കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാം ഷഷ്ഠകാണ്ഡേ ദ്വിതീയഃ പ്രശ്നഃ - സോമമന്ത്രബ്രാഹ്മണനിരൂപണം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
യദുഭൌ വിമുച്യാ-ഽഽതിഥ്യ-ങ്ഗൃഹ്ണീയാ-ദ്യജ്ഞം-വിഁച്ഛിന്ദ്യാ-ദ്യദുഭാവ-വിമുച്യ യഥാ-ഽനാഗതായാ-ഽഽതിഥ്യ-ങ്ക്രിയതേ താദൃഗേവ ത-ദ്വിമുക്തോ-ഽന്യോ-ഽനഡ്വാ-ന്ഭവത്യ വിമുക്തോ-ഽന്യോ-ഽഥാ-ഽഽതിഥ്യ-ങ്ഗൃഹ്ണാതി യജ്ഞസ്യ സന്തത്യൈ പത്ന്യന്വാരഭതേ പത്നീ ഹി പാരീണഹ്യസ്യേശേ പത്നിയൈ വാനുമത-ന്നിര്വപതി യദ്വൈ പത്നീ യജ്ഞസ്യ കരോതി മിഥുന-ന്തദഥോ പത്നിയാ ഏവൈ- [പത്നിയാ ഏവ, ഏഷ] 1
-ഷ യജ്ഞസ്യാന്വാരഭോം ഽനവച്ഛിത്ത്യൈ യാവ-ദ്ഭിര്വൈ രാജാ-ഽനുചരൈരാഗച്ഛതി സര്വേഭ്യോ വൈ തേഭ്യ ആതിഥ്യ-ങ്ക്രിയതേ ഛന്ദാഗ്ംസി ഖലു വൈ സോമസ്യ രാജ്ഞോ-ഽനുചരാണ്യഗ്നേ-രാതിഥ്യമസി വിഷ്ണവേ ത്വേത്യാഹ ഗായത്രിയാ ഏവൈതേന കരോതി സോമസ്യാ-ഽഽതിഥ്യമസി വിഷ്ണവേ ത്വേത്യാഹ ത്രിഷ്ടുഭ ഏവൈതേന കരോത്യതിഥേരാതിഥ്യമസി വിഷ്ണവേ ത്വേത്യാഹ ജഗത്യാ [ജഗത്യൈ, ഏവൈതേന] 2
ഏവൈതേന കരോത്യഗ്നയേ ത്വാ രായസ്പോഷദാവ്ന്നേ വിഷ്ണവേ ത്വേത്യാഹാനുഷ്ടുഭ ഏവൈതേന കരോതി ശ്യേനായ ത്വാ സോമഭൃതേ വിഷ്ണവേ ത്വേത്യാഹ ഗായത്രിയാ ഏവൈതേന കരോതി പഞ്ച കൃത്വോ ഗൃഹ്ണാതി പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യജ്ഞമേവാവ രുന്ധേ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി കസ്മാ-ഥ്സത്യാ-ദ്ഗായത്രിയാ ഉഭയത ആതിഥ്യസ്യ ക്രിയത ഇതി യദേവാ-ഽദ-സ്സോമമാ- [യദേവാ-ഽദ-സ്സോമമാ, ആഹര-ത്തസ്മാ-] 3
-ഽഹര-ത്തസ്മാ-ദ്ഗായത്രിയാ ഉഭയത ആതിഥ്യസ്യ ക്രിയതേ പുരസ്താച്ചോ പരിഷ്ടാച്ച ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ യദാതിഥ്യ-ന്നവകപാലഃ പുരോഡാശോ ഭവതി തസ്മാന്നവധാ ശിരോ വിഷ്യൂത-ന്നവകപാലഃ പുരോഡാശോ ഭവതി തേ ത്രയസ്ത്രികപാലാസ്ത്രിവൃതാ സ്തോമേന സമ്മിതാസ്തേജസ്ത്രിവൃ-ത്തേജ ഏവ യജ്ഞസ്യ ശീര്ഷ-ന്ദധാതി നവകപാലഃ പുരോഡാശോ ഭവതി തേ ത്രയസ്ത്രികപാലാസ്ത്രിവൃതാ പ്രാണേന സമ്മിതാസ്ത്രിവൃദ്വൈ [ ] 4
പ്രാണ-സ്ത്രിവൃതമേവ പ്രാണമഭിപൂര്വം-യഁജ്ഞസ്യ ശീര്ഷ-ന്ദധാതി പ്രജാപതേര്വാ ഏതാനി പക്ഷ്മാണി യദശ്വവാലാ ഐക്ഷവീ തിരശ്ചീ യദാശ്വവാലഃ പ്രസ്തരോ ഭവത്യൈക്ഷവീ തിരശ്ചീ പ്രജാപതേരേവ തച്ചക്ഷു-സ്സമ്ഭരതി ദേവാ വൈ യാ ആഹുതീരജുഹവുസ്താ അസുരാ നിഷ്കാവമാദ-ന്തേ ദേവാഃ കാര്ഷ്മര്യമപശ്യന് കര്മണ്യോ വൈ കര്മൈനേന കുര്വീതേതി തേ കാര്ഷ്മര്യമയാ-ന്പരിധീ- [-ന്പരിധീന്, അകുര്വത തൈര്വൈ] 5
-നകുര്വത തൈര്വൈ തേ രക്ഷാഗ്സ്യപാഘ്നത യ-ത്കാര്ഷ്മര്യമയാഃ പരിധയോ ഭവന്തി രക്ഷസാമപഹത്യൈ സഗ്ഗ് സ്പര്ശയതി രക്ഷസാമനന്വ-വചാരായ ന പുരസ്താ-ത്പരി ദധാത്യാദിത്യോ ഹ്യേവോദ്യ-ന്പുരസ്താ-ദ്രക്ഷാഗ്സ്യപഹന്ത്യൂര്ധ്വേ സമിധാവാ ദധാത്യുപരിഷ്ടാദേവ രക്ഷാഗ്സ്യപ ഹന്തി യജുഷാ-ഽന്യാ-ന്തൂഷ്ണീമന്യാ-മ്മിഥുനത്വായ ദ്വേ ആ ദധാതി ദ്വിപാ-ദ്യജമാനഃ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദ- [വദന്തി, അഗ്നിശ്ച വാ] 6
-ന്ത്യഗ്നിശ്ച വാ ഏതൌ സോമശ്ച കഥാ സോമായാ-ഽഽതിഥ്യ-ങ്ക്രിയതേ നാഗ്നയ ഇതി യദഗ്നാവഗ്നി-മ്മഥിത്വാ പ്രഹരതി തേനൈവാഗ്നയ ആതിഥ്യ-ങ്ക്രിയതേ ഽഥോ ഖല്വാഹുരഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാ ഇതി യദ്ധവിരാസാദ്യാഗ്നി-മ്മന്ഥതി ഹവ്യായൈവാ-ഽഽസന്നായ സര്വാ ദേവതാ ജനയതി ॥ 7 ॥
യദുഭൌ വിമുച്യാ-ഽഽതിഥ്യ-ങ്ഗൃഹ്ണീയാ-ദ്യജ്ഞം-വിഁച്ഛിന്ദ്യാ-ദ്യദുഭാവ-വിമുച്യ യഥാ-ഽനാഗതായാ-ഽഽതിഥ്യ-ങ്ക്രിയതേ താദൃഗേവ ത-ദ്വിമുക്തോ-ഽന്യോ-ഽനഡ്വാ-ന്ഭവത്യ വിമുക്തോ-ഽന്യോ-ഽഥാ-ഽഽതിഥ്യ-ങ്ഗൃഹ്ണാതി യജ്ഞസ്യ സന്തത്യൈ പത്ന്യന്വാരഭതേ പത്നീ ഹി പാരീണഹ്യസ്യേശേ പത്നിയൈ വാനുമത-ന്നിര്വപതി യദ്വൈ പത്നീ യജ്ഞസ്യ കരോതി മിഥുന-ന്തദഥോ പത്നിയാ ഏവൈ- [പത്നിയാ ഏവ, ഏഷ] 1
-ഷ യജ്ഞസ്യാന്വാരഭോം ഽനവച്ഛിത്ത്യൈ യാവ-ദ്ഭിര്വൈ രാജാ-ഽനുചരൈരാഗച്ഛതി സര്വേഭ്യോ വൈ തേഭ്യ ആതിഥ്യ-ങ്ക്രിയതേ ഛന്ദാഗ്ംസി ഖലു വൈ സോമസ്യ രാജ്ഞോ-ഽനുചരാണ്യഗ്നേ-രാതിഥ്യമസി വിഷ്ണവേ ത്വേത്യാഹ ഗായത്രിയാ ഏവൈതേന കരോതി സോമസ്യാ-ഽഽതിഥ്യമസി വിഷ്ണവേ ത്വേത്യാഹ ത്രിഷ്ടുഭ ഏവൈതേന കരോത്യതിഥേരാതിഥ്യമസി വിഷ്ണവേ ത്വേത്യാഹ ജഗത്യാ [ജഗത്യൈ, ഏവൈതേന] 2
ഏവൈതേന കരോത്യഗ്നയേ ത്വാ രായസ്പോഷദാവ്ന്നേ വിഷ്ണവേ ത്വേത്യാഹാനുഷ്ടുഭ ഏവൈതേന കരോതി ശ്യേനായ ത്വാ സോമഭൃതേ വിഷ്ണവേ ത്വേത്യാഹ ഗായത്രിയാ ഏവൈതേന കരോതി പഞ്ച കൃത്വോ ഗൃഹ്ണാതി പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യജ്ഞമേവാവ രുന്ധേ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി കസ്മാ-ഥ്സത്യാ-ദ്ഗായത്രിയാ ഉഭയത ആതിഥ്യസ്യ ക്രിയത ഇതി യദേവാ-ഽദ-സ്സോമമാ- [യദേവാ-ഽദ-സ്സോമമാ, ആഹര-ത്തസ്മാ-] 3
-ഽഹര-ത്തസ്മാ-ദ്ഗായത്രിയാ ഉഭയത ആതിഥ്യസ്യ ക്രിയതേ പുരസ്താച്ചോ പരിഷ്ടാച്ച ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ യദാതിഥ്യ-ന്നവകപാലഃ പുരോഡാശോ ഭവതി തസ്മാന്നവധാ ശിരോ വിഷ്യൂത-ന്നവകപാലഃ പുരോഡാശോ ഭവതി തേ ത്രയസ്ത്രികപാലാസ്ത്രിവൃതാ സ്തോമേന സമ്മിതാസ്തേജസ്ത്രിവൃ-ത്തേജ ഏവ യജ്ഞസ്യ ശീര്ഷ-ന്ദധാതി നവകപാലഃ പുരോഡാശോ ഭവതി തേ ത്രയസ്ത്രികപാലാസ്ത്രിവൃതാ പ്രാണേന സമ്മിതാസ്ത്രിവൃദ്വൈ [ ] 4
