Lord Prajapati

3.5 - iṣṭihautram - kṛṣṇa yajurveda taittirīya brāhmaṇa pāṭhaḥ - satyaṃ prapadye

(Ishtihautram in English (IAST))

From Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana

Ishtihautram is a profound section originating from the third ashtaka, fifth prapathaka of the Taittiriya Brahmana of the Krishna Yajurveda. It serves as a liturgical guide for the hota priest during Vedic sacrifices. By invoking the essence of Satyam (Truth), Ritam (Cosmic Order), and Amritam (Immortality), the devotee seeks to align their consciousness with the primordial creative power of Prajapati. Chanting these mantras is believed to bestow inner strength, remove obstacles, and provide spiritual protection, effectively acting as a vajra or weapon to overcome internal and external negativity while fostering harmony with the cosmic law.

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake pañcamaḥ prapāṭhakaḥ - iṣṭihautram
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
anuvākaṃ 1 - hoturjapaḥ purastā-thsāmidhenīnām
satya-mprapa̭dye | ṛta-mprapa̭dye |
amṛta-mprapa̭dye |
prajāpa̭teḥ priyā-ntanuvamanārtā-mprapa̭dye |
idamaha-mpa̭ñcadaśena vajrḙṇa |
dviṣanta-mbhrātṛ̭vyamava̭krāmāmi |
yo-'smā-ndveṣṭi̭ | ya-ñca̭ vaya-ndviṣmaḥ |
bhūrbhuva-ssuvaḥ̭ | him || 1 ||
(satya-ndaśa̭) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - sāmidhenīmranvāha
pra vo vājā̭ abhidya̭vaḥ | haviṣma̭nto ghṛtācyā |
devāñji̭gāti sumnayuḥ || agna āyā̭hi vītaye | gṛṇāno havyadā̭taye | ni hotā̭ sathsi baraḥiṣi̭ || ta-ntvā̭ samidbhi̭raṅgiraḥ | ghṛtena̭ vardhayāmasi | bṛhaccho̭cā yaviṣṭhya || sa naḥ̭ pṛthu śravāyyam || 2 ||
acchā̭ deva vivāsasi | bṛhada̭gne suvīryam ||
īḍenyo̭ namasya̭stiraḥ | tamāgṃ̭si darśataḥ | samagniri̭ddhyate vṛṣā || vṛṣo̭ agni-ssami̭ddhyate | aśvo na dḙvavāha̭naḥ |
tagṃ haviṣma̭nta īḍate || vṛṣa̭ṇa-ntvā vayaṃ-vṛ~ṣanṋ | vṛṣā̭ṇa-ssami̭dhīmahi || 3 ||
agne dīdya̭ta-mbṛhat || agni-ndūtaṃ-vṛ~̭ṇīmahe |
hotā̭raṃ-vi~śvavḙdasam | asya yajñasya̭ sukratum || samiddhyamā̭no addhvare | agniḥ pā̭vaka īḍyaḥ̭ | śociṣkḙśastamī̭mahe || sami̭ddho agna āhuta | devān. ya̭kṣi svaddhvara | tvagṃ hi ha̭vyavāḍasi̭ ||
