ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
અનુવાકં 1 - શુનાસીરીયેન્દ્રતુરીયપઞ્ચાવત્તીયાપામાર્ગહોમાઃ
એત-દ્બ્રાહ્મણાન્યેવ પઞ્ચ હવીગ્ંષિ । અથેન્દ્રાય શુનાસીરાય પુરોડાશ-ન્દ્વાદશકપાલ-ન્નિર્વપતિ । સંવઁથ્સરો વા ઇન્દ્રા શુનાસીરઃ । સંવઁથ્સરેણૈવાસ્મા અન્નમવ રુન્ધે । વાયવ્ય-મ્પયો ભવતિ । વાયુર્વૈ વૃષ્ટ્યૈ પ્રદાપયિતા । સ એવાસ્મૈ વૃષ્ટિ-મ્પ્રદાપયતિ । સૌર્ય એકકપાલો ભવતિ । સૂર્યેણ વા અમુષ્મિઁલ્લોકે વૃષ્ટિર્ધૃતા । સ એવાસ્મૈ વૃષ્ટિ-ન્નિ યચ્છતિ ॥ 1 ॥
દ્વાદશગવગ્ં સીર-ન્દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । દેવાસુરા-સ્સંયઁત્તા આસન્ન્ । તે દેવા અગ્નિમબ્રુવન્ન્ । ત્વયા વીરેણાસુરાન-ભિભવામેતિ । સો-ઽબ્રવીત્ । ત્રેધા-ઽહમાત્માનં-વિઁકરિષ્ય ઇતિ । સ ત્રેધા ઽઽત્માનં-વ્યઁકુરુત । અગ્નિ-ન્તૃતીયમ્ । રુદ્ર-ન્તૃતીયમ્ । વરુણ-ન્તૃતીયમ્ ॥ 2 ॥
સો-ઽબ્રવીત્ । ક ઇદ-ન્તુરીયમિતિ । અહમિતીન્દ્રો-ઽબ્રવીત્ ।
વહિની ધેનુ-ર્દક્ષિણા । ય-દ્વહિની । તેનાગ્નેયી ।
તગ્ં સૃષ્ટગ્ં રક્ષાગ્સ્યજિઘાગ્ંસન્ન્ । સ એતાઃ પ્રજાપતિ-રાત્મનો દેવતા નિરમિમીત । તાભિર્વૈ સ દિગ્ભ્યો રક્ષાગ્ંસિ પ્રાણુદત । ય-ત્પઞ્ચાવત્તીય-ઞ્જુહોતિ । દિગ્ભ્ય એવ ત-દ્યજમાનો રક્ષાગ્ંસિ પ્રણુદતે । સમૂઢગ્ં રક્ષ-સ્સન્દગ્ધગ્ં રક્ષ ઇત્યાહ । રક્ષાગ્સ્યેવ સન્દહતિ । અગ્નયે રક્ષોઘ્ને સ્વાહેત્યાહ । દેવતાભ્ય એવ વિજિગ્યાનાભ્યો ભાગધેય-ઙ્કરોતિ । પ્રષ્ટિવાહી રથો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 5 ॥
ઇન્દ્રો વૃત્રગ્ં હત્વા । અસુરા-ન્પરાભાવ્ય । નમુચિમાસુર-ન્નાલભત । તગ્ં શચ્યા-ઽગૃહ્ણાત્ । તૌ સમલભેતામ્ । સો-ઽસ્મા-દભિશુનતરો-ઽભવત્ । સો-ઽબ્રવીત્ । સધાંગ્ં સન્દધાવહૈ । અથ ત્વા-ઽવ સ્રક્ષ્યામિ । ન મા શુષ્કેણ નાર્દ્રેણ હનઃ ॥ 6 ॥
ન દિવા ન નક્તમિતિ । સ એતમપા-મ્ફેનમસિઞ્ચત્ । ન વા એષ શુષ્કો નાર્દ્રો વ્યુષ્ટા ઽઽસીત્ । અનુદિત-સ્સૂર્યઃ । ન વા એત-દ્દિવા ન નક્તમ્ । તસ્યૈતસ્મિન્ ઁલોકે । અપા-મ્ફેનેન શિર ઉદવર્તયત્ । તદેનમન્વવર્તત । મિત્રદ્રુગિતિ ॥ 7 ॥
સ એતાનપામાર્ગાનજનયત્ । તાનજુહોત્ । તૈર્વૈ સ રક્ષાગ્સ્યપાહત । યદપામાર્ગ હોમો ભવતિ । રક્ષસા-મપહત્યૈ । એકોલ્ મુકેન યન્તિ । તદ્ધિ રક્ષસા-મ્ભાગધેયમ્ । ઇમા-ન્દિશં-યઁન્તિ । એષા વૈ રક્ષસા-ન્દિક્ । સ્વાયામેવ દિશિ રક્ષાગ્ંસિ હન્તિ ॥ 8 ॥
સ્વકૃત ઇરિણે જુહોતિ પ્રદરે વા । એત-દ્વૈ રક્ષસામાયતનમ્ । સ્વ એવાયતને રક્ષાગ્ંસિ હન્તિ । પર્ણમયેન સ્રુવેણ જુહોતિ । બ્રહ્મ વૈ પર્ણઃ । બ્રહ્મણૈવ રક્ષાગ્ંસિ હન્તિ । દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવ ઇત્યાહ । સવિતૃપ્રસૂત એવ રક્ષાગ્ંસિ હન્તિ । હતગ્ં રક્ષો ઽવધિષ્મ રક્ષ ઇત્યાહ । રક્ષસાગ્ સ્તૃત્યૈ । યદ્વસ્તે ત-દ્દક્ષિણા નિરવત્ત્યૈ । અપ્રતીક્ષમા યન્તિ । રક્ષસા-મન્તર્હિત્યૈ ॥ 9 ॥
