Vedic Deities

6.1 - prācīnavagaṃ śaṅkaroti - kṛṣṇa yajurveda taittirīya saṃhitā pāṭhaḥ

(Prachinavamsham Karoti - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita in English (IAST))

From Krishna Yajurveda

This text originates from the sixth kanda of the Taittiriya Samhita, a foundational scripture of the Krishna Yajurveda. It provides precise liturgical instructions for the construction of the Prachinavamsha, a ritual shed used during Vedic sacrifices like the Soma Yaga. The passage details the cosmic orientation of space, linking the cardinal directions to specific celestial beings. By aligning the ritual space with these cosmic energies, the sacrificer seeks to enter the realm of the gods. Chanting these mantras connects the practitioner to the Vedic sacrificial tradition and the order of the universe, fostering spiritual harmony and sanctification.

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
prācīna̭vagṃśa-ṅkaroti devamanuṣyā diśo vya̭bhajanta prācī-ndevā da̭kṣiṇā pitaraḥ̭ pratīcī-mmanuṣyā̭ udī̭cīgṃ rudrā ya-tprācīna̭vagṃśa-ṅkaroti̭ devalokameva ta-dyaja̭māna upāva̭rtate pari̭ śrayatyantarhi̭tohi dḙvaloko ma̭nuṣyalokā-nnāsmāllokā-thsvḙtavyamivetyā̭huḥ ko hi ta-dveda ya-dyamuṣmi̭~lloke-'sti̭ vā na veti̭ dikṣva̭tī kāśān ka̭ro- [dikṣva̭tī kāśān ka̭roti, ubhayo] 1
-tyubhayo-rlokayo̭-rabhiji̭tyai keśaśmaśru va̭pate nakhāni ni kṛ̭ntate mṛtā vā eṣā tvaga̭meddhyā ya-tkḙśaśmaśru mṛtāmeva tvaca̭ma-meddhyāma̭pahatya̭ yajñiyo̭ bhūtvā medhamupaityaṅgi̭rasa-ssuvargaṃ-lo~kaṃ-ya~nto-'phsu dīkṣātapasī prāvḙśayannaphsu snā̭ti sākṣādeva dīkṣātapasī ava̭ rundhe tīrthe snā̭ti tīrthe hi te tā-mprāvḙśaya-ntīrthe snā̭ti [ ] 2
tīrthameva sa̭mānānā-mbhavatyapo-'śñātyantarata eva meddhyo̭ bhavati vāsa̭sā dīkṣayati saumyaṃ-vai~ kṣauma̭-ndevata̭yā soma̭meṣa devatāmupai̭ti yo dīkṣa̭te soma̭sya tanūra̭si tanuva̭-mme pāhītyā̭ha svāmeva devatāmupaityatho̭ āśiṣa̭mevaitāmā śāste 'gnestṷ̄ṣādhānaṃ̭-vā~yorvā̭tapāna̭-mpitṛṇā-nnīvi-roṣa̭dhīnā-mpraghāta [-roṣa̭dhīnā-mpraghātaḥ, ādityānā-mprācīnatāno] 3
ā̭dityānā-mprācīnatāno viśvḙṣā-ndevānāmotu rnakṣa̭trāṇā-matīkāśāstadvā eta-thsa̭rva devatyaṃ̭-ya~-dvāso ya-dvāsa̭sā dīkṣaya̭ti sarvā̭bhirevaina̭-ndevatā̭bhi-rdīkṣayati bahiḥprā̭ṇo vai ma̭nuṣya̭sta-syāśa̭na-mprāṇo-'śñāti saprā̭ṇa eva dīkṣata āśi̭to bhavati yāvā̭nevāsya̭ prāṇastena̭ saha medhamupai̭ti ghṛta-ndevānā-mmastṷ pitṛṇā-nniṣpa̭kva-mmanuṣyā̭ṇā-ntadvā [-mmanuṣyā̭ṇā-ntadvai, eta-thsa̭rvadevatyaṃ̭] 4
eta-thsa̭rvadevatyaṃ̭-ya~nnava̭nītaṃ-ya~nnava̭nītenābhyaṅkte sarvā̭ eva devatāḥ prīṇāti pracyṷto vā eṣo-'smāllokādaga̭to devalokaṃ-yo~ dīkṣito 'ntareva nava̭nīta-ntasmā-nnava̭nītenābhya̭ṅkte 'nulomaṃ-ya~jṷṣā vyāvṛ̭ttyā indro̭ vṛtrama̭ha-ntasya̭ kanīni̭kā parā̭-'pata-ttadāñja̭nama-bhavadyadāṅkte cakṣṷreva bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte dakṣi̭ṇa-mpūrvamā-'ṅktḙ [dakṣi̭ṇa-mpūrvamā-'ṅkte, savyagṃ hi] 5
savyagṃ hi pūrva̭-mmanuṣyā̭ āñjate na ni dhā̭vate nīva hi ma̭nuṣyā̭ dhāva̭nte pañca kṛtva ā-'ṅkte pañcākṣarā paṅktiḥ pāṅkto̭ yajño yajñamevāva̭ rundhe pari̭mitamāṅkte 'pa̭rimitagṃ hi ma̭nuṣyā̭ āñjate satṷ̄layā-''ṅkte- 'pa̭tūlayā hi ma̭nuṣyā̭ āñjate vyāvṛ̭ttyai yadapa̭tūlayāñjīta vajra̭ iva syā-thsatṷ̄layā-''ṅktḙ mitratvāye- [mitratvāya̭, indro̭] 6
-ndro̭ vṛtrama̭hanthso-'(1)po-'(1)bhya̭-mriyata tāsāṃ-ya~nmeddhyaṃ̭-ya~jñiyagṃ sadḙvamāsī-ttadapoda̭krāma-tte darbhā a̭bhavan. yadda̭rbhapuñjīlaiḥ pavaya̭ti yā eva meddhyā̭ yajñiyā-ssadḙvā āpastābhi̭revaina̭-mpavayati dvābhyā-mpavayatya-horātrābhyā̭mevaina̭-mpavayati tribhiḥ pa̭vayati traya̭ ime lokā ebhirevainaṃ̭-lo~kaiḥ pa̭vayati pañcabhiḥ̭ [pañcabhiḥ̭, pavayati pañcākṣarā] 7
pavayati pañcākṣarā paṅktiḥ pāṅkto̭ yajño yajñāyaivaina̭-mpavayati ṣaḍbhiḥ pa̭vayati ṣaḍvā ṛtava̭ ṛtubhi̭revaina̭-mpavayati saptabhiḥ̭ pavayati sapta chandāgṃ̭si chando̭bhirevaina̭-mpavayati navabhiḥ̭ pavayati nava vai purṷṣe prāṇā-ssaprā̭ṇamevaina̭-mpavayatyeka̭vigṃśatyā pavayati daśa hastyā̭ aṅgula̭yo daśa padyā̭ ātmaika̭vigṃśo yāvā̭neva purṷṣasta-mapa̭rivarga- [purṷṣasta-mapa̭rivargam, pavayati citpati̭stvā] 8