പ്രാണ-സ്ത്രിവൃതമേവ പ്രാണമഭിപൂര്വം-യഁജ്ഞസ്യ ശീര്ഷ-ന്ദധാതി പ്രജാപതേര്വാ ഏതാനി പക്ഷ്മാണി യദശ്വവാലാ ഐക്ഷവീ തിരശ്ചീ യദാശ്വവാലഃ പ്രസ്തരോ ഭവത്യൈക്ഷവീ തിരശ്ചീ പ്രജാപതേരേവ തച്ചക്ഷു-സ്സമ്ഭരതി ദേവാ വൈ യാ ആഹുതീരജുഹവുസ്താ അസുരാ നിഷ്കാവമാദ-ന്തേ ദേവാഃ കാര്ഷ്മര്യമപശ്യന് കര്മണ്യോ വൈ കര്മൈനേന കുര്വീതേതി തേ കാര്ഷ്മര്യമയാ-ന്പരിധീ- [-ന്പരിധീന്, അകുര്വത തൈര്വൈ] 5
-നകുര്വത തൈര്വൈ തേ രക്ഷാഗ്സ്യപാഘ്നത യ-ത്കാര്ഷ്മര്യമയാഃ പരിധയോ ഭവന്തി രക്ഷസാമപഹത്യൈ സഗ്ഗ് സ്പര്ശയതി രക്ഷസാമനന്വ-വചാരായ ന പുരസ്താ-ത്പരി ദധാത്യാദിത്യോ ഹ്യേവോദ്യ-ന്പുരസ്താ-ദ്രക്ഷാഗ്സ്യപഹന്ത്യൂര്ധ്വേ സമിധാവാ ദധാത്യുപരിഷ്ടാദേവ രക്ഷാഗ്സ്യപ ഹന്തി യജുഷാ-ഽന്യാ-ന്തൂഷ്ണീമന്യാ-മ്മിഥുനത്വായ ദ്വേ ആ ദധാതി ദ്വിപാ-ദ്യജമാനഃ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദ- [വദന്തി, അഗ്നിശ്ച വാ] 6
-ന്ത്യഗ്നിശ്ച വാ ഏതൌ സോമശ്ച കഥാ സോമായാ-ഽഽതിഥ്യ-ങ്ക്രിയതേ നാഗ്നയ ഇതി യദഗ്നാവഗ്നി-മ്മഥിത്വാ പ്രഹരതി തേനൈവാഗ്നയ ആതിഥ്യ-ങ്ക്രിയതേ ഽഥോ ഖല്വാഹുരഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാ ഇതി യദ്ധവിരാസാദ്യാഗ്നി-മ്മന്ഥതി ഹവ്യായൈവാ-ഽഽസന്നായ സര്വാ ദേവതാ ജനയതി ॥ 7 ॥
(പത്നിയാ ഏവ - ജഗത്യാ - ആ - ത്രിവൃദ്വൈ - പരിധീന് - വദന്ത്യേ - കചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 1)
ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേ ദേവാ മിഥോ വിപ്രിയാ ആസ-ന്തേ-ഽ(1)ന്യോ-ഽന്യസ്മൈ ജ്യൈഷ്ഠ്യായാതിഷ്ഠമാനാഃ പഞ്ചധാ വ്യക്രാമന്നഗ്നിര്വസുഭി-സ്സോമോ രുദ്രൈരിന്ദ്രോ മരുദ്ഭി-ര്വരുണ ആദിത്യൈ-ര്ബൃഹസ്പതി-ര്വിശ്വൈര്ദേവൈസ്തേ ഽമന്യന്താസുരേഭ്യോ വാ ഇദ-മ്ഭ്രാതൃവ്യേഭ്യോ രദ്ധ്യാമോ യന്മിഥോ വിപ്രിയാ-സ്സ്മോ യാ ന ഇമാഃ പ്രിയാസ്തനുവസ്താ-സ്സമവദ്യാമഹൈ താഭ്യ-സ്സ നിര്-ഋച്ഛാദ്യോ [നിര്-ഋച്ഛാദ്യഃ, നഃ പ്രഥമോ(1)-ഽന്യോ] 8
നഃ പ്രഥമോ(1)-ഽന്യോ-ഽന്യസ്മൈ ദ്രുഹ്യാദിതി തസ്മാദ്യ-സ്സതാനൂനപ്ത്രിണാ-മ്പ്രഥമോ ദ്രുഹ്യതി സ ആര്തിമാര്ച്ഛതി യ-ത്താനൂനപ്ത്രഗ്ം സമവദ്യതി ഭ്രാതൃവ്യാഭിഭൂത്യൈ ഭവത്യാത്മനാ പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവതി പഞ്ച കൃത്വോ-ഽവദ്യതി പഞ്ചധാ ഹി തേ ത-ഥ്സമവാദ്യന്താഥോ പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യജ്ഞമേവാവ രുന്ധ ആപതയേ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമീത്യാഹ പ്രാണോ വാ [പ്രാണോ വൈ, ആപതിഃ] 9
ആപതിഃ പ്രാണമേവ പ്രീണാതി പരിപതയ ഇത്യാഹ മനോ വൈ പരിപതിര്മന ഏവ പ്രീണാതി തനൂനപ്ത്ര ഇത്യാഹ തനുവോ ഹി തേ താ-സ്സമവാദ്യന്ത ശാക്വരായേത്യാഹ ശക്ത്യൈ ഹി തേ താ-സ്സമവാദ്യന്ത ശക്മ-ന്നോജിഷ്ഠായേത്യാഹൌജിഷ്ഠഗ്ം ഹി തേ ത ദാത്മനഃ സമവാദ്യന്താ--നാധൃഷ്ട-മസ്യനാധൃഷ്യ-മിത്യാഹാ-ഽനാധൃഷ്ടഗ്ഗ് ഹ്യേതദനാധൃഷ്യ-ന്ദേവാനാ-മോജ [ദേവാനാ-മോജഃ, ഇത്യാഹ] 10
ഇത്യാഹ ദേവാനാഗ് ഹ്യേതദോജോ-ഽഭിശസ്തിപാ അനഭിശസ്തേന്യമിത്യാഹാ-ഭിശസ്തിപാ ഹ്യേതദ -നഭിശസ്തേന്യമനു മേ ദീക്ഷാ-ന്ദീക്ഷാപതി-ര്മന്യതാമിത്യാഹ യഥായജുരേവൈത-ദ്ഘൃതം-വൈഁ ദേവാ വജ്ര-ങ്കൃത്വാ സോമമഘ്ന-ന്നന്തികമിവ ഖലു വാ അസ്യൈതച്ചരന്തി യ-ത്താനൂനപ്ത്രേണ പ്രചരന്ത്യഗ്ം ശുരഗ്ം ശുസ്തേ ദേവ സോമാ-ഽഽ പ്യായതാ-മിത്യാഹ യ- [-മിത്യാഹ യത്, ഏവാസ്യാ-] 11
-ദേവാസ്യാ-പുവായതേ യന്മീയതേ-തദേവാസ്യൈതേനാ-ഽഽ പ്യായയത്യാ തുഭ്യമിന്ദ്രഃ പ്യായതാമാ ത്വമിന്ദ്രായ പ്യായസ്വേത്യാ-ഹോഭാവേവേന്ദ്ര-ഞ്ച സോമ-ഞ്ചാ-ഽഽപ്യായയത്യാ പ്യായയ സഖീന്-ഥ്സന്യാ മേധയേത്യാഹര്ത്വിജോ വാ അസ്യ സഖായസ്താ-നേവാ-ഽഽപ്യായയതി സ്വസ്തി തേ ദേവ സോമ സുത്യാമശീയേ- [സുത്യാമശീയ, ഇത്യാഹാ ഽഽശിഷ-] 12
-ത്യാഹാ ഽഽശിഷ-മേവൈതാമാ ശാസ്തേ പ്ര വാ ഏതേ-ഽസ്മാ-ല്ലോകാച്ച്യവന്തേ യേ സോമമാ-പ്യായയന്ത്യ-ന്തരിക്ഷദേവത്യോ ഹി സോമ ആപ്യായിത ഏഷ്ടാ രായഃ പ്രേഷേ ഭഗായേത്യാഹ ദ്യാവാപൃഥിവീഭ്യാമേവ നമസ്കൃത്യാസ്മിന് ഁലോകേ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേ ദേവാ ബിഭ്യതോ-ഽഗ്നി-മ്പ്രാവിശ-ന്തസ്മാദാഹുരഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാ ഇതി തേ- [ദേവതാ ഇതി തേ, അഗ്നിമേവ] 13
-ഽഗ്നിമേവ വരൂഥ-ങ്കൃത്വാ ഽസുരാനഭ്യഭവ-ന്നഗ്നിമിവ ഖലു വാ ഏഷ പ്രവിശതി യോ-ഽവാന്തരദീക്ഷാമുപൈതി ഭ്രാതൃവ്യാഭിഭൂത്യൈ ഭവത്യാത്മനാ പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവത്യാത്മാനമേവ ദീക്ഷയാ പാതി പ്രജാമവാന്തരദീക്ഷയാ സന്തരാ-മ്മേഖലാഗ്ം സമായച്ഛതേ പ്രജാ ഹ്യാത്മനോ-ഽന്തരതരാ തപ്തവ്രതോ ഭവതി മദന്തീഭിര്മാര്ജയതേ നിര്ഹ്യഗ്നി-ശ്ശീതേന വായതി സമിദ്ധ്യൈ യാ തേ അഗ്നേ രുദ്രിയാ തനൂരിത്യാഹ സ്വയൈവൈന-ദ്ദേവതയാ വ്രതയതി സയോനിത്വായ ശാന്ത്യൈ ॥ 14 ॥
ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേ ദേവാ മിഥോ വിപ്രിയാ ആസ-ന്തേ-ഽ(1)ന്യോ-ഽന്യസ്മൈ ജ്യൈഷ്ഠ്യായാതിഷ്ഠമാനാഃ പഞ്ചധാ വ്യക്രാമന്നഗ്നിര്വസുഭി-സ്സോമോ രുദ്രൈരിന്ദ്രോ മരുദ്ഭി-ര്വരുണ ആദിത്യൈ-ര്ബൃഹസ്പതി-ര്വിശ്വൈര്ദേവൈസ്തേ ഽമന്യന്താസുരേഭ്യോ വാ ഇദ-മ്ഭ്രാതൃവ്യേഭ്യോ രദ്ധ്യാമോ യന്മിഥോ വിപ്രിയാ-സ്സ്മോ യാ ന ഇമാഃ പ്രിയാസ്തനുവസ്താ-സ്സമവദ്യാമഹൈ താഭ്യ-സ്സ നിര്-ഋച്ഛാദ്യോ [നിര്-ഋച്ഛാദ്യഃ, നഃ പ്രഥമോ(1)-ഽന്യോ] 8