ājṷhota duvasyata̭ | agni-mpra̭yatya̭ddhvare |
vṛṇīddhvagṃ ha̭vyavāha̭nam ||
tvaṃ-va~rṷṇa uta mitro a̭gne | tvāṃ-va~̭rdhanti matibhirvasi̭ṣṭhāḥ | tve vasṷ suṣaṇanāni̭ santu | yūya-mpā̭ta svastibhi-ssadā̭ naḥ || 4 ||
(śravāyya̭ - midhīma - hyasi̭ sapta ca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - praramuktvā nivido-'nūcya devatā āvāhayati
agnḙ mahāgṃ a̭si brāhmaṇa bhārata | asāvasau ||
deveddho manvi̭ddhaḥ | ṛṣi̭ṣṭuto viprā̭numaditaḥ | kaviśasto brahma̭sagṃśito ghṛtāha̭vanaḥ |
praṇī-ryajñānām | rathīra̭ddhvarāṇām |
atūrto hotā | tūrṇi̭rhavyavāṭ |
āspātra̭-ñjuhū-rdevānām || 5 ||
camaso dḙvapānaḥ̭ | arāgṃ i̭vāgne nemirdevāgstva-mpa̭ribhūra̭si | āva̭ha devān. yaja̭mānāya || agnima̭gna āva̭ha | somamāva̭ha |
agnimāva̭ha | prajāpa̭timāva̭ha | agnīṣomāvāva̭ha | indrāgnī āva̭ha | indramāva̭ha | mahendramāva̭ha | devāgṃ ājyapāgṃ āva̭ha |
agnigṃ hotrāyāva̭ha | sva-mma̭himānamāva̭ha | ā cāgne devān. vaha̭ | suyajā̭ ca yaja jātavedaḥ || 6 ||
(devānā-mindramāva̭ha ṣaṭca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - srucāvādāpayati
agnir-hotā vetvagniḥ | hotraṃ-ve~ttu prāvitram | smo vayam | sādhu tḙ yajamāna devatā | ghṛtava̭tī-maddhvaryo srucamā-'sya̭sva | devāyuvaṃ̭-vi~śvavā̭rām | īḍā̭mahai devāgṃ īḍenyāṋ |
namasyāma̭ namasyāṋ | yajā̭ma yajñiyāṋ || 7 ||
(agnir-hotā nava̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - prayājāḥ
samidho̭ agna ājya̭sya viyantu | tanūnapā̭dagna ājya̭sya vetu | iḍo a̭gna ājya̭sya viyantu | barhira̭gna ājya̭sya vetu | svāhā-'gnim | svāhā somam | svāhā-'gnim | svāhā prajāpa̭tim |
svāhā-'gnīṣomau | svāhendrāgnī | svāhendram |
svāhā̭ mahendram | svāhā̭ devāgṃ ājyapān | svāhā-'gnigṃ hotrājjṷṣāṇāḥ |
agna ājya̭sya viyantu || 8 ||
(indrāgnī pañca̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - ajyabhāgayoḥ puronuvākye
agni-rvṛtrāṇi̭ jaṅghanat | draviṇasyu-rvi̭panyayā |
sami̭ddha-śśukra āhṷtaḥ | juṣāṇo agnirājya̭sya vetu | tvagṃ so̭māsi satpa̭tiḥ | tvagṃ rājota vṛ̭trahā |
tva-mbhadro a̭si kratuḥ̭ | juṣāṇa-ssoma ājya̭sya haviṣo̭ vetu | agniḥ pratnena janma̭nā | śumbhā̭nastanuvagg svām |
kavi-rviprḙṇa vāvṛdhe | juṣāṇo agnirājya̭sya vetu |
