1.7 - పాకయజ్ఞం వా అన్వాహితాగ్నే - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-మ్ప్రథమకాణ్డే సప్తమః ప్రశ్నః - యాజమాన బ్రాహ్మణం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,

శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
పాకయజ్ఞం-వాఁ అన్వాహితాగ్నేః పశవ ఉప తిష్ఠన్త ఇడా ఖలు వై పాకయజ్ఞ-స్సైషా-ఽన్తరా ప్రయాజానూయాజాన్. యజమానస్య లోకే-ఽవహితా తామాహ్రియమాణామభి మన్త్రయేత సురూపవర్షవర్ణ ఏహీతి పశవో వా ఇడా పశూనేవోప హ్వయతే యజ్ఞం-వైఁ దేవా అదుహ్రన్. యజ్ఞో-ఽసురాగ్ం అదుహ-త్తే-ఽసురా జ్ఞదుగ్ధాః పరా-ఽభవన్. యో వై యజ్ఞస్య దోహం-విఁద్వాన్ [ ] 1
యజతే-ఽప్యన్యం-యఁజమాన-న్దుహే సా మే సత్యా-ఽఽశీరస్య యజ్ఞస్య భూయాదిత్యాహైష వై యజ్ఞస్య దోహస్తేనైవైన-న్దుహే ప్రత్తా వై గౌర్దుహే ప్రత్తేడా యజమానాయ దుహ ఏతే వా ఇడాయై స్తనా ఇడోపహూతేతి వాయుర్వథ్సో యర్హి హోతేడాముపహ్వయేత తర్హి యజమానో హోతారమీక్షమాణో వాయు-మ్మనసా ధ్యాయే- [ధ్యాయేత్, మాత్రే] 2
-న్మాత్రే వథ్స-ముపావసృజతి సర్వేణ వై యజ్ఞేన దేవా-స్సువర్గం-లోఁకమాయ-న్పాకయజ్ఞేన మనురశ్రామ్యథ్సేడా మనుముపావర్తత తా-న్దేవాసురా వ్యహ్వయన్త ప్రతీచీ-న్దేవాః పరాచీమసురా-స్సా దేవానుపావర్తత పశవో వై త-ద్దేవానవృణత పశవో-ఽసురానజహుర్య-ఙ్కామయేతాపశు-స్స్యాదితి పరాచీ-న్తస్యేడాముప హ్వయేతాపశురేవ భవతి యం- [భవతి యమ్, కామయేత] 3
-కామయేత పశుమాన్-థ్స్యాదితి ప్రతీచీ-న్తస్యేడా-ముప హ్వయేత పశుమానేవ భవతి బ్రహ్మవాదినో వదన్తి స త్వా ఇడాముప హ్వయేత య ఇడా- ముపహూయాత్మాన-మిడాయా-ముపహ్వయేతేతి సా నః ప్రియా సుప్రతూర్తి-ర్మఘోనీత్యాహేడా-మేవోపహూయా-ఽఽత్మాన -మిడాయాముప హ్వయతే వ్యస్తమివ వా ఏత-ద్యజ్ఞస్య యదిడా సామి ప్రాశ్ఞన్తి [ ] 4
సామి మార్జయన్త ఏత-త్ప్రతి వా అసురాణాం-యఁజ్ఞో వ్యచ్ఛిద్యత బ్రహ్మణా దేవా-స్సమదధు-ర్బృహస్పతి -స్తనుతామిమ-న్న ఇత్యాహ బ్రహ్మ వై దేవానా-మ్బృహస్పతి-ర్బ్రహ్మణైవ యజ్ఞగ్ం స-న్దధాతి విచ్ఛిన్నం-యఁజ్ఞగ్ం సమిమ-న్దధాత్విత్యాహ సన్తత్యై విశ్వే దేవా ఇహ మాదయన్తామిత్యాహ సన్తత్యైవ యజ్ఞ-న్దేవేభ్యో-ఽను దిశతి యాం-వైఁ [ ] 5
యజ్ఞే దక్షిణా-న్దదాతి తామస్య పశవో-ఽను స-ఙ్క్రామన్తి స ఏష ఈజానో-ఽపశు-ర్భావుకో యజమానేన ఖలు వై తత్కార్య-మిత్యాహు-ర్యథా దేవత్రా దత్త-ఙ్కుర్వీతాత్మ-న్పశూ-న్రమయేతేతి బ్రద్ధ్న పిన్వస్వేత్యాహ యజ్ఞో వై బ్రద్ధ్నో యజ్ఞమేవ తన్మహయత్యథో దేవత్రైవ దత్త-ఙ్కురుత ఆత్మ-న్పశూ-న్రమయతే దదతో మే మా క్షాయీత్యాహాక్షితి-మేవోపైతి కుర్వతో మే మోప దసదిత్యాహ భూమానమేవోపైతి ॥ 6 ॥

(విద్వాన్-ధ్యాయే-ద్భవతి యం-ప్రాశ్ఞన్తి-యాం-వైఁ-మ-ఏకాన్నవిగ్ంశతిశ్చ ) (అ. 1)
సగ్గ్శ్రవా హ సౌవర్చనసః తుమిఞ్జమౌపోదితి-మువాచ యథ్సత్రిణాగ్ం హోతా-ఽభూః కామిడాముపాహ్వథా ఇతి తాముపాహ్వ ఇతి హోవాచ యా ప్రాణేన దేవా-న్దాధార వ్యానేన మనుష్యానపానేన పితృనితి ఛినత్తి సా న ఛినత్తీ(3) ఇతి ఛినత్తీతి హోవాచ శరీరం-వాఁ అస్యై తదుపాహ్వథా ఇతి హోవాచ గౌర్వా [గౌర్వై, అస్యై శరీరం] 7
