Lord Indra

1.4 - ā dade grāvā - kṛṣṇa yajurveda taittirīya saṃhitā pāṭhaḥ

(Aa Dade Grava - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Patha in English (IAST))

From Taittiriya Samhita, Krishna Yajurveda

This sacred text is an extract from the fourth Kanda of the Taittiriya Samhita within the Krishna Yajurveda. It contains the liturgical instructions and mantras for performing the Soma Yaga, specifically focusing on the preparation and pressing of the sacred Soma juice. The verses invoke Lord Indra, the destroyer of Vritra, to accept the sacrificial offering. Chanting these Vedic hymns is believed to bestow divine prosperity, strength, and spiritual merit upon the practitioner, while maintaining the cosmic order through the precise ritual invocation of the Devas and the sanctification of the sacrificial apparatus.

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - sutyādine kartavyā grahāḥ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
ā da̭de grāvā-'syaddhvarakṛ-ddevebhyo̭ gambhīramima- ma̭ddhvara-ṅkṛ̭ddhyuttamena̭ pavinendrā̭ya somagṃ suṣṷta-mmadhṷmanta-mpaya̭svantaṃ-vṛ~ṣṭivanimindrā̭ya tvā vṛtraghna indrā̭ya tvā vṛtratura indrā̭ya tvā-'bhimātighna indrā̭ya tvā-''dityava̭ta indrā̭ya tvā viśvadevyāvate śvātrā-sstha̭ vṛtraturo rādho̭gūrtā amṛta̭sya patnīstā dḙvī-rdevatremaṃ-ya~jña-ndhattopa̭hūtā-ssoma̭sya pibatopa̭hūto yuṣmākagṃ [yuṣmākam, somaḥ̭ pibatu yattḙ] 1
somaḥ̭ pibatu yattḙ soma divi jyotirya-tpṛ̭thivyāṃ-ya~durāvantari̭kṣe tenāsmai yaja̭mānāyoru rāyā kṛddhyadhi̭ dātre vo̭co dhiṣa̭ṇe vīḍū satī vī̭ḍayethā-mūrja̭-ndadhāthāmūrja̭-mme dhatta-mmā vāgṃ̭ higṃsiṣa-mmā mā̭ higṃsiṣṭa-mprāgapāguda̭gadharāktāstvā diśa ā dhā̭vantvamba ni ṣva̭ra | yattḙ somā-'dābhya-nnāma jāgṛ̭vi tasmai̭ te soma somā̭ya svāhā || 2 ||
(yuṣmākagg̭ - svara yatte -nava̭ ca ) (a. 1)
vācaspata̭ye pavasva vājin vṛṣā vṛṣṇo̭ agṃśubhyā-ṅgabha̭stipūto devo devānā-mpavitra̭masi yeṣā-mbhāgo-'si tebhya̭stvā svāṅkṛ̭to-'si madhṷmatī-rna iṣa̭skṛdhi viśvebhyastvendriyebhyo̭ divyebhyaḥ pārthi̭vebhyo mana̭stvā 'ṣṭūrva̭ntari̭kṣa-manvi̭hi svāhā tvā subhava-ssūryā̭ya devebhya̭stvā marīcipebhya̭ eṣa te yoniḥ̭ prāṇāya̭ tvā || 3 ||
(vācaḥ-saptaca̭tvārigṃśat) (a. 2)