soma̭ gīrbhiṣṭvā̭ vayam | vardhayā̭mo vacovidaḥ̭ | sumṛḍīko na āvi̭śa |
juṣāṇa-ssoma ājya̭sya haviṣo̭ vetu || 9 ||
(svāgṃ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - haviṣāṃ-yā~jyānuvākyāḥ
agni-rmūrdhā divaḥ kakut | patiḥ̭ pṛthivyā ayam |
apāgṃ retāgṃ̭si jinvati | bhuvo̭ yajñasya raja̭saśca netā | yatrā̭ niyudbhi-ssaca̭se śivābhiḥ̭ | divi mūrdhāna̭-ndadhiṣe suvarṣām |
jihvāma̭gne cakṛṣe havyavāham | prajā̭pate na tvadetānyanyaḥ | viśvā̭ jātāni pari tā ba̭bhūva |
yat-kā̭māste juhumastanno̭ astu || 10 ||
vayagg syā̭ma pata̭yo rayīṇām | sa vḙda putraḥ pitaragṃ sa mātaram | sa sūnurbhṷvathsa bhṷvatpuna̭rmaghaḥ | sa dyāmaurṇo̭dantari̭kṣagṃ sa suvaḥ̭ | sa viśvā bhuvo̭ abhavathsa ā-'bha̭vat | agnī̭ṣomā savḙdasā | sahṷ̄tī vanata-ṅgiraḥ̭ | sa-ndḙvatrā ba̭bhūvathuḥ | yuvametāni̭ divi ro̭canāni̭ |
agniśca̭ soma sakra̭tū adhattam || 11 ||
yuvagṃ sindhūgṃ̭ rabhiśa̭ste-ravadyāt | agnī̭ṣomā-vamṷñcata-ṅgṛbhītān |
indrāgnī rocanā divaḥ | pari vājḙṣu bhūṣathaḥ |
tadvā-ñceti pravīryam | śnatha̭dvṛtramuta sa̭noti vājam | indrā yo agnī sahṷrī saparyāt |
irajyantā̭ vasavya̭sya bhūreḥ | saha̭stamā saha̭sā vājayantā | endra̭ sānasigṃ rayim || 12 ||
sajitvā̭nagṃ sadāsaham | varṣi̭ṣṭhamūtayḙ bhara | prasa̭sāhiṣe puruhūta śatrūṋ | jyeṣṭha̭ste śuṣma̭ iha rātira̭stu | indrābha̭ra dakṣi̭ṇenā vasṷ̄ni | pati-ssindhṷ̄nāmasi revatī̭nām | mahāgṃ indro ya oja̭sā | parjanyo̭ vṛṣṭimāgṃ i̭va |
stomairvathsasya̭ vāvṛdhe |
mahā indro̭gṃ nṛvadāca̭rṣaṇiprāḥ || 13 ||
uta dvibarhā̭ amina-ssaho̭bhiḥ | asmadriya̭gvāvṛdhe vīryā̭ya |
uruḥ pṛthu-ssukṛ̭taḥ kartṛbhi̭rbhūt |
piprīhi devāgṃ ṷśato ya̭viṣṭha |
vidvāgṃ ṛtūgṃr-ṛ̭tupate yajeha |
ye daivyā̭ ṛtvijastebhi̭ragne |
tvagṃ hotṝ̭ṇāmasyāya̭jiṣṭhaḥ ||
agnigg svi̭ṣṭakṛtam | ayā̭ḍagniragneḥ priyā dhāmā̭ni | ayāṭthsoma̭sya priyā dhāmā̭ni || 14 ||
ayā̭ḍagneḥ priyā dhāmā̭ni | ayāṭprajāpa̭teḥ priyā dhāmā̭ni | ayā̭ḍagnīṣoma̭yoḥ priyā dhāmā̭ni | ayā̭ḍindrāgniyoḥ priyā dhāmā̭ni |
ayāḍindra̭sya priyā dhāmā̭ni | ayāṇmahendrasya̭ priyā dhāmā̭ni | ayāḍdevānā̭-mājyapānā-mpriyā dhāmā̭ni | yakṣa̭dagner-hotuḥ̭ priyā dhāmā̭ni | yakṣathsva-mma̭himānam | āya̭jatāmejyā iṣaḥ̭ | kṛṇotu so a̭ddhvarā jātavḙdāḥ | juṣatāgṃ̭ haviḥ | agne yadadya viśo a̭ddhvarasya hotaḥ |