అస్యై శరీర-ఙ్గాం-వాఁవ తౌ త-త్పర్యవదతాం-యాఁ యజ్ఞే దీయతే సా ప్రాణేన దేవా-న్దాధార యయా మనుష్యా జీవన్తి సా వ్యానేన మనుష్యాన్ యా-మ్పితృభ్యో ఘ్నన్తి సా-ఽపానేన పితౄన్. య ఏవం ఁవేద పశుమా-న్భవత్యథ వై తాముపాహ్వ ఇతి హోవాచ యా ప్రజాః ప్రభవన్తీః ప్రత్యాభవతీత్యన్నం ఁవా అస్యై త- [అస్యై తత్, ఉపాహ్వథా ఇతి] 8
-దుపాహ్వథా ఇతి హోవాచౌషధయో వా అస్యా అన్నమోషధయో వై ప్రజాః ప్రభవన్తీః ప్రత్యా భవన్తి య ఏవం-వేఁదాన్నాదో భవత్యథ వై తాముపాహ్వ ఇతి హోవాచ యా ప్రజాః పరాభవన్తీ-రనుగృహ్ణాతి ప్రత్యాభవన్తీ-ర్గృహ్ణాతీతి ప్రతిష్ఠాం-వాఁ అస్యై తదుపాహ్వథా ఇతి హోవాచేయం-వాఁ అస్యై ప్రతిష్ఠే [ప్రతిష్ఠా, ఇయం-వైఁ] 9
యం-వైఁ ప్రజాః పరాభవన్తీరను గృహ్ణాతి ప్రత్యాభవన్తీ-ర్గృహ్ణాతి య ఏవం-వేఁద ప్రత్యేవ తిష్ఠత్యథ వై తాముపాహ్వ ఇతి హోవాచ యస్యై నిక్రమణే ఘృత-మ్ప్రజా-స్సఞ్జీవన్తీః పిబన్తీతి ఛినత్తి సా న ఛినత్తీ (3) ఇతి న ఛినత్తీతి హోవాచ ప్ర తు జనయతీత్యేష వా ఇడాముపాహ్వథా ఇతి హోవాచ వృష్టిర్వా ఇడా వృష్ట్యై వై నిక్రమణే ఘృత-మ్ప్రజా-స్సఞ్జీవన్తీః పిబన్తి య ఏవం-వేఁద ప్రైవ జాయతే-ఽన్నాదో భవతి ॥ 10 ॥

(గౌర్వా-అస్యై తత్-ప్రతిష్ఠా-ఽహ్వథా ఇతి-విగ్ంశతిశ్చ) (అ. 2)
పరోక్షం-వాఁ అన్యే దేవా ఇజ్యన్తే ప్రత్యక్షమన్యే య-ద్యజతే య ఏవ దేవాః పరోక్షమిజ్యన్తే తానేవ త-ద్యజతి యదన్వాహార్య-మాహరత్యేతే వై దేవాః ప్రత్యక్షం-యఁ-ద్బ్రాహ్మణాస్తానేవ తేన ప్రీణాత్యథో దక్షిణైవాస్యైషా-ఽథో యజ్ఞస్యైవ ఛిద్రమపి దధాతి యద్వై యజ్ఞస్య క్రూరం-యఁద్విలిష్ట-న్తదన్వాహార్యేణా- [తదన్వాహార్యేణ, అన్వాహరతి] 11
-ఽన్వాహరతి తదన్వాహార్యస్యా-న్వాహార్యత్వ-న్దేవదూతా వా ఏతే యద్-ఋత్విజో యదన్వాహార్య-మాహరతి దేవదూతానేవ ప్రీణాతి ప్రజాపతి-ర్దేవేభ్యో యజ్ఞాన్ వ్యాదిశ-థ్స రిరిచానో-ఽమన్యత స ఏతమన్వాహార్య-మభక్త-మపశ్య-త్తమాత్మన్నధత్తస వా ఏష ప్రాజాపత్యో యదన్వాహార్యో యస్యైవం-విఁదుషో-ఽన్వాహార్య ఆహ్రియతే సాక్షాదేవ ప్రజాపతి-మృద్ధ్నోత్యపరిమితోనిరుప్యో-ఽపరిమితః ప్రజాపతిః ప్రజాపతే- [ప్రజాపతేః, ఆప్త్యై] 12
-రాప్త్యై దేవా వై య-ద్యజ్ఞే-ఽకుర్వత తదసురా అకుర్వత తే దేవా ఏత-మ్ప్రాజాపత్య-మన్వాహార్య-మపశ్య-న్తమన్వాహరన్త తతో దేవా అభవ-న్పరాసురా యస్యైవం-విఁదుషో-ఽన్వాహార్య ఆహ్రియతే భవత్యాత్మనా పరాస్య భ్రాతృవ్యో భవతి యజ్ఞేన వా ఇష్టీ పక్వేన పూర్తీ యస్యైవం-విఁదుషో-ఽన్వాహార్య ఆహ్రియతే స త్వేవేష్టాపూర్తీ ప్రజాపతేర్భాగో-ఽసీ- [ప్రజాపతేర్భాగో-ఽసీ, ఇత్యాహ] 13
