6.1 - പ്രാചീനവഗം ശങ്കരോതി - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ സംഹിതാ പാഠഃ

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാം ഷഷ്ഠകാണ്ഡേ പ്രഥമഃ പ്രശ്നഃ - സോമമന്ത്രബ്രാഹ്മണനിരൂപണം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
പ്രാചീനവഗ്ംശ-ങ്കരോതി ദേവമനുഷ്യാ ദിശോ വ്യഭജന്ത പ്രാചീ-ന്ദേവാ ദക്ഷിണാ പിതരഃ പ്രതീചീ-മ്മനുഷ്യാ ഉദീചീഗ്ം രുദ്രാ യ-ത്പ്രാചീനവഗ്ംശ-ങ്കരോതി ദേവലോകമേവ ത-ദ്യജമാന ഉപാവര്തതേ പരി ശ്രയത്യന്തര്ഹിതോഹി ദേവലോകോ മനുഷ്യലോകാ-ന്നാസ്മാല്ലോകാ-ഥ്സ്വേതവ്യമിവേത്യാഹുഃ കോ ഹി ത-ദ്വേദ യ-ദ്യമുഷ്മിഁല്ലോകേ-ഽസ്തി വാ ന വേതി ദിക്ഷ്വതീ കാശാന് കരോ- [ദിക്ഷ്വതീ കാശാന് കരോതി, ഉഭയോ] 1
-ത്യുഭയോ-ര്ലോകയോ-രഭിജിത്യൈ കേശശ്മശ്രു വപതേ നഖാനി നി കൃന്തതേ മൃതാ വാ ഏഷാ ത്വഗമേദ്ധ്യാ യ-ത്കേശശ്മശ്രു മൃതാമേവ ത്വചമ-മേദ്ധ്യാമപഹത്യ യജ്ഞിയോ ഭൂത്വാ മേധമുപൈത്യങ്ഗിരസ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകം-യഁന്തോ-ഽഫ്സു ദീക്ഷാതപസീ പ്രാവേശയന്നഫ്സു സ്നാതി സാക്ഷാദേവ ദീക്ഷാതപസീ അവ രുന്ധേ തീര്ഥേ സ്നാതി തീര്ഥേ ഹി തേ താ-മ്പ്രാവേശയ-ന്തീര്ഥേ സ്നാതി [ ] 2
തീര്ഥമേവ സമാനാനാ-മ്ഭവത്യപോ-ഽശ്ഞാത്യന്തരത ഏവ മേദ്ധ്യോ ഭവതി വാസസാ ദീക്ഷയതി സൌമ്യം-വൈഁ ക്ഷൌമ-ന്ദേവതയാ സോമമേഷ ദേവതാമുപൈതി യോ ദീക്ഷതേ സോമസ്യ തനൂരസി തനുവ-മ്മേ പാഹീത്യാഹ സ്വാമേവ ദേവതാമുപൈത്യഥോ ആശിഷമേവൈതാമാ ശാസ്തേ ഽഗ്നേസ്തൂഷാധാനം-വാഁയോര്വാതപാന-മ്പിതൃണാ-ന്നീവി-രോഷധീനാ-മ്പ്രഘാത [-രോഷധീനാ-മ്പ്രഘാതഃ, ആദിത്യാനാ-മ്പ്രാചീനതാനോ] 3
ആദിത്യാനാ-മ്പ്രാചീനതാനോ വിശ്വേഷാ-ന്ദേവാനാമോതു ര്നക്ഷത്രാണാ-മതീകാശാസ്തദ്വാ ഏത-ഥ്സര്വ ദേവത്യം-യഁ-ദ്വാസോ യ-ദ്വാസസാ ദീക്ഷയതി സര്വാഭിരേവൈന-ന്ദേവതാഭി-ര്ദീക്ഷയതി ബഹിഃപ്രാണോ വൈ മനുഷ്യസ്ത-സ്യാശന-മ്പ്രാണോ-ഽശ്ഞാതി സപ്രാണ ഏവ ദീക്ഷത ആശിതോ ഭവതി യാവാനേവാസ്യ പ്രാണസ്തേന സഹ മേധമുപൈതി ഘൃത-ന്ദേവാനാ-മ്മസ്തു പിതൃണാ-ന്നിഷ്പക്വ-മ്മനുഷ്യാണാ-ന്തദ്വാ [-മ്മനുഷ്യാണാ-ന്തദ്വൈ, ഏത-ഥ്സര്വദേവത്യം] 4
ഏത-ഥ്സര്വദേവത്യം-യഁന്നവനീതം-യഁന്നവനീതേനാഭ്യങ്ക്തേ സര്വാ ഏവ ദേവതാഃ പ്രീണാതി പ്രച്യുതോ വാ ഏഷോ-ഽസ്മാല്ലോകാദഗതോ ദേവലോകം-യോഁ ദീക്ഷിതോ ഽന്തരേവ നവനീത-ന്തസ്മാ-ന്നവനീതേനാഭ്യങ്ക്തേ ഽനുലോമം-യഁജുഷാ വ്യാവൃത്ത്യാ ഇന്ദ്രോ വൃത്രമഹ-ന്തസ്യ കനീനികാ പരാ-ഽപത-ത്തദാഞ്ജനമ-ഭവദ്യദാങ്ക്തേ ചക്ഷുരേവ ഭ്രാതൃവ്യസ്യ വൃങ്ക്തേ ദക്ഷിണ-മ്പൂര്വമാ-ഽങ്ക്തേ [ദക്ഷിണ-മ്പൂര്വമാ-ഽങ്ക്തേ, സവ്യഗ്ം ഹി] 5
സവ്യഗ്ം ഹി പൂര്വ-മ്മനുഷ്യാ ആഞ്ജതേ ന നി ധാവതേ നീവ ഹി മനുഷ്യാ ധാവന്തേ പഞ്ച കൃത്വ ആ-ഽങ്ക്തേ പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യജ്ഞമേവാവ രുന്ധേ പരിമിതമാങ്ക്തേ ഽപരിമിതഗ്ം ഹി മനുഷ്യാ ആഞ്ജതേ സതൂലയാ-ഽഽങ്ക്തേ- ഽപതൂലയാ ഹി മനുഷ്യാ ആഞ്ജതേ വ്യാവൃത്ത്യൈ യദപതൂലയാഞ്ജീത വജ്ര ഇവ സ്യാ-ഥ്സതൂലയാ-ഽഽങ്ക്തേ മിത്രത്വായേ- [മിത്രത്വായ, ഇന്ദ്രോ] 6
-ന്ദ്രോ വൃത്രമഹന്ഥ്സോ-ഽ(1)പോ-ഽ(1)ഭ്യ-മ്രിയത താസാം-യഁന്മേദ്ധ്യം-യഁജ്ഞിയഗ്ം സദേവമാസീ-ത്തദപോദക്രാമ-ത്തേ ദര്ഭാ അഭവന്. യദ്ദര്ഭപുഞ്ജീലൈഃ പവയതി യാ ഏവ മേദ്ധ്യാ യജ്ഞിയാ-സ്സദേവാ ആപസ്താഭിരേവൈന-മ്പവയതി ദ്വാഭ്യാ-മ്പവയത്യ-ഹോരാത്രാഭ്യാമേവൈന-മ്പവയതി ത്രിഭിഃ പവയതി ത്രയ ഇമേ ലോകാ ഏഭിരേവൈനം-ലോഁകൈഃ പവയതി പഞ്ചഭിഃ [പഞ്ചഭിഃ, പവയതി പഞ്ചാക്ഷരാ] 7
പവയതി പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യജ്ഞായൈവൈന-മ്പവയതി ഷഡ്ഭിഃ പവയതി ഷഡ്വാ ഋതവ ഋതുഭിരേവൈന-മ്പവയതി സപ്തഭിഃ പവയതി സപ്ത ഛന്ദാഗ്ംസി ഛന്ദോഭിരേവൈന-മ്പവയതി നവഭിഃ പവയതി നവ വൈ പുരുഷേ പ്രാണാ-സ്സപ്രാണമേവൈന-മ്പവയത്യേകവിഗ്ംശത്യാ പവയതി ദശ ഹസ്ത്യാ അങ്ഗുലയോ ദശ പദ്യാ ആത്മൈകവിഗ്ംശോ യാവാനേവ പുരുഷസ്ത-മപരിവര്ഗ- [പുരുഷസ്ത-മപരിവര്ഗമ്, പവയതി ചിത്പതിസ്ത്വാ] 8
-മ്പവയതി ചിത്പതിസ്ത്വാ പുനാത്വിത്യാഹ മനോ വൈ ചിത്പതിര്മനസൈവൈന-മ്പവയതി വാക്പതിസ്ത്വാ പുനാത്വിത്യാഹ വാചൈവൈന-മ്പവയതി ദേവസ്ത്വാ സവിതാ പുനാത്വിത്യാഹ സവിതൃപ്രസൂത ഏവൈന-മ്പവയതി തസ്യ തേ പവിത്രപതേ പവിത്രേണ യസ്മൈ ക-മ്പുനേ തച്ഛകേയമിത്യാ-ഹാ-ഽഽശിഷമേവൈതാമാ ശാസ്തേ ॥ 9 ॥