pāva̭ka śoce veṣṭvagṃ hi yajvā | ṛtā ya̭jāsi mahinā vi yadbhūḥ |
havyā va̭ha yaviṣṭha yā tḙ adya || 15 ||
(astva - dhattagṃ - rayiṃ - ca̭rṣaṇiprāḥ - soma̭sya priyā dhāmā - nīṣa-ṣṣaṭca̭) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - iḍopāhvānām
upa̭hūtagṃ rathantaragṃ saha pṛ̭thivyā |
upa̭ mā rathantaragṃ saha pṛ̭thivyā hva̭yatām |
upa̭hūtaṃ-vā~madevyagṃ sahāntari̭kṣeṇa |
upa̭ mā vāmadevyagṃ sahāntari̭kṣeṇa hvayatām |
upa̭ hūta-mbṛhathsaha divā | upa̭ mā bṛhathsaha divā hva̭yatām | upa̭hūtā-ssapta hotrāḥ |
upa̭ mā sapta hotrā hvayantām | upa̭hūtā dhenu-ssaharṣa̭bhā | upa̭ mā dhenu-ssaharṣa̭bhā hvayatām || 16 ||
upa̭hūto bhakṣa-ssakhā | upa̭ mā bhakṣa-ssakhā hvayatām | upa̭hūtā~(4) ho | iḍopa̭hūtā | upa̭hūteḍā | upo̭ asmāgṃ iḍā hvayatām | iḍopa̭hūtā | upa̭hūteḍā | mānavī ghṛtapa̭dī maitrāvaruṇī |
brahma̭ devakṛ̭tamupa̭hūtam || 17 ||
daivyā̭ addhvaryava upa̭hūtāḥ | upa̭hūtā manuṣyāḥ | ya imaṃ-ya~jñamavāṋ | ye yajñapa̭tiṃ-va~rdhāṋ | upa̭hūte dyāvā̭pṛthivī |
pūrvaje ṛtāva̭rī | devī devapṷtre | upa̭hūto-'yaṃ-ya~ja̭mānaḥ | utta̭rasyā-ndevayajyāyā-mupa̭hūtaḥ | bhūya̭si haviṣkara̭ṇa upa̭hūtaḥ |
divye dhāmannupa̭hūtaḥ |
ida-mmḙ devā havirjṷṣantāmiti tasminnupa̭hūtaḥ |
viśva̭masya priyamupa̭hūtam |
viśva̭sya priyasyopa̭hūtasyopa̭hūtaḥ || 18 ||
(saharṣa̭bhā hvayatā - mupa̭hūtagṃ - haviṣkara̭ṇa upa̭hūtaścatvāri̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - anūyājāḥ
deva-mbarhiḥ | vasuvanḙ vasudheya̭sya vetu | devo narāśagṃ saḥ̭ | vasuvanḙ vasudheya̭sya vetu | devo agni-ssvi̭ṣṭakṛt | sudravi̭ṇā mandraḥ kaviḥ | satyama̭nmā-''yajī hotā | hotṷr-hoturāya̭jīyān | agne yān-devānayāṭ | yāgṃ api̭preḥ | ye tḙ hotre ama̭thsata | tāgṃ sa̭sanuṣīgṃ hotrā-ndeva-ṅgamām | divi deveṣṷ yajñamera̭yemam | sviṣṭakṛccāgne hotā-'bhūḥ |
vasuvanḙ vasudheya̭sya namovāke vīhi̭ || 19 ||
(api̭preḥ pañca̭ ca) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - sūktāvākaḥ
ida-ndyā̭vāpṛthivī bhadrama̭bhūt |
ārdhma̭ sūktavākam | uta na̭movākam |
ṛddhyāsma̭ sūktocya̭magne | tvagṃ sūktavāga̭si |
upa̭śrito divaḥ pṛ̭thivyoḥ | oma̭nvatī te-'smin. yajñe ya̭jamāna dyāvā̭pṛthivī stām |