നഃ പ്രഥമോ(1)-ഽന്യോ-ഽന്യസ്മൈ ദ്രുഹ്യാദിതി തസ്മാദ്യ-സ്സതാനൂനപ്ത്രിണാ-മ്പ്രഥമോ ദ്രുഹ്യതി സ ആര്തിമാര്ച്ഛതി യ-ത്താനൂനപ്ത്രഗ്ം സമവദ്യതി ഭ്രാതൃവ്യാഭിഭൂത്യൈ ഭവത്യാത്മനാ പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവതി പഞ്ച കൃത്വോ-ഽവദ്യതി പഞ്ചധാ ഹി തേ ത-ഥ്സമവാദ്യന്താഥോ പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യജ്ഞമേവാവ രുന്ധ ആപതയേ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമീത്യാഹ പ്രാണോ വാ [പ്രാണോ വൈ, ആപതിഃ] 9
ആപതിഃ പ്രാണമേവ പ്രീണാതി പരിപതയ ഇത്യാഹ മനോ വൈ പരിപതിര്മന ഏവ പ്രീണാതി തനൂനപ്ത്ര ഇത്യാഹ തനുവോ ഹി തേ താ-സ്സമവാദ്യന്ത ശാക്വരായേത്യാഹ ശക്ത്യൈ ഹി തേ താ-സ്സമവാദ്യന്ത ശക്മ-ന്നോജിഷ്ഠായേത്യാഹൌജിഷ്ഠഗ്ം ഹി തേ ത ദാത്മനഃ സമവാദ്യന്താ--നാധൃഷ്ട-മസ്യനാധൃഷ്യ-മിത്യാഹാ-ഽനാധൃഷ്ടഗ്ഗ് ഹ്യേതദനാധൃഷ്യ-ന്ദേവാനാ-മോജ [ദേവാനാ-മോജഃ, ഇത്യാഹ] 10
ഇത്യാഹ ദേവാനാഗ് ഹ്യേതദോജോ-ഽഭിശസ്തിപാ അനഭിശസ്തേന്യമിത്യാഹാ-ഭിശസ്തിപാ ഹ്യേതദ -നഭിശസ്തേന്യമനു മേ ദീക്ഷാ-ന്ദീക്ഷാപതി-ര്മന്യതാമിത്യാഹ യഥായജുരേവൈത-ദ്ഘൃതം-വൈഁ ദേവാ വജ്ര-ങ്കൃത്വാ സോമമഘ്ന-ന്നന്തികമിവ ഖലു വാ അസ്യൈതച്ചരന്തി യ-ത്താനൂനപ്ത്രേണ പ്രചരന്ത്യഗ്ം ശുരഗ്ം ശുസ്തേ ദേവ സോമാ-ഽഽ പ്യായതാ-മിത്യാഹ യ- [-മിത്യാഹ യത്, ഏവാസ്യാ-] 11
-ദേവാസ്യാ-പുവായതേ യന്മീയതേ-തദേവാസ്യൈതേനാ-ഽഽ പ്യായയത്യാ തുഭ്യമിന്ദ്രഃ പ്യായതാമാ ത്വമിന്ദ്രായ പ്യായസ്വേത്യാ-ഹോഭാവേവേന്ദ്ര-ഞ്ച സോമ-ഞ്ചാ-ഽഽപ്യായയത്യാ പ്യായയ സഖീന്-ഥ്സന്യാ മേധയേത്യാഹര്ത്വിജോ വാ അസ്യ സഖായസ്താ-നേവാ-ഽഽപ്യായയതി സ്വസ്തി തേ ദേവ സോമ സുത്യാമശീയേ- [സുത്യാമശീയ, ഇത്യാഹാ ഽഽശിഷ-] 12
-ത്യാഹാ ഽഽശിഷ-മേവൈതാമാ ശാസ്തേ പ്ര വാ ഏതേ-ഽസ്മാ-ല്ലോകാച്ച്യവന്തേ യേ സോമമാ-പ്യായയന്ത്യ-ന്തരിക്ഷദേവത്യോ ഹി സോമ ആപ്യായിത ഏഷ്ടാ രായഃ പ്രേഷേ ഭഗായേത്യാഹ ദ്യാവാപൃഥിവീഭ്യാമേവ നമസ്കൃത്യാസ്മിന് ഁലോകേ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേ ദേവാ ബിഭ്യതോ-ഽഗ്നി-മ്പ്രാവിശ-ന്തസ്മാദാഹുരഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാ ഇതി തേ- [ദേവതാ ഇതി തേ, അഗ്നിമേവ] 13
-ഽഗ്നിമേവ വരൂഥ-ങ്കൃത്വാ ഽസുരാനഭ്യഭവ-ന്നഗ്നിമിവ ഖലു വാ ഏഷ പ്രവിശതി യോ-ഽവാന്തരദീക്ഷാമുപൈതി ഭ്രാതൃവ്യാഭിഭൂത്യൈ ഭവത്യാത്മനാ പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവത്യാത്മാനമേവ ദീക്ഷയാ പാതി പ്രജാമവാന്തരദീക്ഷയാ സന്തരാ-മ്മേഖലാഗ്ം സമായച്ഛതേ പ്രജാ ഹ്യാത്മനോ-ഽന്തരതരാ തപ്തവ്രതോ ഭവതി മദന്തീഭിര്മാര്ജയതേ നിര്ഹ്യഗ്നി-ശ്ശീതേന വായതി സമിദ്ധ്യൈ യാ തേ അഗ്നേ രുദ്രിയാ തനൂരിത്യാഹ സ്വയൈവൈന-ദ്ദേവതയാ വ്രതയതി സയോനിത്വായ ശാന്ത്യൈ ॥ 14 ॥
(യോ - വാ - ഓജ - ആഹ യ - ദശീയേ - തി തേ - ഽഗ്ന - ഏകാദശ ച) (അ. 2)
തേഷാമസുരാണാ-ന്തിസ്രഃ പുര ആസ-ന്നയസ്മ-യ്യവമാ-ഽഥ രജതാ-ഽഥ ഹരിണീ താ ദേവാ ജേതു-ന്നാശക്നുവ-ന്താ ഉപസദൈവാജിഗീഷ-ന്തസ്മാദാഹുര്യശ്ചൈവം-വേഁദ യശ്ച നോപസദാ വൈ മഹാപുര-ഞ്ജയന്തീതി ത ഇഷുഗ്ം സമസ്കുര്വതാ- ഗ്നിമനീകഗ്ം സോമഗ്ം ശല്യം-വിഁഷ്ണു-ന്തേജന-ന്തേ-ഽബ്രുവന് ക ഇമാമസിഷ്യതീതി [ ] 15
രുദ്ര ഇത്യബ്രുവ-ന്രുദ്രോ വൈ ക്രൂര-സ്സോ-ഽസ്യത്വിതി സോ-ഽബ്രവീ-ദ്വരം-വൃഁണാ അഹമേവ പശൂനാ-മധിപതിരസാനീതി തസ്മാ-ദ്രുദ്രഃ പശൂനാ-മധിപതിസ്താഗ്ം രുദ്രോ-ഽവാസൃജ-ഥ്സ തിസ്രഃ പുരോ ഭിത്ത്വൈഭ്യോ ലോകേഭ്യോ- ഽസുരാ-ന്പ്രാണുദത യദുപസദ ഉപസദ്യന്തേ ഭ്രാതൃവ്യപരാണുത്യൈ നാന്യാമാഹുതി-മ്പുരസ്താ-ജ്ജുഹുയാ-ദ്യദന്യാമാഹുതി-മ്പുരസ്താ-ജ്ജുഹുയാ- [-ജ്ജുഹുയാത്, അന്യന്മുഖ-ങ്കുര്യാ-] 16
-ദന്യന്മുഖ-ങ്കുര്യാ-ഥ്സ്രുവേണാ-ഽഘാരമാ ഘാരയതി യജ്ഞസ്യ പ്രജ്ഞാത്യൈ പരാംഅതിക്രമ്യ ജുഹോതി പരാച ഏവൈഭ്യോ ലോകേഭ്യോ യജമാനോ ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്പ്ര ണുദതേ പുനരത്യാക്രമ്യോപസദ-ഞ്ജുഹോതി പ്രണുദ്യൈവൈഭ്യോ ലോകേഭ്യോ ഭ്രാതൃവ്യാഞ്ജിത്വാ ഭ്രാതൃവ്യലോക-മഭ്യാരോഹതി ദേവാ വൈ യാഃ പ്രാതരുപസദ ഉപാസീദ-ന്നഹ്നസ്താഭിരസുരാ-ന്പ്രാണുദന്ത യാ-സ്സായഗ്ം രാത്രിയൈ താഭിര്യ-ഥ്സായ-മ്പ്രാത-രുപസദ- [-രുപസദഃ, ഉപസദ്യന്തേ] 17
ഉപസദ്യന്തേ ഽഹോരാത്രാഭ്യാമേവ ത-ദ്യജമാനോ ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്പ്ര ണുദതേ യാഃ പ്രാതര്യാജ്യാ-സ്സ്യുസ്താ-സ്സായ-മ്പുരോ-ഽനുവാക്യാഃ കുര്യാദയാതയാമത്വായ തിസ്ര ഉപസദ ഉപൈതി ത്രയ ഇമേ ലോകാ ഇമാനേവ ലോകാ-ന്പ്രീണാതി ഷട്-ഥ്സ-മ്പദ്യന്തേ ഷഡ്വാ ഋതവ ഋതൂനേവ പ്രീണാതി ദ്വാദശാഹീനേ സോമ ഉപൈതി ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സവന്ഥ്സരമേവ പ്രീണാതി ചതുര്വിഗ്ംശതി-സ്സ- [ചതുര്വിഗ്ംശതി-സ്സമ്, പദ്യന്തേ ചതുര്വിഗ്ംശതി-] 18
-മ്പദ്യന്തേ ചതുര്വിഗ്ംശതി-രര്ധമാസാ അര്ധമാസാനേവ പ്രീണാത്യാരാഗ്രാ-മവാന്തരദീക്ഷാ-മുപേയാദ്യഃ കാമയേതാ-ഽസ്മി-ന്മേ ലോകേ-ഽര്ധുകഗ്ഗ് സ്യാദിത്യേകമഗ്രേ-ഽഥ ദ്വാവഥ ത്രീനഥ ചതുര ഏഷാ വാ ആരാഗ്രാ ഽവാന്തരദീക്ഷാ ഽസ്മിന്നേവാസ്മൈ ലോകേ-ഽര്ധുക-മ്ഭവതി പരോവരീയസീ-മവാന്തരദീക്ഷാ-മുപേയാദ്യഃ കാമയേതാമുഷ്മി-ന്മേ ലോകേ-ഽര്ധുകഗ്ഗ് സ്യാദിതി ചതുരോ-ഽഗ്രേ ഽഥ ത്രീനഥ ദ്വാവഥൈകമേഷാ വൈ പരോവരീയസ്യ-വാന്തരദീക്ഷാ ഽമുഷ്മിന്നേവാസ്മൈ ലോകേ-ഽര്ധുക-മ്ഭവതി ॥ 19 ॥
തേഷാമസുരാണാ-ന്തിസ്രഃ പുര ആസ-ന്നയസ്മ-യ്യവമാ-ഽഥ രജതാ-ഽഥ ഹരിണീ താ ദേവാ ജേതു-ന്നാശക്നുവ-ന്താ ഉപസദൈവാജിഗീഷ-ന്തസ്മാദാഹുര്യശ്ചൈവം-വേഁദ യശ്ച നോപസദാ വൈ മഹാപുര-ഞ്ജയന്തീതി ത ഇഷുഗ്ം സമസ്കുര്വതാ- ഗ്നിമനീകഗ്ം സോമഗ്ം ശല്യം-വിഁഷ്ണു-ന്തേജന-ന്തേ-ഽബ്രുവന് ക ഇമാമസിഷ്യതീതി [ ] 15