-mpavayati citpati̭stvā punātvityā̭ha mano vai citpatirmana̭saivaina̭-mpavayati vākpati̭stvā punātvityā̭ha vācaivaina̭-mpavayati devastvā̭ savitā pṷnātvityā̭ha savitṛpra̭sūta evaina̭-mpavayati tasya̭ te pavitrapate pavitrḙṇa yasmai ka-mpune taccha̭keyamityā̭-hā-''śiṣa̭mevaitāmā śāste || 9 ||
(atīkāśān ka̭rotya - vḙśaya-ntirtha snā̭ti - praghāto - ma̭nuṣyā̭ṇā-ntadvā - ā-'ṅktḙ - mitratvāya̭ - pañcabhi - rapa̭rivarga - maṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 1)
yāva̭nto vai devā yajñāyāpṷnata ta evābha̭van. ya evaṃ-vi~dvān. yajñāya̭ punīte bhava̭tyeva bahiḥ pa̭vayitvā-'ntaḥ pra pā̭dayati manuṣyaloka evaina̭-mpavayitvā pūta-ndḙvaloka-mpra ṇa̭yatyadīkṣita ekayā-''hutyetyā̭hu-ssruveṇa cata̭sro juhoti dīkṣitatvāya̭ srucā pa̭ñcamī-mpañcākṣarā paṅktiḥ pāṅkto̭ yajño yajñamevāva̭ rundha ākūtyai prayuje-'gnaye [prayuje-'gnaye, svāhetyāhā] 10
svāhetyāhā-''kūtyā hi purṷṣo yajñamabhi pra̭yuṅkte yajeyeti̭ medhāyai mana̭se-'gnaye svāhetyā̭ha medhayā hi mana̭sā purṷṣo yajñama̭bhigaccha̭ti sara̭svatyai pūṣṇe-'gnaye svāhetyā̭ha vāgvai sara̭svatī pṛthivī pūṣā vācaiva pṛ̭thivyā yajña-mprayṷṅkta āpo̭ devī-rbṛhatī-rviśvaśambhuva ityā̭ha yā vai varṣyāstā [yā vai varṣyāstāḥ, āpo̭ devī-rbṛ̭hatī-] 11
āpo̭ devī-rbṛ̭hatī-rviśvaśa̭bhuṃvo~ yadeta-dyajurna brūyā-ddivyā āpo-'śāntā imaṃ-lo~kamā ga̭ccheyurāpo̭ devī-rbṛhatī-rviśvaśambhuva ityā̭hāsmā evainā̭ lokāya̭ śamayati tasmācchāntā imaṃ-lo~kamā ga̭cchanti dyāvā̭pṛthivī ityā̭ha dyāvā̭pṛthivyorhi yajña urva̭ntari̭kṣa-mityā̭hāntari̭kṣe hi yajño bṛhaspati̭rno haviṣā̭ vṛdhā- [haviṣā̭ vṛdhātu, ityā̭ha brahma vai] 12
-tvityā̭ha brahma vai devānā-mbṛhaspati-rbrahma̭ṇaivāsmai̭ yajñamava̭ rundhe yad- brūyā-dvi̭dheriti̭ yajñasthāṇumṛ̭cche-dvṛdhātvityā̭ha yajñasthāṇumeva pari̭ vṛṇakti prajāpa̭ti-ryajñama̭sṛjata so-'smā-thsṛṣṭaḥ parāṃ̭ai-thsa pra yajuravlī̭nā-tpra sāma tamṛguda̭yaccha-dyadṛgudaya̭ccha-ttadau-dgrahaṇasyau-dgrahaṇatva mṛcā [mṛcā, juhoti yajñasyodya̭tyā] 13
jṷhoti yajñasyodya̭tyā anuṣṭup-chanda̭sā-muda̭yacchadityā̭-hustasmā̭danuṣṭubhā̭ juhoti yajñasyodya̭tyai dvāda̭śa vāthsabandhānyuda̭yaccha-nnityā̭hu-stasmād- dvādaśabhi̭-rvāthsabandhavido̭ dīkṣayanti sā vā eṣarga̭nuṣṭug-vāga̭nuṣṭug-yadetayarcā dīkṣaya̭ti vācaivainagṃ sarva̭yā dīkṣayati viśvḙ devasya̭ neturityā̭ha sāvitryḙtena marto̭ vṛṇīta sakhya- [sakhyam, ityā̭ha] 14
-mityā̭ha pitṛdevatyai̭tena viśvḙ rāya i̭ṣuddhyasītyā̭ha vaiśvadevyḙtena̭ dyumnaṃ-vṛ~̭ṇīta puṣyasa ityā̭ha pauṣṇyḙtena sā vā eṣarkhsa̭rvadevatyā̭ yadetayarcā dīkṣaya̭ti sarvā̭bhirevaina̭-ndevatā̭bhirdīkṣayati saptākṣa̭ra-mprathama-mpadamaṣṭākṣa̭rāṇi trīṇi yāni trīṇi tānyaṣṭāvupa̭ yanti yāni̭ catvāri tānyaṣṭau yadaṣṭākṣa̭rā tena̭ [tena̭, gāyatrī yadekā̭daśākṣarā] 15
gāyatrī yadekā̭daśākṣarā tena̭ triṣṭugya-ddvāda̭śākṣarā tena jaga̭tī sā vā eṣarkhsarvā̭ṇi chandāgṃ̭si yadetayarcā dīkṣaya̭ti sarvḙbhirevaina-ñchando̭bhirdīkṣayati saptākṣa̭ra-mprathama-mpadagṃ saptapa̭dā śakva̭rī paśava-śśakva̭rī paśūnevāva̭ rundha eka̭smādakṣarādanāpta-mprathama-mpada-ntasmā-dya-dvāco-'nāpta-ntanma̭nuṣyā̭ upa̭ jīvanti pūrṇayā̭ juhoti pūrṇa i̭va hi prajāpa̭tiḥ prajāpa̭terāptyai nyṷ̄nayā juhoti nyṷ̄nāddhi prajāpa̭tiḥ prajā asṛ̭jata prajānāgṃ sṛṣṭyai || 16 ||
(agnaye - tā - vṛ̭dhātvṛ - cā - sakhyaṃ - tena̭ - juhoti - pañca̭daśa ca) (a. 2)
ṛ-khsāme vai devebhyo̭ yajñāyā-'ti̭ṣṭhamāne kṛṣṇo̭ rūpa-ṅkṛtvā- 'pakramyā̭tiṣṭhatā-ntḙ-'manyanta yaṃ-vā~ ime ṷpāvarthsyata-ssa ida-mbha̭viṣyatīti te upā̭mantrayanta te a̭horātrayo-rmahimāna̭-mapanidhāya̭ devānupāva̭rtetāmeṣa vā ṛco varṇo yacchukla-ṅkṛ̭ṣṇājinasyaiṣa sāmno ya-tkṛṣṇamṛ̭khsāmayo-śśilpe stha ityā̭harkhsāme evā-'va̭ rundha eṣa [evā-'va̭ rundha eṣaḥ, vā ahno] 17
