Lord Prajapati

3.5 - ଇଷ୍ଟିହୌତ୍ରମ୍ - କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ସତ୍ଯଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ

(Ishtihautram in Odia)

From Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana

Ishtihautram is a profound section originating from the third ashtaka, fifth prapathaka of the Taittiriya Brahmana of the Krishna Yajurveda. It serves as a liturgical guide for the hota priest during Vedic sacrifices. By invoking the essence of Satyam (Truth), Ritam (Cosmic Order), and Amritam (Immortality), the devotee seeks to align their consciousness with the primordial creative power of Prajapati. Chanting these mantras is believed to bestow inner strength, remove obstacles, and provide spiritual protection, effectively acting as a vajra or weapon to overcome internal and external negativity while fostering harmony with the cosmic law.

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀଯାଷ୍ଟକେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଇଷ୍ଟିହୌତ୍ରମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ହୋତୁର୍ଜପଃ ପୁରସ୍ତା-ଥ୍ସାମିଧେନୀନାମ୍
ସତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରପଦ୍ଯେ । ଋତ-ମ୍ପ୍ରପଦ୍ଯେ ।
ଅମୃତ-ମ୍ପ୍ରପଦ୍ଯେ ।
ପ୍ରଜାପତେଃ ପ୍ରିଯା-ନ୍ତନୁଵମନାର୍ତା-ମ୍ପ୍ରପଦ୍ଯେ ।
ଇଦମହ-ମ୍ପଞ୍ଚଦଶେନ ଵଜ୍ରେଣ ।
ଦ୍ଵିଷନ୍ତ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମଵକ୍ରାମାମି ।
ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି । ଯ-ଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମଃ ।
ଭୂର୍ଭୁଵ-ସ୍ସୁଵଃ । ହିମ୍ ॥ 1 ॥
(ସତ୍ଯ-ନ୍ଦଶ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ସାମିଧେନୀମ୍ରନ୍ଵାହ
ପ୍ର ଵୋ ଵାଜା ଅଭିଦ୍ଯଵଃ । ହଵିଷ୍ମନ୍ତୋ ଘୃତାଚ୍ଯା ।
ଦେଵାଞ୍ଜିଗାତି ସୁମ୍ନଯୁଃ ॥ ଅଗ୍ନ ଆଯାହି ଵୀତଯେ । ଗୃଣାନୋ ହଵ୍ଯଦାତଯେ । ନି ହୋତା ସଥ୍ସି ବରଃଇଷି ॥ ତ-ନ୍ତ୍ଵା ସମିଦ୍ଭିରଙ୍ଗିରଃ । ଘୃତେନ ଵର୍ଧଯାମସି । ବୃହଚ୍ଛୋଚା ଯଵିଷ୍ଠ୍ଯ ॥ ସ ନଃ ପୃଥୁ ଶ୍ରଵାଯ୍ଯମ୍ ॥ 2 ॥
ଅଚ୍ଛା ଦେଵ ଵିଵାସସି । ବୃହଦଗ୍ନେ ସୁଵୀର୍ଯମ୍ ॥