രുദ്ര ഇത്യബ്രുവ-ന്രുദ്രോ വൈ ക്രൂര-സ്സോ-ഽസ്യത്വിതി സോ-ഽബ്രവീ-ദ്വരം-വൃഁണാ അഹമേവ പശൂനാ-മധിപതിരസാനീതി തസ്മാ-ദ്രുദ്രഃ പശൂനാ-മധിപതിസ്താഗ്ം രുദ്രോ-ഽവാസൃജ-ഥ്സ തിസ്രഃ പുരോ ഭിത്ത്വൈഭ്യോ ലോകേഭ്യോ- ഽസുരാ-ന്പ്രാണുദത യദുപസദ ഉപസദ്യന്തേ ഭ്രാതൃവ്യപരാണുത്യൈ നാന്യാമാഹുതി-മ്പുരസ്താ-ജ്ജുഹുയാ-ദ്യദന്യാമാഹുതി-മ്പുരസ്താ-ജ്ജുഹുയാ- [-ജ്ജുഹുയാത്, അന്യന്മുഖ-ങ്കുര്യാ-] 16
-ദന്യന്മുഖ-ങ്കുര്യാ-ഥ്സ്രുവേണാ-ഽഘാരമാ ഘാരയതി യജ്ഞസ്യ പ്രജ്ഞാത്യൈ പരാംഅതിക്രമ്യ ജുഹോതി പരാച ഏവൈഭ്യോ ലോകേഭ്യോ യജമാനോ ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്പ്ര ണുദതേ പുനരത്യാക്രമ്യോപസദ-ഞ്ജുഹോതി പ്രണുദ്യൈവൈഭ്യോ ലോകേഭ്യോ ഭ്രാതൃവ്യാഞ്ജിത്വാ ഭ്രാതൃവ്യലോക-മഭ്യാരോഹതി ദേവാ വൈ യാഃ പ്രാതരുപസദ ഉപാസീദ-ന്നഹ്നസ്താഭിരസുരാ-ന്പ്രാണുദന്ത യാ-സ്സായഗ്ം രാത്രിയൈ താഭിര്യ-ഥ്സായ-മ്പ്രാത-രുപസദ- [-രുപസദഃ, ഉപസദ്യന്തേ] 17
ഉപസദ്യന്തേ ഽഹോരാത്രാഭ്യാമേവ ത-ദ്യജമാനോ ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്പ്ര ണുദതേ യാഃ പ്രാതര്യാജ്യാ-സ്സ്യുസ്താ-സ്സായ-മ്പുരോ-ഽനുവാക്യാഃ കുര്യാദയാതയാമത്വായ തിസ്ര ഉപസദ ഉപൈതി ത്രയ ഇമേ ലോകാ ഇമാനേവ ലോകാ-ന്പ്രീണാതി ഷട്-ഥ്സ-മ്പദ്യന്തേ ഷഡ്വാ ഋതവ ഋതൂനേവ പ്രീണാതി ദ്വാദശാഹീനേ സോമ ഉപൈതി ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സവന്ഥ്സരമേവ പ്രീണാതി ചതുര്വിഗ്ംശതി-സ്സ- [ചതുര്വിഗ്ംശതി-സ്സമ്, പദ്യന്തേ ചതുര്വിഗ്ംശതി-] 18
-മ്പദ്യന്തേ ചതുര്വിഗ്ംശതി-രര്ധമാസാ അര്ധമാസാനേവ പ്രീണാത്യാരാഗ്രാ-മവാന്തരദീക്ഷാ-മുപേയാദ്യഃ കാമയേതാ-ഽസ്മി-ന്മേ ലോകേ-ഽര്ധുകഗ്ഗ് സ്യാദിത്യേകമഗ്രേ-ഽഥ ദ്വാവഥ ത്രീനഥ ചതുര ഏഷാ വാ ആരാഗ്രാ ഽവാന്തരദീക്ഷാ ഽസ്മിന്നേവാസ്മൈ ലോകേ-ഽര്ധുക-മ്ഭവതി പരോവരീയസീ-മവാന്തരദീക്ഷാ-മുപേയാദ്യഃ കാമയേതാമുഷ്മി-ന്മേ ലോകേ-ഽര്ധുകഗ്ഗ് സ്യാദിതി ചതുരോ-ഽഗ്രേ ഽഥ ത്രീനഥ ദ്വാവഥൈകമേഷാ വൈ പരോവരീയസ്യ-വാന്തരദീക്ഷാ ഽമുഷ്മിന്നേവാസ്മൈ ലോകേ-ഽര്ധുക-മ്ഭവതി ॥ 19 ॥
(അസിഷ്യതീതി - ജുഹുയാഥ് - സായ-മ്പ്രാതരുപസദ - ശ്ചതുര്വിഗ്ംശതി-സ്സം - ചതുരോ-ഽഗ്രേ - ഷോഡശ ച) (അ. 3)
സുവര്ഗം-വാഁ ഏതേ ലോകം-യഁന്തി യ ഉപസദ ഉപയന്തി തേഷാം-യഁ ഉന്നയതേ ഹീയത ഏവ സ നോദനേഷീതി സൂന്നീയമിവ യോ വൈ സ്വാര്ഥേതാം-യഁതാഗ് ശ്രാന്തോ ഹീയത ഉത സ നിഷ്ട്യായ സഹ വസതി തസ്മാ-ഥ്സകൃദുന്നീയ നാപരമുന്നയേത ദദ്ധ്നോന്നയേതൈതദ്വൈ പശൂനാഗ്ം രൂപഗ്ം രൂപേണൈവ പശൂനവ രുന്ധേ [ ] 20
യജ്ഞോ ദേവേഭ്യോ നിലായത വിഷ്ണൂ രൂപ-ങ്കൃത്വാ സ പൃഥിവീ-മ്പ്രാവിശ-ത്ത-ന്ദേവാ ഹസ്താന്-ഥ്സഗ്ം രഭ്യൈച്ഛ-ന്തമിന്ദ്ര ഉപര്യുപര്യത്യക്രാമ-ഥ്സോ-ഽബ്രവീ-ത്കോ മാ-ഽയമുപര്യുപര്യത്യക്രമീ-ദിത്യഹ-ന്ദുര്ഗേ ഹന്തേത്യഥ കസ്ത്വമിത്യഹ-ന്ദുര്ഗാദാഹര്തേതി സോ-ഽബ്രവീ-ദ്ദുര്ഗേ വൈ ഹന്താ-ഽവോചഥാ വരാഹോ-ഽയം-വാഁമമോഷ- [-ഁവാമമോഷഃ, സപ്താനാ] 21
-സ്സപ്താനാ-ങ്ഗിരീണാ-മ്പരസ്താദ്വിത്തം-വേഁദ്യമസുരാണാ-മ്ബിഭര്തി ത-ഞ്ജഹി യദി ദുര്ഗേ ഹന്താ-ഽസീതി സ ദര്ഭപുഞ്ജീലമു-ദ്വൃഹ്യ സപ്ത ഗിരീ-ന്ഭിത്ത്വാ തമഹന്-ഥ്സോ-ഽബ്രവീ-ദ്ദുര്ഗാദ്വാ ആഹര്താവോചഥാ ഏതമാ ഹരേതി തമേഭ്യോ യജ്ഞ ഏവ യജ്ഞമാ-ഽഹരദ്യ-ത്തദ്വിത്തം-വേഁദ്യമസുരാണാ-മവിന്ദന്ത തദേകം-വേഁദ്യൈ വേദിത്വ-മസുരാണാം- [-മസുരാണാമ്, വാ ഇയമഗ്ര] 22
-ഁവാ ഇയമഗ്ര ആസീ-ദ്യാവദാസീനഃ പരാപശ്യതി താവ-ദ്ദേവാനാ-ന്തേ ദേവാ അബ്രുവന്നസ്ത്വേവ നോ-ഽസ്യാമപീതി കിയദ്വോ ദാസ്യാമ ഇതി യാവദിയഗ്ം സലാവൃകീ ത്രിഃ പരിക്രാമതി താവന്നോ ദത്തേതി സ ഇന്ദ്രഃ സലാവൃകീ രൂപ-ങ്കൃത്വേമാ-ന്ത്രി-സ്സര്വതഃ പര്യക്രാമ-ത്തദിമാമവിന്ദന്ത യദിമാമവിന്ദന്ത ത-ദ്വേദ്യൈ വേദിത്വഗ്ം [വേദിത്വമ്, സാ വാ ഇയഗ്ം] 23
സാ വാ ഇയഗ്ം സര്വൈവ വേദിരിയതി ശക്ഷ്യാമീതി ത്വാ അവമായ യജന്തേ ത്രിഗ്ംശ-ത്പദാനി പശ്ചാ-ത്തിരശ്ചീ ഭവതി ഷട്ത്രിഗ്ംശ-ത്പ്രാചീ ചതുര്വിഗ്ംശതിഃ പുരസ്താ-ത്തിരശ്ചീ ദശദശ സമ്പദ്യന്തേ ദശാക്ഷരാ വിരാഡന്നം-വിഁരാ-ഡ്വിരാജൈവാന്നാദ്യമവ രുന്ധ ഉദ്ധന്തി യദേവാസ്യാ അമേദ്ധ്യ-ന്തദപ ഹന്ത്യുദ്ധന്തി തസ്മാദോഷധയഃ പരാ ഭവന്തി ബര്ഹി-സ്സ്തൃണാതി തസ്മാദോഷധയഃ പുനരാ ഭവന്ത്യുത്തര-മ്ബര്ഹിഷ ഉത്തരബര്ഹി-സ്സ്തൃണാതി പ്രജാ വൈ ബര്ഹിര്യജമാന ഉത്തര ബര്ഹി ര്യജമാന-മേവാ-യജമാനാദുത്തര-ങ്കരോതി തസ്മാ-ദ്യജമാനോ ഽയജമാനാദുത്തരഃ ॥ 24 ॥
സുവര്ഗം-വാഁ ഏതേ ലോകം-യഁന്തി യ ഉപസദ ഉപയന്തി തേഷാം-യഁ ഉന്നയതേ ഹീയത ഏവ സ നോദനേഷീതി സൂന്നീയമിവ യോ വൈ സ്വാര്ഥേതാം-യഁതാഗ് ശ്രാന്തോ ഹീയത ഉത സ നിഷ്ട്യായ സഹ വസതി തസ്മാ-ഥ്സകൃദുന്നീയ നാപരമുന്നയേത ദദ്ധ്നോന്നയേതൈതദ്വൈ പശൂനാഗ്ം രൂപഗ്ം രൂപേണൈവ പശൂനവ രുന്ധേ [ ] 20
യജ്ഞോ ദേവേഭ്യോ നിലായത വിഷ്ണൂ രൂപ-ങ്കൃത്വാ സ പൃഥിവീ-മ്പ്രാവിശ-ത്ത-ന്ദേവാ ഹസ്താന്-ഥ്സഗ്ം രഭ്യൈച്ഛ-ന്തമിന്ദ്ര ഉപര്യുപര്യത്യക്രാമ-ഥ്സോ-ഽബ്രവീ-ത്കോ മാ-ഽയമുപര്യുപര്യത്യക്രമീ-ദിത്യഹ-ന്ദുര്ഗേ ഹന്തേത്യഥ കസ്ത്വമിത്യഹ-ന്ദുര്ഗാദാഹര്തേതി സോ-ഽബ്രവീ-ദ്ദുര്ഗേ വൈ ഹന്താ-ഽവോചഥാ വരാഹോ-ഽയം-വാഁമമോഷ- [-ഁവാമമോഷഃ, സപ്താനാ] 21
-സ്സപ്താനാ-ങ്ഗിരീണാ-മ്പരസ്താദ്വിത്തം-വേഁദ്യമസുരാണാ-മ്ബിഭര്തി ത-ഞ്ജഹി യദി ദുര്ഗേ ഹന്താ-ഽസീതി സ ദര്ഭപുഞ്ജീലമു-ദ്വൃഹ്യ സപ്ത ഗിരീ-ന്ഭിത്ത്വാ തമഹന്-ഥ്സോ-ഽബ്രവീ-ദ്ദുര്ഗാദ്വാ ആഹര്താവോചഥാ ഏതമാ ഹരേതി തമേഭ്യോ യജ്ഞ ഏവ യജ്ഞമാ-ഽഹരദ്യ-ത്തദ്വിത്തം-വേഁദ്യമസുരാണാ-മവിന്ദന്ത തദേകം-വേഁദ്യൈ വേദിത്വ-മസുരാണാം- [-മസുരാണാമ്, വാ ഇയമഗ്ര] 22