અનુવાકં 2 - દેવિકાવહવીંષિ
વૈષ્ણવ-ન્ત્રિકપાલમ્ । વીર્યં-વાઁ અગ્નિઃ । વીર્યમિન્દ્રઃ । વીર્યં-વિઁષ્ણુઃ । પ્રજા એવ પ્રજાતા વીર્યે પ્રતિષ્ઠાપયતિ । તસ્મા-ત્પ્રજા વીર્યાવતીઃ । વામન ઋષભો વહી દક્ષિણા । યદ્વહી । તેનાગ્નેયઃ । યદૃષભઃ ॥ 11 ॥
તેનૈન્દ્રઃ । યદ્વામનઃ । તેન વૈષ્ણવ-સ્સમૃદ્ધ્યૈ । અગ્નીષોમીય-મેકાદશકપાલ-ન્નિર્વપતિ । ઇન્દ્રાસોમીય-મેકાદશકપાલમ્ । સૌમ્ય-ઞ્ચરુમ્ । સોમો વૈ રેતોધાઃ । અગ્નિઃ પ્રજાના-મ્પ્રજનયિતા । વૃદ્ધાનામિન્દ્રઃ પ્રદાપયિતા । સોમ એવાસ્મૈ રેતો દધાતિ ॥ 12 ॥
અગ્નિઃ પ્રજા-મ્પ્રજનયતિ । વૃદ્ધામિન્દ્રઃ પ્રયચ્છતિ । બભ્રુ-ર્દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । સોમાપૌષ્ણ-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપતિ । ઐન્દ્રાપૌષ્ણ-ઞ્ચરુમ્ । સોમો વૈ રેતોધાઃ । પૂષા પશૂના-મ્પ્રજનયિતા । વૃદ્ધાનામિન્દ્રઃ પ્રદાપયિતા । સોમ એવાસ્મૈ રેતો દધાતિ । પૂષા પશૂ-ન્પ્રજનયતિ ॥ 13 ॥
વૃદ્ધાનિન્દ્રઃ પ્રયચ્છતિ । પૌષ્ણશ્ચરુ-ર્ભવતિ । ઇયં-વૈઁ પૂષા । અસ્યામેવ પ્રતિ તિષ્ઠતિ । શ્યામો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । બહુ વૈ પુરુષો-ઽમેદ્ધ્ય-મુપગચ્છતિ । વૈશ્વાનર-ન્દ્વાદશકપાલ-ન્નિર્વપતિ । સંવઁથ્સરો વા અગ્નિ-ર્વૈશ્વાનરઃ । સંવઁથ્સરેણૈવૈનગ્ગ્ સ્વદયતિ । હિરણ્ય-ન્દક્ષિણા ॥ 14 ॥
પવિત્રં-વૈઁ હિરણ્યમ્ । પુનાત્યેવૈનમ્ । બહુ વૈ રાજન્યો ઽનૃત-ઙ્કરોતિ । ઉપ જામ્યૈ હરતે । જિનાતિ બ્રાહ્મણમ્ । વદત્યનૃતમ્ । અનૃતે ખલુ વૈ ક્રિયમાણે વરુણો ગૃહ્ણાતિ । વારુણં-યઁવમય-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપતિ । વરુણપાશાદેવૈન-મ્મુઞ્ચતિ । અશ્વો દક્ષિણા । વારુણો હિ દેવતયા-ઽશ્વ-સ્સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 15 ॥
અનુવાકં 3 - રત્નિનાં હવીંષિ
ય-થ્સદ્યો નિર્વપેત્ । યાવતીમેકેન હવિષા-ઽઽશિષમવ રુન્ધે । તાવતીમવ રુન્ધીત । અન્વહ-ન્નિર્વપતિ । ભૂયસીમેવાશિષમવ રુન્ધે । ભૂયસો યજ્ઞક્રતૂનુપૈતિ । બાર્હસ્પત્ય-ઞ્ચરુ-ન્નિર્વપતિ બ્રહ્મણો ગૃહે । મુખત એવાસ્મૈ બ્રહ્મ સગ્ગ્શ્યતિ । અથો બ્રહ્મન્નેવ ક્ષત્ર-મન્વારમ્ભયતિ । શિતિપૃષ્ઠો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 17 ॥
ઐન્દ્ર-મેકાદશકપાલગ્ં રાજન્યસ્ય ગૃહે । ઇન્દ્રિયમેવાવ રુન્ધે । ઋષભો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । આદિત્ય-ઞ્ચરુ-મ્મહિષ્યૈ ગૃહે । ઇયં-વાઁ અદિતિઃ । અસ્યામેવ પ્રતિતિષ્ઠતિ । ધેનુ-ર્દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । ભગાય ચરું-વાઁવાતાયૈ ગૃહે । ભગમેવાસ્મિ-ન્દધાતિ । વિચિત્તગર્ભા પષ્ઠૌહી દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 18 ॥