upayāmagṛ̭hīto 'syantarya̭ccha maghava-npāhi soma̭muruṣya rāya-ssamiṣo̭ yajasvā-'ntastḙ dadhāmi dyāvā̭pṛthivī antarurva̭ntari̭kṣagṃ sajoṣā̭ devairava̭raiḥ paraiścā-'ntaryāme ma̭ghava-nmādayasva svāṅkṛ̭to-'si madhṷmatīrna iṣa̭skṛdhi viśvebhyastvendriyebhyo̭ divyebhyaḥ pārthi̭vebhyo mana̭stvā-'ṣṭūrva̭ntari̭kṣamanvi̭hi svāhā tvā subhava-ssūryā̭ya devebhya̭ stvā marīcipebhya̭ eṣa te yoni̭rapānāya̭ tvā || 4 ||
(devebhyaḥ̭-sapta ca̭) (a. 3)
ā vā̭yo bhūṣa śucipā upa̭ na-ssahasra̭-nte niyuto̭ viśvavāra | upo̭ te andho madya̭mayāmi yasya̭ deva dadhiṣe pūrvapeyam || upayāmagṛ̭hīto-'si vāyave tvendra̭vāyū ime sutāḥ | upa prayo̭bhirā ga̭taminda̭vo vāmuśanti hi || upayāmagṛ̭hīto-'sīndravāyubhyā-ntvaiṣa te yoniḥ̭ sajoṣābhyā-ntvā || 5 ||
(ā vā̭yo- trica̭tvārigṃśat) (a. 4)
ayaṃ-vā~-mmitrāvaruṇā suta-ssoma̭ ṛtāvṛdhā | mamediha śrṷtagṃ havam | upayāmagṛ̭hīto-'si mitrāvarṷṇābhyā-ntvaiṣa te yoni̭r-ṛtāyubhyā-ntvā || 6 ||
(ayaṃ-vā~ṃ - ~vigṃśatiḥ) (a. 5)
yā vā-ṅkaśā madhṷmatyaśvi̭nā sūnṛtā̭vatī | tayā̭ yajña-mmi̭mikṣatam | upayāmagṛ̭hīto-'syaśvibhyā-ntvaiṣa te yonirmāddhvībhyā-ntvā || 7 ||
(yā vā̭- maṣṭāda̭śa) (a. 6)
prātaryujau vi mṷcyethā-maśvi̭nāveha ga̭cchatam | asya soma̭sya pītaye || upayāmagṛ̭hīto-'syaśvibhyā-ntvaiṣa te yoni̭raśvibhyā-ntvā || 8 ||
(prātaryujāve-kānnavigṃ̭śatiḥ) (a. 7)
ayaṃ-ve~naśco̭daya-tpṛśñi̭garbhā jyoti̭rjarāyū raja̭so vimāne | imamapāgṃ sa̭ṅgame sūrya̭sya śiśu-nna viprā̭ matibhī̭ rihanti || upayāmagṛ̭hīto-'si śaṇḍā̭ya tvaiṣa te yoni̭-rvīratā-mpāhi || 9 ||
(ayaṃ-ve~naḥ- pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 8)
ta-mpratnathā̭ pūrvathā̭ viśvathemathā jyeṣṭhatā̭ti-mbarhiṣadagṃ̭ suvarvida̭-mpratīcīnaṃ-vṛ~jana̭-ndohase girā-''śu-ñjaya̭ntamanu yāsu vardha̭se | upayāmagṛ̭hīto-'si markā̭ya tvaiṣa te yoniḥ̭ prajāḥ pā̭hi || 10 ||
(ta-mpratnayā-ṣaṭvigṃ̭śatiḥ ) (a. 9)
ye dḙvā divyekā̭daśa stha pṛ̭thivyāmaddhyekā̭daśa sthā-'phsuṣado̭ mahinaikā̭daśa stha te dḙvā yajñamima-ñjṷṣaddhva-mupayāmagṛ̭hīto-'syāgrayaṇo̭-'si svāgrayaṇo jinva̭ yajña-ñjinva̭ yajñapa̭timabhi sava̭nā pāhi viṣṇustvā-mpā̭tu viśa-ntva-mpā̭hīndriyeṇaiṣa te yoni-rviśvebhyastvā devebhyaḥ̭ || 11 ||
ye dḙvā-strica̭tvārigṃśat) (a. 10)
trigṃśattraya̭śca gaṇino̭ rujanto divagṃ̭ rudrāḥ pṛ̭thivī-ñca̭ sacante | ekādaśāso̭ aphsuṣadaḥ̭ sutagṃ soma̭-ñjuṣantāgṃ sava̭nāya viśve || upayāmagṛ̭hīto -'syāgrayaṇo̭-'si svāgrayaṇo jinva̭ yajña-ñjinva̭ yajñapa̭timabhi sava̭nā pāhi viṣṇustvā-mpā̭tu viśa-ntva-mpā̭hīndriyeṇaiṣa te yoni-rviśvebhyastvā devebhyaḥ̭ || 12 ||
(trigṃśattrayo-dvica̭tvārigṃśat) (a. 11)
upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya tvā bṛhadva̭te vaya̭svata ukthāyuve yatta̭ indra bṛhadvayastasmai tvā viṣṇa̭ve tvaiṣa te yonirindrā̭ya tvokthāyuve || 13 ||
(upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya-dvāvigṃ̭śatiḥ) (a. 12)
mūrdhāna̭-ndivo a̭rati-mpṛ̭thivyā vaiśvānaramṛtāya̭ jātamagnim | kavigṃ samrāja-mati̭thi-ñjanā̭nāmāsannā pātra̭-ñjanayanta devāḥ || upayāmagṛ̭hīto-'syagnaye tvā vaiśvānarāya̭ dhruvo̭-'si dhruvakṣi̭ti-rdhruvāṇā-ndhruvatamo-'cyṷtānā-macyutakṣitta̭ma eṣa te yoni̭ragnaye tvā vaiśvānarāya̭ || 14 ||
(mūrdhānaṃ-pañca̭trigṃśat) (a. 13)
madhṷśca mādha̭vaśca śukraśca śuci̭śca nabha̭śca nabhasya̭śceṣaścorjaśca saha̭śca sahasya̭śca tapa̭śca tapasya̭śco-payāmagṛ̭hīto-'si sagṃsarpo- 'syagṃhaspatyāya̭ tvā || 15 ||
(madhṷśca-trigṃśat) (a. 14)
indrāgnī ā ga̭tagṃ suta-ṅgīrbhi-rnabho vareṇyam | asya pā̭ta-ndhiyeṣitā || upayāmagṛ̭hīto-'sīndrāgnibhyā-ntvaiṣa te yoni̭rindrāgnibhyā-ntvā || 16 ||
(indrāgnī vigṃśatiḥ) (a. 15)
omā̭saścarṣaṇīdhṛto viśvḙ devāsa ā ga̭ta | dāśvāgṃso̭ dāśuṣaḥ̭ sutam || upayāmagṛ̭hīto-'si viśvebhyastvā devebhya̭ eṣa te yoni-rviśvebhyastvā devebhyaḥ̭ || 17 ||
(omā̭so vigṃśatiḥ) (a. 16)
marutva̭ntaṃ-vṛ~ṣabhaṃ-vā~̭vṛdhānamaka̭vāri-ndivyagṃ śāsamindram | viśvāsāhamava̭se nūta̭nāyogragṃ sa̭hodāmiha tagṃ hṷvema || upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya tvā marutva̭ta eṣa te yonirindrā̭ya tvā marutva̭te || 18 ||
(marutva̭ntagṃ-ṣaṭvigṃ̭śatiḥ) (a. 17)
indra̭ marutva iha pā̭hi somaṃ-ya~thā̭ śāryāte api̭ba-ssutasya̭ | tava praṇī̭tī tava̭ śūra śarmannā-vi̭vāsanti kavayaḥ̭ suyajñāḥ || upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya tvā marutva̭ta eṣa te yonirindrā̭ya tvā marutva̭te || 19 ||
(indraikānna trigṃśat) (a. 18)
marutvāgṃ̭ indra vṛṣabho raṇā̭ya pibā soma̭manuṣvadha-mmadā̭ya | ā si̭ñcasva jaṭhare maddhva̭ ūrmi-ntvagṃ rājā̭-'si pradivaḥ̭ sutānām || upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya tvā marutva̭ta eṣa te yonirindrā̭ya tvā marutva̭te || 20 ||
(marutvānekānnatrigṃśat) (a. 19)
mahāgṃ indro ya oja̭sā parjanyo̭ vṛṣṭimāgṃ i̭va | stomairvathsasya̭ vāvṛdhe || upayāmagṛ̭hīto-'si mahendrāya̭ tvaiṣa te yoni̭-rmahendrāya̭ tvā || 21 ||
(mahānekānnavigṃ̭śatiḥ) (a. 20)
mahāgṃ indro̭ nṛvadā ca̭rṣaṇiprā uta dvibarhā̭ amina-ssaho̭bhiḥ | asmadriya̭gvāvṛdhe vīryā̭yoruḥ pṛthu-ssukṛ̭taḥ kartṛbhi̭rbhūt || upayāmagṛ̭hīto-'si mahendrāya̭ tvaiṣa te yoni̭-rmahendrāya̭ tvā || 22 ||