ଈଡେନ୍ଯୋ ନମସ୍ଯସ୍ତିରଃ । ତମାଗ୍ଂସି ଦର୍ଶତଃ । ସମଗ୍ନିରିଦ୍ଧ୍ଯତେ ଵୃଷା ॥ ଵୃଷୋ ଅଗ୍ନି-ସ୍ସମିଦ୍ଧ୍ଯତେ । ଅଶ୍ଵୋ ନ ଦେଵଵାହନଃ ।
ତଗ୍ଂ ହଵିଷ୍ମନ୍ତ ଈଡତେ ॥ ଵୃଷଣ-ନ୍ତ୍ଵା ଵଯଂ-ଵୃଁଷନ୍ନ୍ । ଵୃଷାଣ-ସ୍ସମିଧୀମହି ॥ 3 ॥
ଅଗ୍ନେ ଦୀଦ୍ଯତ-ମ୍ବୃହତ୍ ॥ ଅଗ୍ନି-ନ୍ଦୂତଂ-ଵୃଁଣୀମହେ ।
ହୋତାରଂ-ଵିଁଶ୍ଵଵେଦସମ୍ । ଅସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସୁକ୍ରତୁମ୍ ॥ ସମିଦ୍ଧ୍ଯମାନୋ ଅଦ୍ଧ୍ଵରେ । ଅଗ୍ନିଃ ପାଵକ ଈଡ୍ଯଃ । ଶୋଚିଷ୍କେଶସ୍ତମୀମହେ ॥ ସମିଦ୍ଧୋ ଅଗ୍ନ ଆହୁତ । ଦେଵାନ୍. ଯକ୍ଷି ସ୍ଵଦ୍ଧ୍ଵର । ତ୍ଵଗ୍ଂ ହି ହଵ୍ଯଵାଡସି ॥
ଆଜୁହୋତ ଦୁଵସ୍ଯତ । ଅଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରଯତ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵରେ ।
ଵୃଣୀଦ୍ଧ୍ଵଗ୍ଂ ହଵ୍ଯଵାହନମ୍ ॥
ତ୍ଵଂ-ଵଁରୁଣ ଉତ ମିତ୍ରୋ ଅଗ୍ନେ । ତ୍ଵାଂ-ଵଁର୍ଧନ୍ତି ମତିଭିର୍ଵସିଷ୍ଠାଃ । ତ୍ଵେ ଵସୁ ସୁଷଣନାନି ସନ୍ତୁ । ଯୂଯ-ମ୍ପାତ ସ୍ଵସ୍ତିଭି-ସ୍ସଦା ନଃ ॥ 4 ॥
(ଶ୍ରଵାଯ୍ଯ - ମିଧୀମ - ହ୍ଯସି ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ପ୍ରରମୁକ୍ତ୍ଵା ନିଵିଦୋ-ଽନୂଚ୍ଯ ଦେଵତା ଆଵାହଯତି
ଅଗ୍ନେ ମହାଗ୍ଂ ଅସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାରତ । ଅସାଵସୌ ॥
ଦେଵେଦ୍ଧୋ ମନ୍ଵିଦ୍ଧଃ । ଋଷିଷ୍ଟୁତୋ ଵିପ୍ରାନୁମଦିତଃ । କଵିଶସ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମସଗ୍ଂଶିତୋ ଘୃତାହଵନଃ ।
ପ୍ରଣୀ-ର୍ଯଜ୍ଞାନାମ୍ । ରଥୀରଦ୍ଧ୍ଵରାଣାମ୍ ।
ଅତୂର୍ତୋ ହୋତା । ତୂର୍ଣିର୍ହଵ୍ଯଵାଟ୍ ।
ଆସ୍ପାତ୍ର-ଞ୍ଜୁହୂ-ର୍ଦେଵାନାମ୍ ॥ 5 ॥
ଚମସୋ ଦେଵପାନଃ । ଅରାଗ୍ଂ ଇଵାଗ୍ନେ ନେମିର୍ଦେଵାଗ୍ସ୍ତ୍ଵ-ମ୍ପରିଭୂରସି । ଆଵହ ଦେଵାନ୍. ଯଜମାନାଯ ॥ ଅଗ୍ନିମଗ୍ନ ଆଵହ । ସୋମମାଵହ ।
ଅଗ୍ନିମାଵହ । ପ୍ରଜାପତିମାଵହ । ଅଗ୍ନୀଷୋମାଵାଵହ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଆଵହ । ଇନ୍ଦ୍ରମାଵହ । ମହେନ୍ଦ୍ରମାଵହ । ଦେଵାଗ୍ଂ ଆଜ୍ଯପାଗ୍ଂ ଆଵହ ।
ଅଗ୍ନିଗ୍ଂ ହୋତ୍ରାଯାଵହ । ସ୍ଵ-ମ୍ମହିମାନମାଵହ । ଆ ଚାଗ୍ନେ ଦେଵାନ୍. ଵହ । ସୁଯଜା ଚ ଯଜ ଜାତଵେଦଃ ॥ 6 ॥
(ଦେଵାନା-ମିନ୍ଦ୍ରମାଵହ ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ସ୍ରୁଚାଵାଦାପଯତି
ଅଗ୍ନିର୍-ହୋତା ଵେତ୍ଵଗ୍ନିଃ । ହୋତ୍ରଂ-ଵେଁତ୍ତୁ ପ୍ରାଵିତ୍ରମ୍ । ସ୍ମୋ ଵଯମ୍ । ସାଧୁ ତେ ଯଜମାନ ଦେଵତା । ଘୃତଵତୀ-ମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୋ ସ୍ରୁଚମା-ଽସ୍ଯସ୍ଵ । ଦେଵାଯୁଵଂ-ଵିଁଶ୍ଵଵାରାମ୍ । ଈଡାମହୈ ଦେଵାଗ୍ଂ ଈଡେନ୍ଯାନ୍ ।