નૈર્ઋત-ઞ્ચરુ-મ્પરિવૃક્ત્યૈ ગૃહે કૃષ્ણાનાં-વ્રીઁહીણા-ન્નખનિર્ભિન્નમ્ । પાપ્માનમેવ નિર્-ઋતિ-ન્નિરવદયતે । કૃષ્ણા કૂટા દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । આગ્નેય-મષ્ટાકપાલગ્ં સેનાન્યો ગૃહે । સેનામેવાસ્ય સગ્ગ્શ્યતિ । હિરણ્ય-ન્દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । વારુણ-ન્દશકપાલગ્ં સૂતસ્ય ગૃહે । વરુણસવમેવાવ-રુન્ધે । મહાનિરષ્ટો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । મારુતગ્ં સપ્તકપાલ-ઙ્ગ્રામણ્યો ગૃહે ॥ 19 ॥
અન્નં-વૈઁ મરુતઃ । અન્નમેવાવ-રુન્ધે । પૃશ્ઞિ-ર્દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । સાવિત્ર-ન્દ્વાદશકપાલ-ઙ્ક્ષત્તુર્ગૃહે પ્રસૂત્યૈ । ઉપદ્ધ્વસ્તો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । આશ્વિન-ન્દ્વિકપાલગ્ં સગ્રંહીતુર્ગૃહે । અશ્વિનૌ વૈ દેવાના-મ્ભિષજૌ । તાભ્યામેવાસ્મૈ ભેષજ-ઙ્કરોતિ । સવાત્યૌ દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । પૌષ્ણ-ઞ્ચરુ-મ્ભાગદુઘસ્ય ગૃહે ॥ 20 ॥
અન્નં-વૈઁ પૂષા । અન્નમેવાવ રુન્ધે । શ્યામો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । રૌદ્ર-ઙ્ગાવીધુક-ઞ્ચરુમક્ષાવાપસ્ય ગૃહે । અન્તત એવ રુદ્ર-ન્નિરવદયતે । શબલ ઉદ્વારો દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ । દ્વાદશૈતાનિ હવીગ્ંષિ ભવન્તિ । દ્વાદશ માસા-સ્સંવઁથ્સરઃ । સંવઁથ્સરેણૈવાસ્મૈ રાષ્ટ્રમવ-રુન્ધે । રાષ્ટ્રમેવ ભવતિ ॥ 21 ॥
યન્ન પ્રતિ નિર્વપેત્ । રત્નિન આશિષો-ઽવરુન્ધીરન્ન્ । પ્રતિ નિર્વપતિ । ઇન્દ્રાય સુત્રામ્ણે પુરોડાશ-મેકાદશકપાલમ્ । ઇન્દ્રાયાગ્ંહોમુચે । આશિષ એવાવરુન્ધે । અય-ન્નો રાજા વૃત્રહા રાજા ભૂત્વા વૃત્રં-વઁદ્ધ્યાદિત્યાહ । આશિષમેવૈતામાશાસ્તે । મૈત્રા-બાર્હસ્પત્ય-મ્ભવતિ । શ્વેતાયૈ શ્વેતવથ્સાયૈ દુગ્ધે ॥ 22 ॥
બાર્હસ્પત્યે મૈત્રમપિ દધાતિ । બ્રહ્મ ચૈવાસ્મૈ ક્ષત્ર-ઞ્ચ સમીચી દધાતિ । અથો બ્રહ્મન્નેવ ક્ષત્ર-મ્પ્રતિષ્ઠાપયતિ । બાર્હસ્પત્યેન પૂર્વેણ પ્રચરતિ । મુખત એવાસ્મૈ બ્રહ્મ સગ્ગ્શ્યતિ । અથો બ્રહ્મન્નેવ ક્ષત્ર-મન્વારમ્ભયતિ । સ્વય-ઙ્કૃતા વેદિર્ભવતિ । સ્વયદિન્ન-મ્બર્હિઃ । સ્વયકૃન્ત ઇદ્ધ્મઃ । અનભિજિતસ્યા-ભિજિત્યૈ । તસ્મા-દ્રાજ્ઞામરણ્ય-મભિજિતમ્ । સૈવ શ્વેતા શ્વેતવથ્સા દક્ષિણા સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 23 ॥
અનુવાકં 4 - દેવસુવાં હવીંષિ