(mahā-nnṛvath - ṣaḍvigṃ̭śatiḥ) (a. 21)
kadā cana starīra̭si nendra̭ saścasi dāśuṣe | upopennu ma̭ghava-nbhūya innu te dāna̭-ndevasya̭ pṛcyate || upayāmagṛ̭hīto-'syā-dityebhya̭stvā || kadā cana pra yṷcchasyubhe ni pā̭si janma̭nī | turī̭yāditya sava̭na-nta indriyamā ta̭sthāvamṛta̭-ndivi || yajño devānā-mpratyḙti sumnamādi̭tyāso bhava̭tā mṛḍayantaḥ̭ | ā vo 'rvācī̭ sumati-rva̭vṛtyādagṃho-ścidyā va̭rivovittarā-'sa̭t || viva̭sva ādityaiṣa tḙ somapīthastena̭ mandasva tena̭ tṛpya tṛpyāsma̭ te vaya-nta̭rpayitāro yā divyā vṛṣṭistayā tvā śrīṇāmi || 23 ||
(vaḥ- saptavigṃ̭śatiśca) (a. 22)
vāmamadya sa̭vitarvāmamu śvo divedi̭ve vāmamasmabhyagṃ̭ sāvīḥ || vāmasya hi kṣaya̭sya deva bhūrḙrayā dhiyā vā̭mabhājaḥ̭ syāma || upayāmagṛ̭hīto-'si devāya̭ tvā savitre || 24 ||
(vāmaṃ-catṷrvigṃśatiḥ) (a. 23)
ada̭bdhebhi-ssavitaḥ pāyubhiṣṭvagṃ śivebhi̭radya pari̭pāhi no gayam | hira̭ṇyajihva-ssuvitāya navya̭se rakṣā māki̭rno aghaśagṃ̭sa īśata || upayāmagṛ̭hīto-'si devāya̭ tvā savitre || 25 ||
(ada̭bdhebhi-striyo̭vigṃśatiḥ) (a. 24)
hira̭ṇyapāṇimūtayḙ savitāramupa̭ hvaye | sa cettā̭ devatā̭ padam || upayāmagṛ̭hīto-'si devāya̭ tvā savitre || 26 ||
(hira̭ṇyapāṇiṃ-catṷrdaśa) (a. 25)
suśarmā̭-'si supratiṣṭhāno bṛhadukṣe nama̭ eṣa te yoni-rviśvebhyastvā devebhyaḥ̭ || 27 ||
(suśarmā-dvāda̭śa) (a. 26)
bṛhaspati̭sutasya ta indo indriyāva̭taḥ patnī̭vanta-ṅgraha̭-ṅgṛhṇāmyagnā(3)i patnīvā(3) ssajūrdevena tvaṣṭrā soma̭-mpiba svāhā || 28 ||
(bṛhaspati̭sutasya-pañca̭daśa) (a. 27)
hari̭rasi hāriyojano haryo-ssthātā vajra̭sya bhartā pṛśñeḥ pretā tasya̭ te deva someṣṭaya̭juṣa-sstutasto̭masya śastoktha̭sya hari̭vanta-ṅgraha̭-ṅgṛhṇāmi harī-sstha haryordhānā-ssahaso̭mā indrā̭ya svāhā || 29 ||
(hari̭rasi-ṣaḍvigṃ̭śatiḥ) (a. 28)
agna āyūgṃ̭ṣi pavasa ā suvorjamiṣa̭-ñca naḥ | āre bā̭dhasva ducchunām || upayāmagṛ̭hīto-'syagnaye tvā teja̭svata eṣa te yoni̭ragnaye tvā teja̭svate || 30 ||
(agna āyūgṃ̭ṣi-trayo̭vigṃśatiḥ) (a. 29)
uttiṣṭhannoja̭sā saha pītvā śiprḙ avepayaḥ | soma̭mindra camū sutam || upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya tvauja̭svata eṣa te yonirindrā̭ya tvauja̭svate || 31 ||
(uttiṣṭhanneka̭vigṃśatiḥ) (a. 30)
taraṇi̭-rviśvada̭rśato jyotiṣkṛda̭si sūrya | viśvamā bhā̭si rocanam || upayāmagṛ̭hīto-'si sūryā̭ya tvā bhrāja̭svata eṣa te yoni-ssūryā̭ya tvā bhrāja̭svate || 32 ||