(അതീകാശാന് കരോത്യ - വേശയ-ന്തിര്ഥ സ്നാതി - പ്രഘാതോ - മനുഷ്യാണാ-ന്തദ്വാ - ആ-ഽങ്ക്തേ - മിത്രത്വായ - പഞ്ചഭി - രപരിവര്ഗ - മഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 1)
യാവന്തോ വൈ ദേവാ യജ്ഞായാപുനത ത ഏവാഭവന്. യ ഏവം-വിഁദ്വാന്. യജ്ഞായ പുനീതേ ഭവത്യേവ ബഹിഃ പവയിത്വാ-ഽന്തഃ പ്ര പാദയതി മനുഷ്യലോക ഏവൈന-മ്പവയിത്വാ പൂത-ന്ദേവലോക-മ്പ്ര ണയത്യദീക്ഷിത ഏകയാ-ഽഽഹുത്യേത്യാഹു-സ്സ്രുവേണ ചതസ്രോ ജുഹോതി ദീക്ഷിതത്വായ സ്രുചാ പഞ്ചമീ-മ്പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യജ്ഞമേവാവ രുന്ധ ആകൂത്യൈ പ്രയുജേ-ഽഗ്നയേ [പ്രയുജേ-ഽഗ്നയേ, സ്വാഹേത്യാഹാ] 10
സ്വാഹേത്യാഹാ-ഽഽകൂത്യാ ഹി പുരുഷോ യജ്ഞമഭി പ്രയുങ്ക്തേ യജേയേതി മേധായൈ മനസേ-ഽഗ്നയേ സ്വാഹേത്യാഹ മേധയാ ഹി മനസാ പുരുഷോ യജ്ഞമഭിഗച്ഛതി സരസ്വത്യൈ പൂഷ്ണേ-ഽഗ്നയേ സ്വാഹേത്യാഹ വാഗ്വൈ സരസ്വതീ പൃഥിവീ പൂഷാ വാചൈവ പൃഥിവ്യാ യജ്ഞ-മ്പ്രയുങ്ക്ത ആപോ ദേവീ-ര്ബൃഹതീ-ര്വിശ്വശമ്ഭുവ ഇത്യാഹ യാ വൈ വര്ഷ്യാസ്താ [യാ വൈ വര്ഷ്യാസ്താഃ, ആപോ ദേവീ-ര്ബൃഹതീ-] 11
ആപോ ദേവീ-ര്ബൃഹതീ-ര്വിശ്വശഭുംവോഁ യദേത-ദ്യജുര്ന ബ്രൂയാ-ദ്ദിവ്യാ ആപോ-ഽശാന്താ ഇമം-ലോഁകമാ ഗച്ഛേയുരാപോ ദേവീ-ര്ബൃഹതീ-ര്വിശ്വശമ്ഭുവ ഇത്യാഹാസ്മാ ഏവൈനാ ലോകായ ശമയതി തസ്മാച്ഛാന്താ ഇമം-ലോഁകമാ ഗച്ഛന്തി ദ്യാവാപൃഥിവീ ഇത്യാഹ ദ്യാവാപൃഥിവ്യോര്ഹി യജ്ഞ ഉര്വന്തരിക്ഷ-മിത്യാഹാന്തരിക്ഷേ ഹി യജ്ഞോ ബൃഹസ്പതിര്നോ ഹവിഷാ വൃധാ- [ഹവിഷാ വൃധാതു, ഇത്യാഹ ബ്രഹ്മ വൈ] 12
-ത്വിത്യാഹ ബ്രഹ്മ വൈ ദേവാനാ-മ്ബൃഹസ്പതി-ര്ബ്രഹ്മണൈവാസ്മൈ യജ്ഞമവ രുന്ധേ യദ്- ബ്രൂയാ-ദ്വിധേരിതി യജ്ഞസ്ഥാണുമൃച്ഛേ-ദ്വൃധാത്വിത്യാഹ യജ്ഞസ്ഥാണുമേവ പരി വൃണക്തി പ്രജാപതി-ര്യജ്ഞമസൃജത സോ-ഽസ്മാ-ഥ്സൃഷ്ടഃ പരാംഐ-ഥ്സ പ്ര യജുരവ്ലീനാ-ത്പ്ര സാമ തമൃഗുദയച്ഛ-ദ്യദൃഗുദയച്ഛ-ത്തദൌ-ദ്ഗ്രഹണസ്യൌ-ദ്ഗ്രഹണത്വ മൃചാ [മൃചാ, ജുഹോതി യജ്ഞസ്യോദ്യത്യാ] 13
ജുഹോതി യജ്ഞസ്യോദ്യത്യാ അനുഷ്ടുപ്-ഛന്ദസാ-മുദയച്ഛദിത്യാ-ഹുസ്തസ്മാദനുഷ്ടുഭാ ജുഹോതി യജ്ഞസ്യോദ്യത്യൈ ദ്വാദശ വാഥ്സബന്ധാന്യുദയച്ഛ-ന്നിത്യാഹു-സ്തസ്മാദ്- ദ്വാദശഭി-ര്വാഥ്സബന്ധവിദോ ദീക്ഷയന്തി സാ വാ ഏഷര്ഗനുഷ്ടുഗ്-വാഗനുഷ്ടുഗ്-യദേതയര്ചാ ദീക്ഷയതി വാചൈവൈനഗ്ം സര്വയാ ദീക്ഷയതി വിശ്വേ ദേവസ്യ നേതുരിത്യാഹ സാവിത്ര്യേതേന മര്തോ വൃണീത സഖ്യ- [സഖ്യമ്, ഇത്യാഹ] 14
-മിത്യാഹ പിതൃദേവത്യൈതേന വിശ്വേ രായ ഇഷുദ്ധ്യസീത്യാഹ വൈശ്വദേവ്യേതേന ദ്യുമ്നം-വൃഁണീത പുഷ്യസ ഇത്യാഹ പൌഷ്ണ്യേതേന സാ വാ ഏഷര്ഖ്സര്വദേവത്യാ യദേതയര്ചാ ദീക്ഷയതി സര്വാഭിരേവൈന-ന്ദേവതാഭിര്ദീക്ഷയതി സപ്താക്ഷര-മ്പ്രഥമ-മ്പദമഷ്ടാക്ഷരാണി ത്രീണി യാനി ത്രീണി താന്യഷ്ടാവുപ യന്തി യാനി ചത്വാരി താന്യഷ്ടൌ യദഷ്ടാക്ഷരാ തേന [തേന, ഗായത്രീ യദേകാദശാക്ഷരാ] 15
ഗായത്രീ യദേകാദശാക്ഷരാ തേന ത്രിഷ്ടുഗ്യ-ദ്ദ്വാദശാക്ഷരാ തേന ജഗതീ സാ വാ ഏഷര്ഖ്സര്വാണി ഛന്ദാഗ്ംസി യദേതയര്ചാ ദീക്ഷയതി സര്വേഭിരേവൈന-ഞ്ഛന്ദോഭിര്ദീക്ഷയതി സപ്താക്ഷര-മ്പ്രഥമ-മ്പദഗ്ം സപ്തപദാ ശക്വരീ പശവ-ശ്ശക്വരീ പശൂനേവാവ രുന്ധ ഏകസ്മാദക്ഷരാദനാപ്ത-മ്പ്രഥമ-മ്പദ-ന്തസ്മാ-ദ്യ-ദ്വാചോ-ഽനാപ്ത-ന്തന്മനുഷ്യാ ഉപ ജീവന്തി പൂര്ണയാ ജുഹോതി പൂര്ണ ഇവ ഹി പ്രജാപതിഃ പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ ന്യൂനയാ ജുഹോതി ന്യൂനാദ്ധി പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത പ്രജാനാഗ്ം സൃഷ്ട്യൈ ॥ 16 ॥

(അഗ്നയേ - താ - വൃധാത്വൃ - ചാ - സഖ്യം - തേന - ജുഹോതി - പഞ്ചദശ ച) (അ. 2)
ഋ-ഖ്സാമേ വൈ ദേവേഭ്യോ യജ്ഞായാ-ഽതിഷ്ഠമാനേ കൃഷ്ണോ രൂപ-ങ്കൃത്വാ- ഽപക്രമ്യാതിഷ്ഠതാ-ന്തേ-ഽമന്യന്ത യം-വാഁ ഇമേ ഉപാവര്ഥ്സ്യത-സ്സ ഇദ-മ്ഭവിഷ്യതീതി തേ ഉപാമന്ത്രയന്ത തേ അഹോരാത്രയോ-ര്മഹിമാന-മപനിധായ ദേവാനുപാവര്തേതാമേഷ വാ ഋചോ വര്ണോ യച്ഛുക്ല-ങ്കൃഷ്ണാജിനസ്യൈഷ സാമ്നോ യ-ത്കൃഷ്ണമൃഖ്സാമയോ-ശ്ശില്പേ സ്ഥ ഇത്യാഹര്ഖ്സാമേ ഏവാ-ഽവ രുന്ധ ഏഷ [ഏവാ-ഽവ രുന്ധ ഏഷഃ, വാ അഹ്നോ] 17
വാ അഹ്നോ വര്ണോ യച്ഛുക്ല-ങ്കൃഷ്ണാജിനസ്യൈഷ രാത്രിയാ യ-ത്കൃഷ്ണം-യഁദേവൈനയോസ്തത്ര ന്യക്ത-ന്തദേവാവ രുന്ധേ കൃഷ്ണാജിനേന ദീക്ഷയതി ബ്രഹ്മണോ വാ ഏത-ദ്രൂപം-യഁ-ത്കൃഷ്ണാജിന-മ്ബ്രഹ്മണൈവൈന-ന്ദീക്ഷയതീമാ-ന്ധിയഗ്ം ശിക്ഷമാണസ്യ ദേവേത്യാഹ യഥായജുരേവൈത-ദ്ഗര്ഭോ വാ ഏഷ യ-ദ്ദീക്ഷിത ഉല്ബം-വാഁസഃ പ്രോര്ണുതേ തസ്മാ- [തസ്മാത്, ഗര്ഭാഃ പ്രാവൃതാ] 18