વરુણો ધર્મપતીનામ્ । એતદેવ સર્વ-મ્ભવતિ । સવિતા ત્વા પ્રસવાનાગ્ં સુવતામિતિ હસ્ત-ઙ્ગૃહ્ણાતિ પ્રસૂત્યૈ । યે દેવા દેવસુવ-સ્સ્થેત્યાહ । યથા યજુરેવૈ તત્ । મહતે ક્ષત્રાય મહત આધિપત્યાય મહતે જાનરાજ્યાયેત્યાહ । આશિષમેવૈતામાશાસ્તે । એષ વો ભરતા રાજા સોમો-ઽસ્માક-મ્બ્રાહ્મણાનાગ્ં રાજેત્યાહ । તસ્મા-થ્સોમરાજાનો બ્રાહ્મણાઃ । પ્રતિ ત્યન્નામ રાજ્યમધાયીત્યાહ ॥ 25 ॥
રાજ્યમેવાસ્મિ-ન્પ્રતિ દધાતિ । સ્વા-ન્તનુવં-વઁરુણો અશિશ્રેદિત્યાહ । વરુણસવમેવા-વરુન્ધે । શુચેર્મિત્રસ્ય વ્રત્યા અભૂમેત્યાહ । શુચિમેવૈનં-વ્રઁત્ય-ઙ્કરોતિ । અમન્મહિ મહત ઋતસ્ય નામેત્યાહ । મનુત એવૈનમ્ । સર્વે વ્રાતા વરુણસ્યા ભૂવન્નિત્યાહ । સર્વવ્રાતમેવૈન-ઙ્કરોતિ । વિ મિત્ર એવૈરરાતિ-મતારીદિત્યાહ ॥ 26 ॥
અરાતિમેવૈન-ન્તારયતિ । અસૂષુદન્ત યજ્ઞિયા ઋતેનેત્યાહ । સ્વદયત્યેવૈનમ્ । વ્યુ ત્રિતો જરિમાણ-ન્ન આનડિત્યાહ । આયુરેવાસ્મિ-ન્દધાતિ । દ્વાભ્યાં-વિઁમૃષ્ટે । દ્વિપા-દ્યજમાનઃ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ । અગ્નીષોમીયસ્ય ચૈકાદશકપાલસ્ય દેવસુવા-ઞ્ચ હવિષામગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સમવદ્યતિ । દેવતાભિરેવૈન-મુભયતઃ પરિગૃહ્ણાતિ । વિષ્ણુક્રમાન્ ક્રમતે( ) । વિષ્ણુરેવ ભૂત્વેમાઁલ્લોકા-નભિજયતિ ॥ 27 ॥
અનુવાકં 5 - અભિષેકાર્થમપાઙ્ગ્રહગ્રહણમ્
ઊર્મિમન્તમેવૈન-ઙ્કરોતિ । વૃષસેનો-ઽસીત્યાહ । સેનામેવાસ્ય સગ્ગ્શ્યતિ । વ્રજક્ષિત-સ્સ્થેત્યાહ । એતા વા અપાં-વિઁશઃ । વિશમેવાસ્મૈ પર્યૂહતિ । મરુતામોજ-સ્સ્થેત્યાહ । અન્નં-વૈઁ મરુતઃ । અન્નમેવા વરુન્ધે । સૂર્યવર્ચસ-સ્સ્થેત્યાહ ॥ 29 ॥
રાષ્ટ્રમેવ વર્ચસ્વ્યકઃ । સૂર્યત્વચસ-સ્સ્થેત્યાહ । સત્યં-વાઁ એતત્ । ય-દ્વર્ષતિ । અનૃતં-યઁદાતપતિ વર્ષતિ । સત્યાનૃતે એવાવરુન્ધે । નૈનગ્ં સત્યાનૃતે ઉદિતે હિગ્ગ્સ્તઃ । ય એવં-વેઁદ । માન્દા-સ્સ્થેત્યાહ । રાષ્ટ્રમેવ બ્રહ્મવર્ચસ્યકઃ ॥ 30 ॥
વાશા-સ્સ્થેત્યાહ । રાષ્ટ્રમેવ વશ્યકઃ । શક્વરી-સ્સ્થેત્યાહ । પશવો વૈ શક્વરીઃ । પશૂનેવાવ રુન્ધે । વિશ્વભૃત-સ્સ્થેત્યાહ । રાષ્ટ્રમેવ પયસ્વ્યકઃ । જનભૃત-સ્સ્થેત્યાહ । રાષ્ટ્રમેવેન્દ્રિયાવ્યકઃ । અગ્નેસ્તેજસ્યા-સ્સ્થેત્યાહ ॥ 31 ॥
રાષ્ટ્રમેવ તેજસ્વ્યકઃ । અપામોષધીનાગ્ં રસ-સ્સ્થેત્યાહ । રાષ્ટ્રમેવ મધવ્યમકઃ । સારસ્વત-ઙ્ગ્રહ-ઙ્ગૃહ્ણાતિ । એષા વા અપા-મ્પૃષ્ઠમ્ । યથ્સરસ્વતી । પૃષ્ઠમેવૈનગ્ં સમાનાના-ઙ્કરોતિ । ષોડશભિ-ર્ગૃહ્ણાતિ । ષોડશકલો વૈ પુરુષઃ । યાવાનેવ પુરુષઃ । તસ્મિન્ વીર્ય-ન્દધાતિ । ષોડશભિ-ર્જુહોતિ ષોડશભિ-ર્ગૃહ્ણાતિ । દ્વાત્રિગ્ંશ-થ્સમ્પદ્યન્તે । દ્વાત્રિગ્ંશદક્ષરા ઽનુષ્ટુક્ । વાગનુષ્ટુ-ફ્સર્વાણિ છન્દાગ્ંસિ । વાચૈવૈનગ્ં સર્વેભિ-શ્છન્દોભિ-રભિષિઞ્ચતિ ॥ 32 ॥
અનુવાકં 6 - અભિષેકાર્થજલસંસ્કારઃ
