1.4 - ఆ దదే గ్రావా - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-మ్ప్రథమకాణ్డే చతుర్థః ప్రశ్నః - సుత్యాదినే కర్తవ్యా గ్రహాః
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
ఆ దదే గ్రావా-ఽస్యద్ధ్వరకృ-ద్దేవేభ్యో గమ్భీరమిమ- మద్ధ్వర-ఙ్కృద్ధ్యుత్తమేన పవినేన్ద్రాయ సోమగ్ం సుషుత-మ్మధుమన్త-మ్పయస్వన్తం-వృఁష్టివనిమిన్ద్రాయ త్వా వృత్రఘ్న ఇన్ద్రాయ త్వా వృత్రతుర ఇన్ద్రాయ త్వా-ఽభిమాతిఘ్న ఇన్ద్రాయ త్వా-ఽఽదిత్యవత ఇన్ద్రాయ త్వా విశ్వదేవ్యావతే శ్వాత్రా-స్స్థ వృత్రతురో రాధోగూర్తా అమృతస్య పత్నీస్తా దేవీ-ర్దేవత్రేమం-యఁజ్ఞ-న్ధత్తోపహూతా-స్సోమస్య పిబతోపహూతో యుష్మాకగ్ం [యుష్మాకమ్, సోమః పిబతు యత్తే] 1
సోమః పిబతు యత్తే సోమ దివి జ్యోతిర్య-త్పృథివ్యాం-యఁదురావన్తరిక్షే తేనాస్మై యజమానాయోరు రాయా కృద్ధ్యధి దాత్రే వోచో ధిషణే వీడూ సతీ వీడయేథా-మూర్జ-న్దధాథామూర్జ-మ్మే ధత్త-మ్మా వాగ్ం హిగ్ంసిష-మ్మా మా హిగ్ంసిష్ట-మ్ప్రాగపాగుదగధరాక్తాస్త్వా దిశ ఆ ధావన్త్వమ్బ ని ష్వర । యత్తే సోమా-ఽదాభ్య-న్నామ జాగృవి తస్మై తే సోమ సోమాయ స్వాహా ॥ 2 ॥

(యుష్మాకగ్గ్ - స్వర యత్తే -నవ చ ) (అ. 1)
వాచస్పతయే పవస్వ వాజిన్ వృషా వృష్ణో అగ్ంశుభ్యా-ఙ్గభస్తిపూతో దేవో దేవానా-మ్పవిత్రమసి యేషా-మ్భాగో-ఽసి తేభ్యస్త్వా స్వాఙ్కృతో-ఽసి మధుమతీ-ర్న ఇషస్కృధి విశ్వేభ్యస్త్వేన్ద్రియేభ్యో దివ్యేభ్యః పార్థివేభ్యో మనస్త్వా ఽష్టూర్వన్తరిక్ష-మన్విహి స్వాహా త్వా సుభవ-స్సూర్యాయ దేవేభ్యస్త్వా మరీచిపేభ్య ఏష తే యోనిః ప్రాణాయ త్వా ॥ 3 ॥

(వాచః-సప్తచత్వారిగ్ంశత్) (అ. 2)
ఉపయామగృహీతో ఽస్యన్తర్యచ్ఛ మఘవ-న్పాహి సోమమురుష్య రాయ-స్సమిషో యజస్వా-ఽన్తస్తే దధామి ద్యావాపృథివీ అన్తరుర్వన్తరిక్షగ్ం సజోషా దేవైరవరైః పరైశ్చా-ఽన్తర్యామే మఘవ-న్మాదయస్వ స్వాఙ్కృతో-ఽసి మధుమతీర్న ఇషస్కృధి విశ్వేభ్యస్త్వేన్ద్రియేభ్యో దివ్యేభ్యః పార్థివేభ్యో మనస్త్వా-ఽష్టూర్వన్తరిక్షమన్విహి స్వాహా త్వా సుభవ-స్సూర్యాయ దేవేభ్య స్త్వా మరీచిపేభ్య ఏష తే యోనిరపానాయ త్వా ॥ 4 ॥

(దేవేభ్యః-సప్త చ) (అ. 3)
ఆ వాయో భూష శుచిపా ఉప న-స్సహస్ర-న్తే నియుతో విశ్వవార । ఉపో తే అన్ధో మద్యమయామి యస్య దేవ దధిషే పూర్వపేయమ్ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి వాయవే త్వేన్ద్రవాయూ ఇమే సుతాః । ఉప ప్రయోభిరా గతమిన్దవో వాముశన్తి హి ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రవాయుభ్యా-న్త్వైష తే యోనిః సజోషాభ్యా-న్త్వా ॥ 5 ॥

