીદેત્યાહ । યથા યજુરેવૈ તત્ । મા ત્વા હિગ્ંસી-ન્મા મા હિગ્ંસીદિત્યાહા-હિગ્ંસાયૈ । નિષસાદ ધૃતવ્રતો વરુણઃ પસ્ત્યાસ્વા સામ્રાજ્યાય સુક્રતુરિત્યાહ । સામ્રાજ્યમેવૈનગ્ં સુક્રતુ-ઙ્કરોતિ । બ્રહ્મા(3)ન્ત્વગ્ં રાજન્-બ્રહ્મા-ઽસિ સવિતા-ઽસિ સત્યસવ ઇત્યાહ । સવિતાર-મેવૈનગ્ં સત્યસવ-ઙ્કરોતિ ॥ 60 ॥
બ્રહ્મા(3)ન્ત્વગ્ં રાજન્-બ્રહ્મા-ઽસીન્દ્રો-ઽસિ સત્યૌજા ઇત્યાહ । ઇન્દ્રમેવૈનગ્ં સત્યૌજસ-ઙ્કરોતિ । બ્રહ્મા(3)ન્ત્વગ્ં રાજન્-બ્રહ્મા-ઽસિ મિત્રો-ઽસિ સુશેવ ઇત્યાહ । મિત્રમેવૈનગ્ં સુશેવ-ઙ્કરોતિ । બ્રહ્મા(3)ન્ત્વગ્ં રાજન્-બ્રહ્મા-ઽસિ વરુણો-ઽસિ સત્યધર્મેત્યાહ । વરુણમેવૈનગ્ં સત્યધર્માણ-ઙ્કરોતિ । સવિતા-ઽસિ સત્યસવ ઇત્યાહ । ગાયત્રી-મેવૈતેનાભિવ્યાહરતિ । ઇન્દ્રો-ઽસિ સત્યૌજા ઇત્યાહ । ત્રિષ્ટુભ-મેવૈતેનાભિ-વ્યાહરતિ ॥ 61 ॥
મિત્રો-ઽસિ સુશેવ ઇત્યાહ । જગતી-મેવૈતેનાભિવ્યાહરતિ । સત્યમેતા દેવતાઃ । સત્યમેતાનિ છન્દાગ્ંસિ । સત્યમેવાવ રુન્ધે । વરુણો-ઽસિ સત્યધર્મેત્યાહ । અનુષ્ટુભ-મેવૈતેનાભિવ્યાહરતિ । સત્યાનૃતે વા અનુષ્ટુપ્ । સત્યાનૃતે વરુણઃ । સત્યાનૃતે એવાવરુન્ધે ॥ 62 ॥
નૈનગ્ં સત્યાનૃતે ઉદિતે હિગ્ગ્સ્તઃ । ય એવં-વેઁદ । ઇન્દ્રસ્ય વજ્રો-ઽસિ વાર્ત્રઘ્ન ઇતિ સ્ફ્ય-મ્પ્રયચ્છતિ । વજ્રો વૈ સ્ફ્યઃ । વજ્રેણૈવાસ્મા અવરપરગ્ં રન્ધયતિ । એવગ્ં હિ તચ્છ્રેયઃ । યદસ્મા એતે રદ્ધ્યેયુઃ । દિશો-ઽભ્યયગ્ં રાજા ઽભૂદિતિ પઞ્ચાક્ષાન્-પ્રયચ્છતિ । એતે વૈ સર્વે-ઽયાઃ । અપરાજાયિન-મેવૈન-ઙ્કરોતિ ॥ 63 ॥
ઓદનમુદ્બ્રુવતે । પરમેષ્ઠી વા એષઃ । યદોદનઃ । પરમામેવૈનગ્ગ્ શ્રિય-ઙ્ગમયતિ । સુશ્લોકાઁ(4) સુમઙ્ગલાઁ(4) સત્યરાજા(3)નિત્યાહ । આશિષમેવૈતામા શાસ્તે । શૌન-શ્શેપમાખ્યાપયતે । વરુણપાશા-દેવૈન-મ્મુઞ્ચતિ । પર-શ્શત-મ્ભવતિ । શતાયુઃ પુરુષ-શ્શતેન્દ્રિયઃ( ) । આયુષ્યેવેન્દ્રિયે પ્રતિતિષ્ઠતિ । મારુતસ્ય ચૈકવિગ્ંશતિકપાલસ્ય વૈશ્વદેવ્યૈ ચામિક્ષાયા અગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સમવદ્યતિ । દેવતાભિરેવૈન-મુભયતઃ પરિગૃહ્ણાતિ । અપા-ન્નપ્ત્રે સ્વાહોર્જો નપ્ત્રે સ્વાહા-ઽગ્નયે ગૃહપતયે સ્વાહેતિ તિસ્ર આહુતી-ર્જુહોતિ । ત્રય ઇમે લોકાઃ । એષ્વેવ લોકેષુ પ્રતિ તિષ્ઠતિ ॥ 64 ॥
(દેવૈરિત્યાહ - સત્યસવ-ઙ્કરોતિ - ત્રિષ્ટુભમેવૈતેનાભિ વ્યાહરતિ- સત્યાનૃતે એવાવરુન્ધે - કરોતિ - શતેન્દ્રિય-ષ્ષટ્ચ) (અ. 10) (એત-દ્બ્રાહ્મણાનિ - ધાત્રે - રાત્નિનાં - દેવસુવા - મર્થેતો - દેવી--ર્ દિશઃ - સોમસ્યે - ન્દ્રસ્ય - મિત્રો દશ) (એત-દ્બ્રાહ્મણાનિ - વૈષ્ણવ-ન્ત્રિકપાલ - મન્નં-વૈઁ પૂષા - વાશા-સ્સ્થેત્યાહ - દિશો વ્યાસ્થાપય - ત્યુદમ્પરેત્ય - બ્રહ્મા(3)ન્ત્વગ્ં રાજ-ઞ્ચતુષ્ષષ્ટિઃ (એત-દ્બ્રાહ્મણાનિ - પ્રતિ તિષ્ઠતિ) ॥ હરિઃ ઓમ્ ॥ ॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે સપ્તમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥

Explore More