ନମସ୍ଯାମ ନମସ୍ଯାନ୍ । ଯଜାମ ଯଜ୍ଞିଯାନ୍ ॥ 7 ॥
(ଅଗ୍ନିର୍-ହୋତା ନଵ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ପ୍ରଯାଜାଃ
ସମିଧୋ ଅଗ୍ନ ଆଜ୍ଯସ୍ଯ ଵିଯନ୍ତୁ । ତନୂନପାଦଗ୍ନ ଆଜ୍ଯସ୍ଯ ଵେତୁ । ଇଡୋ ଅଗ୍ନ ଆଜ୍ଯସ୍ଯ ଵିଯନ୍ତୁ । ବର୍ହିରଗ୍ନ ଆଜ୍ଯସ୍ଯ ଵେତୁ । ସ୍ଵାହା-ଽଗ୍ନିମ୍ । ସ୍ଵାହା ସୋମମ୍ । ସ୍ଵାହା-ଽଗ୍ନିମ୍ । ସ୍ଵାହା ପ୍ରଜାପତିମ୍ ।
ସ୍ଵାହା-ଽଗ୍ନୀଷୋମୌ । ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ । ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରମ୍ ।
ସ୍ଵାହା ମହେନ୍ଦ୍ରମ୍ । ସ୍ଵାହା ଦେଵାଗ୍ଂ ଆଜ୍ଯପାନ୍ । ସ୍ଵାହା-ଽଗ୍ନିଗ୍ଂ ହୋତ୍ରାଜ୍ଜୁଷାଣାଃ ।
ଅଗ୍ନ ଆଜ୍ଯସ୍ଯ ଵିଯନ୍ତୁ ॥ 8 ॥
(ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଅଜ୍ଯଭାଗଯୋଃ ପୁରୋନୁଵାକ୍ଯେ
ଅଗ୍ନି-ର୍ଵୃତ୍ରାଣି ଜଙ୍ଘନତ୍ । ଦ୍ରଵିଣସ୍ଯୁ-ର୍ଵିପନ୍ଯଯା ।
ସମିଦ୍ଧ-ଶ୍ଶୁକ୍ର ଆହୁତଃ । ଜୁଷାଣୋ ଅଗ୍ନିରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଵେତୁ । ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମାସି ସତ୍ପତିଃ । ତ୍ଵଗ୍ଂ ରାଜୋତ ଵୃତ୍ରହା ।
ତ୍ଵ-ମ୍ଭଦ୍ରୋ ଅସି କ୍ରତୁଃ । ଜୁଷାଣ-ସ୍ସୋମ ଆଜ୍ଯସ୍ଯ ହଵିଷୋ ଵେତୁ । ଅଗ୍ନିଃ ପ୍ରତ୍ନେନ ଜନ୍ମନା । ଶୁମ୍ଭାନସ୍ତନୁଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାମ୍ ।
କଵି-ର୍ଵିପ୍ରେଣ ଵାଵୃଧେ । ଜୁଷାଣୋ ଅଗ୍ନିରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଵେତୁ ।
ସୋମ ଗୀର୍ଭିଷ୍ଟ୍ଵା ଵଯମ୍ । ଵର୍ଧଯାମୋ ଵଚୋଵିଦଃ । ସୁମୃଡୀକୋ ନ ଆଵିଶ ।
ଜୁଷାଣ-ସ୍ସୋମ ଆଜ୍ଯସ୍ଯ ହଵିଷୋ ଵେତୁ ॥ 9 ॥
(ସ୍ଵାଗ୍ଂ ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ହଵିଷାଂ-ଯାଁଜ୍ଯାନୁଵାକ୍ଯାଃ
ଅଗ୍ନି-ର୍ମୂର୍ଧା ଦିଵଃ କକୁତ୍ । ପତିଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଅଯମ୍ ।
ଅପାଗ୍ଂ ରେତାଗ୍ଂସି ଜିନ୍ଵତି । ଭୁଵୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ରଜସଶ୍ଚ ନେତା । ଯତ୍ରା ନିଯୁଦ୍ଭି-ସ୍ସଚସେ ଶିଵାଭିଃ । ଦିଵି ମୂର୍ଧାନ-ନ୍ଦଧିଷେ ସୁଵର୍ଷାମ୍ ।
ଜିହ୍ଵାମଗ୍ନେ ଚକୃଷେ ହଵ୍ଯଵାହମ୍ । ପ୍ରଜାପତେ ନ ତ୍ଵଦେତାନ୍ଯନ୍ଯଃ । ଵିଶ୍ଵା ଜାତାନି ପରି ତା ବଭୂଵ ।
ଯତ୍-କାମାସ୍ତେ ଜୁହୁମସ୍ତନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ ॥ 10 ॥
ଵଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାମ ପତଯୋ ରଯୀଣାମ୍ । ସ ଵେଦ ପୁତ୍ରଃ ପିତରଗ୍ଂ ସ ମାତରମ୍ । ସ ସୂନୁର୍ଭୁଵଥ୍ସ ଭୁଵତ୍ପୁନର୍ମଘଃ । ସ ଦ୍ଯାମୌର୍ଣୋଦନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ସ ସୁଵଃ । ସ ଵିଶ୍ଵା ଭୁଵୋ ଅଭଵଥ୍ସ ଆ-ଽଭଵତ୍ । ଅଗ୍ନୀଷୋମା ସଵେଦସା । ସହୂତୀ ଵନତ-ଙ୍ଗିରଃ । ସ-ନ୍ଦେଵତ୍ରା ବଭୂଵଥୁଃ । ଯୁଵମେତାନି ଦିଵି ରୋଚନାନି ।
ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ସୋମ ସକ୍ରତୂ ଅଧତ୍ତମ୍ ॥ 11 ॥
ଯୁଵଗ୍ଂ ସିନ୍ଧୂଗ୍ଂ ରଭିଶସ୍ତେ-ରଵଦ୍ଯାତ୍ । ଅଗ୍ନୀଷୋମା-ଵମୁଞ୍ଚତ-ଙ୍ଗୃଭୀତାନ୍ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ରୋଚନା ଦିଵଃ । ପରି ଵାଜେଷୁ ଭୂଷଥଃ ।
ତଦ୍ଵା-ଞ୍ଚେତି ପ୍ରଵୀର୍ଯମ୍ । ଶ୍ନଥଦ୍ଵୃତ୍ରମୁତ ସନୋତି ଵାଜମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରା ଯୋ ଅଗ୍ନୀ ସହୁରୀ ସପର୍ଯାତ୍ ।
ଇରଜ୍ଯନ୍ତା ଵସଵ୍ଯସ୍ଯ ଭୂରେଃ । ସହସ୍ତମା ସହସା ଵାଜଯନ୍ତା । ଏନ୍ଦ୍ର ସାନସିଗ୍ଂ ରଯିମ୍ ॥ 12 ॥
ସଜିତ୍ଵାନଗ୍ଂ ସଦାସହମ୍ । ଵର୍ଷିଷ୍ଠମୂତଯେ ଭର । ପ୍ରସସାହିଷେ ପୁରୁହୂତ ଶତ୍ରୂନ୍ । ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତେ ଶୁଷ୍ମ ଇହ ରାତିରସ୍ତୁ । ଇନ୍ଦ୍ରାଭର ଦକ୍ଷିଣେନା ଵସୂନି । ପତି-ସ୍ସିନ୍ଧୂନାମସି ରେଵତୀନାମ୍ । ମହାଗ୍ଂ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଯ ଓଜସା । ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵୃଷ୍ଟିମାଗ୍ଂ ଇଵ ।
ସ୍ତୋମୈର୍ଵଥ୍ସସ୍ଯ ଵାଵୃଧେ ।
ମହା ଇନ୍ଦ୍ରୋଗ୍ଂ ନୃଵଦାଚର୍ଷଣିପ୍ରାଃ ॥ 13 ॥
ଉତ ଦ୍ଵିବର୍ହା ଅମିନ-ସ୍ସହୋଭିଃ । ଅସ୍ମଦ୍ରିଯଗ୍ଵାଵୃଧେ ଵୀର୍ଯାଯ ।
ଉରୁଃ ପୃଥୁ-ସ୍ସୁକୃତଃ କର୍ତୃଭିର୍ଭୂତ୍ ।
ପିପ୍ରୀହି ଦେଵାଗ୍ଂ ଉଶତୋ ଯଵିଷ୍ଠ ।
ଵିଦ୍ଵାଗ୍ଂ ଋତୂଗ୍ଂର୍-ଋତୁପତେ ଯଜେହ ।
ଯେ ଦୈଵ୍ଯା ଋତ୍ଵିଜସ୍ତେଭିରଗ୍ନେ ।
ତ୍ଵଗ୍ଂ ହୋତୄଣାମସ୍ଯାଯଜିଷ୍ଠଃ ॥
ଅଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵିଷ୍ଟକୃତମ୍ । ଅଯାଡଗ୍ନିରଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯା ଧାମାନି । ଅଯାଟ୍ଥ୍ସୋମସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ଧାମାନି ॥ 14 ॥
ଅଯାଡଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯା ଧାମାନି । ଅଯାଟ୍ପ୍ରଜାପତେଃ ପ୍ରିଯା ଧାମାନି । ଅଯାଡଗ୍ନୀଷୋମଯୋଃ ପ୍ରିଯା ଧାମାନି । ଅଯାଡିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଯୋଃ ପ୍ରିଯା ଧାମାନି ।
ଅଯାଡିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ଧାମାନି । ଅଯାଣ୍ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ଧାମାନି । ଅଯାଡ୍ଦେଵାନା-ମାଜ୍ଯପାନା-ମ୍ପ୍ରିଯା ଧାମାନି । ଯକ୍ଷଦଗ୍ନେର୍-ହୋତୁଃ ପ୍ରିଯା ଧାମାନି । ଯକ୍ଷଥ୍ସ୍ଵ-ମ୍ମହିମାନମ୍ । ଆଯଜତାମେଜ୍ଯା ଇଷଃ । କୃଣୋତୁ ସୋ ଅଦ୍ଧ୍ଵରା ଜାତଵେଦାଃ । ଜୁଷତାଗ୍ଂ ହଵିଃ । ଅଗ୍ନେ ଯଦଦ୍ଯ ଵିଶୋ ଅଦ୍ଧ୍ଵରସ୍ଯ ହୋତଃ ।
ପାଵକ ଶୋଚେ ଵେଷ୍ଟ୍ଵଗ୍ଂ ହି ଯଜ୍ଵା । ଋତା ଯଜାସି ମହିନା ଵି ଯଦ୍ଭୂଃ ।
ହଵ୍ଯା ଵହ ଯଵିଷ୍ଠ ଯା ତେ ଅଦ୍ଯ ॥ 15 ॥
(ଅସ୍ତ୍ଵ - ଧତ୍ତଗ୍ଂ - ରଯିଂ - ଚର୍ଷଣିପ୍ରାଃ - ସୋମସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ଧାମା - ନୀଷ-ଷ୍ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଇଡୋପାହ୍ଵାନାମ୍
ଉପହୂତଗ୍ଂ ରଥନ୍ତରଗ୍ଂ ସହ ପୃଥିଵ୍ଯା ।
ଉପ ମା ରଥନ୍ତରଗ୍ଂ ସହ ପୃଥିଵ୍ଯା ହ୍ଵଯତାମ୍ ।
ଉପହୂତଂ-ଵାଁମଦେଵ୍ଯଗ୍ଂ ସହାନ୍ତରିକ୍ଷେଣ ।
ଉପ ମା ଵାମଦେଵ୍ଯଗ୍ଂ ସହାନ୍ତରିକ୍ଷେଣ ହ୍ଵଯତାମ୍ ।
ଉପ ହୂତ-ମ୍ବୃହଥ୍ସହ ଦିଵା । ଉପ ମା ବୃହଥ୍ସହ ଦିଵା ହ୍ଵଯତାମ୍ । ଉପହୂତା-ସ୍ସପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ ।
ଉପ ମା ସପ୍ତ ହୋତ୍ରା ହ୍ଵଯନ୍ତାମ୍ । ଉପହୂତା ଧେନୁ-ସ୍ସହର୍ଷଭା । ଉପ ମା ଧେନୁ-ସ୍ସହର୍ଷଭା ହ୍ଵଯତାମ୍ ॥ 16 ॥
ଉପହୂତୋ ଭକ୍ଷ-ସ୍ସଖା । ଉପ ମା ଭକ୍ଷ-ସ୍ସଖା ହ୍ଵଯତାମ୍ । ଉପହୂତାଁ(4) ହୋ । ଇଡୋପହୂତା । ଉପହୂତେଡା । ଉପୋ ଅସ୍ମାଗ୍ଂ ଇଡା ହ୍ଵଯତାମ୍ । ଇଡୋପହୂତା । ଉପହୂତେଡା । ମାନଵୀ ଘୃତପଦୀ ମୈତ୍ରାଵରୁଣୀ ।
ବ୍ରହ୍ମ ଦେଵକୃତମୁପହୂତମ୍ ॥ 17 ॥
ଦୈଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯଵ ଉପହୂତାଃ । ଉପହୂତା ମନୁଷ୍ଯାଃ । ଯ ଇମଂ-ଯଁଜ୍ଞମଵାନ୍ । ଯେ ଯଜ୍ଞପତିଂ-ଵଁର୍ଧାନ୍ । ଉପହୂତେ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ।
ପୂର୍ଵଜେ ଋତାଵରୀ । ଦେଵୀ ଦେଵପୁତ୍ରେ । ଉପହୂତୋ-ଽଯଂ-ଯଁଜମାନଃ । ଉତ୍ତରସ୍ଯା-ନ୍ଦେଵଯଜ୍ଯାଯା-ମୁପହୂତଃ । ଭୂଯସି ହଵିଷ୍କରଣ ଉପହୂତଃ ।
ଦିଵ୍ଯେ ଧାମନ୍ନୁପହୂତଃ ।
ଇଦ-ମ୍ମେ ଦେଵା ହଵିର୍ଜୁଷନ୍ତାମିତି ତସ୍ମିନ୍ନୁପହୂତଃ ।
ଵିଶ୍ଵମସ୍ଯ ପ୍ରିଯମୁପହୂତମ୍ ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରିଯସ୍ଯୋପହୂତସ୍ଯୋପହୂତଃ ॥ 18 ॥
(ସହର୍ଷଭା ହ୍ଵଯତା - ମୁପହୂତଗ୍ଂ - ହଵିଷ୍କରଣ ଉପହୂତଶ୍ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଅନୂଯାଜାଃ
ଦେଵ-ମ୍ବର୍ହିଃ । ଵସୁଵନେ ଵସୁଧେଯସ୍ଯ ଵେତୁ । ଦେଵୋ ନରାଶଗ୍ଂ ସଃ । ଵସୁଵନେ ଵସୁଧେଯସ୍ଯ ଵେତୁ । ଦେଵୋ ଅଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵିଷ୍ଟକୃତ୍ । ସୁଦ୍ରଵିଣା ମନ୍ଦ୍ରଃ କଵିଃ । ସତ୍ଯମନ୍ମା-ଽଽଯଜୀ ହୋତା । ହୋତୁର୍-ହୋତୁରାଯଜୀଯାନ୍ । ଅଗ୍ନେ ଯାନ୍-ଦେଵାନଯାଟ୍ । ଯାଗ୍ଂ ଅପିପ୍ରେଃ । ଯେ ତେ ହୋତ୍ରେ ଅମଥ୍ସତ । ତାଗ୍ଂ ସସନୁଷୀଗ୍ଂ ହୋତ୍ରା-ନ୍ଦେଵ-ଙ୍ଗମାମ୍ । ଦିଵି ଦେଵେଷୁ ଯଜ୍ଞମେରଯେମମ୍ । ସ୍ଵିଷ୍ଟକୃଚ୍ଚାଗ୍ନେ ହୋତା-ଽଭୂଃ ।
ଵସୁଵନେ ଵସୁଧେଯସ୍ଯ ନମୋଵାକେ ଵୀହି ॥ 19 ॥
(ଅପିପ୍ରେଃ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ସୂକ୍ତାଵାକଃ
ଇଦ-ନ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଭଦ୍ରମଭୂତ୍ ।
ଆର୍ଧ୍ମ ସୂକ୍ତଵାକମ୍ । ଉତ ନମୋଵାକମ୍ ।
ଋଦ୍ଧ୍ଯାସ୍ମ ସୂକ୍ତୋଚ୍ଯମଗ୍ନେ । ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୂକ୍ତଵାଗସି ।
ଉପଶ୍ରିତୋ ଦିଵଃ ପୃଥିଵ୍ଯୋଃ । ଓମନ୍ଵତୀ ତେ-ଽସ୍ମିନ୍. ଯଜ୍ଞେ ଯଜମାନ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ସ୍ତାମ୍ ।
ଶଗଂଯେ ଜୀରଦାନୂ । ଅତ୍ରସ୍ନୂ ଅପ୍ରଵେଦେ ।
ଉରୁଗଵ୍ଯୂତୀ ଅଭଯ-ଙ୍କୃତୌ ॥ 20 ॥
ଵୃଷ୍ଟିଦ୍ଯାଵା ରୀତ୍ଯାପା । ଶମ୍ଭୁଵୌ ମଯୋଭୁଵୌ ।
ଊର୍ଜସ୍ଵତୀ ଚ ପଯସ୍ଵତୀ ଚ । ସୂପଚରଣା ଚ ସ୍ଵଧିଚରଣା ଚ । ତଯୋରାଵିଦି ॥
ଅଗ୍ନିରିଦଗ୍ଂ ହଵିରଜୁଷତ । ଅଵୀଵୃଧତ ମହୋ ଜ୍ଯାଯୋ-ଽକୃତ । ସୋମ ଇଦଗ୍ଂ ହଵିରଜୁଷତ । ଅଵୀଵୃଧତ ମହୋ ଜ୍ଯାଯୋ-ଽକୃତ ।
ଅଗ୍ନିରିଦଗ୍ଂ ହଵିରଜୁଷତ ॥ 21 ॥
ଅଵୀଵୃଧତ ମହୋ ଜ୍ଯାଯୋ-ଽକୃତ । ପ୍ରଜାପତିରିଦଗ୍ଂ ହଵିରଜୁଷତ । ଅଵୀଵୃଧତ ମହୋ ଜ୍ଯାଯୋ-ଽକୃତ । ଅଗ୍ନୀଷୋମାଵିଦଗ୍ଂ ହଵିରଜୁଷେତାମ୍ ।
ଅଵୀଵୃଧେତା-ମ୍ମହୋ ଜ୍ଯାଯୋ-ଽକ୍ରାତାମ୍ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଇଦଗ୍ଂ ହଵିରଜୁଷେତାମ୍ ।
ଅଵୀଵୃଧେତା-ମ୍ମହୋ ଜ୍ଯାଯୋ-ଽକ୍ରାତାମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର ଇଦଗ୍ଂ ହଵିରଜୁଷତ । ଅଵୀଵୃଧତ ମହୋ ଜ୍ଯାଯୋ-ଽକୃତ । ମହେନ୍ଦ୍ର ଇଦଗ୍ଂ ହଵିରଜୁଷତ ॥ 22 ॥
ଅଵୀଵୃଧତ ମହୋ ଜ୍ଯାଯୋ-ଽକୃତ । ଦେଵା ଆଜ୍ଯପା ଆଜ୍ଯମଜୁଷନ୍ତ । ଅଵୀଵୃଧନ୍ତ ମହୋ ଜ୍ଯାଯୋ-ଽକ୍ରତ । ଅଗ୍ନିର୍ହୋତ୍ରେଣେଦଗ୍ଂ ହଵିରଜୁଷତ ।
ଅଵୀଵୃଧତ ମହୋ ଜ୍ଯାଯୋ-ଽକୃତ ।
ଅସ୍ଯାମୃଧ-ଦ୍ଧୋତ୍ରାଯା-ନ୍ଦେଵଙ୍ଗମାଯାମ୍ ।
ଆଶାସ୍ତେ-ଽଯଂ-ଯଁଜମାନୋ-ଽସୌ ॥
ଆଯୁରାଶାସ୍ତେ । ସୁପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵ-ମାଶାସ୍ତେ ।
ସଜାତଵନସ୍ଯା-ମାଶାସ୍ତେ ॥ 23 ॥