-త్యాహ ప్రజాపతిమేవ భాగధేయేన సమర్ధయత్యూర్జస్వా-న్పయస్వానిత్యాహోర్జ-మేవాస్మి-న్పయో దధాతి ప్రాణాపానౌ మే పాహి సమానవ్యానౌ మే పాహీత్యాహా-ఽఽశిషమేవైతామా శాస్తే ఽక్షితో ఽస్యక్షిత్యై త్వా మా మే క్షేష్ఠా అముత్రాముష్మిన్ ఁలోక ఇత్యాహ క్షీయతే వా అముష్మిన్ ఁలోకే-ఽన్న-మితఃప్రదానగ్గ్ హ్యముష్మిన్ ఁలోకే ప్రజా ఉపజీవన్తి యదేవ-మభిమృశత్యక్షితి-మేవైన-ద్గమయతి నాస్యాముష్మిన్ ఁలోకే-ఽన్న-ఙ్క్షీయతే ॥ 14 ॥

(అన్వాహార్యేణ-ప్రజాపతే-రసి-హ్యముష్మిన్ ఁలోకే-పఞ్చదశ చ ) (అ. 3)
బర్హిషో-ఽహ-న్దేవయజ్యయా ప్రజావా-న్భూయాసమిత్యాహ బర్హిషా వై ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత తేనైవ ప్రజా-స్సృజతే నరాశగ్ంసస్యాహ-న్దేవయజ్యయా పశుమా-న్భూయాసమిత్యాహ నరాశగ్ంసేన వై ప్రజాపతిః పశూనసృజత తేనైవ పశూన్-థ్సృజతే-ఽగ్నే-స్స్విష్టకృతో-ఽహ-న్దేవయజ్యయా-ఽఽయుష్మాన్. యజ్ఞేన ప్రతిష్ఠా-ఙ్గమేయమిత్యాహా-ఽఽయురేవాత్మ-న్ధత్తే ప్రతి యజ్ఞేన తిష్ఠతి దర్శపూర్ణమాసయో- [దర్శపూర్ణమాసయోః, వై దేవా] 15
-ర్వై దేవా ఉజ్జితి-మనూదజయ-న్దర్శపూర్ణమాసాభ్యా- మసురానపా-నుదన్తాగ్నే-రహముజ్జితి-మనూజ్జేష-మిత్యాహ దర్శపూర్ణమాసయోరేవ దేవతానాం-యఁజమాన ఉజ్జితిమనూజ్జయతి దర్శపూర్ణమాసాభ్యా-మ్భ్రాతృవ్యానప నుదతే వాజవతీభ్యాం-వ్యూఁహత్యన్నం-వైఁ వాజో-ఽన్నమేవావ రున్ధే ద్వాభ్యా-మ్ప్రతిష్ఠిత్యై యో వై యజ్ఞస్య ద్వౌ దోహౌ విద్వాన్ యజత ఉభయత [ఉభయతః, ఏవ యజ్ఞం] 16
ఏవ యజ్ఞ-న్దుహే పురస్తాచ్చోపరిష్టాచ్చైష వా అన్యో యజ్ఞస్య దోహ ఇడాయామన్యో యర్హి హోతా యజమానస్య నామ గృహ్ణీయా-త్తర్హి బ్రూయాదేమా అగ్మన్నాశిషో దోహకామా ఇతి సగ్గ్స్తుతా ఏవ దేవతా దుహే-ఽథో ఉభయత ఏవ యజ్ఞ-న్దుహే పురస్తాచ్చోపరిష్టాచ్చ రోహితేన త్వా-ఽగ్నిర్దేవతా-ఙ్గమయత్విత్యాహైతే వై దేవాశ్వా [వై దేవాశ్వాః, యజమానః ప్రస్తరో] 17
యజమానః ప్రస్తరో యదేతైః ప్రస్తర-మ్ప్రహరతి దేవాశ్వైరేవ యజమానగ్ం సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయతి వి తే ముఞ్చామి రశనా వి రశ్మీనిత్యాహైష వా అగ్నేర్విమోకస్తే-నైవైనం-విఁముఞ్చతి విష్ణో-శ్శంయోఁరహ-న్దేవయజ్యయా యజ్ఞేన ప్రతిష్ఠా-ఙ్గమేయమిత్యాహ యజ్ఞో వై విష్ణు-ర్యజ్ఞ ఏవాన్తతః ప్రతి తిష్ఠతి సోమస్యాహ-న్దేవయజ్యయా సురేతా [సురేతాః, రేతో] 18
రేతో ధిషీయేత్యాహ సోమో వై రేతోధాస్తేనైవ రేత ఆత్మ-న్ధత్తే త్వష్టురహ-న్దేవయజ్యయా పశూనాగ్ం రూప-మ్పుషేయమిత్యాహ త్వష్టా వై పశూనా-మ్మిథునానాగ్ం రూపకృత్తేనైవ పశూనాగ్ం రూపమాత్మ-న్ధత్తే దేవానా-మ్పత్నీరగ్ని-ర్గృహపతి-ర్యజ్ఞస్య మిథున-న్తయోరహ-న్దేవయజ్యయా మిథునేన ప్రభూయాస-మిత్యాహైతస్మా-ద్వై మిథునా-త్ప్రజాపతి-ర్మిథునేన [ర్మిథునేన, ప్రా-ఽజాయత] 19
ప్రా-ఽజాయత తస్మాదేవ యజమానో మిథునేన ప్రజాయతే వేదో-ఽసి విత్తిరసి విదేయేత్యాహ వేదేన వై దేవా అసురాణాం-విఁత్తం-వేఁద్యమవిన్దన్త త-ద్వేదస్య వేదత్వం-యఁద్య-ద్భ్రాతృవ్యస్యాభిద్ధ్యాయే-త్తస్య నామ గృహ్ణీయా-త్తదేవాస్య సర్వం-వృఁఙ్క్తే ఘృతవన్త-ఙ్కులాయినగ్ం రాయస్పోషగ్ం సహస్రిణం-వేఁదో దదాతు వాజినమిత్యాహ ప్రసహస్ర-మ్పశూనాప్నోత్యా స్య ప్రజాయాం-వాఁజీ జాయతే య ఏవం-వేఁద ॥ 20 ॥