(ఆ వాయో- త్రిచత్వారిగ్ంశత్) (అ. 4)
అయం-వాఁ-మ్మిత్రావరుణా సుత-స్సోమ ఋతావృధా । మమేదిహ శ్రుతగ్ం హవమ్ । ఉపయామగృహీతో-ఽసి మిత్రావరుణాభ్యా-న్త్వైష తే యోనిర్-ఋతాయుభ్యా-న్త్వా ॥ 6 ॥

(అయం-వాఁం - ఁవిగ్ంశతిః) (అ. 5)
యా వా-ఙ్కశా మధుమత్యశ్వినా సూనృతావతీ । తయా యజ్ఞ-మ్మిమిక్షతమ్ । ఉపయామగృహీతో-ఽస్యశ్విభ్యా-న్త్వైష తే యోనిర్మాద్ధ్వీభ్యా-న్త్వా ॥ 7 ॥

(యా వా- మష్టాదశ) (అ. 6)
ప్రాతర్యుజౌ వి ముచ్యేథా-మశ్వినావేహ గచ్ఛతమ్ । అస్య సోమస్య పీతయే ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽస్యశ్విభ్యా-న్త్వైష తే యోనిరశ్విభ్యా-న్త్వా ॥ 8 ॥

(ప్రాతర్యుజావే-కాన్నవిగ్ంశతిః) (అ. 7)
అయం-వేఁనశ్చోదయ-త్పృశ్ఞిగర్భా జ్యోతిర్జరాయూ రజసో విమానే । ఇమమపాగ్ం సఙ్గమే సూర్యస్య శిశు-న్న విప్రా మతిభీ రిహన్తి ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి శణ్డాయ త్వైష తే యోని-ర్వీరతా-మ్పాహి ॥ 9 ॥

(అయం-వేఁనః- పఞ్చవిగ్ంశతిః) (అ. 8)
త-మ్ప్రత్నథా పూర్వథా విశ్వథేమథా జ్యేష్ఠతాతి-మ్బర్హిషదగ్ం సువర్విద-మ్ప్రతీచీనం-వృఁజన-న్దోహసే గిరా-ఽఽశు-ఞ్జయన్తమను యాసు వర్ధసే । ఉపయామగృహీతో-ఽసి మర్కాయ త్వైష తే యోనిః ప్రజాః పాహి ॥ 10 ॥

(త-మ్ప్రత్నయా-షట్విగ్ంశతిః ) (అ. 9)
యే దేవా దివ్యేకాదశ స్థ పృథివ్యామద్ధ్యేకాదశ స్థా-ఽఫ్సుషదో మహినైకాదశ స్థ తే దేవా యజ్ఞమిమ-ఞ్జుషద్ధ్వ-ముపయామగృహీతో-ఽస్యాగ్రయణో-ఽసి స్వాగ్రయణో జిన్వ యజ్ఞ-ఞ్జిన్వ యజ్ఞపతిమభి సవనా పాహి విష్ణుస్త్వా-మ్పాతు విశ-న్త్వ-మ్పాహీన్ద్రియేణైష తే యోని-ర్విశ్వేభ్యస్త్వా దేవేభ్యః ॥ 11 ॥

యే దేవా-స్త్రిచత్వారిగ్ంశత్) (అ. 10)
త్రిగ్ంశత్త్రయశ్చ గణినో రుజన్తో దివగ్ం రుద్రాః పృథివీ-ఞ్చ సచన్తే । ఏకాదశాసో అఫ్సుషదః సుతగ్ం సోమ-ఞ్జుషన్తాగ్ం సవనాయ విశ్వే ॥ ఉపయామగృహీతో -ఽస్యాగ్రయణో-ఽసి స్వాగ్రయణో జిన్వ యజ్ఞ-ఞ్జిన్వ యజ్ఞపతిమభి సవనా పాహి విష్ణుస్త్వా-మ్పాతు విశ-న్త్వ-మ్పాహీన్ద్రియేణైష తే యోని-ర్విశ్వేభ్యస్త్వా దేవేభ్యః ॥ 12 ॥

(త్రిగ్ంశత్త్రయో-ద్విచత్వారిగ్ంశత్) (అ. 11)
ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ త్వా బృహద్వతే వయస్వత ఉక్థాయువే యత్త ఇన్ద్ర బృహద్వయస్తస్మై త్వా విష్ణవే త్వైష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వోక్థాయువే ॥ 13 ॥

(ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ-ద్వావిగ్ంశతిః) (అ. 12)
మూర్ధాన-న్దివో అరతి-మ్పృథివ్యా వైశ్వానరమృతాయ జాతమగ్నిమ్ । కవిగ్ం సమ్రాజ-మతిథి-ఞ్జనానామాసన్నా పాత్ర-ఞ్జనయన్త దేవాః ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽస్యగ్నయే త్వా వైశ్వానరాయ ధ్రువో-ఽసి ధ్రువక్షితి-ర్ధ్రువాణా-న్ధ్రువతమో-ఽచ్యుతానా-మచ్యుతక్షిత్తమ ఏష తే యోనిరగ్నయే త్వా వైశ్వానరాయ ॥ 14 ॥