ଉତ୍ତରା-ନ୍ଦେଵଯଜ୍ଯା-ମାଶାସ୍ତେ । ଭୂଯୋ ହଵିଷ୍କରଣ-ମାଶାସ୍ତେ । ଦିଵ୍ଯ-ନ୍ଧାମାଶାସ୍ତେ । ଵିଶ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରିଯମାଶାସ୍ତେ । ଯଦନେନ ହଵିଷା ଽଽଶାସ୍ତେ । ତଦଶ୍ଯାତ୍-ତଦୃଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ତଦସ୍ମୈ ଦେଵା ରାସନ୍ତାମ୍ । ତଦଗ୍ନି-ର୍ଦେଵୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵନତେ । ଵଯମଗ୍ନେ-ର୍ମାନୁଷାଃ । ଇଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ ଵୀତ-ଞ୍ଚ । ଉଭେ ଚ ନୋ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅଗ୍ଂହସସ୍ପାତାମ୍ ।
ଇହ ଗତି-ର୍ଵାମସ୍ଯେଦ-ଞ୍ଚ । ନମୋ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ॥ 24 ॥
(ଅଭଯଙ୍କୃତାଵକୃ - ତାଗ୍ନିରିଦଗ୍ଂ ହଵିରଜୁଷତ - ମହେନ୍ଦ୍ର ଇଦଗ୍ଂ ହଵିରଜୁଷତ - ସଜାତଵନସ୍ଯାମାଶାସ୍ତେ - ଵୀତ-ଞ୍ଚ ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11 - ଶଂଯୁଁଵାକଃ
ତଚ୍ଛଂ-ଯୋଁରା ଵୃଣୀମହେ । ଗାତୁଂ-ଯଁଜ୍ଞାଯ । ଗାତୁଂ-ଯଁଜ୍ଞପତଯେ । ଦୈଵୀ ସ୍ଵସ୍ତିରସ୍ତୁ ନଃ । ସ୍ଵସ୍ତି-ର୍ମାନୁଷେଭ୍ଯଃ । ଊର୍ଧ୍ଵ-ଞ୍ଜିଗାତୁ ଭେଷଜମ୍ ।
ଶ-ନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ ଦ୍ଵିପଦେ । ଶ-ଞ୍ଚତୁଷ୍ପଦେ ॥ 25 ॥
(ତଚ୍ଛଂ-ଯୋଁରଷ୍ଟୌ) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12 - ପତ୍ନୀସଂଯାଁଜାନାଂ-ଯାଁଜ୍ଯାନୁଵାକ୍ଯାଃ
ଆ ପ୍ଯାଯସ୍ଵ ସମେତୁ ତେ ଵିଶ୍ଵତଃ ସୋମ ଵୃଷ୍ଣିଯମ୍ । ଭଵା ଵାଜସ୍ଯ ସଙ୍ଗଥେ ॥ ସ-ନ୍ତେ ପଯାଗ୍ଂ ସି ସମୁ ଯନ୍ତୁ ଵାଜା-ସ୍ସଂ-ଵୃଁଷ୍ଣିଯା-ନ୍ଯଭିମାତିଷାହଃ । ଆପ୍ଯାଯମାନୋ ଅମୃତାଯ ସୋମ ଦିଵି ଶ୍ରଵାଗ୍ସ୍ଯୁତ୍ତମାନି ଧିଷ୍ଵ ॥ ॥
ଇହ ତ୍ଵଷ୍ଟାରମଗ୍ରିଯଂ-ଵିଁଶ୍ଵରୂପମୁପ ହ୍ଵଯେ । ଅସ୍ମାକମସ୍ତୁ କେଵଲଃ ॥ ତନ୍ନସ୍ତୁରୀପମଧ ପୋଷଯିତ୍ନୁ ଦେଵ ତ୍ଵଷ୍ଟର୍ଵି ରରାଣ-ସ୍ସ୍ଯସ୍ଵ । ଯତୋ ଵୀରଃ କର୍ମଣ୍ଯଃ ସୁଦକ୍ଷୋ ଯୁକ୍ତଗ୍ରାଵା ଜାଯତେ ଦେଵକାମଃ ॥ ॥
ଦେଵାନା-ମ୍ପତ୍ନୀରୁଶତୀରଵନ୍ତୁ ନଃ । ପ୍ରାଵନ୍ତୁ ନସ୍ତୁଜଯେ ଵାଜସାତଯେ । ଯାଃ ପାର୍ଥିଵାସୋ ଯା ଅପାମପି ଵ୍ରତେ । ତା ନୋ ଦେଵୀ-ସ୍ସୁହଵା-ଶ୍ଶର୍ମ ଯଚ୍ଛତ ॥ ଉତ ଗ୍ନା ଵିଯନ୍ତୁ ଦେଵପତ୍ନୀଃ । ଇନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଯଗ୍ନାଯ୍ଯଶ୍ଵିନୀ ରାଟ୍ । ଆ ରୋଦସୀ ଵରୁଣାନୀ ଶୃଣୋତୁ ।
ଵିଯନ୍ତୁ ଦେଵୀର୍ଯ ଋତୁର୍ଜନୀନାମ୍ ॥ 26 ॥
ଅଗ୍ନିର୍-ହୋତା ଗୃହପତି-ସ୍ସ ରାଜା । ଵିଶ୍ଵା ଵେଦ ଜନିମା ଜାତଵେଦାଃ । ଦେଵାନାମୁତ ଯୋ ମର୍ତ୍ଯାନାମ୍ । ଯଜିଷ୍ଠ-ସ୍ସ ପ୍ରଯଜତାମୃତାଵା ॥
ଵଯମୁ ତ୍ଵା ଗୃହପତେ ଜନାନାମ୍ । ଅଗ୍ନେ ଅକର୍ମ ସମିଧା ବୃହନ୍ତମ୍ । ଅସ୍ଥୂରିଣୋ ଗାର୍ହପତ୍ଯାନି ସନ୍ତୁ । ତିଗ୍ମେନ ନସ୍ତେଜସା ସଗ୍ଂଶିଶାଧି ॥ 27 ॥