(దర్శపూర్ణమాసయో-రుభయతో-దేవాశ్వాః-సురేతాః-ప్రజాపతి-ర్మిథునేనా-ప్నోత్య-ష్టౌ చ) (అ. 4)
ధ్రువాం-వైఁ రిచ్యమానాం-యఁజ్ఞో-ఽను రిచ్యతే యజ్ఞం-యఁజమానో యజమాన-మ్ప్రజా ధ్రువామాప్యాయమానాం-యఁజ్ఞో-ఽన్వా ప్యాయతే యజ్ఞం-యఁజమానో యజమాన-మ్ప్రజా ఆ ప్యాయతా-న్ధ్రువా ఘృతేనేత్యాహ ధ్రువామేవా ఽఽ ప్యాయయతి తామాప్యాయమానాం-యఁజ్ఞో-ఽన్వా ప్యాయతే యజ్ఞం-యఁజమానో యజమాన-మ్ప్రజాః ప్రజాపతే-ర్విభాన్నామ లోకస్తస్మిగ్గ్స్త్వా దధామి సహ యజమానేనే- [యజమానేనేతి, ఆహా-ఽయం-వైఁ] 21
-త్యాహా-ఽయం-వైఁ ప్రజాపతే-ర్విభాన్నామ లోకస్తస్మి-న్నేవైన-న్దధాతి సహ యజమానేన రిచ్యత ఇవ వా ఏత-ద్య-ద్యజతే య-ద్యజమానభాగ-మ్ప్రాశ్ఞాత్యాత్మానమేవ ప్రీణాత్యేతావాన్. వై యజ్ఞో యావాన్. యజమానభాగో యజ్ఞో యజమానో య-ద్యజమానభాగ-మ్ప్రాశ్ఞాతి యజ్ఞ ఏవ యజ్ఞ-మ్ప్రతి ష్ఠాపయత్యేతద్వై సూయవసగ్ం సోదకం-యఁద్బర్హిశ్చా-ఽఽపశ్చైత- [-ఽఽపశ్చైతత్, యజమానస్యా-] 22
-ద్యజమానస్యా-ఽఽయతనం-యఁద్వేదిర్య-త్పూర్ణపాత్ర-మన్తర్వేది నినయతి స్వ ఏవా-ఽఽయతనే సూయవసగ్ం సోదక-ఙ్కురుతే సదసి సన్మే భూయా ఇత్యాహా-ఽఽపో వై యజ్ఞ ఆపో-ఽమృతం-యఁజ్ఞమేవామృత-మాత్మ-న్ధత్తే సర్వాణి వై భూతాని వ్రత-ముపయన్త -మనూప యన్తి ప్రాచ్యా-న్దిశి దేవా ఋత్విజో మార్జయన్తా-మిత్యాహైష వై దర్శపూర్ణమాసయో-రవభృథో [-రవభృథః, యాన్యేవైన-మ్భూతాని] 23
యాన్యేవైన-మ్భూతాని వ్రతముపయన్త-మనూపయన్తి తైరేవ సహావభృథమవైతి విష్ణుముఖా వై దేవా శ్ఛన్దోభిరిమాన్ ఁలోకా-ననపజయ్యమభ్యజయన్. య-ద్విష్ణుక్రమాన్ క్రమతే విష్ణురేవ భూత్వా యజమానశ్ఛన్దోభిరిమాన్ ఁలోకా-ననపజయ్యమభి జయతి విష్ణోః క్రమో-ఽస్యభిమాతిహేత్యాహ గాయత్రీ వై పృథివీ త్రైష్టుభమన్తరిక్ష-ఞ్జాగతీ ద్యౌరానుష్టుభీ-ర్దిశ శ్ఛన్దోభిరేవేమాన్ ఁలోకాన్. యథాపూర్వమభి జయతి ॥ 24 ॥

(యజమానేనేతి-చై తద-వభృథో-దిశః-సప్త చ) (అ. 5)
అగన్మ సువ-స్సువరగన్మేత్యాహ సువర్గమేవ లోకమేతి సన్దృశస్తే మా ఛిథ్సి యత్తే తపస్తస్మై తే మా ఽఽ వృక్షీత్యాహ యథాయజు-రేవైత-థ్సుభూరసి శ్రేష్ఠో రశ్మీనామాయుర్ధా అస్యాయుర్మే ధేహీత్యాహా-ఽఽశిషమేవైతామా శాస్తే ప్ర వా ఏషో-ఽస్మాన్ ఁలోకాచ్చ్యవతే యో [యః, విష్ణుక్రమాన్ క్రమతే] 25
విష్ణుక్రమాన్ క్రమతే సువర్గాయ హి లోకాయ విష్ణుక్రమాః క్రమ్యన్తే బ్రహ్మవాదినో వదన్తి స త్వై విష్ణుక్రమాన్ క్రమేత య ఇమాన్ ఁలోకా-న్భ్రాతృవ్యస్య సంవిఁద్య పునరిమం-లోఁక-మ్ప్రత్యవరోహేదిత్యేష వా అస్య లోకస్య ప్రత్యవరోహో యదాహేదమహమము-మ్భ్రాతృవ్యమాభ్యో దిగ్భ్యో-ఽస్యై దివ ఇతీమానేవ లోకా-న్భ్రాతృవ్యస్య సంవిఁద్య పునరిమం-లోఁక-మ్ప్రత్యవరోహతి సం- [సమ్, జ్యోతిషా-ఽభూవమిత్యాహాస్మిన్నేవ] 26