vā ahno varṇo yacchukla-ṅkṛ̭ṣṇājinasyaiṣa rātri̭yā ya-tkṛṣṇaṃ-ya~devaina̭yostatra nya̭kta-ntadevāva̭ rundhe kṛṣṇājinena̭ dīkṣayati brahma̭ṇo vā eta-drūpaṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇājina-mbrahma̭ṇaivaina̭-ndīkṣayatīmā-ndhiyagṃ śikṣa̭māṇasya devetyā̭ha yathāyajurevaita-dgarbho vā eṣa ya-ddīkṣita ulbaṃ-vā~saḥ prorṇṷte tasmā- [tasmāt, garbhāḥ prāvṛ̭tā] 18
-dgarbhāḥ prāvṛ̭tā jāyante na purā soma̭sya krayādaporṇvīta ya-tpurā soma̭sya krayāda̭porṇvīta garbhāḥ prajānā-mparāpātṷkā-ssyuḥ krīte some-'porṇute jāya̭ta eva tadatho yathā vasī̭yāgṃ sa-mpratyaporṇute tādṛgeva tadaṅgi̭rasa-ssuvargaṃ-lo~kaṃ-ya~nta ūrjaṃ-vya~̭bhajanta tato yadatyaśi̭ṣyata te śarā a̭bhavannūrgvai śarā yaccha̭ramayī [yaccha̭ramayī, mekha̭lā] 19
mekha̭lā bhavatyūrja̭mevāva̭ rundhe maddhyata-ssanna̭hyati maddhyata evāsmā ūrja̭-ndadhāti tasmānmaddhyata ūrjā bhṷñjata ūrdhvaṃ-vai~ purṷṣasya nābhyai meddhya̭-mavācīna̭-mameddhyaṃ-ya~nma̭ddhyata-ssanaṃhya̭ti meddhya̭-ñcaivāsyā̭meddhya-ñca vyāva̭rtayatīndro̭ vṛtrāya vajra-mprāha̭ra-thsa tredhā vya̭bhava-thsphyastṛtī̭yagṃ rathastṛtī̭yaṃ-yū~pastṛtī̭yaṃ- [-yūpastṛtī̭yam, ye-'nta-śśarā] 20
-~ye-'nta-śśarā aśīryanta te śarā a̭bhava-ntaccharāṇāgṃ̭ śaratvaṃ-va~jro vai śarāḥ, kṣu-tkhalu vai ma̭nuṣya̭sya bhrātṛ̭vyo yaccha̭ramayī mekha̭lā bhava̭ti vajrḙṇaiva sākṣā-tkṣudha-mbhrātṛ̭vya-mmaddhyato-'pa̭ hate trivṛ-dbha̭vati trivṛdvai prāṇastrivṛta̭meva prāṇa-mma̭ddhyato yaja̭māne dadhāti pṛthvī bha̭vati rajjṷ̄nāṃ-vyā~vṛ̭tyai mekha̭layā yaja̭māna-ndīkṣayati yoktrḙṇa patnī-mmithunatvāya̭ [ ] 21
yajño dakṣi̭ṇāmabhya̭ddhyāya-ttāgṃ sama̭bhava-ttadindro̭-'cāya-thso̭-'manyata yo vā ito ja̭niṣyate sa ida-mbha̭viṣyatīti tā-mprāvi̭śa-ttasyā indra̭ evājā̭yata so̭-'manyata yo vai madito 'pa̭ro janiṣyate sa ida-mbha̭viṣyatīti tasyā̭ anumṛśya yonimā-'cchi̭na-thsā sūtava̭śā-'bhava-tta-thsūtava̭śāyai janma [janma̭, tāgṃ haste nya̭veṣṭayata] 22
tāgṃ haste nya̭veṣṭayata tā-mmṛgeṣu nya̭dadhā-thsā kṛ̭ṣṇaviṣāṇā- 'bha̭vadindra̭sya yoni̭rasi mā mā̭ higṃsīriti̭ kṛṣṇaviṣāṇā-mpra ya̭cchati sayo̭nimeva yajña-ṅka̭roti sayo̭ni-ndakṣi̭ṇāgṃ sayo̭nimindragṃ̭ sayonitvāya̭ kṛṣyai tvā̭ susasyāyā ityā̭ha tasmā̭dakṛṣṭapacyā oṣa̭dhayaḥ pacyante supippalābhya-stvauṣa̭dhībhya ityā̭ha tasmādoṣa̭dhayaḥ phala̭-ṅgṛhṇanti yaddhastḙna [yaddhastḙna, kaṇḍūyeta̭] 23
kaṇḍūyeta̭ pāmana-mbhāvṷkāḥ prajā-ssyurya-thsmayḙta nagna-mbhāvṷkāḥ kṛṣṇaviṣāṇayā̭ kaṇḍūyate-'pigṛhya̭ smayate prajānā-ṅgopīthāya na purā dakṣi̭ṇābhyo netoḥ kṛṣṇaviṣāṇāmava̭ cṛtedya-tpurā dakṣi̭ṇābhyo netoḥ kṛṣṇaviṣāṇā-ma̭vacṛte-dyoniḥ̭ prajānā-mparāpātṷkā syānnītāsu dakṣi̭ṇāsu cātvā̭le kṛṣṇaviṣāṇā-mprāsya̭ti yonirvai yajñasya cātvā̭laṃ-yo~niḥ̭ kṛṣṇaviṣāṇā yonā̭veva yoni̭-ndadhāti yajñasya̭ sayonitvāya̭ || 24 ||
(rundha eṣa - tasmā - ccharamayī - yūpastṛtī̭yaṃ - mithunatvāya - janma - hastḙnā - 'ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vāgvai devebhyo 'pākrāma-dyajñāyāti̭ṣṭhamānā sā vanaspatī-nprāvi̭śa-thsaiṣā vāgvanaspati̭ṣu vadati yā dṷndubhau yā tūṇa̭ve yā vīṇā̭yāṃ-ya~-ddīkṣitadaṇḍa-mprayaccha̭ti vāca̭mevāva̭ rundha audṷbaṃro bhavatyūrgvā ṷdubaṃra ūrja̭mevāva̭ rundhe mukhḙna sammi̭to bhavati mukhata evāsmā ūrja̭-ndadhāti tasmā-nmukhata ūrjā bhṷñjate [ ] 25
krīte somḙ maitrāvaruṇāya̭ daṇḍa-mpra ya̭cchati maitrāvaruṇo hi purastā̭-dṛtvigbhyo vācaṃ̭-vi~bhaja̭ti tāmṛtvijo yaja̭māne prati̭ ṣṭhāpayanti svāhā̭ yajña-mmanasetyā̭ha mana̭sā hi purṷṣo yajñama̭bhigaccha̭ti svāhā dyāvā̭pṛthivībhyā -mityā̭ha dyāvā̭pṛthivyorhi yajña-ssvāhorora-ntari̭kṣā -dityā̭hāntari̭kṣe hi yajña-ssvāhā̭ yajñaṃ-vā~tādā ra̭bha ityā̭hā-'yaṃ- [ityā̭hā-'yam, vāva yaḥ pava̭te] 26
-~vāva yaḥ pava̭te sa yajñastameva sākṣādā ra̭bhate muṣṭī ka̭roti vācaṃ̭-ya~cchati yajñasya dhṛtyā adīkṣiṣṭāya-mbrāhmaṇa iti trirṷpāgśvā̭ha devebhya̭ evaina-mprā-''ha triruccairubhayebhya evaina̭-ndevamanuṣyebhyaḥ prā-''ha na purā nakṣa̭trebhyo vācaṃ-vi~ sṛ̭je-dyatpurā nakṣa̭trebhyo vācaṃ̭-vi~sṛje-dyajñaṃ-vi~cchi̭ndyā- [-~vicchi̭ndyāt, udi̭teṣu] 27