(మూర్ధానం-పఞ్చత్రిగ్ంశత్) (అ. 13)
మధుశ్చ మాధవశ్చ శుక్రశ్చ శుచిశ్చ నభశ్చ నభస్యశ్చేషశ్చోర్జశ్చ సహశ్చ సహస్యశ్చ తపశ్చ తపస్యశ్చో-పయామగృహీతో-ఽసి సగ్ంసర్పో- ఽస్యగ్ంహస్పత్యాయ త్వా ॥ 15 ॥

(మధుశ్చ-త్రిగ్ంశత్) (అ. 14)
ఇన్ద్రాగ్నీ ఆ గతగ్ం సుత-ఙ్గీర్భి-ర్నభో వరేణ్యమ్ । అస్య పాత-న్ధియేషితా ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాగ్నిభ్యా-న్త్వైష తే యోనిరిన్ద్రాగ్నిభ్యా-న్త్వా ॥ 16 ॥

(ఇన్ద్రాగ్నీ విగ్ంశతిః) (అ. 15)
ఓమాసశ్చర్షణీధృతో విశ్వే దేవాస ఆ గత । దాశ్వాగ్ంసో దాశుషః సుతమ్ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి విశ్వేభ్యస్త్వా దేవేభ్య ఏష తే యోని-ర్విశ్వేభ్యస్త్వా దేవేభ్యః ॥ 17 ॥

(ఓమాసో విగ్ంశతిః) (అ. 16)
మరుత్వన్తం-వృఁషభం-వాఁవృధానమకవారి-న్దివ్యగ్ం శాసమిన్ద్రమ్ । విశ్వాసాహమవసే నూతనాయోగ్రగ్ం సహోదామిహ తగ్ం హువేమ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ త్వా మరుత్వత ఏష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వా మరుత్వతే ॥ 18 ॥

(మరుత్వన్తగ్ం-షట్విగ్ంశతిః) (అ. 17)
ఇన్ద్ర మరుత్వ ఇహ పాహి సోమం-యఁథా శార్యాతే అపిబ-స్సుతస్య । తవ ప్రణీతీ తవ శూర శర్మన్నా-వివాసన్తి కవయః సుయజ్ఞాః ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ త్వా మరుత్వత ఏష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వా మరుత్వతే ॥ 19 ॥

(ఇన్ద్రైకాన్న త్రిగ్ంశత్) (అ. 18)
మరుత్వాగ్ం ఇన్ద్ర వృషభో రణాయ పిబా సోమమనుష్వధ-మ్మదాయ । ఆ సిఞ్చస్వ జఠరే మద్ధ్వ ఊర్మి-న్త్వగ్ం రాజా-ఽసి ప్రదివః సుతానామ్ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ త్వా మరుత్వత ఏష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వా మరుత్వతే ॥ 20 ॥

(మరుత్వానేకాన్నత్రిగ్ంశత్) (అ. 19)
మహాగ్ం ఇన్ద్రో య ఓజసా పర్జన్యో వృష్టిమాగ్ం ఇవ । స్తోమైర్వథ్సస్య వావృధే ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి మహేన్ద్రాయ త్వైష తే యోని-ర్మహేన్ద్రాయ త్వా ॥ 21 ॥

(మహానేకాన్నవిగ్ంశతిః) (అ. 20)
మహాగ్ం ఇన్ద్రో నృవదా చర్షణిప్రా ఉత ద్విబర్హా అమిన-స్సహోభిః । అస్మద్రియగ్వావృధే వీర్యాయోరుః పృథు-స్సుకృతః కర్తృభిర్భూత్ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి మహేన్ద్రాయ త్వైష తే యోని-ర్మహేన్ద్రాయ త్వా ॥ 22 ॥

(మహా-న్నృవథ్ - షడ్విగ్ంశతిః) (అ. 21)
కదా చన స్తరీరసి నేన్ద్ర సశ్చసి దాశుషే । ఉపోపేన్ను మఘవ-న్భూయ ఇన్ను తే దాన-న్దేవస్య పృచ్యతే ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽస్యా-దిత్యేభ్యస్త్వా ॥ కదా చన ప్ర యుచ్ఛస్యుభే ని పాసి జన్మనీ । తురీయాదిత్య సవన-న్త ఇన్ద్రియమా తస్థావమృత-న్దివి ॥ యజ్ఞో దేవానా-మ్ప్రత్యేతి సుమ్నమాదిత్యాసో భవతా మృడయన్తః । ఆ వో ఽర్వాచీ సుమతి-ర్వవృత్యాదగ్ంహో-శ్చిద్యా వరివోవిత్తరా-ఽసత్ ॥ వివస్వ ఆదిత్యైష తే సోమపీథస్తేన మన్దస్వ తేన తృప్య తృప్యాస్మ తే వయ-న్తర్పయితారో యా దివ్యా వృష్టిస్తయా త్వా శ్రీణామి ॥ 23 ॥