-జ్యోతిషా-ఽభూవమిత్యాహాస్మిన్నేవ లోకే ప్రతి తిష్ఠత్యైన్ద్రీ-మావృత-మన్వావర్త ఇత్యాహాసౌ వా ఆదిత్య ఇన్ద్రస్తస్యైవా-ఽఽవృతమను పర్యావర్తతే దక్షిణా పర్యావర్తతే స్వమేవ వీర్యమను పర్యావర్తతే తస్మా-ద్దక్షిణో-ఽర్ధ ఆత్మనో వీర్యావత్తరో-ఽథో ఆదిత్యస్యైవా-ఽఽవృతమను పర్యావర్తతే సమహ-మ్ప్రజయా స-మ్మయా ప్రజేత్యాహా-ఽఽశిష- [ప్రజేత్యాహా-ఽఽశిషమ్, ఏవైతామా] 27
-మేవైతామా శాస్తే సమిద్ధో అగ్నే మే దీదిహి సమేద్ధా తే అగ్నే దీద్యాసమిత్యాహ యథాయజు-రేవైతద్వసుమాన్. యజ్ఞో వసీయా-న్భూయాస-మిత్యాహా-ఽఽశిషమేవేతామా శాస్తే బహు వై గార్హపత్యస్యాన్తే మిశ్రమివ చర్యత ఆగ్నిపావమానీభ్యా-ఙ్గార్హపత్యముప తిష్ఠతే పునాత్యేవాగ్ని-మ్పునీత ఆత్మాన-న్ద్వాభ్యా-మ్ప్రతిష్ఠిత్యా అగ్నే గృహపత ఇత్యాహ [ఇత్యాహ, యథాయజురేవైతచ్ఛతగ్ం] 28
యథాయజురేవైతచ్ఛతగ్ం హిమా ఇత్యాహ శత-న్త్వా హేమన్తానిన్ధిషీయేతి వావైతదాహ పుత్రస్య నామ గృహ్ణాత్యన్నాదమేవైన-ఙ్కరోతి తామాశిషమా శాసే తన్తవే జ్యోతిష్మతీమితి బ్రూయా-ద్యస్య పుత్రో-ఽజాత-స్స్యా-త్తేజస్వ్యేవాస్య బ్రహ్మవర్చసీ పుత్రో జాయతే తామాశిషమా శాసే-ఽముష్మై జ్యోతిష్మతీమితి బ్రూయా-ద్యస్య పుత్రో [పుత్రః, జాత-స్స్యాత్తేజ] 29
జాత-స్స్యాత్తేజ ఏవాస్మి-న్బ్రహ్మవర్చస-న్దధాతి యో వై యజ్ఞ-మ్ప్రయుజ్య న విముఞ్చత్యప్రతిష్ఠానో వై స భవతి కస్త్వా యునక్తి స త్వా వి ముఞ్చత్విత్యాహ ప్రజాపతి-ర్వై కః ప్రజాపతినైవైనం-యుఁనక్తి ప్రజాపతినా వి ముఞ్చతి ప్రతిష్ఠిత్యా ఈశ్వరం-వైఁ వ్రతమవిసృష్ట-మ్ప్రదహో-ఽగ్నే వ్రతపతే వ్రతమచారిషమిత్యాహ వ్రతమేవ [ ] 30
వి సృజతే శాన్త్యా అప్రదాహాయ పరాంఅ. వావ యజ్ఞ ఏతి న ని వర్తతే పునర్యో వై యజ్ఞస్య పునరాలమ్భం-విఁద్వాన్. యజతే తమభి ని వర్తతే యజ్ఞో బభూవ స ఆ బభూవేత్యాహైష వై యజ్ఞస్య పునరాలమ్భ-స్తేనైవైన-మ్పునరా లభతే-ఽనవరుద్ధా వా ఏతస్య విరాడ్ య ఆహితాగ్ని-స్సన్నసభః పశవః ఖలు వై బ్రాహ్మణస్య సభేష్ట్వా ప్రాంఉత్క్రమ్య బ్రూయా-ద్గోమాగ్ం అగ్నే-ఽవిమాగ్ం అశ్వీ యజ్ఞ ఇత్యవ సభాగ్ం రున్ధే ప్ర సహస్ర-మ్పశూనాప్నోత్యా-ఽస్య ప్రజాయాం-వాఁజీ జాయతే ॥ 31 ॥

(యః-స-మాసిషం-గృహపత-ఇత్యాహా-ముష్మై జ్యోతిష్మతీమితి బ్రూయా-ద్యస్యపుత్రో-వ్రతమేవ-ఖలు వై- చతుర్విగ్ంశతిశ్చ) (అ. 6)
దేవ సవితః ప్ర సువ యజ్ఞ-మ్ప్ర సువ యజ్ఞపతి-మ్భగాయ దివ్యో గన్ధర్వః । కేతపూః కేత-న్నః పునాతు వాచస్పతి-ర్వాచమద్య స్వదాతి నః ॥ ఇన్ద్రస్య వజ్రో-ఽసి వార్త్రఘ్నస్త్వయా-ఽయం-వృఁత్రం-వఁద్ధ్యాత్ ॥ వాజస్య ను ప్రసవే మాతర-మ్మహీమదితి-న్నామ వచసా కరామహే । యస్యామిదం-విఁశ్వ-మ్భువన-మావివేశ తస్యా-న్నో దేవ-స్సవితా ధర్మ సావిషత్ ॥ అ- [అఫ్సు, అన్తరమృతమఫ్సు] 32
ఫ్స్వన్తరమృతమఫ్సు భేషజమపాముత ప్రశస్తిష్వశ్వా భవథ వాజినః ॥ వాయు-ర్వా త్వా మను-ర్వా త్వా గన్ధర్వా-స్సప్తవిగ్ంశతిః । తే అగ్రే అశ్వమాయుఞ్జన్తే అస్మిఞ్జవమా-ఽదధుః ॥ అపా-న్నపాదాశుహేమన్. య ఊర్మిః కకుద్మా-న్ప్రతూర్తి-ర్వాజసాతమస్తేనాయం-వాఁజగ్ం సేత్ ॥ విష్ణోః క్రమో-ఽసి విష్ణోః క్రాన్తమసి విష్ణో-ర్విక్రాన్తమస్యఙ్కౌ న్యఙ్కా వభితో రథం-యౌఁ ధ్వాన్తం-వాఁతాగ్రమను సఞ్చరన్తౌ దూరేహేతి-రిన్ద్రియావా-న్పతత్రీ తే నో-ఽగ్నయః పప్రయః పారయన్తు ॥ 33 ॥