-dudi̭teṣu nakṣa̭treṣu vrata-ṅkṛ̭ṇuteti vācaṃ-vi~ sṛ̭jati yajñavra̭to vai dīkṣito yajñamevābhi vācaṃ-vi~ sṛ̭jati yadi̭ visṛje-dvaiṣṇavīmṛcamanṷ brūyā-dyajño vai viṣṇṷryajñenaiva yajñagṃ sa-nta̭noti daivī-ndhiya̭-mmanāmaha ityā̭ha yajñameva tanmra̭dayati supārā no̭ asadvaśa ityā̭ha vyṷṣṭimevāva̭ rundhe [rundhe, brahmavādino̭ vadanti] 28
brahmavādino̭ vadanti hotavya̭-ndīkṣitasya̭ gṛhā(3) i na ho̭tavyā(3)miti̭ havirvai dīkṣito yajjṷhuyā-dyaja̭mānasyāvadāya̭ juhuyā-dyanna jṷhuyā-dya̭jñaparurantari̭yādye devā mano̭jātā manoyuja ityā̭ha prāṇā vai devā mano̭jātā manoyujasteṣveva parokṣa̭-ñjuhoti tanneva̭ huta-nnevāhṷtagg svapantaṃ-vai~ dīkṣitagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsantyagniḥ - [jighāgṃsantyagniḥ, khalu vai] 29
khalu vai ra̭kṣohā-'gne tvagṃ su jā̭gṛhi vayagṃ su ma̭ndiṣīmahītyā̭hāgni-mevādhipā-ṅkṛtvā sva̭piti rakṣa̭sāmapa̭hatyā avratyami̭va vā eṣa ka̭roti yo dīkṣita-ssvapi̭ti tvama̭gne vratapā asītyā̭hāgnirvai devānāṃ-vra~tapa̭ti-ssa evainaṃ̭-vra~tamā la̭bhaṃya~ti deva ā martyeṣvetyā̭ha devo [devaḥ, hyḙṣa sa-nmartyḙṣu] 30
hyḙṣa sa-nmartyḙṣu tvaṃ-ya~jñeṣvīḍya ityā̭haitagṃ hi yajñeṣvīḍate-'pa vai dīkṣitā-thsṷṣupuṣa̭ indriya-ndevatāḥ krāmanti viśvḙ devā abhi māmā-'va̭vṛtra-nnityā̭-hendriyeṇaivaina̭-ndevatā̭bhi-ssa-nna̭yati yadeta-dyajurna brūyā-dyāva̭ta eva paśūnabhi dīkṣḙta tāva̭nto-'sya paśavaḥ̭ syū rāsveya̭- [paśavaḥ̭ syū rāsveya̭t, somā-'' bhūyo̭] 31
-thsomā-'' bhūyo̭ bharetyāhā-pa̭rimitāneva paśūnava̭ rundhe candrama̭si mama bhogā̭ya bhavetyā̭ha yathādevatamevaināḥ prati̭ gṛhṇāti vāyave tvā varṷṇāya tveti yadevametā nānṷdiśedaya̭thādevata-ndakṣi̭ṇā gamayedā devatābhyo vṛścyeta yadevametā a̭nudiśati̭ yathādevatameva dakṣi̭ṇā gamayati na devatābhya ā [na devatābhya ā, vṛścyate devī̭rāpo] 32
vṛ̭ścyate devī̭rāpo apā-nnapādityā̭ha yadvo meddhyaṃ̭-ya~jñiyagṃ sadḙva-ntadvo mā-'va̭ kramiṣamiti vāvaitadāhācchi̭nna-ntantṷ-mpṛthivyā anṷ geṣamityā̭ha setṷmeva kṛtvā-'tyḙti || 33 ||
(bhuñjate - 'yaṃ - chi̭ndyā-d- rundhe - 'gni - rā̭ha deva - iya̭-d- devatābhya ā - traya̭strigṃśacca) (a. 4)
devā vai dḙvayaja̭na-maddhyavasāya diśo na prājā̭na-nte(1)-'nyo-'nyamupā̭dhāva-ntvayā pra jā̭nāma tvayeti te-'di̭tyāgṃ sama̭ddhrayanta tvayā pra jā̭nāmeti sā-'bra̭vī-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai matprā̭yaṇā eva vo̭ yajñā madṷdayanā asanniti tasmā̭dādityaḥ prā̭yaṇīyo̭ yajñānā̭māditya ṷdayanīyaḥ pañca̭ devatā̭ yajati pañca diśo̭ diśā-mprajñātyā [diśā-mprajñātyai, atho pañcākṣarā] 34
atho pañcākṣarā paṅktiḥ pāṅkto̭ yajño yajñamevāva̭ rundhe pathyāg̭ svastima̭yaja-nprācī̭meva tayā diśa-mprājā̭nannagninā̭ dakṣiṇā somḙna pratīcīgṃ̭ savitrodī̭cī-madi̭tyordhvā-mpathyāg̭ svastiṃ ~ya̭jati prācī̭meva tayā diśa-mpra jā̭nāti pathyāg̭ svastimiṣṭvā-'gnīṣomaṷ yajati cakṣṷṣī vā ete yajñasya yadagnīṣomau tābhyā̭mevānṷ paśya- [paśyati, agnīṣomā̭-viṣṭvā] 35
-tyagnīṣomā̭-viṣṭvā sa̭vitāraṃ̭-ya~jati savitṛpra̭sūta evānṷ paśyati savitāra̭miṣṭvā-'di̭tiṃ-ya~jatīyaṃ-vā~ adi̭tirasyāmeva pra̭tiṣṭhāyānṷ paśyatyadi̭timiṣṭvā mā̭rutīmṛcamanvā̭ha maruto vai devānāṃ-vi~śo̭ devaviśa-ṅkhalu vai kalpa̭māna-mmanuṣyaviśamanṷ kalpate ya-nmā̭rutīmṛca̭manvāha̭ viśā-ṅkḷptyai brahmavādino̭ vadanti prayājava̭dananūyāja-mprā̭yaṇīya̭-ṅkārya̭-manūyājava̭- [-manūyājava̭t, aprayāja-mṷdayanīya] 36
-daprayāja-mṷdayanīya-mitīme vai pra̭yājā amī a̭nūyājā-ssaiva sā yajñasya santa̭tista-ttathā na kārya̭mātmā vai pra̭yājāḥ prajā-'nṷ̄yājā ya-tpra̭yājā-na̭ntariyādātmāna̭ma-ntari̭yā-dyada̭nūyājā-na̭ntariyā-tprajāmantari̭yādyataḥ khalu vai yajñasya vita̭tasya na kriyate tadanṷ yajñaḥ parā̭ bhavati yajña-mpa̭rābhava̭ntaṃ-ya~ja̭māno-'nu [-~yaja̭māno-'nṷ, parā̭ bhavati] 37