(వః- సప్తవిగ్ంశతిశ్చ) (అ. 22)
వామమద్య సవితర్వామము శ్వో దివేదివే వామమస్మభ్యగ్ం సావీః ॥ వామస్య హి క్షయస్య దేవ భూరేరయా ధియా వామభాజః స్యామ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి దేవాయ త్వా సవిత్రే ॥ 24 ॥

(వామం-చతుర్విగ్ంశతిః) (అ. 23)
అదబ్ధేభి-స్సవితః పాయుభిష్ట్వగ్ం శివేభిరద్య పరిపాహి నో గయమ్ । హిరణ్యజిహ్వ-స్సువితాయ నవ్యసే రక్షా మాకిర్నో అఘశగ్ంస ఈశత ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి దేవాయ త్వా సవిత్రే ॥ 25 ॥

(అదబ్ధేభి-స్త్రియోవిగ్ంశతిః) (అ. 24)
హిరణ్యపాణిమూతయే సవితారముప హ్వయే । స చేత్తా దేవతా పదమ్ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి దేవాయ త్వా సవిత్రే ॥ 26 ॥

(హిరణ్యపాణిం-చతుర్దశ) (అ. 25)
సుశర్మా-ఽసి సుప్రతిష్ఠానో బృహదుక్షే నమ ఏష తే యోని-ర్విశ్వేభ్యస్త్వా దేవేభ్యః ॥ 27 ॥

(సుశర్మా-ద్వాదశ) (అ. 26)
బృహస్పతిసుతస్య త ఇన్దో ఇన్ద్రియావతః పత్నీవన్త-ఙ్గ్రహ-ఙ్గృహ్ణామ్యగ్నా(3)ఇ పత్నీవా(3) స్సజూర్దేవేన త్వష్ట్రా సోమ-మ్పిబ స్వాహా ॥ 28 ॥

(బృహస్పతిసుతస్య-పఞ్చదశ) (అ. 27)
హరిరసి హారియోజనో హర్యో-స్స్థాతా వజ్రస్య భర్తా పృశ్ఞేః ప్రేతా తస్య తే దేవ సోమేష్టయజుష-స్స్తుతస్తోమస్య శస్తోక్థస్య హరివన్త-ఙ్గ్రహ-ఙ్గృహ్ణామి హరీ-స్స్థ హర్యోర్ధానా-స్సహసోమా ఇన్ద్రాయ స్వాహా ॥ 29 ॥

(హరిరసి-షడ్విగ్ంశతిః) (అ. 28)
అగ్న ఆయూగ్ంషి పవస ఆ సువోర్జమిష-ఞ్చ నః । ఆరే బాధస్వ దుచ్ఛునామ్ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽస్యగ్నయే త్వా తేజస్వత ఏష తే యోనిరగ్నయే త్వా తేజస్వతే ॥ 30 ॥

(అగ్న ఆయూగ్ంషి-త్రయోవిగ్ంశతిః) (అ. 29)
ఉత్తిష్ఠన్నోజసా సహ పీత్వా శిప్రే అవేపయః । సోమమిన్ద్ర చమూ సుతమ్ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ త్వౌజస్వత ఏష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వౌజస్వతే ॥ 31 ॥

(ఉత్తిష్ఠన్నేకవిగ్ంశతిః) (అ. 30)
తరణి-ర్విశ్వదర్శతో జ్యోతిష్కృదసి సూర్య । విశ్వమా భాసి రోచనమ్ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి సూర్యాయ త్వా భ్రాజస్వత ఏష తే యోని-స్సూర్యాయ త్వా భ్రాజస్వతే ॥ 32 ॥

(తరణి-ర్విగ్ంశతిః) (అ. 31)
ఆ ప్యాయస్వ మదిన్తమ సోమ విశ్వాభి-రూతిభిః । భవా న-స్సప్రథస్తమః ॥ 33 ॥

(ఆ ప్యాయస్వ-నవ) (అ. 32)
ఈయుష్టే యే పూర్వతరామపశ్యన్ వ్యుచ్ఛన్తీముషస-మ్మర్త్యాసః । అస్మాభిరూ ను ప్రతిచక్ష్యా-ఽభూదో తే యన్తి యే అపరీషు పశ్యాన్ ॥ 34 ॥

(ఈయు-రేకాన్నవిగ్ంశతిః) (అ. 33)
జ్యోతిష్మతీ-న్త్వా సాదయామి జ్యోతిష్కృత-న్త్వా సాదయామి జ్యోతిర్విద-న్త్వా సాదయామి భాస్వతీ-న్త్వా సాదయామి జ్వలన్తీ-న్త్వా సాదయామి మల్మలాభవన్తీ-న్త్వా సాదయామి దీప్యమానా-న్త్వా సాదయామి రోచమానా-న్త్వా సాదయామ్యజస్రా-న్త్వా సాదయామి బృహజ్జ్యోతిష-న్త్వా సాదయామి బోధయన్తీ-న్త్వా సాదయామి జాగ్రతీ-న్త్వా సాదయామి ॥ 35 ॥