śagaṃye jīradā̭nū | atra̭snū apra̭vede |
uruga̭vyūtī abhaya-ṅkṛtau || 20 ||
vṛṣṭidyā̭vā rītyā̭pā | śambhuvaṷ mayobhuvau |
ūrja̭svatī ca paya̭svatī ca | sūpacaraṇā ca̭ svadhicaraṇā ca̭ | tayo̭rāvidi̭ ||
agniridagṃ havira̭juṣata | avī̭vṛdhata maho jyāyo̭-'kṛta | soma̭ idagṃ havira̭juṣata | avī̭vṛdhata maho jyāyo̭-'kṛta |
agniridagṃ havira̭juṣata || 21 ||
avī̭vṛdhata maho jyāyo̭-'kṛta | prajāpa̭tiridagṃ havira̭juṣata | avī̭vṛdhata maho jyāyo̭-'kṛta | agnīṣomā̭vidagṃ havira̭juṣetām |
avī̭vṛdhetā-mmaho jyāyo-'krātām |
indrāgnī idagṃ havira̭juṣetām |
avī̭vṛdhetā-mmaho jyāyo-'krātām | indra̭ idagṃ havira̭juṣata | avī̭vṛdhata maho jyāyo̭-'kṛta | mahendra idagṃ havira̭juṣata || 22 ||
avī̭vṛdhata maho jyāyo̭-'kṛta | devā ājyapā ājya̭majuṣanta | avī̭vṛdhanta maho jyāyo-'krata | agnirhotreṇedagṃ havira̭juṣata |
avī̭vṛdhata maho jyāyo̭-'kṛta |
asyāmṛdha-ddhotrā̭yā-ndevaṅgamāyām |
āśāste-'yaṃ-ya~ja̭māno-'sau ||
āyurāśāste | suprajāstva-māśāste |
sajātavanasyā-māśāste || 23 ||
utta̭rā-ndevayajyā-māśāste | bhūyo̭ haviṣkara̭ṇa-māśāste | divya-ndhāmāśāste | viśva̭-mpriyamāśāste | yadanena̭ haviṣā ''śāste | tada̭śyāt-tadṛ̭ddhyāt | tada̭smai devā rā̭santām | tadagni-rdevo devebhyo vana̭te | vayamagne-rmānṷṣāḥ | iṣṭa-ñca̭ vīta-ñca̭ | ubhe ca̭ no dyāvā̭pṛthivī agṃha̭saspātām |
iha gati̭-rvāmasyeda-ñca̭ | namo̭ devebhyaḥ̭ || 24 ||
(abhayaṅkṛtā̭vakṛ - tāgniridagṃ havira̭juṣata - mahendra idagṃ havira̭juṣata - sajātavanasyāmāśāste - vīta-ñca trīṇi̭ ca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - śaṃyu~vākaḥ
tacchaṃ-yo~rā vṛ̭ṇīmahe | gātuṃ-ya~jñāya̭ | gātuṃ-ya~jñapa̭taye | daivī svastira̭stu naḥ | svasti-rmānṷṣebhyaḥ | ūrdhva-ñji̭gātu bheṣajam |
śa-nno̭ astu dvipade | śa-ñcatṷṣpade || 25 ||
(tacchaṃ-yo~raṣṭau) (a. 11)
anuvākaṃ 12 - patnīsaṃyā~jānāṃ-yā~jyānuvākyāḥ
ā pyā̭yasva samḙtu te viśvataḥ̭ soma vṛṣṇi̭yam | bhavā vāja̭sya saṅgathe || sa-nte payāgṃ ̭si samṷ yantu vājā-ssaṃ-vṛ~ṣṇi̭yā-nyabhimātiṣāhaḥ̭ | āpyāya̭māno amṛtā̭ya soma divi śravāg̭syuttamāni̭ dhiṣva || ||
iha tvaṣṭā̭ramagriyaṃ-vi~śvarṷ̄pamupa̭ hvaye | asmāka̭mastu keva̭laḥ || tanna̭sturīpamadha̭ poṣayitnu deva̭ tvaṣṭarvi ra̭rāṇa-ssya̭sva | yato̭ vīraḥ ka̭rmaṇyaḥ̭ sudakṣo̭ yuktagrā̭vā jāya̭te devakā̭maḥ || ||