(taraṇi̭-rvigṃśatiḥ) (a. 31)
ā pyā̭yasva madintama soma viśvā̭bhi-rūtibhiḥ̭ | bhavā̭ na-ssapratha̭stamaḥ || 33 ||
(ā pyā̭yasva-nava̭) (a. 32)
īyuṣṭe ye pūrva̭tarāmapa̭śyan vyucchantī̭muṣasa-mmartyā̭saḥ | asmābhi̭rū nu pra̭ticakṣyā̭-'bhūdo te ya̭nti ye a̭parīṣu paśyāṋ || 34 ||
(īyu-rekānnavigṃ̭śatiḥ) (a. 33)
jyoti̭ṣmatī-ntvā sādayāmi jyotiṣkṛta̭-ntvā sādayāmi jyotirvida̭-ntvā sādayāmi bhāsva̭tī-ntvā sādayāmi jvala̭ntī-ntvā sādayāmi malmalābhava̭ntī-ntvā sādayāmi dīpya̭mānā-ntvā sādayāmi roca̭mānā-ntvā sādayāmyaja̭srā-ntvā sādayāmi bṛhajjyo̭tiṣa-ntvā sādayāmi bodhaya̭ntī-ntvā sādayāmi jāgra̭tī-ntvā sādayāmi || 35 ||
(jyoti̭ṣmatīgṃ-ṣaṭtrigṃ̭śat) (a. 34)
prayāsāya svāhā̭ ''yāsāya svāhā̭ viyāsāya svāhā̭ saṃyā~sāya svāhodyāsāya svāhā̭-'vayāsāya svāhā̭ śuce svāhā śokā̭ya svāhā̭ tapyatvai svāhā tapa̭te svāhā brahmahatyāyai svāhā sarva̭smai svāhā || 36 ||
(prayāsāya-catṷrvigṃśatiḥ ) (a. 35)
cittagṃ sa̭ntānena̭ bhavaṃ-ya~knā rudra-ntani̭mnā paśupatigg̭ sthūlahṛdayenāgnigṃ hṛda̭yena rudraṃ-lo~hi̭tena śarva-mmata̭snābhyā-mmahādeva-mantaḥpārśvenauṣiṣṭhahanagṃ̭ śiṅgīnikośyābhyām || 37 ||
(citta-maṣṭāda̭śa) (a. 36)
ā ti̭ṣṭha vṛtraha-nrathaṃ̭-yu~ktā te brahma̭ṇā harī | arvācīnagṃ su te mano grāvā̭ kṛṇotu vagnunā || upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya tvā ṣoḍaśina̭ eṣa te yonirindrā̭ya tvā ṣoḍaśine || 38 ||
(ā ti̭ṣṭa-ṣaṭvigṃ̭śatiḥ) (a. 37)
indramiddharī̭ vahato-'pra̭tidhṛṣṭaśavasa-mṛṣī̭ṇā-ñca stutīrupa̭ yajña-ñca mānṷṣāṇām || upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya tvā ṣoḍaśina̭ eṣa te yonirindrā̭ya tvā ṣoḍaśine || 39 ||
(indramit-trayo̭vigṃśatiḥ) (a. 38)
asā̭vi soma̭ indra te śavi̭ṣṭha dhṛṣṇavā ga̭hi | ā tvā̭ pṛṇaktvindriyagṃ raja-ssūrya-nna raśmibhiḥ̭ || upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya tvā ṣoḍaśina̭ eṣa te yonirindrā̭ya tvā ṣoḍaśine || 40 ||
(asā̭vi-saptavigṃ̭śatiḥ) (a. 39)
sarva̭sya pratiśīva̭rī bhūmi̭stvopastha ā-'dhi̭ta | syonā-'smai̭ suṣadā̭ bhava yacchā-'smai śarma̭ saprathāḥ || upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya tvā ṣoḍaśina̭ eṣa te yonirindrā̭ya tvā ṣoḍaśine || 41 ||
(sarva̭sya ṣaḍvigṃ̭śatiḥ) (a. 40)
mahāgṃ indro vajra̭bāhu-ṣṣoḍaśī śarma̭ yacchatu | svasti no̭ maghavā̭ karotu hantṷ pāpmānaṃ-yo~-'smā-ndveṣṭi̭ || upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya tvā ṣoḍaśina̭ eṣa te yonirindrā̭ya tvā ṣoḍaśine || 42 ||