-ദ്ഗര്ഭാഃ പ്രാവൃതാ ജായന്തേ ന പുരാ സോമസ്യ ക്രയാദപോര്ണ്വീത യ-ത്പുരാ സോമസ്യ ക്രയാദപോര്ണ്വീത ഗര്ഭാഃ പ്രജാനാ-മ്പരാപാതുകാ-സ്സ്യുഃ ക്രീതേ സോമേ-ഽപോര്ണുതേ ജായത ഏവ തദഥോ യഥാ വസീയാഗ്ം സ-മ്പ്രത്യപോര്ണുതേ താദൃഗേവ തദങ്ഗിരസ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകം-യഁന്ത ഊര്ജം-വ്യഁഭജന്ത തതോ യദത്യശിഷ്യത തേ ശരാ അഭവന്നൂര്ഗ്വൈ ശരാ യച്ഛരമയീ [യച്ഛരമയീ, മേഖലാ] 19
മേഖലാ ഭവത്യൂര്ജമേവാവ രുന്ധേ മദ്ധ്യത-സ്സന്നഹ്യതി മദ്ധ്യത ഏവാസ്മാ ഊര്ജ-ന്ദധാതി തസ്മാന്മദ്ധ്യത ഊര്ജാ ഭുഞ്ജത ഊര്ധ്വം-വൈഁ പുരുഷസ്യ നാഭ്യൈ മേദ്ധ്യ-മവാചീന-മമേദ്ധ്യം-യഁന്മദ്ധ്യത-സ്സനംഹ്യതി മേദ്ധ്യ-ഞ്ചൈവാസ്യാമേദ്ധ്യ-ഞ്ച വ്യാവര്തയതീന്ദ്രോ വൃത്രായ വജ്ര-മ്പ്രാഹര-ഥ്സ ത്രേധാ വ്യഭവ-ഥ്സ്ഫ്യസ്തൃതീയഗ്ം രഥസ്തൃതീയം-യൂഁപസ്തൃതീയം- [-യൂപസ്തൃതീയമ്, യേ-ഽന്ത-ശ്ശരാ] 20
-ഁയേ-ഽന്ത-ശ്ശരാ അശീര്യന്ത തേ ശരാ അഭവ-ന്തച്ഛരാണാഗ്ം ശരത്വം-വഁജ്രോ വൈ ശരാഃ, ക്ഷു-ത്ഖലു വൈ മനുഷ്യസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ യച്ഛരമയീ മേഖലാ ഭവതി വജ്രേണൈവ സാക്ഷാ-ത്ക്ഷുധ-മ്ഭ്രാതൃവ്യ-മ്മദ്ധ്യതോ-ഽപ ഹതേ ത്രിവൃ-ദ്ഭവതി ത്രിവൃദ്വൈ പ്രാണസ്ത്രിവൃതമേവ പ്രാണ-മ്മദ്ധ്യതോ യജമാനേ ദധാതി പൃഥ്വീ ഭവതി രജ്ജൂനാം-വ്യാഁവൃത്യൈ മേഖലയാ യജമാന-ന്ദീക്ഷയതി യോക്ത്രേണ പത്നീ-മ്മിഥുനത്വായ [ ] 21
യജ്ഞോ ദക്ഷിണാമഭ്യദ്ധ്യായ-ത്താഗ്ം സമഭവ-ത്തദിന്ദ്രോ-ഽചായ-ഥ്സോ-ഽമന്യത യോ വാ ഇതോ ജനിഷ്യതേ സ ഇദ-മ്ഭവിഷ്യതീതി താ-മ്പ്രാവിശ-ത്തസ്യാ ഇന്ദ്ര ഏവാജായത സോ-ഽമന്യത യോ വൈ മദിതോ ഽപരോ ജനിഷ്യതേ സ ഇദ-മ്ഭവിഷ്യതീതി തസ്യാ അനുമൃശ്യ യോനിമാ-ഽച്ഛിന-ഥ്സാ സൂതവശാ-ഽഭവ-ത്ത-ഥ്സൂതവശായൈ ജന്മ [ജന്മ, താഗ്ം ഹസ്തേ ന്യവേഷ്ടയത] 22
താഗ്ം ഹസ്തേ ന്യവേഷ്ടയത താ-മ്മൃഗേഷു ന്യദധാ-ഥ്സാ കൃഷ്ണവിഷാണാ- ഽഭവദിന്ദ്രസ്യ യോനിരസി മാ മാ ഹിഗ്ംസീരിതി കൃഷ്ണവിഷാണാ-മ്പ്ര യച്ഛതി സയോനിമേവ യജ്ഞ-ങ്കരോതി സയോനി-ന്ദക്ഷിണാഗ്ം സയോനിമിന്ദ്രഗ്ം സയോനിത്വായ കൃഷ്യൈ ത്വാ സുസസ്യായാ ഇത്യാഹ തസ്മാദകൃഷ്ടപച്യാ ഓഷധയഃ പച്യന്തേ സുപിപ്പലാഭ്യ-സ്ത്വൌഷധീഭ്യ ഇത്യാഹ തസ്മാദോഷധയഃ ഫല-ങ്ഗൃഹ്ണന്തി യദ്ധസ്തേന [യദ്ധസ്തേന, കണ്ഡൂയേത] 23
കണ്ഡൂയേത പാമന-മ്ഭാവുകാഃ പ്രജാ-സ്സ്യുര്യ-ഥ്സ്മയേത നഗ്ന-മ്ഭാവുകാഃ കൃഷ്ണവിഷാണയാ കണ്ഡൂയതേ-ഽപിഗൃഹ്യ സ്മയതേ പ്രജാനാ-ങ്ഗോപീഥായ ന പുരാ ദക്ഷിണാഭ്യോ നേതോഃ കൃഷ്ണവിഷാണാമവ ചൃതേദ്യ-ത്പുരാ ദക്ഷിണാഭ്യോ നേതോഃ കൃഷ്ണവിഷാണാ-മവചൃതേ-ദ്യോനിഃ പ്രജാനാ-മ്പരാപാതുകാ സ്യാന്നീതാസു ദക്ഷിണാസു ചാത്വാലേ കൃഷ്ണവിഷാണാ-മ്പ്രാസ്യതി യോനിര്വൈ യജ്ഞസ്യ ചാത്വാലം-യോഁനിഃ കൃഷ്ണവിഷാണാ യോനാവേവ യോനി-ന്ദധാതി യജ്ഞസ്യ സയോനിത്വായ ॥ 24 ॥

(രുന്ധ ഏഷ - തസ്മാ - ച്ഛരമയീ - യൂപസ്തൃതീയം - മിഥുനത്വായ - ജന്മ - ഹസ്തേനാ - ഽഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 3)
വാഗ്വൈ ദേവേഭ്യോ ഽപാക്രാമ-ദ്യജ്ഞായാതിഷ്ഠമാനാ സാ വനസ്പതീ-ന്പ്രാവിശ-ഥ്സൈഷാ വാഗ്വനസ്പതിഷു വദതി യാ ദുന്ദുഭൌ യാ തൂണവേ യാ വീണായാം-യഁ-ദ്ദീക്ഷിതദണ്ഡ-മ്പ്രയച്ഛതി വാചമേവാവ രുന്ധ ഔദുബംരോ ഭവത്യൂര്ഗ്വാ ഉദുബംര ഊര്ജമേവാവ രുന്ധേ മുഖേന സമ്മിതോ ഭവതി മുഖത ഏവാസ്മാ ഊര്ജ-ന്ദധാതി തസ്മാ-ന്മുഖത ഊര്ജാ ഭുഞ്ജതേ [ ] 25
ക്രീതേ സോമേ മൈത്രാവരുണായ ദണ്ഡ-മ്പ്ര യച്ഛതി മൈത്രാവരുണോ ഹി പുരസ്താ-ദൃത്വിഗ്ഭ്യോ വാചം-വിഁഭജതി താമൃത്വിജോ യജമാനേ പ്രതി ഷ്ഠാപയന്തി സ്വാഹാ യജ്ഞ-മ്മനസേത്യാഹ മനസാ ഹി പുരുഷോ യജ്ഞമഭിഗച്ഛതി സ്വാഹാ ദ്യാവാപൃഥിവീഭ്യാ -മിത്യാഹ ദ്യാവാപൃഥിവ്യോര്ഹി യജ്ഞ-സ്സ്വാഹോരോര-ന്തരിക്ഷാ -ദിത്യാഹാന്തരിക്ഷേ ഹി യജ്ഞ-സ്സ്വാഹാ യജ്ഞം-വാഁതാദാ രഭ ഇത്യാഹാ-ഽയം- [ഇത്യാഹാ-ഽയമ്, വാവ യഃ പവതേ] 26
-ഁവാവ യഃ പവതേ സ യജ്ഞസ്തമേവ സാക്ഷാദാ രഭതേ മുഷ്ടീ കരോതി വാചം-യഁച്ഛതി യജ്ഞസ്യ ധൃത്യാ അദീക്ഷിഷ്ടായ-മ്ബ്രാഹ്മണ ഇതി ത്രിരുപാഗ്ശ്വാഹ ദേവേഭ്യ ഏവൈന-മ്പ്രാ-ഽഽഹ ത്രിരുച്ചൈരുഭയേഭ്യ ഏവൈന-ന്ദേവമനുഷ്യേഭ്യഃ പ്രാ-ഽഽഹ ന പുരാ നക്ഷത്രേഭ്യോ വാചം-വിഁ സൃജേ-ദ്യത്പുരാ നക്ഷത്രേഭ്യോ വാചം-വിഁസൃജേ-ദ്യജ്ഞം-വിഁച്ഛിന്ദ്യാ- [-ഁവിച്ഛിന്ദ്യാത്, ഉദിതേഷു] 27