(ଜନୀନା - +ମଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 12)
ଅନୁଵାକଂ 13 - ପତ୍ନୀସଂଯାଁଜେ ସୋମାହ୍ଵାନମ୍
ଉପହୂତଗ୍ଂ ରଥନ୍ତରଗ୍ଂ ସହ ପୃଥିଵ୍ଯା ।
ଉପ ମା ରଥନ୍ତରଗ୍ଂ ସହ ପୃଥିଵ୍ଯା ହ୍ଵଯତାମ୍ ।
ଉପହୂତଂ-ଵାଁମଦେଵ୍ଯଗ୍ଂ ସହାନ୍ତରିକ୍ଷେଣ ।
ଉପ ମା ଵାମଦେଵ୍ଯଗ୍ଂ ସହାନ୍ତରିକ୍ଷେଣ ହ୍ଵଯତାମ୍ । ଉପହୂତ-ମ୍ବୃହଥ୍ସହ ଦିଵା । ଉପ ମା ବୃହଥ୍ସହ ଦିଵା ହ୍ଵଯତାମ୍ । ଉପହୂତା-ସ୍ସପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ ।
ଉପ ମା ସପ୍ତ ହୋତ୍ରା ହ୍ଵଯନ୍ତାମ୍ । ଉପହୂତା ଧେନୁ-ସ୍ସହର୍ଷଭା । ଉପ ମା ଧେନୁ-ସ୍ସହର୍ଷଭା ହ୍ଵଯତାମ୍ ॥ 28 ॥
ଉପହୂତୋ ଭକ୍ଷ-ସ୍ସଖା । ଉପ ମା ଭକ୍ଷ-ସ୍ସଖା ହ୍ଵଯତାମ୍ । ଉପହୂତାଁ(4) ହୋ । ଇଡୋପହୂତା । ଉପହୂତେଡା । ଉପୋ ଅସ୍ମାଗ୍ଂ ଇଡା ହ୍ଵଯତାମ୍ । ଇଡୋପହୂତା । ଉପହୂତେଡା । ମାନଵୀ ଘୃତପଦୀ ମୈତ୍ରାଵରୁଣୀ ।
ବ୍ରହ୍ମ ଦେଵକୃତମୁପହୂତମ୍ ॥ 29 ॥
ଦୈଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯଵ ଉପହୂତାଃ । ଉପହୂତା ମନୁଷ୍ଯାଃ । ଯ ଇମଂ-ଯଁଜ୍ଞମଵାନ୍ । ଯେ ଯଜ୍ଞପତ୍ନୀଂ-ଵଁର୍ଧାନ୍ । ଉପହୂତେ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ । ପୂର୍ଵଜେ ଋତାଵରୀ । ଦେଵୀ ଦେଵପୁତ୍ରେ । ଉପହୂତେଯଂ-ଯଁଜମାନା । ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଵାଵିଧଵା । ଅଦିତିରିଵ ସୁପୁତ୍ରା । ଉତ୍ତରସ୍ଯା-ନ୍ଦେଵଯଜ୍ଯାଯା-ମୁପହୂତା ।
ଭୂଯସି ହଵିଷ୍କରଣ ଉପହୂତା । ଦିଵ୍ଯେ ଧାମନ୍ନୁପହୂତା । ଇଦ-ମ୍ମେ ଦେଵା ହଵି-ର୍ଜୁଷନ୍ତାମିତି ତସ୍ମି-ନ୍ନୁପହୂତା । ଵିଶ୍ଵମସ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯମୁପହୂତମ୍ ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରିଯସ୍ଯୋପହୂତସ୍ଯୋପହୂତା ॥ 30 ॥
(ସହର୍ଷଭା ହ୍ଵଯତା - ମୁପହୂତଗ୍ଂ - ସୁପୁତ୍ରା ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 13)
(ସତ୍ଯଂ - ପ୍ରଵୋ - ଽଗ୍ନେ ମହା - ନଗ୍ନିର୍-ହୋତା - ସମିଧୋ - ଽଗ୍ନି-ର୍ଵୃତ୍ରାଣ୍ଯ - ଗ୍ନି-ର୍ମୂର୍ଧୋ - ପହୂତଂ - ଦେଵ-ମ୍ବର୍ହି - ରିଦ-ନ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ -ତଚ୍ଛଂଯୋଁ- ରା ପ୍ଯାଯସ୍ଵୋ - ପହୂତ-ନ୍ତ୍ରଯୋଦଶ)
(ସତ୍ଯଂ - ଁଵଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାମ - ଵୃଷ୍ଟିଦ୍ଯାଵା ତ୍ରିଗ୍ଂଶତ୍)
(ସତ୍ଯ-ମୁପହୂତା)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀଯାଷ୍ଟକେ ପଞ୍ଚମ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥

Explore More