(జ్యోతిష్మతీగ్ం-షట్త్రిగ్ంశత్) (అ. 34)
ప్రయాసాయ స్వాహా ఽఽయాసాయ స్వాహా వియాసాయ స్వాహా సంయాఁసాయ స్వాహోద్యాసాయ స్వాహా-ఽవయాసాయ స్వాహా శుచే స్వాహా శోకాయ స్వాహా తప్యత్వై స్వాహా తపతే స్వాహా బ్రహ్మహత్యాయై స్వాహా సర్వస్మై స్వాహా ॥ 36 ॥

(ప్రయాసాయ-చతుర్విగ్ంశతిః ) (అ. 35)
చిత్తగ్ం సన్తానేన భవం-యఁక్నా రుద్ర-న్తనిమ్నా పశుపతిగ్గ్ స్థూలహృదయేనాగ్నిగ్ం హృదయేన రుద్రం-లోఁహితేన శర్వ-మ్మతస్నాభ్యా-మ్మహాదేవ-మన్తఃపార్శ్వేనౌషిష్ఠహనగ్ం శిఙ్గీనికోశ్యాభ్యామ్ ॥ 37 ॥

(చిత్త-మష్టాదశ) (అ. 36)
ఆ తిష్ఠ వృత్రహ-న్రథం-యుఁక్తా తే బ్రహ్మణా హరీ । అర్వాచీనగ్ం సు తే మనో గ్రావా కృణోతు వగ్నునా ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ త్వా షోడశిన ఏష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వా షోడశినే ॥ 38 ॥

(ఆ తిష్ట-షట్విగ్ంశతిః) (అ. 37)
ఇన్ద్రమిద్ధరీ వహతో-ఽప్రతిధృష్టశవస-మృషీణా-ఞ్చ స్తుతీరుప యజ్ఞ-ఞ్చ మానుషాణామ్ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ త్వా షోడశిన ఏష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వా షోడశినే ॥ 39 ॥

(ఇన్ద్రమిత్-త్రయోవిగ్ంశతిః) (అ. 38)
అసావి సోమ ఇన్ద్ర తే శవిష్ఠ ధృష్ణవా గహి । ఆ త్వా పృణక్త్విన్ద్రియగ్ం రజ-స్సూర్య-న్న రశ్మిభిః ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ త్వా షోడశిన ఏష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వా షోడశినే ॥ 40 ॥

(అసావి-సప్తవిగ్ంశతిః) (అ. 39)
సర్వస్య ప్రతిశీవరీ భూమిస్త్వోపస్థ ఆ-ఽధిత । స్యోనా-ఽస్మై సుషదా భవ యచ్ఛా-ఽస్మై శర్మ సప్రథాః ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ త్వా షోడశిన ఏష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వా షోడశినే ॥ 41 ॥

(సర్వస్య షడ్విగ్ంశతిః) (అ. 40)
మహాగ్ం ఇన్ద్రో వజ్రబాహు-ష్షోడశీ శర్మ యచ్ఛతు । స్వస్తి నో మఘవా కరోతు హన్తు పాప్మానం-యోఁ-ఽస్మా-న్ద్వేష్టి ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ త్వా షోడశిన ఏష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వా షోడశినే ॥ 42 ॥

(మహాన్-షడ్విగ్ంశతిః) (అ. 41)
సజోషా ఇన్ద్ర సగణో మరుద్భి-స్సోమ-మ్పిబ వృత్రహఞ్ఛూర విద్వాన్ । జహి శత్రూగ్ం రప మృధో నుదస్వా-ఽథాభయ-ఙ్కృణుహి విశ్వతో నః ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ త్వా షోడశిన ఏష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వా షోడశినే ॥ 43 ॥

(సజోషాః-త్రిగ్ంశత్) (అ. 42)
ఉదు త్య-ఞ్జాతవేదస-న్దేవం-వఁహన్తి కేతవః । దృశే విశ్వాయ సూర్యమ్ ॥ చిత్ర-న్దేవానా-ముదగాదనీక-ఞ్చక్షు-ర్మిత్రస్య వరుణస్యా-ఽగ్నేః । ఆ-ఽప్రా ద్యావాపృథివీ అన్తరిక్షగ్ం సూర్య ఆత్మా జగతస్తస్థుషశ్చ ॥ అగ్నే నయ సుపథా రాయే అస్మాన్. విశ్వాని దేవ వయునాని విద్వాన్ । యుయోద్ధ్యస్మ-జ్జుహురాణ మేనో భూయిష్ఠా-న్తే నమఉక్తిం-విఁధేమ ॥ దివ-ఙ్గచ్ఛ సువః పత రూపేణ [రూపేణ, వో రూపమభ్యైమి వయసా వయః ।] ॥ 44 ॥