parā̭ bhavati prayājava̭devā-nṷ̄yājava̭-tprāyaṇīya̭-ṅkārya̭-mprayājava̭danūyājava̭-dudayanīya-nnā-''tmāna̭mantareti na prajā-nna yajñaḥ pa̭rābhava̭ti na yaja̭mānaḥ prāyaṇīya̭sya niṣkāsa ṷdayanīya̭mabhi nirva̭pati saiva sā yajñasya santa̭tiryāḥ prā̭yaṇīya̭sya yājyā̭ ya-ttā ṷdayanīya̭sya yājyāḥ kuryā-tparāṃ̭amuṃ-lo~kamā ro̭he-tpramāyṷka-ssyādyāḥ prā̭yaṇīya̭sya puro-'nuvākyāstā ṷdayanīya̭sya yājyāḥ karotyasminneva loke prati̭ tiṣṭhati || 38 ||
(prajñātyai - paśyatya - nūyājava - dyaja̭māno-'nṷ - puronuvākyāstā - aṣṭau ca̭) (a. 5)
kadrūśca vai sṷparṇī cā-''tmarūpayo̭raspardhetāgṃ sā kadrū-ssṷparṇīma̭jaya-thsā-'bra̭vī-ttṛtīya̭syāmito divi somastamā ha̭ra tenā-''tmāna-nniṣkrī̭ṇīṣvetīyaṃ-vai~ kadrūrasau sṷparṇī chandāgṃ̭si sauparṇeyā-ssābra̭vīdasmai vai pitaraṷ putrā-nbi̭bhṛta-stṛtīya̭syāmito divi somastamā ha̭ra tenā-''tmāna-nniṣkrī̭ṇīṣve- [niṣkrī̭ṇīṣva, iti̭ mā] 39
-ti̭ mā kadrūra̭vocaditi jagatyuda̭pata-ccatṷrdaśākṣarā satī sā 'prāpya nya̭vartata tasyai dve akṣarḙ amīyetāgṃ sā paśubhi̭śca dīkṣayā cā-'ga̭ccha-ttasmājjaga̭tī chanda̭sā-mpaśavya̭tamā tasmā-tpaśumanta̭-ndīkṣopa̭ namati triṣṭuguda̭pata-ttrayo̭daśākṣarā satī sā 'prāpya nya̭vartata tasyai dve akṣarḙ amīyetāgṃ sā dakṣi̭ṇābhiśca [dakṣi̭ṇābhiśca, tapa̭sā] 40
tapa̭sā cā-'ga̭ccha-ttasmā-ttriṣṭubho̭ loke māddhya̭ndine sava̭ne dakṣi̭ṇā nīyanta eta-tkhalu vāva tapa ityā̭hurya-ssva-ndadātīti̭ gāyatryuda̭pataccatṷrakṣarā satya̭jayā jyoti̭ṣā tama̭syā ajā-'bhya̭rundha tadajāyā̭ ajatvagṃ sā soma-ñcā-''ha̭raccatvāri̭ cākṣarā̭ṇi sā-'ṣṭākṣa̭rā sama̭padyata brahmavādino̭ vadanti [brahmavādino̭ vadanti, kasmā-thsatyā-] 41
kasmā-thsatyā-dgā̭yatrī kani̭ṣṭhā chanda̭sāgṃ satī ya̭jñamukha-mparī̭yāyeti yadevāda-ssomamā-'ha̭ra-ttasmā-dyajñamukha-mparyai-ttasmā-ttejasvinī̭tamā padbhyā-ndve sava̭ne samagṛ̭hṇā-nmukhenaikaṃ-ya~nmukhḙna samagṛ̭hṇā-ttada̭dhaya-ttasmā-ddve sava̭ne śukrava̭tī prātassavana-ñca māddhya̭ndina-ñca tasmā-ttṛtīya savana ṛ̭jīṣamabhi ṣṷṇvanti dhītami̭va hi manya̭nta [hi manya̭nte, āśiramava̭ nayati] 42
āśiramava̭ nayati saśukratvāyātho sa-mbha̭ratyevaina-ttagṃ soma̭-māhriyamā̭ṇa-ṅgandharvo viśvāva̭saḥ parya̭muṣṇā-thsa tisro rātrīḥ pari̭muṣito-'vasa-ttasmā-ttisro rātrīḥ krīta-ssomo̭ vasati te devā a̭bruvan-thstrīkā̭mā vai ga̭ndharvā sstriyā niṣkrī̭ṇāmeti te vācagg striyameka̭hāyanī-ṅkṛtvā tayā nira̭krīṇan-thsā rohi-drūpa-ṅkṛtvā ga̭ndharvebhyo̭- [ga̭ndharvebhyaḥ̭, apakramyā̭tiṣṭha-tta-drohito] 43
-'pakramyā̭tiṣṭha-tta-drohito janma te devā a̭bruvannapa̭ yuṣmadakra̭mī-nnāsmānu-pāva̭rtate vi hva̭yāmahā iti brahma̭ gandharvā ava̭dannagā̭ya-ndevā-ssā devā-ngāya̭ta upāva̭rtata tasmā-dgāya̭ntagg striyaḥ̭ kāmayante kāmṷkā enagg striyo̭ bhavanti ya evaṃ-ve~dātho ya evaṃ-vi~dvānapi janyḙṣu bhava̭ti tebhya̭ eva da̭datyuta ya-dbahuta̭yā [ya-dbahuta̭yāḥ, bhavantyeka̭hāyanyā] 44
bhavantyeka̭hāyanyā krīṇāti vācaivainagṃ sarva̭yā krīṇāti tasmādeka̭hāyanā manuṣyā̭ vācaṃ̭-va~dantyakṷ̄ṭayā 'ka̭rṇayā-' kā̭ṇayāślo̭ṇayā 'sa̭ptaśaphayā krīṇāti sarva̭yaivaina̭-ṅkrīṇāti yacchvetayā krīṇīyā-dduścarmā yaja̭māna-ssyādya-tkṛṣṇayā̭-'nustara̭ṇī syā-tpramāyṷko yaja̭māna-ssyādya-ddvi̭rūpayā vārtra̭ghnī syā-thsa vā-'nya-ñji̭nīyā-ttaṃ-vā~-'nyo ji̭nīyādaruṇayā̭ piṅgākṣyā krī̭ṇātyetadvai soma̭sya rūpagg svayaivaina̭-ndevata̭yā krīṇāti || 45 ||
(niṣkrī̭ṇīṣva - dakṣi̭ṇābhiśca - vadanti - manya̭nte-gandharvebhyo̭-bahuta̭yāḥ-piṅgākṣyā-daśa̭ ca ) (a. 6)
taddhira̭ṇyamabhava-ttasmā̭dadbhyo hira̭ṇya-mpunanti brahmavādino̭ vadanti kasmā-thsatyāda̭nasthikḙna prajāḥ pravīya̭nte 'sthanvatīrjāyanta iti yaddhira̭ṇya-ṅghṛtḙ-'vadhāya̭ juhoti tasmā̭danasthikḙna prajāḥ pra vī̭yante 'sthanvatīrjāyanta etadvā agneḥ priya-ndhāma ya-dghṛta-ntejo hira̭ṇyamiyantḙ śukra tanūridaṃ-va~rca ityā̭ha satḙjasamevainagṃ sata̭nu- [sata̭num, karotyatho] 46
-ṅkarotyatho sa-mbha̭ratyevainaṃ-ya~daba̭ddhama-vadaddhyā-dgarbhāḥ prajānā-mparāpātṷkā-ssyurbaddhamava̭ dadhāti garbhā̭ṇā-ndhṛtyai̭ niṣṭarkya̭-mbaddhnāti prajānā-mprajana̭nāya vāgvā eṣā ya-thso̭makraya̭ṇī jūrasītyā̭ha yaddhi mana̭sā java̭te ta-dvācā vada̭ti dhṛtā manasetyā̭ha mana̭sā hi vāgdhṛtā juṣṭā viṣṇa̭va ityā̭ha [ ] 47