(mahān-ṣaḍvigṃ̭śatiḥ) (a. 41)
sajoṣā̭ indra saga̭ṇo marudbhi-ssoma̭-mpiba vṛtrahañchūra vidvān | jahi śatrūgṃ rapa mṛdho̭ nudasvā-'thābha̭ya-ṅkṛṇuhi viśvato̭ naḥ || upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya tvā ṣoḍaśina̭ eṣa te yonirindrā̭ya tvā ṣoḍaśine || 43 ||
(sajoṣāḥ-trigṃśat) (a. 42)
udu tya-ñjātavḙdasa-ndevaṃ-va~̭hanti ketavaḥ̭ | dṛśe viśvā̭ya sūryam || citra-ndevānā-muda̭gādanī̭ka-ñcakṣṷ-rmitrasya varṷṇasyā-'gneḥ | ā-'prā dyāvā̭pṛthivī antari̭kṣagṃ sūrya̭ ātmā jaga̭tastasthuṣa̭śca || agne naya̭ supathā̭ rāye asmān. viśvā̭ni deva vayunā̭ni vidvān | yuyoddhya̭sma-jjṷhurāṇa meno bhūyi̭ṣṭhā-nte nama̭uktiṃ-vi~dhema || diva̭-ṅgaccha suvaḥ̭ pata rūpeṇa̭ [rūpeṇa̭, vo rūpamabhyaimi vaya̭sā vayaḥ̭ |] || 44 ||
vo rūpamabhyaimi vaya̭sā vayaḥ̭ | tutho vo̭ viśvavḙdā vi bha̭jatu varṣi̭ṣṭhe adhi nāke || etattḙ agne rādha aiti soma̭cyuta-ntanmitrasya̭ pathā na̭yartasya̭ pathā preta̭ candrada̭kṣiṇā yajñasya̭ pathā sṷvitā naya̭ntī-rbrāhmaṇamadya rāddhyāsamṛṣi̭mārṣeya-mpi̭tṛmanta̭-mpaitṛmatyagṃ sudhātṷdakṣiṇaṃ-vi~ suvaḥ paśya vya̭ntari̭kṣaṃ-ya~ta̭sva sadasyai̭ rasmaddātrā devatrā ga̭cchata madhṷmatīḥ pradātāramā vi̭śatā-'na̭vahāyā-'smā-ndḙvayānḙna patheta̭ sukṛtāṃ-lo~ke sī̭data tannaḥ̭ saggskṛtam || 45 ||
(rūpeṇa̭-sadasyai̭-raṣṭāda̭śa ca) (a. 43)
dhātā rāti-ssa̭viteda-ñjṷṣantā-mprajāpa̭ti-rnidhipati̭rno agniḥ | tvaṣṭā viṣṇuḥ̭ prajayā̭ sagṃrarāṇo yaja̭mānāya dravi̭ṇa-ndadhātu || sami̭ndra ṇo mana̭sā neṣi gobhi-ssagṃ sūribhi̭rmaghavan-thsagg svastyā | sa-mbrahma̭ṇā devakṛ̭taṃ-ya~dasti sa-ndevānāgṃ̭ sumatyā yajñiyā̭nām || saṃ-va~rca̭sā paya̭sā sa-ntanūbhi-raga̭nmahi mana̭sā sagṃ śivena̭ || tvaṣṭā̭ no atra vari̭vaḥ kṛṇo- [vari̭vaḥ kṛṇotu, anṷ mārṣṭu] 46
tvanṷ mārṣṭu tanuvo yadvili̭ṣṭam || yadadya tvā prayati yajñe asminnagne hotā̭ramavṛ̭ṇīmahīha | ṛdha̭gayāḍṛdha̭gutā-'śa̭miṣṭhāḥ prajānan. yajñamupa̭ yāhi vidvān || svagā vo̭ devā-ssada̭namakarma ya ā̭jagma sava̭neda-ñjṷṣāṇāḥ | jakṣivāgṃsaḥ̭ papivāgṃsa̭śca viśve-'sme dha̭tta vasavo vasṷ̄ni || yānā-'va̭ha uśato dḙva devā-ntā- [devā-ntān, prera̭ya sve a̭gne sadhasthe |] 47
nprera̭ya sve a̭gne sadhasthe | vaha̭mānā bhara̭māṇā havīgṃṣi vasṷ-ṅgharma-ndivamā ti̭ṣṭhatānṷ | yajña̭ yajña-ṅga̭ccha yajñapa̭ti-ṅgaccha svāṃ-yo~ni̭-ṅgaccha svāhaiṣa tḙ yajño ya̭jñapate sahasūktavāka-ssuvīra-ssvāhā devā̭ gātuvido gātuṃ-vi~ttvā gātumi̭ta mana̭saspata ima-nno̭ deva deveṣṷ yajñagg svāhā̭ vāci svāhā vātḙ dhāḥ || 48 ||