వో రూపమభ్యైమి వయసా వయః । తుథో వో విశ్వవేదా వి భజతు వర్షిష్ఠే అధి నాకే ॥ ఏతత్తే అగ్నే రాధ ఐతి సోమచ్యుత-న్తన్మిత్రస్య పథా నయర్తస్య పథా ప్రేత చన్ద్రదక్షిణా యజ్ఞస్య పథా సువితా నయన్తీ-ర్బ్రాహ్మణమద్య రాద్ధ్యాసమృషిమార్షేయ-మ్పితృమన్త-మ్పైతృమత్యగ్ం సుధాతుదక్షిణం-విఁ సువః పశ్య వ్యన్తరిక్షం-యఁతస్వ సదస్యై రస్మద్దాత్రా దేవత్రా గచ్ఛత మధుమతీః ప్రదాతారమా విశతా-ఽనవహాయా-ఽస్మా-న్దేవయానేన పథేత సుకృతాం-లోఁకే సీదత తన్నః సగ్గ్స్కృతమ్ ॥ 45 ॥

(రూపేణ-సదస్యై-రష్టాదశ చ) (అ. 43)
ధాతా రాతి-స్సవితేద-ఞ్జుషన్తా-మ్ప్రజాపతి-ర్నిధిపతిర్నో అగ్నిః । త్వష్టా విష్ణుః ప్రజయా సగ్ంరరాణో యజమానాయ ద్రవిణ-న్దధాతు ॥ సమిన్ద్ర ణో మనసా నేషి గోభి-స్సగ్ం సూరిభిర్మఘవన్-థ్సగ్గ్ స్వస్త్యా । స-మ్బ్రహ్మణా దేవకృతం-యఁదస్తి స-న్దేవానాగ్ం సుమత్యా యజ్ఞియానామ్ ॥ సం-వఁర్చసా పయసా స-న్తనూభి-రగన్మహి మనసా సగ్ం శివేన ॥ త్వష్టా నో అత్ర వరివః కృణో- [వరివః కృణోతు, అను మార్ష్టు] 46
త్వను మార్ష్టు తనువో యద్విలిష్టమ్ ॥ యదద్య త్వా ప్రయతి యజ్ఞే అస్మిన్నగ్నే హోతారమవృణీమహీహ । ఋధగయాడృధగుతా-ఽశమిష్ఠాః ప్రజానన్. యజ్ఞముప యాహి విద్వాన్ ॥ స్వగా వో దేవా-స్సదనమకర్మ య ఆజగ్మ సవనేద-ఞ్జుషాణాః । జక్షివాగ్ంసః పపివాగ్ంసశ్చ విశ్వే-ఽస్మే ధత్త వసవో వసూని ॥ యానా-ఽవహ ఉశతో దేవ దేవా-న్తా- [దేవా-న్తాన్, ప్రేరయ స్వే అగ్నే సధస్థే ।] 47
న్ప్రేరయ స్వే అగ్నే సధస్థే । వహమానా భరమాణా హవీగ్ంషి వసు-ఙ్ఘర్మ-న్దివమా తిష్ఠతాను । యజ్ఞ యజ్ఞ-ఙ్గచ్ఛ యజ్ఞపతి-ఙ్గచ్ఛ స్వాం-యోఁని-ఙ్గచ్ఛ స్వాహైష తే యజ్ఞో యజ్ఞపతే సహసూక్తవాక-స్సువీర-స్స్వాహా దేవా గాతువిదో గాతుం-విఁత్త్వా గాతుమిత మనసస్పత ఇమ-న్నో దేవ దేవేషు యజ్ఞగ్గ్ స్వాహా వాచి స్వాహా వాతే ధాః ॥ 48 ॥