-ദുദിതേഷു നക്ഷത്രേഷു വ്രത-ങ്കൃണുതേതി വാചം-വിഁ സൃജതി യജ്ഞവ്രതോ വൈ ദീക്ഷിതോ യജ്ഞമേവാഭി വാചം-വിഁ സൃജതി യദി വിസൃജേ-ദ്വൈഷ്ണവീമൃചമനു ബ്രൂയാ-ദ്യജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണുര്യജ്ഞേനൈവ യജ്ഞഗ്ം സ-ന്തനോതി ദൈവീ-ന്ധിയ-മ്മനാമഹ ഇത്യാഹ യജ്ഞമേവ തന്മ്രദയതി സുപാരാ നോ അസദ്വശ ഇത്യാഹ വ്യുഷ്ടിമേവാവ രുന്ധേ [രുന്ധേ, ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി] 28
ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി ഹോതവ്യ-ന്ദീക്ഷിതസ്യ ഗൃഹാ(3) ഇ ന ഹോതവ്യാ(3)മിതി ഹവിര്വൈ ദീക്ഷിതോ യജ്ജുഹുയാ-ദ്യജമാനസ്യാവദായ ജുഹുയാ-ദ്യന്ന ജുഹുയാ-ദ്യജ്ഞപരുരന്തരിയാദ്യേ ദേവാ മനോജാതാ മനോയുജ ഇത്യാഹ പ്രാണാ വൈ ദേവാ മനോജാതാ മനോയുജസ്തേഷ്വേവ പരോക്ഷ-ഞ്ജുഹോതി തന്നേവ ഹുത-ന്നേവാഹുതഗ്ഗ് സ്വപന്തം-വൈഁ ദീക്ഷിതഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ജിഘാഗ്ംസന്ത്യഗ്നിഃ - [ജിഘാഗ്ംസന്ത്യഗ്നിഃ, ഖലു വൈ] 29
ഖലു വൈ രക്ഷോഹാ-ഽഗ്നേ ത്വഗ്ം സു ജാഗൃഹി വയഗ്ം സു മന്ദിഷീമഹീത്യാഹാഗ്നി-മേവാധിപാ-ങ്കൃത്വാ സ്വപിതി രക്ഷസാമപഹത്യാ അവ്രത്യമിവ വാ ഏഷ കരോതി യോ ദീക്ഷിത-സ്സ്വപിതി ത്വമഗ്നേ വ്രതപാ അസീത്യാഹാഗ്നിര്വൈ ദേവാനാം-വ്രഁതപതി-സ്സ ഏവൈനം-വ്രഁതമാ ലഭംയഁതി ദേവ ആ മര്ത്യേഷ്വേത്യാഹ ദേവോ [ദേവഃ, ഹ്യേഷ സ-ന്മര്ത്യേഷു] 30
ഹ്യേഷ സ-ന്മര്ത്യേഷു ത്വം-യഁജ്ഞേഷ്വീഡ്യ ഇത്യാഹൈതഗ്ം ഹി യജ്ഞേഷ്വീഡതേ-ഽപ വൈ ദീക്ഷിതാ-ഥ്സുഷുപുഷ ഇന്ദ്രിയ-ന്ദേവതാഃ ക്രാമന്തി വിശ്വേ ദേവാ അഭി മാമാ-ഽവവൃത്ര-ന്നിത്യാ-ഹേന്ദ്രിയേണൈവൈന-ന്ദേവതാഭി-സ്സ-ന്നയതി യദേത-ദ്യജുര്ന ബ്രൂയാ-ദ്യാവത ഏവ പശൂനഭി ദീക്ഷേത താവന്തോ-ഽസ്യ പശവഃ സ്യൂ രാസ്വേയ- [പശവഃ സ്യൂ രാസ്വേയത്, സോമാ-ഽഽ ഭൂയോ] 31
-ഥ്സോമാ-ഽഽ ഭൂയോ ഭരേത്യാഹാ-പരിമിതാനേവ പശൂനവ രുന്ധേ ചന്ദ്രമസി മമ ഭോഗായ ഭവേത്യാഹ യഥാദേവതമേവൈനാഃ പ്രതി ഗൃഹ്ണാതി വായവേ ത്വാ വരുണായ ത്വേതി യദേവമേതാ നാനുദിശേദയഥാദേവത-ന്ദക്ഷിണാ ഗമയേദാ ദേവതാഭ്യോ വൃശ്ച്യേത യദേവമേതാ അനുദിശതി യഥാദേവതമേവ ദക്ഷിണാ ഗമയതി ന ദേവതാഭ്യ ആ [ന ദേവതാഭ്യ ആ, വൃശ്ച്യതേ ദേവീരാപോ] 32
വൃശ്ച്യതേ ദേവീരാപോ അപാ-ന്നപാദിത്യാഹ യദ്വോ മേദ്ധ്യം-യഁജ്ഞിയഗ്ം സദേവ-ന്തദ്വോ മാ-ഽവ ക്രമിഷമിതി വാവൈതദാഹാച്ഛിന്ന-ന്തന്തു-മ്പൃഥിവ്യാ അനു ഗേഷമിത്യാഹ സേതുമേവ കൃത്വാ-ഽത്യേതി ॥ 33 ॥

(ഭുഞ്ജതേ - ഽയം - ഛിന്ദ്യാ-ദ്- രുന്ധേ - ഽഗ്നി - രാഹ ദേവ - ഇയ-ദ്- ദേവതാഭ്യ ആ - ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 4)
ദേവാ വൈ ദേവയജന-മദ്ധ്യവസായ ദിശോ ന പ്രാജാന-ന്തേ(1)-ഽന്യോ-ഽന്യമുപാധാവ-ന്ത്വയാ പ്ര ജാനാമ ത്വയേതി തേ-ഽദിത്യാഗ്ം സമദ്ധ്രയന്ത ത്വയാ പ്ര ജാനാമേതി സാ-ഽബ്രവീ-ദ്വരം-വൃഁണൈ മത്പ്രായണാ ഏവ വോ യജ്ഞാ മദുദയനാ അസന്നിതി തസ്മാദാദിത്യഃ പ്രായണീയോ യജ്ഞാനാമാദിത്യ ഉദയനീയഃ പഞ്ച ദേവതാ യജതി പഞ്ച ദിശോ ദിശാ-മ്പ്രജ്ഞാത്യാ [ദിശാ-മ്പ്രജ്ഞാത്യൈ, അഥോ പഞ്ചാക്ഷരാ] 34
അഥോ പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യജ്ഞമേവാവ രുന്ധേ പഥ്യാഗ് സ്വസ്തിമയജ-ന്പ്രാചീമേവ തയാ ദിശ-മ്പ്രാജാനന്നഗ്നിനാ ദക്ഷിണാ സോമേന പ്രതീചീഗ്ം സവിത്രോദീചീ-മദിത്യോര്ധ്വാ-മ്പഥ്യാഗ് സ്വസ്തിം ഁയജതി പ്രാചീമേവ തയാ ദിശ-മ്പ്ര ജാനാതി പഥ്യാഗ് സ്വസ്തിമിഷ്ട്വാ-ഽഗ്നീഷോമൌ യജതി ചക്ഷുഷീ വാ ഏതേ യജ്ഞസ്യ യദഗ്നീഷോമൌ താഭ്യാമേവാനു പശ്യ- [പശ്യതി, അഗ്നീഷോമാ-വിഷ്ട്വാ] 35
-ത്യഗ്നീഷോമാ-വിഷ്ട്വാ സവിതാരം-യഁജതി സവിതൃപ്രസൂത ഏവാനു പശ്യതി സവിതാരമിഷ്ട്വാ-ഽദിതിം-യഁജതീയം-വാഁ അദിതിരസ്യാമേവ പ്രതിഷ്ഠായാനു പശ്യത്യദിതിമിഷ്ട്വാ മാരുതീമൃചമന്വാഹ മരുതോ വൈ ദേവാനാം-വിഁശോ ദേവവിശ-ങ്ഖലു വൈ കല്പമാന-മ്മനുഷ്യവിശമനു കല്പതേ യ-ന്മാരുതീമൃചമന്വാഹ വിശാ-ങ്കൢപ്ത്യൈ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി പ്രയാജവദനനൂയാജ-മ്പ്രായണീയ-ങ്കാര്യ-മനൂയാജവ- [-മനൂയാജവത്, അപ്രയാജ-മുദയനീയ] 36
-ദപ്രയാജ-മുദയനീയ-മിതീമേ വൈ പ്രയാജാ അമീ അനൂയാജാ-സ്സൈവ സാ യജ്ഞസ്യ സന്തതിസ്ത-ത്തഥാ ന കാര്യമാത്മാ വൈ പ്രയാജാഃ പ്രജാ-ഽനൂയാജാ യ-ത്പ്രയാജാ-നന്തരിയാദാത്മാനമ-ന്തരിയാ-ദ്യദനൂയാജാ-നന്തരിയാ-ത്പ്രജാമന്തരിയാദ്യതഃ ഖലു വൈ യജ്ഞസ്യ വിതതസ്യ ന ക്രിയതേ തദനു യജ്ഞഃ പരാ ഭവതി യജ്ഞ-മ്പരാഭവന്തം-യഁജമാനോ-ഽനു [-ഁയജമാനോ-ഽനു, പരാ ഭവതി] 37