શતમાન-મ્ભવતિ । શતાયુઃ પુરુષ-શ્શતેન્દ્રિયઃ । આયુષ્યેવેન્દ્રિયે પ્રતિતિષ્ઠતિ । અનિભૃષ્ટમસીત્યાહ । અનિભૃષ્ટગ્ગ્ હ્યેતત્ । વાચો બન્ધુરિત્યાહ । વાચો હ્યેષ બન્ધુઃ । તપોજા ઇત્યાહ । તપોજા હ્યેતત્ । સોમસ્ય દાત્રમસીત્યાહ ॥ 34 ॥
સોમસ્ય હ્યેતદ્દાત્રમ્ । શુક્રા વઃ શુક્રેણોત્પુનામીત્યાહ । શુક્રા હ્યાપઃ । શુક્રગ્ં હિરણ્યમ્ । ચન્દ્રાશ્ચન્દ્રેણેત્યાહ । ચન્દ્રા હ્યાપઃ । ચન્દ્રગ્ં હિરણ્યમ્ । અમૃતા અમૃતેનેત્યાહ । અમૃતા હ્યાપઃ । અમૃતગ્ં હિરણ્યમ્ ॥ 35 ॥
સ્વાહા રાજસૂયાયેત્યાહ । રાજસૂયાય હ્યેના ઉત્પુનાતિ । સધમાદો દ્યુમ્નિનીરૂર્જ એતા ઇતિ વારુણ્યર્ચા ગૃહ્ણાતિ । વરુણસવમેવા વરુન્ધે । એકયા ગૃહ્ણાતિ । એકધૈવ યજમાને વીર્ય-ન્દધાતિ । ક્ષત્રસ્યોલ્બમસિ ક્ષત્રસ્ય યોનિરસીતિ તાર્પ્ય-ઞ્ચોષ્ણીષ-ઞ્ચ પ્રયચ્છતિ સયોનિત્વાય । એકશતેન દર્ભપુઞ્જીલૈઃ પવયતિ । શતાયુર્વૈ પુરુષ-શ્શતવીર્યઃ । આત્મૈકશતઃ ॥ 36 ॥
યાવાનેવ પુરુષઃ । તસ્મિન્ વીર્ય-ન્દધાતિ । દદ્ધ્યાશયતિ । ઇન્દ્રિયમેવા-વરુન્ધે । ઉદુમ્બર-માશયતિ । અન્નાદ્યસ્યાવ રુદ્ધ્યૈ । શષ્પાણ્યાશયતિ । સુરાબલિ-મેવૈન-ઙ્કરોતિ । આવિદ એતા ભવન્તિ । આવિદમેવૈન-ઙ્ગમયન્તિ ॥ 37 ॥
અગ્નિરેવૈન-ઙ્ગાર્હપત્યેનાવતિ । ઇન્દ્ર ઇન્દ્રિયેણ । પૂષા પશુભિઃ । મિત્રાવરુણૌ પ્રાણાપાનાભ્યામ્ । ઇન્દ્રો વૃત્રાય વજ્રમુદયચ્છત્ । સ દિવમલિખત્ । સો-ઽર્યમ્ણઃ પન્થા અભવત્ । સ આવિન્ને દ્યાવાપૃથિવી ધૃતવ્રતે ઇતિ દ્યાવાપૃથિવી ઉપાધાવત્ । સ આભ્યામેવ પ્રસૂત ઇન્દ્રો વૃત્રાય વજ્ર-મ્પ્રાહરત્ । આવિન્ને દ્યાવાપૃથિવી ધૃતવ્રતે ઇતિ યદાહ ॥ 38 ॥
આભ્યામેવ પ્રસૂતો યજમાનો વજ્ર-મ્ભ્રાતૃવ્યાય પ્રહરતિ । આવિન્ના દેવ્યદિતિ-ર્વિશ્વરૂપીત્યાહ । ઇયં-વૈઁ દેવ્યદિતિ-ર્વિશ્વરૂપી । અસ્યામેવ પ્રતિ તિષ્ઠતિ । આવિન્નો-ઽયમસાવામુષ્યાયણો-ઽસ્યાં-વિઁશ્યસ્મિ-ન્રાષ્ટ્ર ઇત્યાહ । વિશૈવૈનગ્ં રાષ્ટ્રેણ સમર્ધયતિ । મહતે ક્ષત્રાય મહત આધિપત્યાય મહતે જાનરાજ્યાયેત્યાહ । આશિષમેવૈતામાશાસ્તે । એષ વો ભરતા રાજા સોમો-ઽસ્માક-મ્બ્રાહ્મણાનાગ્ં રાજેત્યાહ । તસ્મા-થ્સોમરાજાનો બ્રાહ્મણાઃ ॥ 39 ॥
ઇન્દ્રસ્ય વજ્રો-ઽસિ વાર્ત્રઘ્ન ઇતિ ધનુઃ પ્રયચ્છતિ વિજિત્યૈ । શત્રુબાધના-સ્સ્થેતીષૂન્ । શત્રૂનેવાસ્ય બાધન્તે । પાત મા પ્રત્યઞ્ચ-મ્પાત મા તિર્યઞ્ચમન્વઞ્ચ-મ્મા પાતેત્યાહ । તિસ્રો વૈ શરવ્યાઃ । પ્રતીચી તિરશ્ચ્યનૂચી । તાભ્ય એવૈન-મ્પાન્તિ । દિગ્ભ્યો મા પાતેત્યાહ । દિગ્ભ્ય એવૈન-મ્પાન્તિ । વિશ્વાભ્યો મા નાષ્ટ્રાભ્યઃ પાતેત્યાહ । અપરિમિતાદેવૈન-મ્પાન્તિ । હિરણ્યવર્ણાવુષસાં-વિઁરોક ઇતિ ત્રિષ્ટુભા બાહૂ ઉ-દ્ગૃહ્ણાતિ । ઇન્દ્રિયં-વૈઁ વીર્ય-ન્ત્રિષ્ટુક્ । ઇન્દ્રિયમેવ વીર્ય-મુપરિષ્ટાદાત્મન્-ધત્તે ॥ 40 ॥
અનુવાકં 7 - દિગ્વ્યાસ્થાપનમ્