(కృణోతు-తాన-ష్టాచత్వారిగ్ంశచ్చ ) (అ. 44)
ఉరుగ్ం హి రాజా వరుణశ్చకార సూర్యాయ పన్థా-మన్వేతవా ఉ । అపదే పాదా ప్రతిధాతవే-ఽకరుతా-ఽపవక్తా హృదయావిధశ్చిత్ ॥ శత-న్తే రాజ-న్భిషజః సహస్రముర్వీ గమ్భీరా సుమతిష్టే అస్తు । బాధస్వ ద్వేషో నిర్-ఋతి-మ్పరాచైః కృత-ఞ్చిదేనః ప్ర ముముగ్ద్ధ్యస్మత్ ॥ అభిష్ఠితో వరుణస్య పాశో-ఽగ్నేరనీకమప ఆ వివేశ । అపాన్నపా-త్ప్రతిరక్షన్నసుర్య-న్దమేదమే [ ] 49
సమిధం-యఁక్ష్యగ్నే ॥ ప్రతి తే జిహ్వా ఘృతముచ్చరణ్యే-థ్సముద్రే తే హృదయమఫ్స్వన్తః । స-న్త్వా విశన్త్వోషధీ-రుతా-ఽఽపో యజ్ఞస్య త్వా యజ్ఞపతే హవిర్భిః ॥ సూక్తవాకే నమోవాకే విధేమా-ఽవభృథ నిచఙ్కుణ నిచేరురసి నిచఙ్కుణా-ఽవ దేవై-ర్దేవకృతమేనో-ఽయాడవ మర్త్యై-ర్మర్త్యకృతమురోరా నో దేవ రిషస్పాహి సుమిత్రా న ఆప ఓషధయ- [ఓషధయః, సన్తు దుర్మిత్రాస్తస్మై] 50
స్సన్తు దుర్మిత్రాస్తస్మై భూయాసు-ర్యో-ఽస్మా-న్ద్వేష్టి య-ఞ్చ వయ-న్ద్విష్మో దేవీరాప ఏష వో గర్భస్తం-వఁ-స్సుప్రీతగ్ం సుభృత-మకర్మ దేవేషు న-స్సుకృతో బ్రూతా-త్ప్రతియుతో వరుణస్య పాశః ప్రత్యస్తో వరుణస్య పాశ ఏధో-ఽస్యేధిషీమహి సమిదసి తేజో-ఽసి తేజో మయి ధేహ్యపో అన్వచారిషగ్ం రసేన సమసృక్ష్మహి । పయస్వాగ్ం అగ్న ఆ ఽగమ-న్త-మ్మా సగ్ం సృజ వర్చసా ॥ 51 ॥