yajño vai viṣṇṷ ryajñāyaivainā-ñjuṣṭā-ṅkaroti tasyāste satyasa̭vasaḥ prasava ityā̭ha savitṛ-pra̭sūtāmeva vācamava̭ rundhe kāṇḍḙkāṇḍe vai kriyamā̭ṇe yajñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsantyeṣa khalu vā ara̭kṣohataḥ panthā yo-'gneśca sūrya̭sya ca sūrya̭sya cakṣurā-'rṷhamagnerakṣṇaḥ kanīni̭kāmityā̭ha ya evāra̭kṣohataḥ panthāstagṃ samāro̭hati [samāro̭hati, vāgvā eṣā] 48
vāgvā eṣā ya-thso̭makraya̭ṇī cida̭si manā-'sītyā̭ha śāstyevainā̭meta-ttasmācchiṣṭāḥ prajā jā̭yante cidasītyā̭ha yaddhi mana̭sā cetaya̭te ta-dvācā vada̭ti manā-'sītyā̭ha yaddhi mana̭sā-'bhigaccha̭ti ta-tkaroti dhīrasītyā̭ha yaddhi mana̭sā dhyāya̭ti ta-dvācā [ ] 49
vada̭ti dakṣi̭ṇā-'sītyā̭ha dakṣi̭ṇā hyḙṣā yajñiyā-'sītyā̭ha yajñiyā̭mevainā-ṅkaroti kṣatriyāsītyā̭ha kṣatriyā hyḙṣā 'di̭tirasyubhayata̭śśīrṣṇītyā̭ha yadevā-''dityaḥ prā̭yaṇīyo̭ yajñānā̭māditya ṷdayanīya-stasmā̭devamā̭ha yadaba̭ddhā syādaya̭tā syādya-tpa̭dibaddhā-'nustara̭ṇī syā-tpramāyṷko yaja̭māna-ssyā- [yaja̭māna-ssyāt, ya-tka̭rṇagṛhītā] 50
-dya-tka̭rṇagṛhītā vārtra̭ghnī syā-thsa vā-'nya-ñji̭nīyā-ttaṃ-vā~-'nyo ji̭nīyānmitrastvā̭ padi ba̭ddhnātvityā̭ha mitro vai śivo devānā-ntenaivainā-mpadi ba̭ddhnāti pūṣā-'ddhva̭naḥ pātvityā̭heyaṃ-vai~ pūṣemāmevāsyā̭ adhipāma̭ka-ssama̭ṣṭyā indrāyā-ddhya̭kṣāyetyāhendra̭mevāsyā addhya̭kṣa-ṅkaro- [addhya̭kṣa-ṅkaroti, anṷ tvā mātā] 51
-tyanṷ tvā mātā ma̭nyatāmanṷ pitetyāhā-nṷmatayaivaina̭yā krīṇāti sā dḙvi devamacchehītyā̭ha devī hyḙṣā deva-ssoma indrā̭ya somamityāhendrā̭ya hi soma̭ āhriyate yadeta-dyajurna brūyā-tparācyeva so̭makraya̭ṇīyā-drudrastvā-'' va̭rtayatvityā̭ha rudro vai krūro [rudro vai krūraḥ, devānā-ntamevāsyai̭] 52
devānā-ntamevāsyai̭ parastā-ddadhātyāvṛ̭ttyai krūrami̭va vā eta-tka̭roti ya-drudrasya̭ kīrtaya̭ti mitrasya̭ pathetyā̭ha śāntyai̭ vācā vā eṣa vi krī̭ṇīte ya-sso̭makraya̭ṇyā svasti soma̭sakhā punarehi̭ saha rayyetyā̭ha vācaiva vikrīya puna̭rātman vāca̭-ndhatte-'nṷpadāsukā-'sya vāgbha̭vati ya evaṃ-ve~da̭ || 53 ||
(sata̭nuṃ - ~viṣṇa̭va ityā̭ha - samāro̭hati - dhyāya̭ti ta-dvācā - yaja̭māna-ssyāt - karoti - krūro - veda̭) (a. 7)
ṣaṭ padānyanu ni krā̭mati ṣaḍahaṃ-vā~nnāti̭ vadatyuta saṃ̭va~thsarasyāya̭ne yāva̭tyeva vāktāmava̭ rundhe saptame pade jṷhoti saptapa̭dā śakva̭rī paśava-śśakva̭rī paśūnevāva̭ rundhe sapta grāmyāḥ paśavaḥ̭ saptā-''raṇyā-ssapta chandāg̭-syubhayasyā-va̭ruddhyai vasvya̭si rudrā-'sītyā̭ha rūpamevāsyā̭ eta-nma̭himānaṃ- [eta-nma̭himānam, vyāca̭ṣṭe bṛhaspati̭stvā] 54
-~vyāca̭ṣṭe bṛhaspati̭stvā sumne ra̭ṇvatvityā̭ha brahma vai devānā-mbṛhaspati-rbrahma̭ṇaivāsmai̭ paśūnava̭ rundhe rudro vasṷbhirā ci̭ketvityāhā-''vṛ̭ttyai pṛthivyāstvā̭ mūrdhannā ji̭gharmi devayaja̭na ityā̭ha pṛthivyā hyḙṣa mūrdhā ya-ddḙvayaja̭namiḍā̭yāḥ pada ityāheḍā̭yai hyḙta-tpadaṃ-ya~-thso̭makraya̭ṇyai ghṛtava̭ti svāhe- [svāhā, ityā̭ha] 55
-tyā̭ha yadevāsyai̭ padā-dghṛtamapīḍyata tasmā̭devamā̭ha yada̭ddhvaryura̭nagnāvāhṷti-ñjuhuyādandho-'ddhvaryu-ssyā-drakṣāgṃ̭si yajñagṃ ha̭nyurhira̭ṇyamupāsya̭ juhotyagnivatyeva jṷhoti nāndho-'ddhvaryu rbhava̭ti na yajñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti kāṇḍḙkāṇḍe vai kriyamā̭ṇe yajñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti pari̭likhitagṃ rakṣaḥ pari̭likhitā arā̭taya ityā̭ha rakṣa̭sā-mapa̭hatyā [rakṣa̭sā-mapa̭hatyai, idamahagṃ] 56
idamahagṃ rakṣa̭so grīvā api̭ kṛntāmi yo-'smā-ndveṣṭi ya-ñca̭ vaya-ndviṣma ityā̭ha dvau vāva purṷṣau ya-ñcaiva dveṣṭi yaścai̭na-ndveṣṭi tayo̭-revā-'na̭ntarāya-ṅgrīvāḥ kṛ̭ntati paśavo vai so̭makraya̭ṇyai padaṃ-yā~̭vattmūtagṃ saṃ-va~̭pati paśūnevāva̭ rundhe-'sme rāya iti saṃ ~va̭patyātmāna̭-mevāddhvaryuḥ -[-mevāddhvaryuḥ, paśubhyo] 57