ઉગ્રામા તિષ્ઠેત્યાહ । ઇન્દ્રિયમેવાવ રુન્ધે । વિરાજમા તિષ્ઠેત્યાહ । અન્નાદ્યમેવાવ રુન્ધે । ઉદીચીમા તિષ્ઠેત્યાહ । પશૂનેવાવ રુન્ધે । ઊર્ધ્વામા તિષ્ઠેત્યાહ । સુવર્ગમેવ લોક-મભિજયતિ । અનૂજ્જિહીતે । સુવર્ગસ્ય લોકસ્ય સમષ્ટ્યૈ ॥ 42 ॥
મારુત એષ ભવતિ । અન્નં-વૈઁ મરુતઃ । અન્નમેવાવ રુન્ધે । એકવિગ્ંશતિકપાલો ભવતિ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ । યો-ઽરણ્યે ઽનુવાક્યો ગણઃ । ત-મ્મદ્ધ્યત ઉપદધાતિ । ગ્રામ્યૈરેવ પશુભિ-રારણ્યા-ન્પશૂ-ન્પરિગૃહ્ણાતિ । તસ્મા-દ્ગ્રામ્યૈઃ પશુભિરારણ્યાઃ પશવઃ પરિગૃહીતાઃ । પૃથિર્વૈન્યઃ । અભ્યષિચ્યત ॥ 43 ॥
સ રાષ્ટ્ર-ન્નાભવત્ । સ એતાનિ પાર્થાન્યપશ્યત્ । તાન્યજુહોત્ । તૈર્વૈ સ રાષ્ટ્ર-મભવત્ । યત્પાર્થાનિ જુહોતિ । રાષ્ટ્રમેવ ભવતિ । બાર્હસ્પત્ય-મ્પૂર્વેષામુત્તમ-મ્ભવતિ । ઐન્દ્રમુત્તરેષા-મ્પ્રથમમ્ । બ્રહ્મ ચૈવાસ્મૈ ક્ષત્ર-ઞ્ચ સમીચી દધાતિ । અથો બ્રહ્મન્નેવ ક્ષત્ર-મ્પ્રતિષ્ઠાપયતિ ॥ 44 ॥
ષટ્પુરસ્તા-દભિષેકસ્ય જુહોતિ । ષડુપરિષ્ટાત્ । દ્વાદશ સ-મ્પદ્યન્તે । દ્વાદશ માસા-સ્સંવઁથ્સરઃ । સંવઁથ્સરઃ ખલુ વૈ દેવાના-મ્પૂઃ । દેવાનામેવ પુર-મ્મદ્ધ્યતો વ્યવસર્પતિ । તસ્ય ન કુતશ્ચ નોપાવ્યાધો ભવતિ । ભૂતાના-મવેષ્ટી-ર્જુહોતિ । અત્રાત્ર વૈ મૃત્યુ-ર્જાયતે । યત્ર યત્રૈવ મૃત્યુ-ર્જાયતે । તત એવૈનમવયજતે । તસ્મા-દ્રાજસૂયેનેજાન-સ્સર્વમાયુરેતિ । સર્વે હ્યસ્ય મૃત્યવો-ઽવેષ્ટાઃ । તસ્મા-દ્રાજસૂયેનેજાનો નાભિચરિતવૈ । પ્રત્યગેન-મભિચાર-સ્સ્તૃણુતે ॥ 45 ॥
અનુવાકં 8 - અભિષેકઃ
શતાયુઃ પુરુષ-શ્શતેન્દ્રિયઃ । આયુષ્યેવેન્દ્રિયે પ્રતિ તિષ્ઠતિ । દિદ્યોન્મા પાહીત્યુપરિષ્ટાદધિ નિદધાતિ । ઉભયત એવાસ્મૈ શર્મ દધાતિ । અવેષ્ટા દન્દશૂકા ઇતિ ક્લીબગ્ં સીસેન વિદ્ધ્યતિ । દન્દશૂકા-નેવાવ યજતે । તસ્મા-ત્ક્લીબ-ન્દન્દશૂકા દગ્ંશુકાઃ । નિરસ્ત-ન્નમુચે-શ્શિર ઇતિ લોહિતાયસ-ન્નિરસ્યતિ । પાપ્માનમેવ નમુચિ-ન્નિરવદયતે । પ્રાણા આત્મનઃ પૂર્વે-ઽભિષિચ્યા ઇત્યાહુઃ ॥ 47 ॥
સોમો રાજા વરુણઃ । દેવા ધર્મસુવશ્ચ યે । તે તે વાચગ્ં સુવન્તા-ન્તે તે પ્રાણગ્ં સુવન્તામિત્યાહ । પ્રાણાનેવાત્મનઃ પૂર્વા-નભિષિઞ્ચતિ । ય-દ્બ્રૂયાત્ । અગ્નેસ્ત્વા તેજસા ઽભિષિઞ્ચામીતિ । તેજસ્વ્યેવ સ્યાત્ । દુશ્ચર્મા તુ ભવેત્ । સોમસ્ય ત્વા દ્યુમ્નેના-ભિષિઞ્ચામીત્યાહ । સૌમ્યો વૈ દેવતયા પુરુષઃ ॥ 48 ॥
સ્વયૈવૈન-ન્દેવતયા-ઽભિષિઞ્ચતિ । અગ્ને-સ્તેજસેત્યાહ । તેજ એવાસ્મિ-ન્દધાતિ । સૂર્યસ્ય વર્ચસેત્યાહ । વર્ચ એવાસ્મિ-ન્દધાતિ । ઇન્દ્રસ્યે-ન્દ્રિયેણેત્યાહ । ઇન્દ્રિયમેવાસ્મિ-ન્દધાતિ । મિત્રાવરુણયો-ર્વીર્યેણેત્યાહ । વીર્યમેવાસ્મિ-ન્દધાતિ । મરુતામોજસેત્યાહ ॥ 49 ॥