-ഁവാ ഇയമഗ്ര ആസീ-ദ്യാവദാസീനഃ പരാപശ്യതി താവ-ദ്ദേവാനാ-ന്തേ ദേവാ അബ്രുവന്നസ്ത്വേവ നോ-ഽസ്യാമപീതി കിയദ്വോ ദാസ്യാമ ഇതി യാവദിയഗ്ം സലാവൃകീ ത്രിഃ പരിക്രാമതി താവന്നോ ദത്തേതി സ ഇന്ദ്രഃ സലാവൃകീ രൂപ-ങ്കൃത്വേമാ-ന്ത്രി-സ്സര്വതഃ പര്യക്രാമ-ത്തദിമാമവിന്ദന്ത യദിമാമവിന്ദന്ത ത-ദ്വേദ്യൈ വേദിത്വഗ്ം [വേദിത്വമ്, സാ വാ ഇയഗ്ം] 23
സാ വാ ഇയഗ്ം സര്വൈവ വേദിരിയതി ശക്ഷ്യാമീതി ത്വാ അവമായ യജന്തേ ത്രിഗ്ംശ-ത്പദാനി പശ്ചാ-ത്തിരശ്ചീ ഭവതി ഷട്ത്രിഗ്ംശ-ത്പ്രാചീ ചതുര്വിഗ്ംശതിഃ പുരസ്താ-ത്തിരശ്ചീ ദശദശ സമ്പദ്യന്തേ ദശാക്ഷരാ വിരാഡന്നം-വിഁരാ-ഡ്വിരാജൈവാന്നാദ്യമവ രുന്ധ ഉദ്ധന്തി യദേവാസ്യാ അമേദ്ധ്യ-ന്തദപ ഹന്ത്യുദ്ധന്തി തസ്മാദോഷധയഃ പരാ ഭവന്തി ബര്ഹി-സ്സ്തൃണാതി തസ്മാദോഷധയഃ പുനരാ ഭവന്ത്യുത്തര-മ്ബര്ഹിഷ ഉത്തരബര്ഹി-സ്സ്തൃണാതി പ്രജാ വൈ ബര്ഹിര്യജമാന ഉത്തര ബര്ഹി ര്യജമാന-മേവാ-യജമാനാദുത്തര-ങ്കരോതി തസ്മാ-ദ്യജമാനോ ഽയജമാനാദുത്തരഃ ॥ 24 ॥
(രുന്ധേ - വാമമോഷോ - വേദിത്വമസുരാണാം - ഁവേദിത്വം - ഭവന്തി - പഞ്ചവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 4)
യദ്വാ അനീശാനോ ഭാരമാദത്തേ വി വൈ സ ലിശതേ യ-ദ്ദ്വാദശ സാഹ്നസ്യോപസദ-സ്സ്യുസ്രോ-ഽഹീനസ്യ യജ്ഞസ്യ വിലോമ ക്രിയേത തിസ്ര ഏവ സാഹ്നസ്യോപസദോ ദ്വാദശാഹീനസ്യ യജ്ഞസ്യ സവീര്യത്വായാഥോ സലോമ ക്രിയതേ വഥ്സസ്യൈക-സ്സ്തനോ ഭാഗീ ഹി സോ-ഽഥൈകഗ്ഗ് സ്തനം-വ്രഁതമുപൈത്യഥ ദ്വാവഥ ത്രീനഥ ചതുര ഏതദ്വൈ [ ] 25
ക്ഷുരപവി നാമ വ്രതം-യേഁന പ്ര ജാതാ-ന്ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്നുദതേ പ്രതി ജനിഷ്യമാണാനഥോ കനീയസൈവ ഭൂയ ഉപൈതി ചതുരോ-ഽഗ്രേ സ്തനാന് വ്രതമുപൈത്യഥ ത്രീനഥ ദ്വാവഥൈകമേതദ്വൈ സുജഘന-ന്നാമ വ്രത-ന്തപസ്യഗ്ം സുവര്ഗ്യമഥോ പ്രൈവ ജായതേ പ്രജയാ പശുഭിര്യവാഗൂ രാജന്യസ്യ വ്രത-ങ്ക്രൂരേവ വൈ യവാഗൂഃ ക്രൂര ഇവ [ക്രൂര ഇവ, രാജന്യോ വജ്രസ്യ] 26
രാജന്യോ വജ്രസ്യ രൂപഗ്ം സമൃദ്ധ്യാ ആമിക്ഷാ വൈശ്യസ്യ പാകയജ്ഞസ്യ രൂപ-മ്പുഷ്ട്യൈ പയോ ബ്രാഹ്മണസ്യ തേജോ വൈ ബ്രാഹ്മണസ്തേജഃ പയസ്തേജസൈവ തേജഃ പയ ആത്മ-ന്ധത്തേ ഽഥോ പയസാ വൈ ഗര്ഭാ വര്ധന്തേ ഗര്ഭ ഇവ ഖലു വാ ഏഷ യ-ദ്ദീക്ഷിതോ യദസ്യ പയോ വ്രത-മ്ഭവത്യാത്മാനമേവ ത-ദ്വര്ധയതി ത്രിവ്രതോ വൈ മനുരാസീ-ദ്ദ്വിവ്രതാ അസുരാ ഏകവ്രതാ [ഏകവ്രതാഃ, ദേവാഃ പ്രാതര്മദ്ധ്യന്ദിനേ] 27
ദേവാഃ പ്രാതര്മദ്ധ്യന്ദിനേ സായ-ന്ത-ന്മനോര്വ്രതമാസീ-ത്പാകയജ്ഞസ്യ രൂപ-മ്പുഷ്ട്യൈ പ്രാതശ്ച സായ-ഞ്ചാസുരാണാ-ന്നിര്മദ്ധ്യ-ങ്ക്ഷുധോ രൂപ-ന്തതസ്തേ പരാ-ഽഭവ-ന്മദ്ധ്യന്ദിനേ മദ്ധ്യരാത്രേ ദേവാനാ-ന്തതസ്തേ-ഽഭവന്-ഥ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായന്. യദസ്യ മദ്ധ്യന്ദിനേ മദ്ധ്യരാത്രേ വ്രത-മ്ഭവതി മദ്ധ്യതോ വാ അന്നേന ഭുഞ്ജതേ മദ്ധ്യത ഏവ തദൂര്ജ-ന്ധത്തേ ഭ്രാതൃവ്യാഭിഭൂത്യൈ ഭവത്യാത്മനാ [ഭവത്യാത്മനാ, പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ] 28
പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവതി ഗര്ഭോ വാ ഏഷ യ-ദ്ദീക്ഷിതോ യോനി ര്ദീക്ഷിതവിമിതം-യഁ-ദ്ദീക്ഷിതോ ദീക്ഷിതവിമിതാ-ത്പ്രവസേ-ദ്യഥാ യോനേര്ഗര്ഭ-സ്സ്കന്ദതി താദൃഗേവ തന്ന പ്രവസ്തവ്യമാത്മനോ ഗോപീഥായൈഷ വൈ വ്യാഘ്രഃ കുലഗോപോ യദഗ്നിസ്തസ്മാ-ദ്യ-ദ്ദീക്ഷിതഃ പ്രവസേ-ഥ്സ ഏനമീശ്വരോ-ഽനൂത്ഥായ ഹന്തോര്ന പ്രവസ്തവ്യമാത്മനോ ഗുപ്ത്യൈ ദക്ഷിണത-ശ്ശയ ഏതദ്വൈ യജമാനസ്യാ ഽഽയതനഗ്ഗ്സ്വ ഏവാ-ഽഽയതനേ ശയേ ഽഗ്നിമഭ്യാവൃത്യ ശയേ ദേവതാ ഏവ യജ്ഞമഭ്യാവൃത്യ ശയേ ॥ 29 ॥
യദ്വാ അനീശാനോ ഭാരമാദത്തേ വി വൈ സ ലിശതേ യ-ദ്ദ്വാദശ സാഹ്നസ്യോപസദ-സ്സ്യുസ്രോ-ഽഹീനസ്യ യജ്ഞസ്യ വിലോമ ക്രിയേത തിസ്ര ഏവ സാഹ്നസ്യോപസദോ ദ്വാദശാഹീനസ്യ യജ്ഞസ്യ സവീര്യത്വായാഥോ സലോമ ക്രിയതേ വഥ്സസ്യൈക-സ്സ്തനോ ഭാഗീ ഹി സോ-ഽഥൈകഗ്ഗ് സ്തനം-വ്രഁതമുപൈത്യഥ ദ്വാവഥ ത്രീനഥ ചതുര ഏതദ്വൈ [ ] 25
ക്ഷുരപവി നാമ വ്രതം-യേഁന പ്ര ജാതാ-ന്ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്നുദതേ പ്രതി ജനിഷ്യമാണാനഥോ കനീയസൈവ ഭൂയ ഉപൈതി ചതുരോ-ഽഗ്രേ സ്തനാന് വ്രതമുപൈത്യഥ ത്രീനഥ ദ്വാവഥൈകമേതദ്വൈ സുജഘന-ന്നാമ വ്രത-ന്തപസ്യഗ്ം സുവര്ഗ്യമഥോ പ്രൈവ ജായതേ പ്രജയാ പശുഭിര്യവാഗൂ രാജന്യസ്യ വ്രത-ങ്ക്രൂരേവ വൈ യവാഗൂഃ ക്രൂര ഇവ [ക്രൂര ഇവ, രാജന്യോ വജ്രസ്യ] 26
രാജന്യോ വജ്രസ്യ രൂപഗ്ം സമൃദ്ധ്യാ ആമിക്ഷാ വൈശ്യസ്യ പാകയജ്ഞസ്യ രൂപ-മ്പുഷ്ട്യൈ പയോ ബ്രാഹ്മണസ്യ തേജോ വൈ ബ്രാഹ്മണസ്തേജഃ പയസ്തേജസൈവ തേജഃ പയ ആത്മ-ന്ധത്തേ ഽഥോ പയസാ വൈ ഗര്ഭാ വര്ധന്തേ ഗര്ഭ ഇവ ഖലു വാ ഏഷ യ-ദ്ദീക്ഷിതോ യദസ്യ പയോ വ്രത-മ്ഭവത്യാത്മാനമേവ ത-ദ്വര്ധയതി ത്രിവ്രതോ വൈ മനുരാസീ-ദ്ദ്വിവ്രതാ അസുരാ ഏകവ്രതാ [ഏകവ്രതാഃ, ദേവാഃ പ്രാതര്മദ്ധ്യന്ദിനേ] 27
ദേവാഃ പ്രാതര്മദ്ധ്യന്ദിനേ സായ-ന്ത-ന്മനോര്വ്രതമാസീ-ത്പാകയജ്ഞസ്യ രൂപ-മ്പുഷ്ട്യൈ പ്രാതശ്ച സായ-ഞ്ചാസുരാണാ-ന്നിര്മദ്ധ്യ-ങ്ക്ഷുധോ രൂപ-ന്തതസ്തേ പരാ-ഽഭവ-ന്മദ്ധ്യന്ദിനേ മദ്ധ്യരാത്രേ ദേവാനാ-ന്തതസ്തേ-ഽഭവന്-ഥ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായന്. യദസ്യ മദ്ധ്യന്ദിനേ മദ്ധ്യരാത്രേ വ്രത-മ്ഭവതി മദ്ധ്യതോ വാ അന്നേന ഭുഞ്ജതേ മദ്ധ്യത ഏവ തദൂര്ജ-ന്ധത്തേ ഭ്രാതൃവ്യാഭിഭൂത്യൈ ഭവത്യാത്മനാ [ഭവത്യാത്മനാ, പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ] 28
പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവതി ഗര്ഭോ വാ ഏഷ യ-ദ്ദീക്ഷിതോ യോനി ര്ദീക്ഷിതവിമിതം-യഁ-ദ്ദീക്ഷിതോ ദീക്ഷിതവിമിതാ-ത്പ്രവസേ-ദ്യഥാ യോനേര്ഗര്ഭ-സ്സ്കന്ദതി താദൃഗേവ തന്ന പ്രവസ്തവ്യമാത്മനോ ഗോപീഥായൈഷ വൈ വ്യാഘ്രഃ കുലഗോപോ യദഗ്നിസ്തസ്മാ-ദ്യ-ദ്ദീക്ഷിതഃ പ്രവസേ-ഥ്സ ഏനമീശ്വരോ-ഽനൂത്ഥായ ഹന്തോര്ന പ്രവസ്തവ്യമാത്മനോ ഗുപ്ത്യൈ ദക്ഷിണത-ശ്ശയ ഏതദ്വൈ യജമാനസ്യാ ഽഽയതനഗ്ഗ്സ്വ ഏവാ-ഽഽയതനേ ശയേ ഽഗ്നിമഭ്യാവൃത്യ ശയേ ദേവതാ ഏവ യജ്ഞമഭ്യാവൃത്യ ശയേ ॥ 29 ॥
(ഏതദ്വൈ-ക്രൂര ഇവൈ-കവ്രതാ-ആത്മനാ-യജമാനസ്യ-ത്രയോദശ ച) (അ. 5)
പുരോഹവിഷി ദേവയജനേ യാജയേദ്യ-ങ്കാമയേതോപൈനമുത്തരോ യജ്ഞോ നമേദഭി സുവര്ഗം-ലോഁക-ഞ്ജയേദിത്യേതദ്വൈ പുരോഹവിര്ദേവയജനം-യഁസ്യ ഹോതാ പ്രാതരനുവാക -മനുബ്രുവ-ന്നഗ്നിമപ ആദിത്യമഭി വിപശ്യത്യുപൈനമുത്തരോ യജ്ഞോ നമത്യഭി സുവര്ഗം-ലോഁക-ഞ്ജയത്യാപ്തേ ദേവയജനേ യാജയേ--ദ്ഭ്രാതൃവ്യവന്ത-മ്പന്ഥാം-വാഁ-ഽധിസ്പര്ശയേ-ത്കര്തം-വാഁ യാവന്നാനസേ യാതവൈ [ ] 30
ന രഥായൈതദ്വാ ആപ്ത-ന്ദേവയജനമാപ്നോത്യേവ ഭ്രാതൃവ്യ-ന്നൈന-മ്ഭ്രാതൃവ്യ ആപ്നോത്യേകോന്നതേ ദേവയജനേ യാജയേ-ത്പശുകാമ-മേകോന്നതാദ്വൈ ദേവയജനാദങ്ഗിരസഃ പശൂനസൃജന്താന്തരാ സദോഹവിര്ധാനേ ഉന്നതഗ്ഗ് സ്യാദേതദ്വാ ഏകോന്നത-ന്ദേവയജന-മ്പശുമാനേവ ഭവതി ത്ര്യുന്നതേ ദേവയജനേ യാജയേ-ഥ്സുവര്ഗകാമ-ന്ത്ര്യുന്നതാദ്വൈ ദേവയജനാദങ്ഗിരസ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായ-ന്നന്തരാ ഽഽഹവനീയ-ഞ്ച ഹവിര്ധാന-ഞ്ചോ- [ഹവിര്ധാന-ഞ്ച, ഉന്നതഗ്ഗ് സ്യാദന്തരാ] 31
-ന്നതഗ്ഗ് സ്യാദന്തരാ ഹവിര്ധാന-ഞ്ച സദശ്ചാന്തരാ സദശ്ച ഗാര്ഹപത്യ-ഞ്ചൈതദ്വൈ ത്ര്യുന്നത-ന്ദേവയജനഗ്ം സുവര്ഗമേവ ലോകമേതി പ്രതിഷ്ഠിതേ ദേവയജനേ യാജയേ-ത്പ്രതിഷ്ഠാകാമമേതദ്വൈ പ്രതിഷ്ഠിത-ന്ദേവയജനം-യഁ-ഥ്സര്വതഃ സമ-മ്പ്രത്യേവ തിഷ്ഠതി യത്രാന്യാ അന്യാ ഓഷധയോ വ്യതിഷക്താ-സ്സ്യുസ്ത-ദ്യാജയേ-ത്പശുകാമമേതദ്വൈ പശൂനാഗ്ം രൂപഗ്ം രൂപേണൈവാസ്മൈ പശൂ- [പശൂന്, അവ രുന്ധേ] 32
-നവ രുന്ധേ പശുമാനേവ ഭവതി നിര്-ഋതിഗൃഹീതേ ദേവയജനേ യാജയേദ്യ-ങ്കാമയേത നിര്-ഋത്യാസ്യ യജ്ഞ-ങ്ഗ്രാഹയേയമിത്യേതദ്വൈ നിര്-ഋതിഗൃഹീത-ന്ദേവയജനം-യഁ-ഥ്സദൃശ്യൈ സത്യാ ഋക്ഷ-ന്നിര്-ഋത്യൈവാസ്യ യജ്ഞ-ങ്ഗ്രാഹയതി വ്യാവൃത്തേ ദേവയജനേ യാജയേ-ദ്വ്യാവൃത്കാമം-യഁ-മ്പാത്രേ വാ തല്പേ വാ മീമാഗ്ംസേര-ന്പ്രാചീനമാഹവനീയാ-ത്പ്രവണഗ്ഗ് സ്യാ-ത്പ്രതീചീന-ങ്ഗാര്ഹപത്യാദേതദ്വൈ വ്യാവൃത്ത-ന്ദേവയജനം-വിഁ പാപ്മനാ ഭ്രാതൃവ്യേണാ- ഽഽവര്തതേ നൈന-മ്പാത്രേ ന തല്പേ മീമാഗ്ം സന്തേ കാര്യേ ദേവയജനേ യാജയേ-ദ്ഭൂതികാമ-ങ്കായാ വൈ പുരുഷോ ഭവത്യേവ ॥ 33 ॥
പുരോഹവിഷി ദേവയജനേ യാജയേദ്യ-ങ്കാമയേതോപൈനമുത്തരോ യജ്ഞോ നമേദഭി സുവര്ഗം-ലോഁക-ഞ്ജയേദിത്യേതദ്വൈ പുരോഹവിര്ദേവയജനം-യഁസ്യ ഹോതാ പ്രാതരനുവാക -മനുബ്രുവ-ന്നഗ്നിമപ ആദിത്യമഭി വിപശ്യത്യുപൈനമുത്തരോ യജ്ഞോ നമത്യഭി സുവര്ഗം-ലോഁക-ഞ്ജയത്യാപ്തേ ദേവയജനേ യാജയേ--ദ്ഭ്രാതൃവ്യവന്ത-മ്പന്ഥാം-വാഁ-ഽധിസ്പര്ശയേ-ത്കര്തം-വാഁ യാവന്നാനസേ യാതവൈ [ ] 30
ന രഥായൈതദ്വാ ആപ്ത-ന്ദേവയജനമാപ്നോത്യേവ ഭ്രാതൃവ്യ-ന്നൈന-മ്ഭ്രാതൃവ്യ ആപ്നോത്യേകോന്നതേ ദേവയജനേ യാജയേ-ത്പശുകാമ-മേകോന്നതാദ്വൈ ദേവയജനാദങ്ഗിരസഃ പശൂനസൃജന്താന്തരാ സദോഹവിര്ധാനേ ഉന്നതഗ്ഗ് സ്യാദേതദ്വാ ഏകോന്നത-ന്ദേവയജന-മ്പശുമാനേവ ഭവതി ത്ര്യുന്നതേ ദേവയജനേ യാജയേ-ഥ്സുവര്ഗകാമ-ന്ത്ര്യുന്നതാദ്വൈ ദേവയജനാദങ്ഗിരസ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായ-ന്നന്തരാ ഽഽഹവനീയ-ഞ്ച ഹവിര്ധാന-ഞ്ചോ- [ഹവിര്ധാന-ഞ്ച, ഉന്നതഗ്ഗ് സ്യാദന്തരാ] 31
-ന്നതഗ്ഗ് സ്യാദന്തരാ ഹവിര്ധാന-ഞ്ച സദശ്ചാന്തരാ സദശ്ച ഗാര്ഹപത്യ-ഞ്ചൈതദ്വൈ ത്ര്യുന്നത-ന്ദേവയജനഗ്ം സുവര്ഗമേവ ലോകമേതി പ്രതിഷ്ഠിതേ ദേവയജനേ യാജയേ-ത്പ്രതിഷ്ഠാകാമമേതദ്വൈ പ്രതിഷ്ഠിത-ന്ദേവയജനം-യഁ-ഥ്സര്വതഃ സമ-മ്പ്രത്യേവ തിഷ്ഠതി യത്രാന്യാ അന്യാ ഓഷധയോ വ്യതിഷക്താ-സ്സ്യുസ്ത-ദ്യാജയേ-ത്പശുകാമമേതദ്വൈ പശൂനാഗ്ം രൂപഗ്ം രൂപേണൈവാസ്മൈ പശൂ- [പശൂന്, അവ രുന്ധേ] 32
-നവ രുന്ധേ പശുമാനേവ ഭവതി നിര്-ഋതിഗൃഹീതേ ദേവയജനേ യാജയേദ്യ-ങ്കാമയേത നിര്-ഋത്യാസ്യ യജ്ഞ-ങ്ഗ്രാഹയേയമിത്യേതദ്വൈ നിര്-ഋതിഗൃഹീത-ന്ദേവയജനം-യഁ-ഥ്സദൃശ്യൈ സത്യാ ഋക്ഷ-ന്നിര്-ഋത്യൈവാസ്യ യജ്ഞ-ങ്ഗ്രാഹയതി വ്യാവൃത്തേ ദേവയജനേ യാജയേ-ദ്വ്യാവൃത്കാമം-യഁ-മ്പാത്രേ വാ തല്പേ വാ മീമാഗ്ംസേര-ന്പ്രാചീനമാഹവനീയാ-ത്പ്രവണഗ്ഗ് സ്യാ-ത്പ്രതീചീന-ങ്ഗാര്ഹപത്യാദേതദ്വൈ വ്യാവൃത്ത-ന്ദേവയജനം-വിഁ പാപ്മനാ ഭ്രാതൃവ്യേണാ- ഽഽവര്തതേ നൈന-മ്പാത്രേ ന തല്പേ മീമാഗ്ം സന്തേ കാര്യേ ദേവയജനേ യാജയേ-ദ്ഭൂതികാമ-ങ്കായാ വൈ പുരുഷോ ഭവത്യേവ ॥ 33 ॥
(യാതവൈ - ഹവിര്ധാന-ഞ്ച - പശൂന് - പാപ്മനാ - ഽഷ്ടാദശ ച) (അ. 6)
തേഭ്യ ഉത്തരവേദി-സ്സിഗ്ംഹീ രൂപ-ങ്കൃത്വോഭയാ-നന്തരാ-ഽപക്രമ്യാതിഷ്ഠ-ത്തേ ദേവാ അമന്യന്ത യതരാന്. വാ ഇയമുപാവര്ഥ്സ്യതി ത ഇദ-മ്ഭവിഷ്യന്തീതി താമുപാമന്ത്രയന്ത സാ-ഽബ്രവീ-ദ്വരം-വൃഁണൈ സര്വാ-ന്മയാ കാമാന് വ്യശ്ഞവഥ പൂര്വാ-ന്തു മാ-ഽഗ്നേരാഹുതിരശ്ഞവതാ ഇതി തസ്മാദുത്തരവേദി-മ്പൂര്വാമഗ്നേ- ര്വ്യാഘാരയന്തി വാരേവൃതഗ്ഗ് ഹ്യസ്യൈ ശമ്യയാ പരി മിമീതേ [മിമീതേ, മാത്രൈവാ-ഽസ്യൈ] 34
മാത്രൈവാ-ഽസ്യൈ സാഥോ യുക്തേനൈവ യുക്തമവ രുന്ധേ വിത്തായനീ മേ-ഽസീത്യാഹ വിത്താ ഹ്യേനാനാവ-ത്തിക്തായനീ മേ-ഽസീത്യാഹ തിക്താന്. ഹ്യേനാനാവദവതാന്മാ നാഥിതമിത്യാഹ നാഥിതാന്. ഹ്യേനാനാവദവതാന്മാ വ്യഥിതമിത്യാഹ വ്യഥിതാന്. ഹ്യേനാനാവ-ദ്വിദേ-രഗ്നി-ര്നഭോ നാമാ- [-ര്നഭോ നാമാ, അഗ്നേ അങ്ഗിര ഇതി] 35