paśubhyo nāntarḙti tve rāya iti yaja̭mānāya pra ya̭cchati yaja̭māna eva rayi-nda̭dhāti tote rāya iti patni̭yā ardho vā eṣa ātmano ya-tpatnī yathā̭ gṛheṣṷ nidhatte tādṛgeva ta-ttvaṣṭī̭matī te sapeyetyā̭ha tvaṣṭā vai pa̭śūnā-mmi̭thunānāgṃ̭ rūpakṛ-drūpameva paśuṣṷ dadhātyasmai vai lokāya gārha̭patya ā dhī̭yate 'muṣmā̭ āhavanīyo ya-dgārha̭patya upavapḙdasmin ~loke pa̭śamān-thsyā-dyadā̭havanīye 'muṣmi̭n ~loke pa̭śumān-thsyā̭dubhayorupa̭ vapatyubhayo̭revainaṃ̭-lo~kayoḥ paśumanta̭-ṅkaroti || 58 ||
(mahimānagg - svāhā - 'pa̭hatyā - adhvaryu - dhī̭yate - catṷrvigṃśatiśca) (a. 8)
brahmavādino̭ vadanti vicitya-ssomā(3) na vicityā(3) iti somo vā oṣa̭dhīnāgṃ rājā tasmin. yadāpa̭nna-ṅgrasitamevāsya ta-dya-dvi̭cinuyā-dyathā ''syādgrasita-nni̭ṣkhidati̭ tādṛgeva tadyanna vi̭cinuyā-dyathā 'kṣannāpa̭nnaṃ-vi~dhāva̭ti tādṛgeva ta-tkṣodhṷko 'ddhvaryu-ssyā-tkṣodhṷko yaja̭māna-ssoma̭vikrayin-thsomagṃ̭ śodhayetyeva brṷ̄yā-dyadīta̭raṃ- [brṷ̄yā-dyadīta̭ram, yadīta̭ra-] 59
-~yadīta̭ra-mubhayḙnaiva so̭mavikrayiṇa̭-marpayati tasmā-thsomavikrayī kṣodhṷko 'ruṇo ha̭ smā-''haupa̭veśi-ssomakraya̭ṇa evāha-ntṛ̭tīya savanamava̭ rundha iti̭ paśūnā-ñcarma̭-nmimīte paśūnevāva̭ rundhe paśavo hi tṛtīyagṃ sava̭naṃ-ya~-ṅkāmayḙtāpaśu-ssyā-dityṛ̭kṣata-stasya̭ mimītarkṣaṃ-vā~ a̭paśavya-ma̭paśureva bha̭vati ya-ṅkāmayḙta paśumān-thsyā - [ ] 60
-diti̭ lomatastasya̭ mimītaitadvai pa̭śūnāgṃ rūpagṃ rūpeṇaivā-'smai̭ paśūnava̭ rundhe paśumāneva bha̭vatyapāmante krīṇāti sara̭samevaina̭-ṅkrīṇātya-mātyo-'sītyā̭hā-'maivaina̭-ṅkurute śukraste graha ityā̭ha śukro hya̭sya graho 'nasā-'ccha̭ yāti mahimāna̭-mevāsyāccha̭ yātyanasā- [yātyanasā, accha̭] 61
-'ccha̭ yāti tasmā̭-danovāhyagṃ̭ same jīva̭naṃ-ya~tra khalu vā etagṃ śīrṣṇā hara̭nti tasmācchīrṣahārya̭-ṅgirau jīva̭namabhi tya-ndevagṃ sa̭vitāramityati̭-cchandasarcā mi̭mīte 'ti̭cchandā vai sarvā̭ṇi chandāgṃ̭si sarvḙbhirevaina-ñchando̭bhirmimīte varṣma vā eṣā chanda̭sāṃ-ya~dati̭cchandā yadati̭cchandasarcā mimī̭te varṣmaivainagṃ̭ samānānā-ṅkarotyeka̭yaikayo-thsarga̭- [-ṅkarotyeka̭yaikayo-thsargam, mimīte] 62
-mmimīte 'yā̭tayāmniyāyātayāmniyaivaina̭-mmimīte tasmānnānā̭vīryā aṅgula̭ya-ssarvāsvaṅguṣṭhamupa ni gṛ̭hṇāti tasmā-thsamāva̭dvīryo-'nyābhi̭-raṅguli̭bhistasmā-thsarvā anu sa-ñca̭rati ya-thsaha sarvā̭bhirmimī̭ta saggśli̭ṣṭā aṅgula̭yo jāyera-nneka̭yaikayo-thsarga̭-mmimīte tasmā-dvibha̭ktā jāyante pañca kṛtvo yajṷṣā mimīte pañcākṣarā paṅktiḥ pāṅkto̭ yajño yajñamevāva̭ rundhe pañca kṛtva̭-stūṣṇī- [kṛtva̭-stūṣṇīm, daśa sa-mpa̭dyante] 63
-ndaśa sa-mpa̭dyante daśākṣarā virāḍannaṃ̭-vi~rā-ḍvirājaivānnādyamava̭ rundhe ya-dyajṷṣā mimī̭te bhūtamevāva̭ rundhe ya-ttūṣṇī-mbha̭viṣya-dya-dvai tāvā̭neva soma-ssyā-dyāva̭nta-mmimī̭te yaja̭mānasyaiva syānnāpi̭ sadasyā̭nā-mprajābhyastvetyupa samṷ̄hati sadasyā̭nevānvā bha̭jati vāsasopa̭ nahyati sarvadevatyaṃ̭-vai~ [ ] 64
vāsa-ssarvā̭bhirevaina̭-ndevatā̭bhi-ssama̭rdhayati paśavo vai somaḥ̭ prāṇāya tvetyupa̭ nahyati prāṇameva paśuṣṷ dadhāti vyānāya tvetyanṷ śṛnthati vyānameva paśuṣṷ dadhāti tasmā-thsvapanta̭-mprāṇā na ja̭hati || 65 ||
(ita̭raṃ - paśumān-thsyā--dyātyana̭so - thsargaṃ̭ - tūṣṇīgṃ - sa̭rvadevatyaṃ̭-vai~ - traya̭strigṃśacca) (a. 9)
ya-tkalayā̭ te śaphena̭ te krīṇānīti paṇetāgo̭arghagṃ soma̭-ṅkuryādago̭arghaṃ-ya~ja̭māna-mago̭arghamaddhvaryu-ṅgostu ma̭himāna-nnāva̭ tire-dgavā̭ te krīṇānītyeva brṷ̄yā-dgoarghameva soma̭-ṅkaroti̭ goarghaṃ-ya~ja̭māna-ṅgoarghama̭ddhvaryu-nna gorma̭himānamava̭ tiratyajayā krīṇāti sata̭pasamevaina̭-ṅkrīṇāti hira̭ṇyena krīṇāti saśṷkramevai- [saśṷkrameva, ena-ṅkrīṇāti dhenvā krī̭ṇāti] 66
-na̭-ṅkrīṇāti dhenvā krī̭ṇāti sāśi̭ramevaina̭-ṅkrīṇātyṛṣabheṇa̭ krīṇāti sendra̭mevaina̭-ṅkrīṇātyanaḍuhā krīṇāti vahnirvā a̭naḍvān. vahni̭naiva vahni̭ yajñasya̭ krīṇāti mithunābhyā-ṅkrīṇāti mithunasyāva̭-ruddhyai vāsa̭sā krīṇāti sarvadevatyaṃ̭-vai~ vāsa-ssarvābhya evaina̭-ndevatābhyaḥ krīṇāti daśa sa-mpa̭dyante daśākṣarā virāḍannaṃ̭-vi~rā-ḍvirājaivānnādyamava̭ rundhe [rundhe, tapa̭sa-stanūra̭si] 67