ઓજ એવાસ્મિ-ન્દધાતિ । ક્ષત્રાણા-ઙ્ક્ષત્રપતિરસીત્યાહ । ક્ષત્રાણામેવૈન-ઙ્ક્ષત્રપતિ-ઙ્કરોતિ । અતિ દિવસ્પાહીત્યાહ । અત્યન્યા-ન્પાહીતિ વાવૈતદાહ । સમાવવૃત્રન્ન-ધરાગુદીચી-રિત્યાહ । રાષ્ટ્રમેવાસ્મિ-ન્ધ્રુવમકઃ । ઉચ્છેષણેન જુહોતિ । ઉચ્છેષણભાગો વૈ રુદ્રઃ । ભાગધેયેનૈવ રુદ્ર-ન્નિરવદયતે ॥ 50 ॥
ઉદમ્પરેત્યાગ્નીદ્ધ્રે જુહોતિ । એષા વૈ રુદ્રસ્ય દિક્ । સ્વાયામેવ દિશિ રુદ્ર-ન્નિરવદયતે । રુદ્ર યત્તે ક્રયી પર-ન્નામેત્યાહ । યદ્વા અસ્ય ક્રયી પર-ન્નામ । તેન વા એષ હિનસ્તિ । યગ્ં હિનસ્તિ । તેનૈવૈનગ્ં સહ શમયતિ । તસ્મૈ હુતમસિ યમેષ્ટમસીત્યાહ । યમાદેવાસ્ય મૃત્યુમવયજતે ॥ 51 ॥
પ્રજાપતે ન ત્વદેતાન્યન્ય ઇતિ તસ્યૈ ગૃહે જુહુયાત્ । યા-ઙ્કામયેત રાષ્ટ્રમસ્યૈ પ્રજા સ્યાદિતિ । રાષ્ટ્રમેવાસ્યૈ પ્રજા ભવતિ । પર્ણ-મયેના-દ્ધ્વર્યુ-રભિષિઞ્ચતિ । બ્રહ્મવર્ચસમેવાસ્મિન્-ત્વિષિ-ન્દધાતિ । ઔદુમ્બરેણ રાજન્યઃ । ઊર્જમેવાસ્મિ-ન્નન્નાદ્ય-ન્દધાતિ । આશ્વત્થેન વૈશ્યઃ । વિશમેવાસ્મિ-ન્પુષ્ટિ-ન્દધાતિ । નૈયગ્રોધેન જન્યઃ( ) । મિત્રાણ્યેવાસ્મૈ કલ્પયતિ । અથો પ્રતિષ્ઠિત્યૈ ॥ 52 ॥
અનુવાકં 9 - સ્થારોહણમ્. વિજયઃ
ષડ્વા ઋતવઃ । ઋતુભિરેવૈનં-યુઁનક્તિ । વિષ્ણુક્રમાન્-ક્રમતે । વિષ્ણુરેવ ભૂત્વેમાન્ ઁલોકાનભિજયતિ । યઃ, ક્ષત્રિયઃ પ્રતિહિતઃ । સો-ઽન્વારભતે । રાષ્ટ્રમેવ ભવતિ । ત્રિષ્ટુભા ઽન્વારભતે । ઇન્દ્રિયં-વૈઁ ત્રિષ્ટુક્ । ઇન્દ્રિયમેવ યજમાને દધાતિ ॥ 54 ॥
મરુતા-મ્પ્રસવે જેષમિત્યાહ । મરુદ્ભિરેવ પ્રસૂત ઉજ્જયતિ । આપ્ત-મ્મન ઇત્યાહ । યદેવ મનસૈફ્સીત્ । તદાપત્ । રાજન્ય-ઞ્જિનાતિ । અનાક્રાન્ત એવાક્રમતે । વિ વા એષ ઇન્દ્રિયેણ વીર્યેણર્ધ્યતે । યો રાજન્ય-ઞ્જિનાતિ । સમહમિન્દ્રિયેણ વીર્યેણેત્યાહ ॥ 55 ॥
ઇન્દ્રિયમેવ વીર્યમાત્મન્-ધત્તે । પશૂના-મ્મન્યુરસિ તવેવ મે મન્યુર્ભૂયાદિતિ વારાહી ઉપાનહાવુપ મુઞ્ચતે । પશૂનાં-વાઁ એષ મન્યુઃ । ય-દ્વરાહઃ । તેનૈવ પશૂના-મ્મન્યુમાત્મ-ન્ધત્તે । અભિ વા ઇયગ્ં સુષુવાણ-ઙ્કામયતે । તસ્યેશ્વરેન્દ્રિયં-વીઁર્યમાદાતોઃ । વારાહી ઉપાનહાવુપમુઞ્ચતે । અસ્યા એવાન્તર્ધત્તે । ઇન્દ્રિયસ્ય વીર્યસ્યાનાત્ત્યૈ ॥ 56 ॥
નમો માત્રે પૃથિવ્યા ઇત્યાહાહિગ્ં સાયૈ । ઇયદસ્યા-યુરસ્યાયુર્મે ધેહીત્યાહ । આયુરેવાત્મન્-ધત્તે । ઊર્ગસ્યૂર્જ-મ્મે ધેહીત્યાહ । ઊર્જમવાત્મ-ન્ધત્તે । યુઙ્ઙસિ વર્ચો-ઽસિ વર્ચો મયિ ધેહીત્યાહ । વર્ચ એવાત્મ-ન્ધત્તે । એકધા બ્રહ્મણ ઉપ હરતિ । એકધૈવ યજમાન આયુરૂર્જં-વઁર્ચો દધાતિ । રથવિમોચનીયા જુહોતિ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ ॥ 57 ॥