(అఫ్సు-న్యఙ్కౌ-పఞ్చదశ చ) (అ. 7)
దేవస్యాహగ్ం సవితుః ప్రసవే బృహస్పతినా వాజజితా వాజ-ఞ్జేష-న్దేవస్యాహగ్ం సవితుః ప్రసవే బృహస్పతినా వాజజితా వర్షిష్ఠ-న్నాకగ్ం రుహేయమిన్ద్రాయ వాచం-వఁదతేన్ద్రం-వాఁజ-ఞ్జాపయతేన్ద్రో వాజమజయిత్ ॥ అశ్వాజని వాజిని వాజేషు వాజినీవత్యశ్వాన్-థ్సమథ్సు వాజయ ॥ అర్వా-ఽసి సప్తిరసి వాజ్యసి వాజినో వాజ-న్ధావత మరుతా-మ్ప్రసవే జయత వి యోజనా మిమీద్ధ్వమద్ధ్వన-స్స్కభ్నీత [స్కభ్నీత, కాష్ఠా-ఙ్గచ్ఛత] 34
కాష్ఠా-ఙ్గచ్ఛత వాజేవాజే-ఽవత వాజినో నో ధనేషు విప్రా అమృతా ఋతజ్ఞాః ॥ అస్య మద్ధ్వః పిబత మాదయద్ధ్వ-న్తృప్తా యాత పథిభి-ర్దేవయానైః ॥ తే నో అర్వన్తో హవనశ్రుతో హవం-విఁశ్వే శృణ్వన్తు వాజినః ॥ మితద్రవ-స్సహస్రసా మేధసాతా సనిష్యవః । మహో యే రత్నగ్ం సమిథేషు జభ్రిరే శన్నో భవన్తు వాజినో హవేషు ॥దేవతాతా మితద్రవ-స్స్వర్కాః । జమ్భయన్తో-ఽహిం-వృఁకగ్ం రక్షాగ్ంసి సనేమ్యస్మద్యుయవ- [సనేమ్యస్మద్యుయవన్న్, అమీవాః ।] 35
-న్నమీవాః ॥ ఏష స్య వాజీ క్షిపణి-న్తురణ్యతి గ్రీవాయా-మ్బద్ధో అపికక్ష ఆసని । క్రతు-న్దధిక్రా అను సన్తవీత్వ-త్పథామఙ్కాగ్స్యన్వాపనీఫణత్ ॥ఉత స్మాస్య ద్రవత-స్తురణ్యతః పర్ణ-న్న వే-రను వాతి ప్రగర్ధినః । శ్యేనస్యేవ ధ్రజతో అఙ్కస-మ్పరి దధిక్రావ్.ణ్ణః సహోర్జా తరిత్రతః ॥ ఆ మా వాజస్య ప్రసవో జగమ్యాదా ద్యావాపృథివీ విశ్వశమ్భూ । ఆ మా గన్తా-మ్పితరా [గన్తా-మ్పితరా, మాతరా] 36
మాతరా చా-ఽఽ మా సోమో అమృతత్వాయ గమ్యాత్ ॥ వాజినో వాజజితో వాజగ్ం సరిష్యన్తో వాజ-ఞ్జేష్యన్తో బృహస్పతే-ర్భాగమవ జిఘ్రత వాజినో వాజజితో వాజగ్ం ససృవాగ్ంసో వాజ-ఞ్జిగివాగ్ంసో బృహస్పతే-ర్భాగే ని మృఢ్వమియం-వఁ-స్సా సత్యా సన్ధా-ఽభూద్యామిన్ద్రేణ సమధద్ధ్వ-మజీజిపత వనస్పతయ ఇన్ద్రం-వాఁజం-విఁ ముచ్యద్ధ్వమ్ ॥ 37 ॥

(స్కభ్నీత-యుయవన్-పితరా-ద్విచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 8)
క్షత్రస్యోలగ్గ్మసి క్షత్రస్య యోనిరసి జాయ ఏహి సువో రోహావ రోహావ హి సువరహ-న్నావుభయో-స్సువో రోక్ష్యామి వాజశ్చ ప్రసవశ్చాపిజశ్చ క్రతుశ్చ సువశ్చ మూర్ధా చ వ్యశ్న్నియశ్చా-ఽఽన్త్యాయన శ్చాన్త్యశ్చ భౌవనశ్చ భువనశ్చాధిపతిశ్చ । ఆయు-ర్యజ్ఞేన కల్పతా-మ్ప్రాణో యజ్ఞేన కల్పతామపానో [కల్పతామపానః, యజ్ఞేన కల్పతాం] 38
యజ్ఞేన కల్పతాం-వ్యాఁనో యజ్ఞేన కల్పతా-ఞ్చక్షు-ర్యజ్ఞేన కల్పతాగ్ శ్రోత్రం-యఁజ్ఞేన కల్పతా-మ్మనో యజ్ఞేన కల్పతాం-వాఁగ్ యజ్ఞేన కల్పతా-మాత్మా యజ్ఞేన కల్పతాం-యఁజ్ఞో యజ్ఞేన కల్పతాగ్ం సువ-ర్దేవాగ్ం అగన్మామృతా అభూమ ప్రజాపతేః ప్రజా అభూమ సమహ-మ్ప్రజయా స-మ్మయా ప్రజా సమహగ్ం రాయస్పోషేణ స-మ్మయా రాయస్పోషో-ఽన్నాయ త్వా-ఽన్నాద్యాయ త్వా వాజాయ త్వా వాజజిత్యాయై త్వా ఽమృతమసి పుష్టిరసి ప్రజననమసి ॥ 39 ॥