പരാ ഭവതി പ്രയാജവദേവാ-നൂയാജവ-ത്പ്രായണീയ-ങ്കാര്യ-മ്പ്രയാജവദനൂയാജവ-ദുദയനീയ-ന്നാ-ഽഽത്മാനമന്തരേതി ന പ്രജാ-ന്ന യജ്ഞഃ പരാഭവതി ന യജമാനഃ പ്രായണീയസ്യ നിഷ്കാസ ഉദയനീയമഭി നിര്വപതി സൈവ സാ യജ്ഞസ്യ സന്തതിര്യാഃ പ്രായണീയസ്യ യാജ്യാ യ-ത്താ ഉദയനീയസ്യ യാജ്യാഃ കുര്യാ-ത്പരാംഅമും-ലോഁകമാ രോഹേ-ത്പ്രമായുക-സ്സ്യാദ്യാഃ പ്രായണീയസ്യ പുരോ-ഽനുവാക്യാസ്താ ഉദയനീയസ്യ യാജ്യാഃ കരോത്യസ്മിന്നേവ ലോകേ പ്രതി തിഷ്ഠതി ॥ 38 ॥

(പ്രജ്ഞാത്യൈ - പശ്യത്യ - നൂയാജവ - ദ്യജമാനോ-ഽനു - പുരോനുവാക്യാസ്താ - അഷ്ടൌ ച) (അ. 5)
കദ്രൂശ്ച വൈ സുപര്ണീ ചാ-ഽഽത്മരൂപയോരസ്പര്ധേതാഗ്ം സാ കദ്രൂ-സ്സുപര്ണീമജയ-ഥ്സാ-ഽബ്രവീ-ത്തൃതീയസ്യാമിതോ ദിവി സോമസ്തമാ ഹര തേനാ-ഽഽത്മാന-ന്നിഷ്ക്രീണീഷ്വേതീയം-വൈഁ കദ്രൂരസൌ സുപര്ണീ ഛന്ദാഗ്ംസി സൌപര്ണേയാ-സ്സാബ്രവീദസ്മൈ വൈ പിതരൌ പുത്രാ-ന്ബിഭൃത-സ്തൃതീയസ്യാമിതോ ദിവി സോമസ്തമാ ഹര തേനാ-ഽഽത്മാന-ന്നിഷ്ക്രീണീഷ്വേ- [നിഷ്ക്രീണീഷ്വ, ഇതി മാ] 39
-തി മാ കദ്രൂരവോചദിതി ജഗത്യുദപത-ച്ചതുര്ദശാക്ഷരാ സതീ സാ ഽപ്രാപ്യ ന്യവര്തത തസ്യൈ ദ്വേ അക്ഷരേ അമീയേതാഗ്ം സാ പശുഭിശ്ച ദീക്ഷയാ ചാ-ഽഗച്ഛ-ത്തസ്മാജ്ജഗതീ ഛന്ദസാ-മ്പശവ്യതമാ തസ്മാ-ത്പശുമന്ത-ന്ദീക്ഷോപ നമതി ത്രിഷ്ടുഗുദപത-ത്ത്രയോദശാക്ഷരാ സതീ സാ ഽപ്രാപ്യ ന്യവര്തത തസ്യൈ ദ്വേ അക്ഷരേ അമീയേതാഗ്ം സാ ദക്ഷിണാഭിശ്ച [ദക്ഷിണാഭിശ്ച, തപസാ] 40
തപസാ ചാ-ഽഗച്ഛ-ത്തസ്മാ-ത്ത്രിഷ്ടുഭോ ലോകേ മാദ്ധ്യന്ദിനേ സവനേ ദക്ഷിണാ നീയന്ത ഏത-ത്ഖലു വാവ തപ ഇത്യാഹുര്യ-സ്സ്വ-ന്ദദാതീതി ഗായത്ര്യുദപതച്ചതുരക്ഷരാ സത്യജയാ ജ്യോതിഷാ തമസ്യാ അജാ-ഽഭ്യരുന്ധ തദജായാ അജത്വഗ്ം സാ സോമ-ഞ്ചാ-ഽഽഹരച്ചത്വാരി ചാക്ഷരാണി സാ-ഽഷ്ടാക്ഷരാ സമപദ്യത ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി [ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി, കസ്മാ-ഥ്സത്യാ-] 41
കസ്മാ-ഥ്സത്യാ-ദ്ഗായത്രീ കനിഷ്ഠാ ഛന്ദസാഗ്ം സതീ യജ്ഞമുഖ-മ്പരീയായേതി യദേവാദ-സ്സോമമാ-ഽഹര-ത്തസ്മാ-ദ്യജ്ഞമുഖ-മ്പര്യൈ-ത്തസ്മാ-ത്തേജസ്വിനീതമാ പദ്ഭ്യാ-ന്ദ്വേ സവനേ സമഗൃഹ്ണാ-ന്മുഖേനൈകം-യഁന്മുഖേന സമഗൃഹ്ണാ-ത്തദധയ-ത്തസ്മാ-ദ്ദ്വേ സവനേ ശുക്രവതീ പ്രാതസ്സവന-ഞ്ച മാദ്ധ്യന്ദിന-ഞ്ച തസ്മാ-ത്തൃതീയ സവന ഋജീഷമഭി ഷുണ്വന്തി ധീതമിവ ഹി മന്യന്ത [ഹി മന്യന്തേ, ആശിരമവ നയതി] 42
ആശിരമവ നയതി സശുക്രത്വായാഥോ സ-മ്ഭരത്യേവൈന-ത്തഗ്ം സോമ-മാഹ്രിയമാണ-ങ്ഗന്ധര്വോ വിശ്വാവസഃ പര്യമുഷ്ണാ-ഥ്സ തിസ്രോ രാത്രീഃ പരിമുഷിതോ-ഽവസ-ത്തസ്മാ-ത്തിസ്രോ രാത്രീഃ ക്രീത-സ്സോമോ വസതി തേ ദേവാ അബ്രുവന്-ഥ്സ്ത്രീകാമാ വൈ ഗന്ധര്വാ സ്സ്ത്രിയാ നിഷ്ക്രീണാമേതി തേ വാചഗ്ഗ് സ്ത്രിയമേകഹായനീ-ങ്കൃത്വാ തയാ നിരക്രീണന്-ഥ്സാ രോഹി-ദ്രൂപ-ങ്കൃത്വാ ഗന്ധര്വേഭ്യോ- [ഗന്ധര്വേഭ്യഃ, അപക്രമ്യാതിഷ്ഠ-ത്ത-ദ്രോഹിതോ] 43
-ഽപക്രമ്യാതിഷ്ഠ-ത്ത-ദ്രോഹിതോ ജന്മ തേ ദേവാ അബ്രുവന്നപ യുഷ്മദക്രമീ-ന്നാസ്മാനു-പാവര്തതേ വി ഹ്വയാമഹാ ഇതി ബ്രഹ്മ ഗന്ധര്വാ അവദന്നഗായ-ന്ദേവാ-സ്സാ ദേവാ-ന്ഗായത ഉപാവര്തത തസ്മാ-ദ്ഗായന്തഗ്ഗ് സ്ത്രിയഃ കാമയന്തേ കാമുകാ ഏനഗ്ഗ് സ്ത്രിയോ ഭവന്തി യ ഏവം-വേഁദാഥോ യ ഏവം-വിഁദ്വാനപി ജന്യേഷു ഭവതി തേഭ്യ ഏവ ദദത്യുത യ-ദ്ബഹുതയാ [യ-ദ്ബഹുതയാഃ, ഭവന്ത്യേകഹായന്യാ] 44
ഭവന്ത്യേകഹായന്യാ ക്രീണാതി വാചൈവൈനഗ്ം സര്വയാ ക്രീണാതി തസ്മാദേകഹായനാ മനുഷ്യാ വാചം-വഁദന്ത്യകൂടയാ ഽകര്ണയാ-ഽ കാണയാശ്ലോണയാ ഽസപ്തശഫയാ ക്രീണാതി സര്വയൈവൈന-ങ്ക്രീണാതി യച്ഛ്വേതയാ ക്രീണീയാ-ദ്ദുശ്ചര്മാ യജമാന-സ്സ്യാദ്യ-ത്കൃഷ്ണയാ-ഽനുസ്തരണീ സ്യാ-ത്പ്രമായുകോ യജമാന-സ്സ്യാദ്യ-ദ്ദ്വിരൂപയാ വാര്ത്രഘ്നീ സ്യാ-ഥ്സ വാ-ഽന്യ-ഞ്ജിനീയാ-ത്തം-വാഁ-ഽന്യോ ജിനീയാദരുണയാ പിങ്ഗാക്ഷ്യാ ക്രീണാത്യേതദ്വൈ സോമസ്യ രൂപഗ്ഗ് സ്വയൈവൈന-ന്ദേവതയാ ക്രീണാതി ॥ 45 ॥

(നിഷ്ക്രീണീഷ്വ - ദക്ഷിണാഭിശ്ച - വദന്തി - മന്യന്തേ-ഗന്ധര്വേഭ്യോ-ബഹുതയാഃ-പിങ്ഗാക്ഷ്യാ-ദശ ച ) (അ. 6)
തദ്ധിരണ്യമഭവ-ത്തസ്മാദദ്ഭ്യോ ഹിരണ്യ-മ്പുനന്തി ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി കസ്മാ-ഥ്സത്യാദനസ്ഥികേന പ്രജാഃ പ്രവീയന്തേ ഽസ്ഥന്വതീര്ജായന്ത ഇതി യദ്ധിരണ്യ-ങ്ഘൃതേ-ഽവധായ ജുഹോതി തസ്മാദനസ്ഥികേന പ്രജാഃ പ്ര വീയന്തേ ഽസ്ഥന്വതീര്ജായന്ത ഏതദ്വാ അഗ്നേഃ പ്രിയ-ന്ധാമ യ-ദ്ഘൃത-ന്തേജോ ഹിരണ്യമിയന്തേ ശുക്ര തനൂരിദം-വഁര്ച ഇത്യാഹ സതേജസമേവൈനഗ്ം സതനു- [സതനുമ്, കരോത്യഥോ] 46