-ഽഗ്നേ അങ്ഗിര ഇതി ത്രിര്ഹരതി യ ഏവൈഷു ലോകേഷ്വഗ്നയ-സ്താനേവാവ രുന്ധേ തൂഷ്ണീ-ഞ്ചതുര്ഥഗ്ം ഹരത്യനി-രുക്തമേവാവ രുന്ധേ സിഗ്ംഹീരസി മഹിഷീരസീത്യാഹ സിഗ്ംഹീര്ഹ്യേഷാ രൂപ-ങ്കൃത്വോഭയാ-നന്തരാ ഽപക്രമ്യാതിഷ്ഠദുരു പ്രഥസ്വോരു തേ യജ്ഞപതിഃ പ്രഥതാമിത്യാഹ യജമാനമേവ പ്രജയാ പശുഭിഃ പ്രഥയതി ധ്രുവാ- [ധ്രുവാ, അസീതി സഗ്ം ഹന്തി] 36
-ഽസീതി സഗ്ം ഹന്തി ധൃത്യൈ ദേവേഭ്യഃ ശുന്ധസ്വ ദേവേഭ്യഃ ശുമ്ഭസ്വേത്യവ ചോക്ഷതി പ്ര ച കിരതി ശുദ്ധ്യാ ഇന്ദ്രഘോഷസ്ത്വാ വസുഭിഃ പുരസ്താ-ത്പാത്വിത്യാഹ ദിഗ്ഭ്യ ഏവൈനാ-മ്പ്രോക്ഷതി ദേവാഗ്ശ്ചേദു-ത്തരവേദിരുപാവവര്തീഹൈവ വി ജയാമഹാ ഇത്യസുരാ വജ്രമുദ്യത്യ ദേവാനഭ്യായന്ത താനിന്ദ്രഘോഷോ വസുഭിഃ പുരസ്താദപാ- [പുരസ്താദപാ, അനുദത മനോജവാഃ] 37
-നുദത മനോജവാഃ പിതൃഭി ര്ദക്ഷിണതഃ പ്രചേതാ രുദ്രൈഃ പശ്ചാ-ദ്വിശ്വകര്മാ-ഽഽദിത്യൈരുത്തരതോ യദേവമുത്തരവേദി-മ്പ്രോക്ഷതി ദിഗ്ഭ്യ ഏവ ത-ദ്യജമാനോ ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്പ്ര ണുദത ഇന്ദ്രോ യതീന്-ഥ്സാലാവൃകേഭ്യഃ പ്രായച്ഛ-ത്താ-ന്ദക്ഷിണത ഉത്തരവേദ്യാ ആദന് യ-ത്പ്രോക്ഷണീനാ-മുച്ഛിഷ്യേത ത-ദ്ദക്ഷിണത ഉത്തരവേദ്യൈ നി നയേ-ദ്യദേവ തത്ര ക്രൂര-ന്ത-ത്തേന ശമയതി യ-ന്ദ്വിഷ്യാ-ത്ത-ന്ധ്യായേച്ഛുചൈ വൈനമര്പയതി ॥ 38 ॥
തേഭ്യ ഉത്തരവേദി-സ്സിഗ്ംഹീ രൂപ-ങ്കൃത്വോഭയാ-നന്തരാ-ഽപക്രമ്യാതിഷ്ഠ-ത്തേ ദേവാ അമന്യന്ത യതരാന്. വാ ഇയമുപാവര്ഥ്സ്യതി ത ഇദ-മ്ഭവിഷ്യന്തീതി താമുപാമന്ത്രയന്ത സാ-ഽബ്രവീ-ദ്വരം-വൃഁണൈ സര്വാ-ന്മയാ കാമാന് വ്യശ്ഞവഥ പൂര്വാ-ന്തു മാ-ഽഗ്നേരാഹുതിരശ്ഞവതാ ഇതി തസ്മാദുത്തരവേദി-മ്പൂര്വാമഗ്നേ- ര്വ്യാഘാരയന്തി വാരേവൃതഗ്ഗ് ഹ്യസ്യൈ ശമ്യയാ പരി മിമീതേ [മിമീതേ, മാത്രൈവാ-ഽസ്യൈ] 34
മാത്രൈവാ-ഽസ്യൈ സാഥോ യുക്തേനൈവ യുക്തമവ രുന്ധേ വിത്തായനീ മേ-ഽസീത്യാഹ വിത്താ ഹ്യേനാനാവ-ത്തിക്തായനീ മേ-ഽസീത്യാഹ തിക്താന്. ഹ്യേനാനാവദവതാന്മാ നാഥിതമിത്യാഹ നാഥിതാന്. ഹ്യേനാനാവദവതാന്മാ വ്യഥിതമിത്യാഹ വ്യഥിതാന്. ഹ്യേനാനാവ-ദ്വിദേ-രഗ്നി-ര്നഭോ നാമാ- [-ര്നഭോ നാമാ, അഗ്നേ അങ്ഗിര ഇതി] 35
-ഽഗ്നേ അങ്ഗിര ഇതി ത്രിര്ഹരതി യ ഏവൈഷു ലോകേഷ്വഗ്നയ-സ്താനേവാവ രുന്ധേ തൂഷ്ണീ-ഞ്ചതുര്ഥഗ്ം ഹരത്യനി-രുക്തമേവാവ രുന്ധേ സിഗ്ംഹീരസി മഹിഷീരസീത്യാഹ സിഗ്ംഹീര്ഹ്യേഷാ രൂപ-ങ്കൃത്വോഭയാ-നന്തരാ ഽപക്രമ്യാതിഷ്ഠദുരു പ്രഥസ്വോരു തേ യജ്ഞപതിഃ പ്രഥതാമിത്യാഹ യജമാനമേവ പ്രജയാ പശുഭിഃ പ്രഥയതി ധ്രുവാ- [ധ്രുവാ, അസീതി സഗ്ം ഹന്തി] 36
-ഽസീതി സഗ്ം ഹന്തി ധൃത്യൈ ദേവേഭ്യഃ ശുന്ധസ്വ ദേവേഭ്യഃ ശുമ്ഭസ്വേത്യവ ചോക്ഷതി പ്ര ച കിരതി ശുദ്ധ്യാ ഇന്ദ്രഘോഷസ്ത്വാ വസുഭിഃ പുരസ്താ-ത്പാത്വിത്യാഹ ദിഗ്ഭ്യ ഏവൈനാ-മ്പ്രോക്ഷതി ദേവാഗ്ശ്ചേദു-ത്തരവേദിരുപാവവര്തീഹൈവ വി ജയാമഹാ ഇത്യസുരാ വജ്രമുദ്യത്യ ദേവാനഭ്യായന്ത താനിന്ദ്രഘോഷോ വസുഭിഃ പുരസ്താദപാ- [പുരസ്താദപാ, അനുദത മനോജവാഃ] 37
-നുദത മനോജവാഃ പിതൃഭി ര്ദക്ഷിണതഃ പ്രചേതാ രുദ്രൈഃ പശ്ചാ-ദ്വിശ്വകര്മാ-ഽഽദിത്യൈരുത്തരതോ യദേവമുത്തരവേദി-മ്പ്രോക്ഷതി ദിഗ്ഭ്യ ഏവ ത-ദ്യജമാനോ ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്പ്ര ണുദത ഇന്ദ്രോ യതീന്-ഥ്സാലാവൃകേഭ്യഃ പ്രായച്ഛ-ത്താ-ന്ദക്ഷിണത ഉത്തരവേദ്യാ ആദന് യ-ത്പ്രോക്ഷണീനാ-മുച്ഛിഷ്യേത ത-ദ്ദക്ഷിണത ഉത്തരവേദ്യൈ നി നയേ-ദ്യദേവ തത്ര ക്രൂര-ന്ത-ത്തേന ശമയതി യ-ന്ദ്വിഷ്യാ-ത്ത-ന്ധ്യായേച്ഛുചൈ വൈനമര്പയതി ॥ 38 ॥
(മിമീതേ - നാമ - ധ്രുവാ - ഽപ - ശുചാ - ത്രീണി ച) ( ആ7)
സോത്തരവേദിരബ്രവീ-ഥ്സര്വാ-ന്മയാ കാമാന് വ്യശ്ഞവഥേതി തേ ദേവാ അകാമയന്താസുരാ-ന്ഭ്രാതൃവ്യാനഭി ഭവേമേതി തേ-ഽജുഹവു-സ്സിഗ്ംഹീരസി സപത്നസാഹീ സ്വാഹേതി തേ-ഽസുരാ-ന്ഭ്രാതൃവ്യാ-നഭ്യഭവ-ന്തേ-ഽസുരാ-ന്ഭ്രാതൃവ്യാ-നഭിഭൂയാകാമയന്ത പ്രജാം-വിഁന്ദേമഹീതി തേ-ഽജുഹവു-സ്സിഗ്ംഹീരസി സുപ്രജാവനി-സ്സ്വാഹേതി തേ പ്രജാമവിന്ദന്ത തേ പ്രജാം-വിഁത്ത്വാ- [പ്രജാം-വിഁത്ത്വാ,അകാമയന്ത പശൂന്. ] 39
-ഽകാമയന്ത പശൂന്. വിന്ദേമഹീതി തേ-ഽജുഹവു-സ്സിഗ്ംഹീരസി രായസ്പോഷവനി-സ്സ്വാഹേതി തേ പശൂനവിന്ദന്ത തേ പശൂന്. വിത്ത്വാ-ഽകാമയന്ത പ്രതിഷ്ഠാം-വിഁന്ദേമഹീതി തേ-ഽജുഹവു-സ്സിഗ്ംഹീ-രസ്യാദിത്യവനി-സ്സ്വാഹേതി ത ഇമാ-മ്പ്രതിഷ്ഠാമവിന്ദന്ത ത ഇമാ-മ്പ്രതിഷ്ഠാം-വിഁത്ത്വാ-ഽകാമയന്ത ദേവതാ ആശിഷ ഉപേയാമേതി തേ-ഽജുഹവു-സ്സിഗ്ംഹീരസ്യാ വഹ ദേവാ-ന്ദേവയതേ [ ] 40
യജമാനായ സ്വാഹേതി തേ ദേവതാ ആശിഷ ഉപായ-ന്പഞ്ച കൃത്വോ വ്യാഘാരയതി പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യജ്ഞമേവാവ രുന്ധേ ഽക്ഷ്ണയാ വ്യാഘാരയതി തസ്മാദക്ഷ്ണയാ പശവോ-ഽങ്ഗാനി പ്രഹരന്തി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ഭൂതേഭ്യസ്ത്വേതി സ്രുചമുദ്ഗൃഹ്ണാതി യ ഏവ ദേവാ ഭൂതാസ്തേഷാ-ന്ത-ദ്ഭാഗധേയ-ന്താനേവ തേന പ്രീണാതി പൌതുദ്രവാ-ന്പരിധീ-ന്പരി ദധാത്യേഷാം- [ദധാത്യേഷാമ്, ലോകാനാം-വിഁധൃത്യാ] 41
-ഁലോകാനാം-വിഁധൃത്യാ അഗ്നേസ്ത്രയോ ജ്യായാഗ്ംസോ ഭ്രാതര ആസ-ന്തേ ദേവേഭ്യോ ഹവ്യം-വഁഹന്തഃ പ്രാമീയന്ത സോ-ഽഗ്നിരബിഭേദിത്ഥം-വാഁവ സ്യ ആര്തിമാ-ഽരിഷ്യതീതി സ നിലായത സ യാം-വഁനസ്പതിഷ്വവസത്താ-മ്പൂതുദ്രൌ യാമോഷധീഷു താഗ്ം സുഗന്ധിതേജനേ യാ-മ്പശുഷു താ-മ്പേത്വസ്യാന്തരാ ശൃങ്ഗേ ത-ന്ദേവതാഃ പ്രൈഷമൈച്ഛ-ന്തമന്വവിന്ദ-ന്ത-മബ്രുവ- [-മബ്രുവന്ന്, ഉപ ന ആ] 42