(అపానో-వాజాయ-నవ చ) (అ. 9)
వాజస్యేమ-మ్ప్రసవ-స్సుషువే అగ్రే సోమగ్ం రాజానమోషధీష్వఫ్సు । తా అస్మభ్య-మ్మధుమతీ-ర్భవన్తు వయగ్ం రాష్ట్రే జాగ్రియామ పురోహితాః । వాజస్యేద-మ్ప్రసవ ఆ బభూవేమా చ విశ్వా భువనాని సర్వతః । స విరాజ-మ్పర్యేతి ప్రజాన-న్ప్రజా-మ్పుష్టిం-వఁర్ధయమానో అస్మే । వాజస్యేమా-మ్ప్రసవ-శ్శిశ్రియే దివమిమా చ విశ్వా భువనాని సమ్రాట్ । అదిథ్సన్త-న్దాపయతు ప్రజాన-న్రయిం- [ప్రజాన-న్రయిమ్, చ న-స్సర్వవీరాం] 40
-చ న-స్సర్వవీరా-న్ని యచ్ఛతు ॥ అగ్నే అచ్ఛా వదేహ నః ప్రతి న-స్సుమనా భవ । ప్ర ణో యచ్ఛ భువస్పతే ధనదా అసి నస్త్వమ్ ॥ ప్ర ణో యచ్ఛత్వర్యమా ప్ర భగః ప్ర బృహస్పతిః । ప్ర దేవాః ప్రోత సూనృతా ప్ర వాగ్ దేవీ దదాతు నః ॥ అర్యమణ-మ్బృహస్పతిమిన్ద్ర-న్దానాయ చోదయ । వాచం-విఁష్ణుగ్ం సరస్వతీగ్ం సవితారం- [సరస్వతీగ్ం సవితారమ్, చ వాజినమ్ ।] 41
-చ వాజినమ్ ॥ సోమగ్ం రాజానం-వఁరుణమగ్ని-మన్వారభామహే । ఆదిత్యాన్ విష్ణుగ్ం సూర్య-మ్బ్రహ్మాణ-ఞ్చ బృహస్పతిమ్ ॥ దేవస్య త్వా సవితుః ప్రసవే-ఽశ్వినో-ర్బాహుభ్యా-మ్పూష్ణో హస్తాభ్యాగ్ం సరస్వత్యై వాచో యన్తు-ర్యన్త్రేణాగ్నేస్త్వా ఆమ్రాజ్యేనాభిషిఞ్చామీన్ద్రస్య బృహస్పతేస్త్వా సామ్రాజ్యేనాభిషిఞ్చామి ॥ 42 ॥

(రయిగ్ం-సవితారగ్ం-షట్త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 10)
అగ్నిరేకాక్షరేణ వాచముదజయదశ్వినౌ ద్వ్యక్షరేణ ప్రాణాపానావుదజయతాం-విఁష్ణుస్త్య్రక్షరేణ త్రీన్ ఁలోకానుదజయ-థ్సోమశ్చతురక్షరేణ చతుష్పదః పశూనుదజయ-త్పూషా పఞ్చాక్షరేణ పఙ్క్తిముదజయ-ద్ధాతా షడక్షరేణ షడ్-ఋతూనుదజయ-న్మరుతః సప్తాక్షరేణ సప్తపదాగ్ం శక్వరీముదజయ-న్బృహస్పతి-రష్టాక్షరేణ గాయత్రీముదజయ-న్మిత్రో నవాక్షరేణ త్రివృతగ్గ్ స్తోమముదజయ- [స్తోమముదజయత్, వరుణో దశాక్షరేణ] 43
-ద్వరుణో దశాక్షరేణ విరాజ-ముదజయదిన్ద్ర ఏకాదశాక్షరేణ త్రిష్టుభ-ముదజయ-ద్విశ్వే దేవా ద్వాదశాక్షరేణ జగతీముదజయన్ వసవస్త్రయో దశాక్షరేణ త్రయోదశగ్గ్ స్తోమముదజయ-న్రుద్రాశ్చతుర్దశాక్షరేణ చతుర్దశగ్గ్ స్తోమముదజయన్నాదిత్యాః పఞ్చదశాక్షరేణ పఞ్చదశగ్గ్ స్తోమముదజయన్నదితి-ష్షోడశాక్షరేణ షోడశగ్గ్ స్తోమముదజయ-త్ప్రజాపతి-స్సప్తదశాక్షరేణ సప్తదశగ్గ్ స్తోమముదజయత్ ॥ 44 ॥

(త్రివృతగ్గ్ స్తోమముదజయ-థ్షట్చత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 11)
ఉపయామగృహీతో-ఽసి నృషద-న్త్వా ద్రుషద-మ్భువనసదమిన్ద్రాయ జుష్ట-ఙ్గృహ్ణామ్యేష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వోపయామగృహీతో-ఽస్యఫ్సుషద-న్త్వా ఘృతసదం-వ్యోఁమసదమిన్ద్రాయ జుష్ట-ఙ్గృహ్ణామ్యేష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వోపయామగృహీతో-ఽసి పృథివిషద-న్త్వా-ఽన్తరిక్షసద-న్నాకసదమిన్ద్రాయ జుష్ట-ఙ్గృహ్ణామ్యేష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వా ॥ యే గ్రహాః పఞ్చజనీనా యేషా-న్తిస్రః పరమజాః । దైవ్యః కోశ- [దైవ్యః కోశః, సముబ్జితః ।] 45