devānā-mpatnī̭ruśatīra̭vantu naḥ | prāva̭ntu nastujaye vāja̭sātaye | yāḥ pārthi̭vāso yā apāmapi̭ vrate | tā no̭ devī-ssuhavā-śśarma̭ yacchata || uta gnā vi̭yantu devapa̭tnīḥ | indrāṇya̭gnāyyaśvinī rāṭ | ā roda̭sī varuṇānī śṛ̭ṇotu |
viyantṷ devīrya ṛturjanī̭nām || 26 ||
agnir-hotā̭ gṛhapa̭ti-ssa rājā | viśvā̭ veda jani̭mā jātavḙdāḥ | devānā̭muta yo martyā̭nām | yaji̭ṣṭha-ssa praya̭jatāmṛtāvā ||
vayamṷ tvā gṛhapate janā̭nām | agne aka̭rma samidhā̭ bṛhantam | asthūriṇo gārha̭patyāni santu | tigmena̭ nasteja̭sā sagṃśi̭śādhi || 27 ||
(janī̭nā - +maṣṭau ca̭) (a. 12)
anuvākaṃ 13 - patnīsaṃyā~je somāhvānam
upa̭hūtagṃ rathantaragṃ saha pṛ̭thivyā |
upa̭ mā rathantaragṃ saha pṛ̭thivyā hva̭yatām |
upa̭hūtaṃ-vā~madevyagṃ sahāntari̭kṣeṇa |
upa̭ mā vāmadevyagṃ sahāntari̭kṣeṇa hvayatām | upa̭hūta-mbṛhathsaha divā | upa̭ mā bṛhathsaha divā hva̭yatām | upa̭hūtā-ssapta hotrāḥ |
upa̭ mā sapta hotrā hvayantām | upa̭hūtā dhenu-ssaharṣa̭bhā | upa̭ mā dhenu-ssaharṣa̭bhā hvayatām || 28 ||
upa̭hūto bhakṣa-ssakhā | upa̭ mā bhakṣa-ssakhā hvayatām | upa̭hūtā~(4) ho | iḍopa̭hūtā | upa̭hūteḍā | upo̭ asmāgṃ iḍā hvayatām | iḍopa̭hūtā | upa̭hūteḍā | mānavī ghṛtapa̭dī maitrāvaruṇī |
brahma̭ devakṛ̭tamupa̭hūtam || 29 ||
daivyā̭ addhvaryava upa̭hūtāḥ | upa̭hūtā manuṣyāḥ | ya imaṃ-ya~jñamavāṋ | ye yajñapa̭tnīṃ-va~rdhāṋ | upa̭hūte dyāvā̭pṛthivī | pūrvaje ṛtāva̭rī | devī devapṷtre | upa̭hūteyaṃ-ya~ja̭mānā | indrāṇīvā̭vidhavā | adi̭tiriva suputrā | utta̭rasyā-ndevayajyāyā-mupa̭hūtā |
bhūya̭si haviṣkara̭ṇa upa̭hūtā | divye dhāmannupa̭hūtā | ida-mmḙ devā havi-rjṷṣantāmiti tasmi-nnupa̭hūtā | viśva̭masyāḥ priyamupa̭hūtam |
viśva̭sya priyasyopa̭hūtasyopa̭hūtā || 30 ||
(saharṣa̭bhā hvayatā - mupa̭hūtagṃ - suputrā ṣaṭca̭) (a. 13)
(satyaṃ - pravo - 'gnḙ mahā - nagnir-hotā̭ - samidho - 'gni-rvṛtrāṇya - gni-rmūrdho - pa̭hūtaṃ - deva-mbarhi - rida-ndyā̭vāpṛthivī -tacchaṃyo~- rā pyā̭yasvo - pa̭hūta-ntrayo̭daśa)
(satyaṃ - ~vayagg syā̭ma - vṛṣṭidyā̭vā trigṃśat)
(satya-mupa̭hūtā)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake pañcama prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Explore More