(kṛṇotu-tāna-ṣṭāca̭tvārigṃśacca ) (a. 44)
urugṃ hi rājā varṷṇaścakāra sūryā̭ya panthā-manvḙtavā ṷ | apade pādā prati̭dhātave-'karutā-'pa̭vaktā hṛ̭dayāvidha̭ścit || śata-ntḙ rāja-nbhiṣajaḥ̭ sahasra̭murvī ga̭mbhīrā sṷmatiṣṭḙ astu | bādha̭sva dveṣo nir-ṛ̭ti-mparācaiḥ kṛta-ñcidenaḥ pra mṷmugddhyasmat || abhiṣṭhi̭to varṷṇasya pāśo-'gneranī̭kamapa ā vi̭veśa | apānnapā-tpratirakṣa̭nnasurya̭-ndamḙdame [ ] 49
samidhaṃ̭-ya~kṣyagne || prati̭ te jihvā ghṛtamucca̭raṇye-thsamudre te hṛda̭yamaphsva̭ntaḥ | sa-ntvā̭ viśantvoṣa̭dhī-rutā-''po̭ yajñasya̭ tvā yajñapate havirbhiḥ̭ || sūktavāke na̭movāke vi̭dhemā-'va̭bhṛtha nicaṅkuṇa nicerura̭si nicaṅkuṇā-'va̭ devai-rdevakṛ̭tameno̭-'yāḍava martyai-rmartya̭kṛtamurorā no̭ deva riṣaspā̭hi sumitrā na āpa oṣa̭dhaya- [oṣa̭dhayaḥ, santu durmitrāstasmai̭] 50
ssantu durmitrāstasmai̭ bhūyāsu-ryo-'smā-ndveṣṭi ya-ñca̭ vaya-ndviṣmo devī̭rāpa eṣa vo garbhastaṃ-va~-ssuprī̭tagṃ subhṛ̭ta-makarma deveṣṷ na-ssukṛto brūtā-tprati̭yuto varṷṇasya pāśaḥ pratya̭sto varṷṇasya pāśa edho-'syedhiṣīmahi̭ samida̭si tejo̭-'si tejo mayi̭ dhehyapo anva̭cāriṣagṃ rasḙna sama̭sṛkṣmahi | paya̭svāgṃ agna ā 'ga̭ma-nta-mmā sagṃ sṛ̭ja varca̭sā || 51 ||
(damḙdama-oṣa̭dhaya- ā-ṣaṭca̭) (a. 45)
yastvā̭ hṛdā kīriṇā manya̭māno 'ma̭rtya-mmartyo joha̭vīmi | jāta̭vedo yaśo̭ asmāsṷ dhehi prajābhi̭ragne amṛtatvama̭śyām || yasmai tvagṃ sukṛtḙ jātaveda u lokama̭gne kṛṇavaḥ̭ syonam | aśvinagṃ sa putriṇaṃ̭-vī~rava̭nta-ṅgoma̭ntagṃ rayi-nna̭śate svasti || tve su pṷtra śavaso-'vṛ̭tran kāma̭kātayaḥ | na tvāmindrāti̭ ricyate || ukthaṷkthe soma indra̭-mmamāda nīthenī̭the maghavā̭nagṃ [maghavā̭nagṃ, sutāsaḥ̭ |] 52
sutāsaḥ̭ | yadīgṃ̭ sabādhaḥ̭ pitara-nna putrā-ssa̭mānada̭kṣā ava̭se hava̭nte || agne rasḙna teja̭sā jāta̭vedo vi ro̭case | rakṣohā-'mī̭vacāta̭naḥ || apo anva̭cāriṣagṃ rasḙna sama̭sṛkṣmahi | paya̭svāgṃ agna ā-'ga̭ma-nta-mmā sagṃ sṛ̭ja varca̭sā ||vasu-rvasṷpatir hikamasya̭gne vibhāva̭suḥ | syāma̭ te sumatāvapi̭ || tvāma̭gne vasṷpatiṃ-va~sṷ̄nāmabhi pra ma̭nde [pra ma̭nde, addhvareṣṷ rājann |] 53