-స్సముబ్జితః । తేషాం-విఁశిప్రియాణా-మిషమూర్జగ్ం సమగ్రభీ-మేష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వా ॥ అపాగ్ం రసముద్వయసగ్ం సూర్యరశ్మిగ్ం సమాభృతమ్ । అపాగ్ం రసస్య యో రసస్తం-వోఁ గృహ్ణామ్యుత్తమమేష తే యోనిరిన్ద్రాయ త్వా ॥ అయా విష్ఠా జనయన్ కర్వరాణి స హి ఘృణిరురు-ర్వరాయ గాతుః । స ప్రత్యుదై-ద్ధరుణో మద్ధ్వో అగ్రగ్గ్ స్వాయాం-యఁ-త్తనువా-న్తనూమైరయత । ఉపయామగృహీతో-ఽసి ప్రజాపతయే త్వా జుష్ట-ఙ్గృహ్ణామ్యేష తే యోనిః ప్రజాపతయే త్వా ॥ 46 ॥

(కోశ-స్తనువాన్-త్రయోదశ చ) (అ. 12)
అన్వహ మాసా అన్విద్వనాన్యన్వోషధీరను పర్వతాసః । అన్విన్ద్రగ్ం రోదసీ వావశానే అన్వాపో అజిహత జాయమానమ్ ॥ అను తే దాయి మహ ఇన్ద్రియాయ సత్రా తే విశ్వమను వృత్రహత్యే । అను క్షత్రమను సహో యజత్రేన్ద్ర దేవేభిరను తే నృషహ్యే ॥ ఇన్ద్రాణీమాసు నారిషు సుపత్నీ-మహమశ్రవమ్ । న హ్యస్యా అపర-ఞ్చన జరసా [జరసా, మరతే పతిః ।] 47
మరతే పతిః ॥ నాహమిన్ద్రాణి రారణ సఖ్యు-ర్వృషాకపేర్-ఋతే । యస్యేదమప్యగ్ం హవిః ప్రియ-న్దేవేషు గచ్ఛతి ॥యో జాత ఏవ ప్రథమో మనస్వా-న్దేవో దేవాన్ క్రతునా పర్యభూషత్ । యస్య శుష్మాద్రోదసీ అభ్యసేతా-న్నృంణస్య మహ్నా స జనాస ఇన్ద్రః ॥ ఆ తే మహ ఇన్ద్రోత్యుగ్ర సమన్యవో య-థ్సమరన్త సేనాః । పతాతి దిద్యున్నర్యస్య బాహువో-ర్మా తే [బాహువో-ర్మా తే, మనో] 48
మనో విష్వద్రియగ్ వి చారీత్ ॥ మా నో మర్ధీరా భరా దద్ధి తన్నః ప్ర దాశుషే దాతవే భూరి య-త్తే । నవ్యే దేష్ణే శస్తే అస్మి-న్త ఉక్థే ప్ర బ్రవామ వయమిన్ద్ర స్తువన్తః ॥ ఆ తూ భర మాకిరేత-త్పరి ష్ఠా-ద్విద్మా హి త్వా వసుపతిం-వఁసూనామ్ । ఇన్ద్ర య-త్తే మాహిన-న్దత్ర-మస్త్యస్మభ్య-న్తద్ధర్యశ్వ [తద్ధర్యశ్వ, ప్ర యన్ధి ।] 49
ప్ర యన్ధి ॥ ప్రదాతారగ్ం హవామహ ఇన్ద్రమా హవిషా వయమ్ । ఉభా హి హస్తా వసునా పృణస్వా ఽఽ ప్ర యచ్ఛ దక్షిణాదోత సవ్యాత్ ॥ ప్రదాతా వజ్రీ వృషభస్తురాషాట్ఛుష్మీ రాజా వృత్రహా సోమపావా । అస్మిన్. యజ్ఞే బర్హిష్యా నిషద్యాథా భవ యజమానాయ శం-యోః ఁ॥ ఇన్ద్రః సుత్రామా స్వవాగ్ం అవోభి-స్సుమృడీకో భవతు విశ్వవేదాః । బాధతా-న్ద్వేషో అభయ-ఙ్కృణోతు సువీర్యస్య [సువీర్యస్య, పతయ-స్స్యామ ।] 50
పతయ-స్స్యామ ॥ తస్య వయగ్ం సుమతౌ యజ్ఞియస్యాపి భద్రే సౌమనసే స్యామ । స సుత్రామా స్వవాగ్ం ఇన్ద్రో అస్మే ఆరాచ్చి-ద్ద్వేషః సనుత-ర్యుయోతు ॥ రేవతీ-ర్న-స్సధమాద ఇన్ద్రే సన్తు తువివాజాః । క్షుమన్తో యాభి-ర్మదేమ ॥ ప్రోష్వస్మై పురోరథమిన్ద్రాయ శూషమర్చత । అభీకే చిదు లోకకృ-థ్సఙ్గే సమథ్సు వృత్రహా । అస్మాక-మ్బోధి చోదితా నభన్తా-మన్యకేషామ్ । జ్యాకా అధి ధన్వసు ॥ 51 ॥