-ങ്കരോത്യഥോ സ-മ്ഭരത്യേവൈനം-യഁദബദ്ധമ-വദദ്ധ്യാ-ദ്ഗര്ഭാഃ പ്രജാനാ-മ്പരാപാതുകാ-സ്സ്യുര്ബദ്ധമവ ദധാതി ഗര്ഭാണാ-ന്ധൃത്യൈ നിഷ്ടര്ക്യ-മ്ബദ്ധ്നാതി പ്രജാനാ-മ്പ്രജനനായ വാഗ്വാ ഏഷാ യ-ഥ്സോമക്രയണീ ജൂരസീത്യാഹ യദ്ധി മനസാ ജവതേ ത-ദ്വാചാ വദതി ധൃതാ മനസേത്യാഹ മനസാ ഹി വാഗ്ധൃതാ ജുഷ്ടാ വിഷ്ണവ ഇത്യാഹ [ ] 47
യജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണു ര്യജ്ഞായൈവൈനാ-ഞ്ജുഷ്ടാ-ങ്കരോതി തസ്യാസ്തേ സത്യസവസഃ പ്രസവ ഇത്യാഹ സവിതൃ-പ്രസൂതാമേവ വാചമവ രുന്ധേ കാണ്ഡേകാണ്ഡേ വൈ ക്രിയമാണേ യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ജിഘാഗ്ംസന്ത്യേഷ ഖലു വാ അരക്ഷോഹതഃ പന്ഥാ യോ-ഽഗ്നേശ്ച സൂര്യസ്യ ച സൂര്യസ്യ ചക്ഷുരാ-ഽരുഹമഗ്നേരക്ഷ്ണഃ കനീനികാമിത്യാഹ യ ഏവാരക്ഷോഹതഃ പന്ഥാസ്തഗ്ം സമാരോഹതി [സമാരോഹതി, വാഗ്വാ ഏഷാ] 48
വാഗ്വാ ഏഷാ യ-ഥ്സോമക്രയണീ ചിദസി മനാ-ഽസീത്യാഹ ശാസ്ത്യേവൈനാമേത-ത്തസ്മാച്ഛിഷ്ടാഃ പ്രജാ ജായന്തേ ചിദസീത്യാഹ യദ്ധി മനസാ ചേതയതേ ത-ദ്വാചാ വദതി മനാ-ഽസീത്യാഹ യദ്ധി മനസാ-ഽഭിഗച്ഛതി ത-ത്കരോതി ധീരസീത്യാഹ യദ്ധി മനസാ ധ്യായതി ത-ദ്വാചാ [ ] 49
വദതി ദക്ഷിണാ-ഽസീത്യാഹ ദക്ഷിണാ ഹ്യേഷാ യജ്ഞിയാ-ഽസീത്യാഹ യജ്ഞിയാമേവൈനാ-ങ്കരോതി ക്ഷത്രിയാസീത്യാഹ ക്ഷത്രിയാ ഹ്യേഷാ ഽദിതിരസ്യുഭയതശ്ശീര്ഷ്ണീത്യാഹ യദേവാ-ഽഽദിത്യഃ പ്രായണീയോ യജ്ഞാനാമാദിത്യ ഉദയനീയ-സ്തസ്മാദേവമാഹ യദബദ്ധാ സ്യാദയതാ സ്യാദ്യ-ത്പദിബദ്ധാ-ഽനുസ്തരണീ സ്യാ-ത്പ്രമായുകോ യജമാന-സ്സ്യാ- [യജമാന-സ്സ്യാത്, യ-ത്കര്ണഗൃഹീതാ] 50
-ദ്യ-ത്കര്ണഗൃഹീതാ വാര്ത്രഘ്നീ സ്യാ-ഥ്സ വാ-ഽന്യ-ഞ്ജിനീയാ-ത്തം-വാഁ-ഽന്യോ ജിനീയാന്മിത്രസ്ത്വാ പദി ബദ്ധ്നാത്വിത്യാഹ മിത്രോ വൈ ശിവോ ദേവാനാ-ന്തേനൈവൈനാ-മ്പദി ബദ്ധ്നാതി പൂഷാ-ഽദ്ധ്വനഃ പാത്വിത്യാഹേയം-വൈഁ പൂഷേമാമേവാസ്യാ അധിപാമക-സ്സമഷ്ട്യാ ഇന്ദ്രായാ-ദ്ധ്യക്ഷായേത്യാഹേന്ദ്രമേവാസ്യാ അദ്ധ്യക്ഷ-ങ്കരോ- [അദ്ധ്യക്ഷ-ങ്കരോതി, അനു ത്വാ മാതാ] 51
-ത്യനു ത്വാ മാതാ മന്യതാമനു പിതേത്യാഹാ-നുമതയൈവൈനയാ ക്രീണാതി സാ ദേവി ദേവമച്ഛേഹീത്യാഹ ദേവീ ഹ്യേഷാ ദേവ-സ്സോമ ഇന്ദ്രായ സോമമിത്യാഹേന്ദ്രായ ഹി സോമ ആഹ്രിയതേ യദേത-ദ്യജുര്ന ബ്രൂയാ-ത്പരാച്യേവ സോമക്രയണീയാ-ദ്രുദ്രസ്ത്വാ-ഽഽ വര്തയത്വിത്യാഹ രുദ്രോ വൈ ക്രൂരോ [രുദ്രോ വൈ ക്രൂരഃ, ദേവാനാ-ന്തമേവാസ്യൈ] 52
ദേവാനാ-ന്തമേവാസ്യൈ പരസ്താ-ദ്ദധാത്യാവൃത്ത്യൈ ക്രൂരമിവ വാ ഏത-ത്കരോതി യ-ദ്രുദ്രസ്യ കീര്തയതി മിത്രസ്യ പഥേത്യാഹ ശാന്ത്യൈ വാചാ വാ ഏഷ വി ക്രീണീതേ യ-സ്സോമക്രയണ്യാ സ്വസ്തി സോമസഖാ പുനരേഹി സഹ രയ്യേത്യാഹ വാചൈവ വിക്രീയ പുനരാത്മന് വാച-ന്ധത്തേ-ഽനുപദാസുകാ-ഽസ്യ വാഗ്ഭവതി യ ഏവം-വേഁദ ॥ 53 ॥

(സതനും - ഁവിഷ്ണവ ഇത്യാഹ - സമാരോഹതി - ധ്യായതി ത-ദ്വാചാ - യജമാന-സ്സ്യാത് - കരോതി - ക്രൂരോ - വേദ) (അ. 7)
ഷട് പദാന്യനു നി ക്രാമതി ഷഡഹം-വാഁന്നാതി വദത്യുത സംവഁഥ്സരസ്യായനേ യാവത്യേവ വാക്താമവ രുന്ധേ സപ്തമേ പദേ ജുഹോതി സപ്തപദാ ശക്വരീ പശവ-ശ്ശക്വരീ പശൂനേവാവ രുന്ധേ സപ്ത ഗ്രാമ്യാഃ പശവഃ സപ്താ-ഽഽരണ്യാ-സ്സപ്ത ഛന്ദാഗ്-സ്യുഭയസ്യാ-വരുദ്ധ്യൈ വസ്വ്യസി രുദ്രാ-ഽസീത്യാഹ രൂപമേവാസ്യാ ഏത-ന്മഹിമാനം- [ഏത-ന്മഹിമാനമ്, വ്യാചഷ്ടേ ബൃഹസ്പതിസ്ത്വാ] 54
-ഁവ്യാചഷ്ടേ ബൃഹസ്പതിസ്ത്വാ സുമ്നേ രണ്വത്വിത്യാഹ ബ്രഹ്മ വൈ ദേവാനാ-മ്ബൃഹസ്പതി-ര്ബ്രഹ്മണൈവാസ്മൈ പശൂനവ രുന്ധേ രുദ്രോ വസുഭിരാ ചികേത്വിത്യാഹാ-ഽഽവൃത്ത്യൈ പൃഥിവ്യാസ്ത്വാ മൂര്ധന്നാ ജിഘര്മി ദേവയജന ഇത്യാഹ പൃഥിവ്യാ ഹ്യേഷ മൂര്ധാ യ-ദ്ദേവയജനമിഡായാഃ പദ ഇത്യാഹേഡായൈ ഹ്യേത-ത്പദം-യഁ-ഥ്സോമക്രയണ്യൈ ഘൃതവതി സ്വാഹേ- [സ്വാഹാ, ഇത്യാഹ] 55
-ത്യാഹ യദേവാസ്യൈ പദാ-ദ്ഘൃതമപീഡ്യത തസ്മാദേവമാഹ യദദ്ധ്വര്യുരനഗ്നാവാഹുതി-ഞ്ജുഹുയാദന്ധോ-ഽദ്ധ്വര്യു-സ്സ്യാ-ദ്രക്ഷാഗ്ംസി യജ്ഞഗ്ം ഹന്യുര്ഹിരണ്യമുപാസ്യ ജുഹോത്യഗ്നിവത്യേവ ജുഹോതി നാന്ധോ-ഽദ്ധ്വര്യു ര്ഭവതി ന യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ഘ്നന്തി കാണ്ഡേകാണ്ഡേ വൈ ക്രിയമാണേ യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ജിഘാഗ്ംസന്തി പരിലിഖിതഗ്ം രക്ഷഃ പരിലിഖിതാ അരാതയ ഇത്യാഹ രക്ഷസാ-മപഹത്യാ [രക്ഷസാ-മപഹത്യൈ, ഇദമഹഗ്ം] 56
ഇദമഹഗ്ം രക്ഷസോ ഗ്രീവാ അപി കൃന്താമി യോ-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി യ-ഞ്ച വയ-ന്ദ്വിഷ്മ ഇത്യാഹ ദ്വൌ വാവ പുരുഷൌ യ-ഞ്ചൈവ ദ്വേഷ്ടി യശ്ചൈന-ന്ദ്വേഷ്ടി തയോ-രേവാ-ഽനന്തരായ-ങ്ഗ്രീവാഃ കൃന്തതി പശവോ വൈ സോമക്രയണ്യൈ പദം-യാഁവത്ത്മൂതഗ്ം സം-വഁപതി പശൂനേവാവ രുന്ധേ-ഽസ്മേ രായ ഇതി സം ഁവപത്യാത്മാന-മേവാദ്ധ്വര്യുഃ -[-മേവാദ്ധ്വര്യുഃ, പശുഭ്യോ] 57