tapa̭sa-stanūra̭si prajāpa̭te-rvarṇa ityā̭ha paśubhya̭ eva tada̭ddhva-ryurni hnṷta ātmano-'nāvraskāya gaccha̭ti śriya-mpra paśūnāpnoti ya evaṃ-ve~da̭ śukra-ntḙ śukreṇa̭ krīṇāmītyā̭ha yathā yajurevaita-ddevā vai yena hira̭ṇyena somamakrī̭ṇa-ntada̭bhīṣahā punarā-'da̭data ko hi teja̭sā vikreṣyata iti yena hira̭ṇyena [hira̭ṇyena, soma̭-] 68
soma̭-ṅkrīṇīyā-ttada̭bhīṣahā punarā da̭dīta teja̭ evā-''tma-ndha̭tte-'sme jyotiḥ̭ somavikrayiṇi tama ityā̭ha jyoti̭reva yaja̭māne dadhāti tama̭sā somavikrayiṇa̭marpayati yadanṷpagrathya hanyā-dda̭ndaśūkāstāgṃ samāgṃ̭ sarpā-ssyṷridamahagṃ sarpāṇā-ndandaśūkā̭nā-ṅgrīvā upa̭ grathnāmītyāhā-da̭ndaśūkāstāgṃ samāgṃ̭ sarpā bha̭vanti tama̭sā somavikrayiṇaṃ̭-vi~ddhyati svāna [svāna̭, bhrājetyā̭haite] 69
bhrājetyā̭haite vā amuṣmi̭n ~loke soma̭marakṣa-ntebhyo-'dhi somamā-'ha̭ran. yadetebhyaḥ̭ somakraya̭ṇā-nnānṷdiśedakrī̭to-'sya somaḥ̭ syānnāsyaitḙ 'muṣmi̭n ~loke somagṃ̭ rakṣeyuryadetebhyaḥ̭ somakraya̭ṇānanudiśati̭ krīto-'sya somo̭ bhavatyete-'syāmuṣmi̭n ~loke somagṃ̭ rakṣanti || 70 ||
(saśṷkrameva - rṷndha - iti yena hira̭ṇyena - svāna - catṷścatvārigṃśacca) (a. 10)
vāruṇo vai krīta-ssoma upa̭naddho mitro na ehi sumi̭tradhā ityā̭ha śāntyā indra̭syorumā vi̭śa dakṣi̭ṇamityā̭ha devā vai yagṃ somamakrī̭ṇa-ntamindra̭syorau dakṣi̭ṇa ā 'sā̭dayanneṣa khalu vā etarhīndro yo yaja̭te tasmā̭devamāhodāyṷṣā svāyuṣetyā̭ha devatā̭ evā-nvārabhyo- [evā-nvārabhyot, tiṣṭhatyu-rva̭ntari̭kṣa-] 71
-tti̭ṣṭhatyu-rva̭ntari̭kṣa-manvihītyā̭hā-ntarikṣadevatyo(1) hyḙtarhi somo-'di̭tyā-ssado-'syadi̭tyā-ssada ā sīdetyā̭ha yathāyajurevaita-dvi vā ḙnametada̭rdhayati ya-dvā̭ruṇagṃ santa̭-mmaitra-ṅkaroti̭ vāruṇyarcā-'' sā̭dayati svayaivaina̭-ndevata̭yā sama̭rdhayati vāsa̭sā paryāna̭hyati sarvadevatyaṃ̭-vai~ vāsa-ssarvā̭bhirevai- [vāsa-ssarvā̭bhireva, ena-ndevatā̭bhi-] 72
-na̭-ndevatā̭bhi-ssama̭rdhayatyatho rakṣa̭sāmapa̭hatyai vanḙṣu vya̭ntari̭kṣa-ntatānetyā̭ha vanḙṣu hi vya̭ntari̭kṣa-ntatāna vājamarvathsvityā̭ha vājagg hyarva̭thsu payo̭ aghniyāsvityā̭ha payo hya̭ghniyāsṷ hṛthsu kratumityā̭ha hṛthsu hi kratuṃ-va~rṷṇo vikṣva̭gnimityā̭ha varṷṇo hi vikṣva̭gni-ndivi sūrya- [sūryam, ityā̭ha divi hi] 73
-mityā̭ha divi hi sūryagṃ somamadrāvityā̭ha grāvā̭ṇo vā adra̭yasteṣu vā eṣa soma̭-ndadhāti yo yaja̭te tasmā̭devamāhodu tya-ñjātavḙdasamiti̭ sauryarcā kṛ̭ṣṇājina-mpratyāna̭hyati rakṣa̭sāmapa̭hatyā usrāveta̭-ndhūrṣāhāvityā̭ha yathāyajurevaita-tpra cya̭vasva bhuvaspata ityā̭ha bhūtānāg hyḙ [bhūtānāgṃ hi, eṣa pati-rviśvānyabhi] 74
-ṣa pati-rviśvānyabhi dhāmānītyā̭ha viśvā̭ni hye(1) ṣo̭-'bhi dhāmā̭ni pracyava̭te mā tvā̭ pariparī vi̭dadityā̭ha yadevāda-ssoma̭māhriyamā̭ṇa-ṅgandharvo viśvāva̭suḥ paryamṷṣṇā-ttasmā̭-devamāhāpa̭rimoṣāya yaja̭mānasya svastyaya̭nyasītyā̭ha yaja̭mānasyaivaiṣa yajñasyānvārabhoṃ 'na̭vacchittyai varṷṇo vā eṣa yaja̭mānamabhyaiti ya- [yat, krīta-ssoma upa̭naddho namo̭] 75
-tkrīta-ssoma upa̭naddho namo̭ mitrasya varṷṇasya cakṣa̭sa ityā̭ha śāntyā ā somaṃ-va~ha̭ntyagninā prati̭ tiṣṭhate tau sabhaṃva~̭ntau yaja̭mānamabhi sa-mbha̭vataḥ purā khalu vāvaiṣa medhā̭yā-''tmāna̭mārabhya̭ carati yo dīkṣito yada̭gnīṣomīya̭-mpaśumālabha̭ta ātmaniṣkraya̭ṇa evāsya sa tasmā-ttasya nā-''śya̭-mpuruṣaniṣkraya̭ṇa iva hyatho khalvā̭hu ragnīṣomābhyāṃ-vā~ indro̭ vṛtrama̭hanniti yada̭gnīṣomīya̭-mpaśumālabha̭ta vārtra̭ghna evāsya sa tasmā-dvāśyaṃ̭-vā~ruṇyarcā pari̭ carati svayaivaina̭-ndevata̭yā pari̭ carati || 76 ||
(anvārabhyoth - sarvā̭bhireva - sūryaṃ̭ - bhūtānāg hyḙ - ti ya - dā̭huḥ - saptavigṃ̭śatiśca) (a. 11) (prācīna̭vagṃśaṃ -~yāva̭nta - ṛkhsāme - vāgvai devebhyo̭ - devā vai dḙvayaja̭naṃ - kadrūśca - taddhira̭ṇyagṃ - ṣaṭ padāni̭ - brahmavādino̭ vicityo - ya-tkalayā̭ te - vāruṇo vai krīta-ssoma - ekā̭daśa) (prācīna̭vagṃśagg - svāhetyā̭ha - ye-'nta-śśarā - hyḙṣa saṃ - tapa̭sā ca - yatka̭rṇagṛhī - teti̭ lomato - vā̭ruṇaḥ - ṣaṭ-thsa̭ptatiḥ ) (prācīna̭vagṃ śa, mpari̭ carati) || hariḥ̭ om || || kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Explore More