addhvareṣṷ rājann | tvayā vājaṃ̭-vā~jayanto̭ jayemā-'bhiṣyā̭ma pṛthsutī-rmartyā̭nām | tvāma̭gne vājasāta̭maṃ-vi~prā̭ vardhanti suṣṭṷtam | sa no̭ rāsva suvīryam || aya-nno̭ agnirvari̭vaḥ kṛṇotvaya-mmṛdhaḥ̭ pura ḙtu prabhindann || ayagṃ śatrūñjayatu jarhṛ̭ṣāṇo-'yaṃ-vā~ja̭-ñjayatu vāja̭sātau || agninā-'gni-ssami̭ddhyate kavi-rgṛhapa̭ti-ryuvā | havyavāḍ-juhvāsyaḥ || tvagg hya̭gne agninā vipro viprḙṇa santhsatā | sakhā sakhyā̭ samiddhyase || uda̭gne śuca̭yastava, vi jyoti̭ṣā || 54 ||
(maghavā̭naṃ-mande-hya̭gne-catṷrdaśa ca) (a. 46)
(ā da̭de-vācaspata̭ya-upayāmagṛ̭hīto-'syā vā̭yo -ayaṃ-vā~ṃ - ~yā vāṃ-prātaryujā̭-vayan-taṃ -~ye dḙvā-strigṃśa-dṷpayāmagṛ̭hīto-'si-mūrdhānaṃ-madhuśce-ndrāgnī; omā̭so-marutva̭nta-mindra̭ marutvo-marutvān- mahā-nmahānnuvat-kadā-vāma-mada̭bdhebhir hira̭ṇyapāṇigṃ-suśarmā-bṛhaspati̭ sutasya - hari̭rasya-gna̭-uttiṣṭha̭n-taraṇi- rāpyā̭yasve-yuṣṭe ye-jyoti̭ṣmatīṃ-prayāsāya̭-citta-mātiṣṭhe-ndra-masā̭vi-sarva̭sya-mahān-thsajoṣā-udutyaṃ-dhāto-rugṃ hi-ya-stvā ṣaṭca̭tvārigṃśat |)
(vāca prāṇāya̭ tvā | upayāmagṛ̭hīto-'syapānāya̭ tvā | ā vā̭yo vāyavḙ sajoṣābhyā-ntvā | ayamṛ̭tāyubhyā-ntvā | yā vā̭maśvibhyā-mmāddhvībhyā-ntvā | prātaryujā̭vaśvibhyā̭maśvibhyā-ntvā | ayagṃ śaṇḍā̭ya vīratā-mpāhi | ta-mmarkā̭ya prajāḥ pā̭hi | ye dḙvā strigṃśadāgrayaṇo̭-'si viśvebhyastvā devebhyaḥ̭ | upayāmagṛ̭hīto-'sīndrā̭ya tvokthāyuve | mūrdhāna̭magnaye tvā vaiśvānarāya̭ | madhṷśca sagṃ sarpo̭-'si | indrāgnī indrāgnibhyā-ntvā | omā̭so viśvebhyastvā devebhyaḥ̭ | marutva̭-ntantrīṇīndrā̭ya tvā marutva̭te | mahāndve ma̭hendrāya̭ tvā | kadā canā-''dityebhya̭stvā | kadā cana starī-rviva̭sva āditya | indragṃ śuci̭rapaḥ | vāmantrīṇī̭ devāya̭ tvā savitre | suśarmā̭-'si viśvebhyastvā devebhyaḥ̭ | bṛhaspati̭-sutasya tvaṣṭrā soma̭-mpiba svāhā | hari̭rasi sahaso̭mā indrā̭ya svāhā | agna āyūg̭ṣyagnaye tvā teja̭svate | uttiṣṭhannindrā̭ya tvauja̭svate | taraṇi-ssūryā̭ya tvā bhrāja̭svate | ā ti̭ṣṭhādyāṣṣaṭindrā̭ya tvā ṣoḍaśine | udu tya-ñcitram | agne naya diva̭-ṅgaccha | urūmāyṷṣṭe yaddḙvā mumugdhi | agnā̭viṣṇū sukratū mumuktam | parā vai paṅktyaḥ̭ | devā vai ye devāḥ paṅktyo | parā vai sa vācam | bhūmirvya̭tṛṣyann | prajāpa̭ti-rvya̭kṣuddhyann | bhūmi̭rādiyā vai | agnihotramā̭dityo vai | bhūmi-rleka-ssalḙka-ssulekaḥ̭ | viṣṇorudṷttamam | anna̭pate puna̭svā-''dityāḥ | urugṃ sagṃ sṛ̭ja varca̭sā | yastvā suṣṭṷtam | tvama̭gne yukṣvā hi sṷṣṭitim | tvama̭gne vica̭rṣaṇe | yatvā vi ro̭case |)
(ā da̭de-ye dḙvā-mahā-nuttiṣṭhan-thsarva̭sya-santu durmitrā-ścatṷṣpañcāśat |)
(ā da̭de, vi jyoti̭ṣā)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Explore More