പശുഭ്യോ നാന്തരേതി ത്വേ രായ ഇതി യജമാനായ പ്ര യച്ഛതി യജമാന ഏവ രയി-ന്ദധാതി തോതേ രായ ഇതി പത്നിയാ അര്ധോ വാ ഏഷ ആത്മനോ യ-ത്പത്നീ യഥാ ഗൃഹേഷു നിധത്തേ താദൃഗേവ ത-ത്ത്വഷ്ടീമതീ തേ സപേയേത്യാഹ ത്വഷ്ടാ വൈ പശൂനാ-മ്മിഥുനാനാഗ്ം രൂപകൃ-ദ്രൂപമേവ പശുഷു ദധാത്യസ്മൈ വൈ ലോകായ ഗാര്ഹപത്യ ആ ധീയതേ ഽമുഷ്മാ ആഹവനീയോ യ-ദ്ഗാര്ഹപത്യ ഉപവപേദസ്മിന് ഁലോകേ പശമാന്-ഥ്സ്യാ-ദ്യദാഹവനീയേ ഽമുഷ്മിന് ഁലോകേ പശുമാന്-ഥ്സ്യാദുഭയോരുപ വപത്യുഭയോരേവൈനം-ലോഁകയോഃ പശുമന്ത-ങ്കരോതി ॥ 58 ॥

(മഹിമാനഗ്ഗ് - സ്വാഹാ - ഽപഹത്യാ - അധ്വര്യു - ധീയതേ - ചതുര്വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 8)
ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി വിചിത്യ-സ്സോമാ(3) ന വിചിത്യാ(3) ഇതി സോമോ വാ ഓഷധീനാഗ്ം രാജാ തസ്മിന്. യദാപന്ന-ങ്ഗ്രസിതമേവാസ്യ ത-ദ്യ-ദ്വിചിനുയാ-ദ്യഥാ ഽഽസ്യാദ്ഗ്രസിത-ന്നിഷ്ഖിദതി താദൃഗേവ തദ്യന്ന വിചിനുയാ-ദ്യഥാ ഽക്ഷന്നാപന്നം-വിഁധാവതി താദൃഗേവ ത-ത്ക്ഷോധുകോ ഽദ്ധ്വര്യു-സ്സ്യാ-ത്ക്ഷോധുകോ യജമാന-സ്സോമവിക്രയിന്-ഥ്സോമഗ്ം ശോധയേത്യേവ ബ്രൂയാ-ദ്യദീതരം- [ബ്രൂയാ-ദ്യദീതരമ്, യദീതര-] 59
-ഁയദീതര-മുഭയേനൈവ സോമവിക്രയിണ-മര്പയതി തസ്മാ-ഥ്സോമവിക്രയീ ക്ഷോധുകോ ഽരുണോ ഹ സ്മാ-ഽഽഹൌപവേശി-സ്സോമക്രയണ ഏവാഹ-ന്തൃതീയ സവനമവ രുന്ധ ഇതി പശൂനാ-ഞ്ചര്മ-ന്മിമീതേ പശൂനേവാവ രുന്ധേ പശവോ ഹി തൃതീയഗ്ം സവനം-യഁ-ങ്കാമയേതാപശു-സ്സ്യാ-ദിത്യൃക്ഷത-സ്തസ്യ മിമീതര്ക്ഷം-വാഁ അപശവ്യ-മപശുരേവ ഭവതി യ-ങ്കാമയേത പശുമാന്-ഥ്സ്യാ - [ ] 60
-ദിതി ലോമതസ്തസ്യ മിമീതൈതദ്വൈ പശൂനാഗ്ം രൂപഗ്ം രൂപേണൈവാ-ഽസ്മൈ പശൂനവ രുന്ധേ പശുമാനേവ ഭവത്യപാമന്തേ ക്രീണാതി സരസമേവൈന-ങ്ക്രീണാത്യ-മാത്യോ-ഽസീത്യാഹാ-ഽമൈവൈന-ങ്കുരുതേ ശുക്രസ്തേ ഗ്രഹ ഇത്യാഹ ശുക്രോ ഹ്യസ്യ ഗ്രഹോ ഽനസാ-ഽച്ഛ യാതി മഹിമാന-മേവാസ്യാച്ഛ യാത്യനസാ- [യാത്യനസാ, അച്ഛ] 61
-ഽച്ഛ യാതി തസ്മാ-ദനോവാഹ്യഗ്ം സമേ ജീവനം-യഁത്ര ഖലു വാ ഏതഗ്ം ശീര്ഷ്ണാ ഹരന്തി തസ്മാച്ഛീര്ഷഹാര്യ-ങ്ഗിരൌ ജീവനമഭി ത്യ-ന്ദേവഗ്ം സവിതാരമിത്യതി-ച്ഛന്ദസര്ചാ മിമീതേ ഽതിച്ഛന്ദാ വൈ സര്വാണി ഛന്ദാഗ്ംസി സര്വേഭിരേവൈന-ഞ്ഛന്ദോഭിര്മിമീതേ വര്ഷ്മ വാ ഏഷാ ഛന്ദസാം-യഁദതിച്ഛന്ദാ യദതിച്ഛന്ദസര്ചാ മിമീതേ വര്ഷ്മൈവൈനഗ്ം സമാനാനാ-ങ്കരോത്യേകയൈകയോ-ഥ്സര്ഗ- [-ങ്കരോത്യേകയൈകയോ-ഥ്സര്ഗമ്, മിമീതേ] 62
-മ്മിമീതേ ഽയാതയാമ്നിയായാതയാമ്നിയൈവൈന-മ്മിമീതേ തസ്മാന്നാനാവീര്യാ അങ്ഗുലയ-സ്സര്വാസ്വങ്ഗുഷ്ഠമുപ നി ഗൃഹ്ണാതി തസ്മാ-ഥ്സമാവദ്വീര്യോ-ഽന്യാഭി-രങ്ഗുലിഭിസ്തസ്മാ-ഥ്സര്വാ അനു സ-ഞ്ചരതി യ-ഥ്സഹ സര്വാഭിര്മിമീത സഗ്ഗ്ശ്ലിഷ്ടാ അങ്ഗുലയോ ജായേര-ന്നേകയൈകയോ-ഥ്സര്ഗ-മ്മിമീതേ തസ്മാ-ദ്വിഭക്താ ജായന്തേ പഞ്ച കൃത്വോ യജുഷാ മിമീതേ പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യജ്ഞമേവാവ രുന്ധേ പഞ്ച കൃത്വ-സ്തൂഷ്ണീ- [കൃത്വ-സ്തൂഷ്ണീമ്, ദശ സ-മ്പദ്യന്തേ] 63
-ന്ദശ സ-മ്പദ്യന്തേ ദശാക്ഷരാ വിരാഡന്നം-വിഁരാ-ഡ്വിരാജൈവാന്നാദ്യമവ രുന്ധേ യ-ദ്യജുഷാ മിമീതേ ഭൂതമേവാവ രുന്ധേ യ-ത്തൂഷ്ണീ-മ്ഭവിഷ്യ-ദ്യ-ദ്വൈ താവാനേവ സോമ-സ്സ്യാ-ദ്യാവന്ത-മ്മിമീതേ യജമാനസ്യൈവ സ്യാന്നാപി സദസ്യാനാ-മ്പ്രജാഭ്യസ്ത്വേത്യുപ സമൂഹതി സദസ്യാനേവാന്വാ ഭജതി വാസസോപ നഹ്യതി സര്വദേവത്യം-വൈഁ [ ] 64
വാസ-സ്സര്വാഭിരേവൈന-ന്ദേവതാഭി-സ്സമര്ധയതി പശവോ വൈ സോമഃ പ്രാണായ ത്വേത്യുപ നഹ്യതി പ്രാണമേവ പശുഷു ദധാതി വ്യാനായ ത്വേത്യനു ശൃന്ഥതി വ്യാനമേവ പശുഷു ദധാതി തസ്മാ-ഥ്സ്വപന്ത-മ്പ്രാണാ ന ജഹതി ॥ 65 ॥

(ഇതരം - പശുമാന്-ഥ്സ്യാ--ദ്യാത്യനസോ - ഥ്സര്ഗം - തൂഷ്ണീഗ്ം - സര്വദേവത്യം-വൈഁ - ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 9)
യ-ത്കലയാ തേ ശഫേന തേ ക്രീണാനീതി പണേതാഗോഅര്ഘഗ്ം സോമ-ങ്കുര്യാദഗോഅര്ഘം-യഁജമാന-മഗോഅര്ഘമദ്ധ്വര്യു-ങ്ഗോസ്തു മഹിമാന-ന്നാവ തിരേ-ദ്ഗവാ തേ ക്രീണാനീത്യേവ ബ്രൂയാ-ദ്ഗോഅര്ഘമേവ സോമ-ങ്കരോതി ഗോഅര്ഘം-യഁജമാന-ങ്ഗോഅര്ഘമദ്ധ്വര്യു-ന്ന ഗോര്മഹിമാനമവ തിരത്യജയാ ക്രീണാതി സതപസമേവൈന-ങ്ക്രീണാതി ഹിരണ്യേന ക്രീണാതി സശുക്രമേവൈ- [സശുക്രമേവ, ഏന-ങ്ക്രീണാതി ധേന്വാ ക്രീണാതി] 66