ત્રયો-ઽશ્વા ભવન્તિ । રથશ્ચતુર્થઃ । તસ્મા-ચ્ચતુર્જુહોતિ । યદુભૌ સહાવતિષ્ઠેતામ્ । સમાનં-લોઁકમિયાતામ્ । સહ સગ્રંહીત્રા રથવાહને રથમાદધાતિ । સુવર્ગાદેવૈનં-લોઁકાદન્તર્દધાતિ । હગ્ંસ-શ્શુચિષદિત્યા દધાતિ । બ્રહ્મણૈવૈન-મુપાવહરતિ । બ્રહ્મણા ઽઽદધાતિ । અતિચ્છન્દસા ઽઽદધાતિ । અતિચ્છન્દા વૈ સર્વાણિ છન્દાગ્ંસિ । સર્વેભિરેવૈન-ઞ્છન્દોભિ-રાદધાતિ । વર્ષ્મ વા એષા છન્દસામ્ । યદતિચ્છન્દાઃ । યદતિચ્છન્દસા દધાતિ । વર્ષ્મૈવૈનગ્ં સમાનાના-ઙ્કરોતિ ॥ 58 ॥
અનુવાકં 10 - આસને સમુપવેશ-સ્સર્વૈસ્સેવ્યત્વ-ઞ્ચ
વૈશ્વદેવ્યો વૈ પ્રજાઃ । તા એવાદ્યાઃ કુરુતે । ક્ષત્રસ્ય નાભિરસિ ક્ષત્રસ્ય યોનિ-રસીત્યધીવાસમા-સ્તૃણાતિ સયોનિત્વાય । સ્યોનામાસીદ સુષદામાસીદેત્યાહ । યથા યજુરેવૈ તત્ । મા ત્વા હિગ્ંસી-ન્મા મા હિગ્ંસીદિત્યાહા-હિગ્ંસાયૈ । નિષસાદ ધૃતવ્રતો વરુણઃ પસ્ત્યાસ્વા સામ્રાજ્યાય સુક્રતુરિત્યાહ । સામ્રાજ્યમેવૈનગ્ં સુક્રતુ-ઙ્કરોતિ । બ્રહ્મા(3)ન્ત્વગ્ં રાજન્-બ્રહ્મા-ઽસિ સવિતા-ઽસિ સત્યસવ ઇત્યાહ । સવિતાર-મેવૈનગ્ં સત્યસવ-ઙ્કરોતિ ॥ 60 ॥
બ્રહ્મા(3)ન્ત્વગ્ં રાજન્-બ્રહ્મા-ઽસીન્દ્રો-ઽસિ સત્યૌજા ઇત્યાહ । ઇન્દ્રમેવૈનગ્ં સત્યૌજસ-ઙ્કરોતિ । બ્રહ્મા(3)ન્ત્વગ્ં રાજન્-બ્રહ્મા-ઽસિ મિત્રો-ઽસિ સુશેવ ઇત્યાહ । મિત્રમેવૈનગ્ં સુશેવ-ઙ્કરોતિ । બ્રહ્મા(3)ન્ત્વગ્ં રાજન્-બ્રહ્મા-ઽસિ વરુણો-ઽસિ સત્યધર્મેત્યાહ । વરુણમેવૈનગ્ં સત્યધર્માણ-ઙ્કરોતિ । સવિતા-ઽસિ સત્યસવ ઇત્યાહ । ગાયત્રી-મેવૈતેનાભિવ્યાહરતિ । ઇન્દ્રો-ઽસિ સત્યૌજા ઇત્યાહ । ત્રિષ્ટુભ-મેવૈતેનાભિ-વ્યાહરતિ ॥ 61 ॥
મિત્રો-ઽસિ સુશેવ ઇત્યાહ । જગતી-મેવૈતેનાભિવ્યાહરતિ । સત્યમેતા દેવતાઃ । સત્યમેતાનિ છન્દાગ્ંસિ । સત્યમેવાવ રુન્ધે । વરુણો-ઽસિ સત્યધર્મેત્યાહ । અનુષ્ટુભ-મેવૈતેનાભિવ્યાહરતિ । સત્યાનૃતે વા અનુષ્ટુપ્ । સત્યાનૃતે વરુણઃ । સત્યાનૃતે એવાવરુન્ધે ॥ 62 ॥
નૈનગ્ં સત્યાનૃતે ઉદિતે હિગ્ગ્સ્તઃ । ય એવં-વેઁદ । ઇન્દ્રસ્ય વજ્રો-ઽસિ વાર્ત્રઘ્ન ઇતિ સ્ફ્ય-મ્પ્રયચ્છતિ । વજ્રો વૈ સ્ફ્યઃ । વજ્રેણૈવાસ્મા અવરપરગ્ં રન્ધયતિ । એવગ્ં હિ તચ્છ્રેયઃ । યદસ્મા એતે રદ્ધ્યેયુઃ । દિશો-ઽભ્યયગ્ં રાજા ઽભૂદિતિ પઞ્ચાક્ષાન્-પ્રયચ્છતિ । એતે વૈ સર્વે-ઽયાઃ । અપરાજાયિન-મેવૈન-ઙ્કરોતિ ॥ 63 ॥
ઓદનમુદ્બ્રુવતે । પરમેષ્ઠી વા એષઃ । યદોદનઃ । પરમામેવૈનગ્ગ્ શ્રિય-ઙ્ગમયતિ । સુશ્લોકાઁ(4) સુમઙ્ગલાઁ(4) સત્યરાજા(3)નિત્યાહ । આશિષમેવૈતામા શાસ્તે । શૌન-શ્શેપમાખ્યાપયતે । વરુણપાશા-દેવૈન-મ્મુઞ્ચતિ । પર-શ્શત-મ્ભવતિ । શતાયુઃ પુરુષ-શ્શતેન્દ્રિયઃ( ) । આયુષ્યેવેન્દ્રિયે પ્રતિતિષ્ઠતિ । મારુતસ્ય ચૈકવિગ્ંશતિકપાલસ્ય વૈશ્વદેવ્યૈ ચામિક્ષાયા અગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સમવદ્યતિ । દેવતાભિરેવૈન-મુભયતઃ પરિગૃહ્ણાતિ । અપા-ન્નપ્ત્રે સ્વાહોર્જો નપ્ત્રે સ્વાહા-ઽગ્નયે ગૃહપતયે સ્વાહેતિ તિસ્ર આહુતી-ર્જુહોતિ । ત્રય ઇમે લોકાઃ । એષ્વેવ લોકેષુ પ્રતિ તિષ્ઠતિ ॥ 64 ॥