(దమేదమ-ఓషధయ- ఆ-షట్చ) (అ. 45)
యస్త్వా హృదా కీరిణా మన్యమానో ఽమర్త్య-మ్మర్త్యో జోహవీమి । జాతవేదో యశో అస్మాసు ధేహి ప్రజాభిరగ్నే అమృతత్వమశ్యామ్ ॥ యస్మై త్వగ్ం సుకృతే జాతవేద ఉ లోకమగ్నే కృణవః స్యోనమ్ । అశ్వినగ్ం స పుత్రిణం-వీఁరవన్త-ఙ్గోమన్తగ్ం రయి-న్నశతే స్వస్తి ॥ త్వే సు పుత్ర శవసో-ఽవృత్రన్ కామకాతయః । న త్వామిన్ద్రాతి రిచ్యతే ॥ ఉక్థౌక్థే సోమ ఇన్ద్ర-మ్మమాద నీథేనీథే మఘవానగ్ం [మఘవానగ్ం, సుతాసః ।] 52
సుతాసః । యదీగ్ం సబాధః పితర-న్న పుత్రా-స్సమానదక్షా అవసే హవన్తే ॥ అగ్నే రసేన తేజసా జాతవేదో వి రోచసే । రక్షోహా-ఽమీవచాతనః ॥ అపో అన్వచారిషగ్ం రసేన సమసృక్ష్మహి । పయస్వాగ్ం అగ్న ఆ-ఽగమ-న్త-మ్మా సగ్ం సృజ వర్చసా ॥వసు-ర్వసుపతిర్ హికమస్యగ్నే విభావసుః । స్యామ తే సుమతావపి ॥ త్వామగ్నే వసుపతిం-వఁసూనామభి ప్ర మన్దే [ప్ర మన్దే, అద్ధ్వరేషు రాజన్న్ ।] 53
అద్ధ్వరేషు రాజన్న్ । త్వయా వాజం-వాఁజయన్తో జయేమా-ఽభిష్యామ పృథ్సుతీ-ర్మర్త్యానామ్ । త్వామగ్నే వాజసాతమం-విఁప్రా వర్ధన్తి సుష్టుతమ్ । స నో రాస్వ సువీర్యమ్ ॥ అయ-న్నో అగ్నిర్వరివః కృణోత్వయ-మ్మృధః పుర ఏతు ప్రభిన్దన్న్ ॥ అయగ్ం శత్రూఞ్జయతు జర్హృషాణో-ఽయం-వాఁజ-ఞ్జయతు వాజసాతౌ ॥ అగ్నినా-ఽగ్ని-స్సమిద్ధ్యతే కవి-ర్గృహపతి-ర్యువా । హవ్యవాడ్-జుహ్వాస్యః ॥ త్వగ్గ్ హ్యగ్నే అగ్నినా విప్రో విప్రేణ సన్థ్సతా । సఖా సఖ్యా సమిద్ధ్యసే ॥ ఉదగ్నే శుచయస్తవ, వి జ్యోతిషా ॥ 54 ॥
(మఘవానం-మన్దే-హ్యగ్నే-చతుర్దశ చ) (అ. 46)
(ఆ దదే-వాచస్పతయ-ఉపయామగృహీతో-ఽస్యా వాయో -అయం-వాఁం - ఁయా వాం-ప్రాతర్యుజా-వయన్-తం -ఁయే దేవా-స్త్రిగ్ంశ-దుపయామగృహీతో-ఽసి-మూర్ధానం-మధుశ్చే-న్ద్రాగ్నీ; ఓమాసో-మరుత్వన్త-మిన్ద్ర మరుత్వో-మరుత్వాన్- మహా-న్మహాన్నువత్-కదా-వామ-మదబ్ధేభిర్ హిరణ్యపాణిగ్ం-సుశర్మా-బృహస్పతి సుతస్య - హరిరస్య-గ్న-ఉత్తిష్ఠన్-తరణి- రాప్యాయస్వే-యుష్టే యే-జ్యోతిష్మతీం-ప్రయాసాయ-చిత్త-మాతిష్ఠే-న్ద్ర-మసావి-సర్వస్య-మహాన్-థ్సజోషా-ఉదుత్యం-ధాతో-రుగ్ం హి-య-స్త్వా షట్చత్వారిగ్ంశత్ ।)
(వాచ ప్రాణాయ త్వా । ఉపయామగృహీతో-ఽస్యపానాయ త్వా । ఆ వాయో వాయవే సజోషాభ్యా-న్త్వా । అయమృతాయుభ్యా-న్త్వా । యా వామశ్విభ్యా-మ్మాద్ధ్వీభ్యా-న్త్వా । ప్రాతర్యుజావశ్విభ్యామశ్విభ్యా-న్త్వా । అయగ్ం శణ్డాయ వీరతా-మ్పాహి । త-మ్మర్కాయ ప్రజాః పాహి । యే దేవా స్త్రిగ్ంశదాగ్రయణో-ఽసి విశ్వేభ్యస్త్వా దేవేభ్యః । ఉపయామగృహీతో-ఽసీన్ద్రాయ త్వోక్థాయువే । మూర్ధానమగ్నయే త్వా వైశ్వానరాయ । మధుశ్చ సగ్ం సర్పో-ఽసి । ఇన్ద్రాగ్నీ ఇన్ద్రాగ్నిభ్యా-న్త్వా । ఓమాసో విశ్వేభ్యస్త్వా దేవేభ్యః । మరుత్వ-న్తన్త్రీణీన్ద్రాయ త్వా మరుత్వతే । మహాన్ద్వే మహేన్ద్రాయ త్వా । కదా చనా-ఽఽదిత్యేభ్యస్త్వా । కదా చన స్తరీ-ర్వివస్వ ఆదిత్య । ఇన్ద్రగ్ం శుచిరపః । వామన్త్రీణీ దేవాయ త్వా సవిత్రే । సుశర్మా-ఽసి విశ్వేభ్యస్త్వా దేవేభ్యః । బృహస్పతి-సుతస్య త్వష్ట్రా సోమ-మ్పిబ స్వాహా । హరిరసి సహసోమా ఇన్ద్రాయ స్వాహా । అగ్న ఆయూగ్ష్యగ్నయే త్వా తేజస్వతే । ఉత్తిష్ఠన్నిన్ద్రాయ త్వౌజస్వతే । తరణి-స్సూర్యాయ త్వా భ్రాజస్వతే । ఆ తిష్ఠాద్యాష్షటిన్ద్రాయ త్వా షోడశినే । ఉదు త్య-ఞ్చిత్రమ్ । అగ్నే నయ దివ-ఙ్గచ్ఛ । ఉరూమాయుష్టే యద్దేవా ముముగ్ధి । అగ్నావిష్ణూ సుక్రతూ ముముక్తమ్ । పరా వై పఙ్క్త్యః । దేవా వై యే దేవాః పఙ్క్త్యో । పరా వై స వాచమ్ । భూమిర్వ్యతృష్యన్న్ । ప్రజాపతి-ర్వ్యక్షుద్ధ్యన్న్ । భూమిరాదియా వై । అగ్నిహోత్రమాదిత్యో వై । భూమి-ర్లేక-స్సలేక-స్సులేకః । విష్ణోరుదుత్తమమ్ । అన్నపతే పునస్వా-ఽఽదిత్యాః । ఉరుగ్ం సగ్ం సృజ వర్చసా । యస్త్వా సుష్టుతమ్ । త్వమగ్నే యుక్ష్వా హి సుష్టితిమ్ । త్వమగ్నే విచర్షణే । యత్వా వి రోచసే ।)
(ఆ దదే-యే దేవా-మహా-నుత్తిష్ఠన్-థ్సర్వస్య-సన్తు దుర్మిత్రా-శ్చతుష్పఞ్చాశత్ ।)
(ఆ దదే, వి జ్యోతిషా)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-మ్ప్రథమకాణ్డే చతుర్థః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