-ന-ങ്ക്രീണാതി ധേന്വാ ക്രീണാതി സാശിരമേവൈന-ങ്ക്രീണാത്യൃഷഭേണ ക്രീണാതി സേന്ദ്രമേവൈന-ങ്ക്രീണാത്യനഡുഹാ ക്രീണാതി വഹ്നിര്വാ അനഡ്വാന്. വഹ്നിനൈവ വഹ്നി യജ്ഞസ്യ ക്രീണാതി മിഥുനാഭ്യാ-ങ്ക്രീണാതി മിഥുനസ്യാവ-രുദ്ധ്യൈ വാസസാ ക്രീണാതി സര്വദേവത്യം-വൈഁ വാസ-സ്സര്വാഭ്യ ഏവൈന-ന്ദേവതാഭ്യഃ ക്രീണാതി ദശ സ-മ്പദ്യന്തേ ദശാക്ഷരാ വിരാഡന്നം-വിഁരാ-ഡ്വിരാജൈവാന്നാദ്യമവ രുന്ധേ [രുന്ധേ, തപസ-സ്തനൂരസി] 67
തപസ-സ്തനൂരസി പ്രജാപതേ-ര്വര്ണ ഇത്യാഹ പശുഭ്യ ഏവ തദദ്ധ്വ-ര്യുര്നി ഹ്നുത ആത്മനോ-ഽനാവ്രസ്കായ ഗച്ഛതി ശ്രിയ-മ്പ്ര പശൂനാപ്നോതി യ ഏവം-വേഁദ ശുക്ര-ന്തേ ശുക്രേണ ക്രീണാമീത്യാഹ യഥാ യജുരേവൈത-ദ്ദേവാ വൈ യേന ഹിരണ്യേന സോമമക്രീണ-ന്തദഭീഷഹാ പുനരാ-ഽദദത കോ ഹി തേജസാ വിക്രേഷ്യത ഇതി യേന ഹിരണ്യേന [ഹിരണ്യേന, സോമ-] 68
സോമ-ങ്ക്രീണീയാ-ത്തദഭീഷഹാ പുനരാ ദദീത തേജ ഏവാ-ഽഽത്മ-ന്ധത്തേ-ഽസ്മേ ജ്യോതിഃ സോമവിക്രയിണി തമ ഇത്യാഹ ജ്യോതിരേവ യജമാനേ ദധാതി തമസാ സോമവിക്രയിണമര്പയതി യദനുപഗ്രഥ്യ ഹന്യാ-ദ്ദന്ദശൂകാസ്താഗ്ം സമാഗ്ം സര്പാ-സ്സ്യുരിദമഹഗ്ം സര്പാണാ-ന്ദന്ദശൂകാനാ-ങ്ഗ്രീവാ ഉപ ഗ്രഥ്നാമീത്യാഹാ-ദന്ദശൂകാസ്താഗ്ം സമാഗ്ം സര്പാ ഭവന്തി തമസാ സോമവിക്രയിണം-വിഁദ്ധ്യതി സ്വാന [സ്വാന, ഭ്രാജേത്യാഹൈതേ] 69
ഭ്രാജേത്യാഹൈതേ വാ അമുഷ്മിന് ഁലോകേ സോമമരക്ഷ-ന്തേഭ്യോ-ഽധി സോമമാ-ഽഹരന്. യദേതേഭ്യഃ സോമക്രയണാ-ന്നാനുദിശേദക്രീതോ-ഽസ്യ സോമഃ സ്യാന്നാസ്യൈതേ ഽമുഷ്മിന് ഁലോകേ സോമഗ്ം രക്ഷേയുര്യദേതേഭ്യഃ സോമക്രയണാനനുദിശതി ക്രീതോ-ഽസ്യ സോമോ ഭവത്യേതേ-ഽസ്യാമുഷ്മിന് ഁലോകേ സോമഗ്ം രക്ഷന്തി ॥ 70 ॥

(സശുക്രമേവ - രുന്ധ - ഇതി യേന ഹിരണ്യേന - സ്വാന - ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 10)
വാരുണോ വൈ ക്രീത-സ്സോമ ഉപനദ്ധോ മിത്രോ ന ഏഹി സുമിത്രധാ ഇത്യാഹ ശാന്ത്യാ ഇന്ദ്രസ്യോരുമാ വിശ ദക്ഷിണമിത്യാഹ ദേവാ വൈ യഗ്ം സോമമക്രീണ-ന്തമിന്ദ്രസ്യോരൌ ദക്ഷിണ ആ ഽസാദയന്നേഷ ഖലു വാ ഏതര്ഹീന്ദ്രോ യോ യജതേ തസ്മാദേവമാഹോദായുഷാ സ്വായുഷേത്യാഹ ദേവതാ ഏവാ-ന്വാരഭ്യോ- [ഏവാ-ന്വാരഭ്യോത്, തിഷ്ഠത്യു-ര്വന്തരിക്ഷ-] 71
-ത്തിഷ്ഠത്യു-ര്വന്തരിക്ഷ-മന്വിഹീത്യാഹാ-ന്തരിക്ഷദേവത്യോ(1) ഹ്യേതര്ഹി സോമോ-ഽദിത്യാ-സ്സദോ-ഽസ്യദിത്യാ-സ്സദ ആ സീദേത്യാഹ യഥായജുരേവൈത-ദ്വി വാ ഏനമേതദര്ധയതി യ-ദ്വാരുണഗ്ം സന്ത-മ്മൈത്ര-ങ്കരോതി വാരുണ്യര്ചാ-ഽഽ സാദയതി സ്വയൈവൈന-ന്ദേവതയാ സമര്ധയതി വാസസാ പര്യാനഹ്യതി സര്വദേവത്യം-വൈഁ വാസ-സ്സര്വാഭിരേവൈ- [വാസ-സ്സര്വാഭിരേവ, ഏന-ന്ദേവതാഭി-] 72
-ന-ന്ദേവതാഭി-സ്സമര്ധയത്യഥോ രക്ഷസാമപഹത്യൈ വനേഷു വ്യന്തരിക്ഷ-ന്തതാനേത്യാഹ വനേഷു ഹി വ്യന്തരിക്ഷ-ന്തതാന വാജമര്വഥ്സ്വിത്യാഹ വാജഗ്ഗ് ഹ്യര്വഥ്സു പയോ അഘ്നിയാസ്വിത്യാഹ പയോ ഹ്യഘ്നിയാസു ഹൃഥ്സു ക്രതുമിത്യാഹ ഹൃഥ്സു ഹി ക്രതും-വഁരുണോ വിക്ഷ്വഗ്നിമിത്യാഹ വരുണോ ഹി വിക്ഷ്വഗ്നി-ന്ദിവി സൂര്യ- [സൂര്യമ്, ഇത്യാഹ ദിവി ഹി] 73
-മിത്യാഹ ദിവി ഹി സൂര്യഗ്ം സോമമദ്രാവിത്യാഹ ഗ്രാവാണോ വാ അദ്രയസ്തേഷു വാ ഏഷ സോമ-ന്ദധാതി യോ യജതേ തസ്മാദേവമാഹോദു ത്യ-ഞ്ജാതവേദസമിതി സൌര്യര്ചാ കൃഷ്ണാജിന-മ്പ്രത്യാനഹ്യതി രക്ഷസാമപഹത്യാ ഉസ്രാവേത-ന്ധൂര്ഷാഹാവിത്യാഹ യഥായജുരേവൈത-ത്പ്ര ച്യവസ്വ ഭുവസ്പത ഇത്യാഹ ഭൂതാനാഗ് ഹ്യേ [ഭൂതാനാഗ്ം ഹി, ഏഷ പതി-ര്വിശ്വാന്യഭി] 74
-ഷ പതി-ര്വിശ്വാന്യഭി ധാമാനീത്യാഹ വിശ്വാനി ഹ്യേ(1) ഷോ-ഽഭി ധാമാനി പ്രച്യവതേ മാ ത്വാ പരിപരീ വിദദിത്യാഹ യദേവാദ-സ്സോമമാഹ്രിയമാണ-ങ്ഗന്ധര്വോ വിശ്വാവസുഃ പര്യമുഷ്ണാ-ത്തസ്മാ-ദേവമാഹാപരിമോഷായ യജമാനസ്യ സ്വസ്ത്യയന്യസീത്യാഹ യജമാനസ്യൈവൈഷ യജ്ഞസ്യാന്വാരഭോം ഽനവച്ഛിത്ത്യൈ വരുണോ വാ ഏഷ യജമാനമഭ്യൈതി യ- [യത്, ക്രീത-സ്സോമ ഉപനദ്ധോ നമോ] 75
-ത്ക്രീത-സ്സോമ ഉപനദ്ധോ നമോ മിത്രസ്യ വരുണസ്യ ചക്ഷസ ഇത്യാഹ ശാന്ത്യാ ആ സോമം-വഁഹന്ത്യഗ്നിനാ പ്രതി തിഷ്ഠതേ തൌ സഭംവഁന്തൌ യജമാനമഭി സ-മ്ഭവതഃ പുരാ ഖലു വാവൈഷ മേധായാ-ഽഽത്മാനമാരഭ്യ ചരതി യോ ദീക്ഷിതോ യദഗ്നീഷോമീയ-മ്പശുമാലഭത ആത്മനിഷ്ക്രയണ ഏവാസ്യ സ തസ്മാ-ത്തസ്യ നാ-ഽഽശ്യ-മ്പുരുഷനിഷ്ക്രയണ ഇവ ഹ്യഥോ ഖല്വാഹു രഗ്നീഷോമാഭ്യാം-വാഁ ഇന്ദ്രോ വൃത്രമഹന്നിതി യദഗ്നീഷോമീയ-മ്പശുമാലഭത വാര്ത്രഘ്ന ഏവാസ്യ സ തസ്മാ-ദ്വാശ്യം-വാഁരുണ്യര്ചാ പരി ചരതി സ്വയൈവൈന-ന്ദേവതയാ പരി ചരതി ॥ 76 ॥