-ന്നുപ ന ആ വര്തസ്വ ഹവ്യ-ന്നോ വഹേതി സോ-ഽബ്രവീ-ദ്വരം-വൃഁണൈ യദേവ ഗൃഹീതസ്യാഹുതസ്യ ബഹിഃപരിധി സ്കന്ദാ-ത്തന്മേ ഭ്രാതൃണാ-മ്ഭാഗധേയ-മസദിതി തസ്മാ-ദ്യ-ദ്ഗൃഹീതസ്യാ-ഽഹുതസ്യ ബഹിഃപരിധി സ്കന്ദതി തേഷാ-ന്ത-ദ്ഭാഗധേയ-ന്താനേവ തേന പ്രീണാതി സോ-ഽമന്യതാ-ഽസ്ഥന്വന്തോ മേ പൂര്വേ ഭ്രാതരഃ പ്രാമേഷതാ-ഽസ്ഥാനി ശാതയാ ഇതി സ യാ- [സ യാനി, ] 43
-ന്യസ്ഥാന്യശാതയത ത-ത്പൂതുദ്ര്വ-ഭവ-ദ്യന്മാഗ്ം സമുപമൃത-ന്ത-ദ്ഗുല്ഗുലു യദേതാന്-ഥ്സഭാംരാന്-ഥ്സ-മ്ഭരത്യഗ്നിമേവ ത-ഥ്സമ്ഭരത്യഗ്നേഃ പുരീഷ-മസീത്യാഹാ-ഽഗ്നേര്ഹ്യേത-ത്പുരീഷം-യഁ-ഥ്സമ്ഭാരാ അഥോ ഖല്വാഹുരേതേ വാവൈന-ന്തേ ഭ്രാതരഃ പരി ശേരേ യ-ത്പൌതുദ്രവാഃ പരിധയ ഇതി ॥ 44 ॥
സോത്തരവേദിരബ്രവീ-ഥ്സര്വാ-ന്മയാ കാമാന് വ്യശ്ഞവഥേതി തേ ദേവാ അകാമയന്താസുരാ-ന്ഭ്രാതൃവ്യാനഭി ഭവേമേതി തേ-ഽജുഹവു-സ്സിഗ്ംഹീരസി സപത്നസാഹീ സ്വാഹേതി തേ-ഽസുരാ-ന്ഭ്രാതൃവ്യാ-നഭ്യഭവ-ന്തേ-ഽസുരാ-ന്ഭ്രാതൃവ്യാ-നഭിഭൂയാകാമയന്ത പ്രജാം-വിഁന്ദേമഹീതി തേ-ഽജുഹവു-സ്സിഗ്ംഹീരസി സുപ്രജാവനി-സ്സ്വാഹേതി തേ പ്രജാമവിന്ദന്ത തേ പ്രജാം-വിഁത്ത്വാ- [പ്രജാം-വിഁത്ത്വാ,അകാമയന്ത പശൂന്. ] 39
-ഽകാമയന്ത പശൂന്. വിന്ദേമഹീതി തേ-ഽജുഹവു-സ്സിഗ്ംഹീരസി രായസ്പോഷവനി-സ്സ്വാഹേതി തേ പശൂനവിന്ദന്ത തേ പശൂന്. വിത്ത്വാ-ഽകാമയന്ത പ്രതിഷ്ഠാം-വിഁന്ദേമഹീതി തേ-ഽജുഹവു-സ്സിഗ്ംഹീ-രസ്യാദിത്യവനി-സ്സ്വാഹേതി ത ഇമാ-മ്പ്രതിഷ്ഠാമവിന്ദന്ത ത ഇമാ-മ്പ്രതിഷ്ഠാം-വിഁത്ത്വാ-ഽകാമയന്ത ദേവതാ ആശിഷ ഉപേയാമേതി തേ-ഽജുഹവു-സ്സിഗ്ംഹീരസ്യാ വഹ ദേവാ-ന്ദേവയതേ [ ] 40
യജമാനായ സ്വാഹേതി തേ ദേവതാ ആശിഷ ഉപായ-ന്പഞ്ച കൃത്വോ വ്യാഘാരയതി പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യജ്ഞമേവാവ രുന്ധേ ഽക്ഷ്ണയാ വ്യാഘാരയതി തസ്മാദക്ഷ്ണയാ പശവോ-ഽങ്ഗാനി പ്രഹരന്തി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ഭൂതേഭ്യസ്ത്വേതി സ്രുചമുദ്ഗൃഹ്ണാതി യ ഏവ ദേവാ ഭൂതാസ്തേഷാ-ന്ത-ദ്ഭാഗധേയ-ന്താനേവ തേന പ്രീണാതി പൌതുദ്രവാ-ന്പരിധീ-ന്പരി ദധാത്യേഷാം- [ദധാത്യേഷാമ്, ലോകാനാം-വിഁധൃത്യാ] 41
-ഁലോകാനാം-വിഁധൃത്യാ അഗ്നേസ്ത്രയോ ജ്യായാഗ്ംസോ ഭ്രാതര ആസ-ന്തേ ദേവേഭ്യോ ഹവ്യം-വഁഹന്തഃ പ്രാമീയന്ത സോ-ഽഗ്നിരബിഭേദിത്ഥം-വാഁവ സ്യ ആര്തിമാ-ഽരിഷ്യതീതി സ നിലായത സ യാം-വഁനസ്പതിഷ്വവസത്താ-മ്പൂതുദ്രൌ യാമോഷധീഷു താഗ്ം സുഗന്ധിതേജനേ യാ-മ്പശുഷു താ-മ്പേത്വസ്യാന്തരാ ശൃങ്ഗേ ത-ന്ദേവതാഃ പ്രൈഷമൈച്ഛ-ന്തമന്വവിന്ദ-ന്ത-മബ്രുവ- [-മബ്രുവന്ന്, ഉപ ന ആ] 42
-ന്നുപ ന ആ വര്തസ്വ ഹവ്യ-ന്നോ വഹേതി സോ-ഽബ്രവീ-ദ്വരം-വൃഁണൈ യദേവ ഗൃഹീതസ്യാഹുതസ്യ ബഹിഃപരിധി സ്കന്ദാ-ത്തന്മേ ഭ്രാതൃണാ-മ്ഭാഗധേയ-മസദിതി തസ്മാ-ദ്യ-ദ്ഗൃഹീതസ്യാ-ഽഹുതസ്യ ബഹിഃപരിധി സ്കന്ദതി തേഷാ-ന്ത-ദ്ഭാഗധേയ-ന്താനേവ തേന പ്രീണാതി സോ-ഽമന്യതാ-ഽസ്ഥന്വന്തോ മേ പൂര്വേ ഭ്രാതരഃ പ്രാമേഷതാ-ഽസ്ഥാനി ശാതയാ ഇതി സ യാ- [സ യാനി, ] 43
-ന്യസ്ഥാന്യശാതയത ത-ത്പൂതുദ്ര്വ-ഭവ-ദ്യന്മാഗ്ം സമുപമൃത-ന്ത-ദ്ഗുല്ഗുലു യദേതാന്-ഥ്സഭാംരാന്-ഥ്സ-മ്ഭരത്യഗ്നിമേവ ത-ഥ്സമ്ഭരത്യഗ്നേഃ പുരീഷ-മസീത്യാഹാ-ഽഗ്നേര്ഹ്യേത-ത്പുരീഷം-യഁ-ഥ്സമ്ഭാരാ അഥോ ഖല്വാഹുരേതേ വാവൈന-ന്തേ ഭ്രാതരഃ പരി ശേരേ യ-ത്പൌതുദ്രവാഃ പരിധയ ഇതി ॥ 44 ॥
(വിത്ത്വാ - ദേവയത - ഏഷാ - മബ്രുവന് - യാനി - ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 8)
ബദ്ധമവ സ്യതി വരുണപാശാദേവൈനേ മുഞ്ചതി പ്രണേനേക്തി മേദ്ധ്യേ ഏവൈനേ കരോതി സാവിത്രിയര്ചാ ഹുത്വാ ഹവിര്ധാനേ പ്ര വര്തയതി സവിതൃപ്രസൂത ഏവൈനേ പ്ര വര്തയതി വരുണോ വാ ഏഷ ദുര്വാഗുഭയതോ ബദ്ധോ യദക്ഷ-സ്സ യദു-ഥ്സര്ജേ-ദ്യജമാനസ്യ ഗൃഹാ-നഭ്യുഥ്സര്ജേ-ഥ്സുവാഗ്ദേവ ദുര്യാഗ്ം ആ വദേത്യാഹ ഗൃഹാ വൈ ദുര്യാ-ശ്ശാന്ത്യൈ പ- [ദുര്യാ-ശ്ശാന്ത്യൈ പത്നീ, ഉപാനക്തി] 45
-ത്ന്യുപാനക്തി പത്നീ ഹി സര്വസ്യ മിത്ര-മ്മിത്രത്വായ യദ്വൈ പത്നീ യജ്ഞസ്യ കരോതി മിഥുന-ന്തദഥോ പത്നിയാ ഏവൈഷ യജ്ഞസ്യാ-ന്വാരഭോം-ഽനവച്ഛിത്ത്യൈ വര്ത്മനാ വാ അന്വിത്യ യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ജിഘാഗ്ംസന്തി വൈഷ്ണവീഭ്യാമൃഗ്ഭ്യാം-വഁര്ത്മനോ ര്ജുഹോതി യജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണുര്യജ്ഞാദേവ രക്ഷാഗ്സ്യപ ഹന്തി യദദ്ധ്വര്യു-രനഗ്നാ-വാഹുതി-ഞ്ജുഹുയാ-ദന്ധോ-ഽദ്ധ്വര്യു-സ്സ്യാ-ദ്രക്ഷാഗ്ംസി യജ്ഞഗ്ം ഹന്യുര്- [യജ്ഞഗ്ം ഹന്യുഃ, ഹിരണ്യ-മുപാസ്യ] 46
-ഹിരണ്യ-മുപാസ്യ ജുഹോത്യഗ്നിവത്യേവ ജുഹോതി നാന്ധോ-ഽദ്ധ്വര്യുര്ഭവതി ന യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ഘ്നന്തി പ്രാചീ പ്രേതമദ്ധ്വര-ങ്കല്പയന്തീ ഇത്യാഹ സുവര്ഗമേവൈനേ ലോക-ങ്ഗമയത്യത്ര രമേഥാം-വഁര്ഷ്മ-ന്പൃഥിവ്യാ ഇത്യാഹ വര്ഷ്മ ഹ്യേത-ത്പൃഥിവ്യാ യ-ദ്ദേവയജനഗ്ം ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ യദ്ധവിര്ധാന-ന്ദിവോ വാ വിഷ്ണവുത വാ പൃഥിവ്യാ [പൃഥിവ്യാഃ, ഇത്യാശീര്പദയര്ചാ] 47
ഇത്യാശീര്പദയര്ചാ ദക്ഷിണസ്യ ഹവിര്ധാനസ്യ മേഥീ-ന്നി ഹന്തി ശീര്ഷത ഏവ യജ്ഞസ്യ യജമാന ആശിഷോ-ഽവ രുന്ധേ ദണ്ഡോ വാ ഔപരസ്തൃതീയസ്യ ഹവിര്ധാനസ്യ വഷട്കാരേ-ണാക്ഷ-മച്ഛിന-ദ്യത്-തൃതീയ-ഞ്ഛദിര്-ഹവിര്ധാനയോ-രുദാഹ്രിയതേ തൃതീയസ്യ ഹവിര്ധാനസ്യാവരുദ്ധ്യൈ ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ യദ്ധവിര്ധാനം-വിഁഷ്ണോ രരാടമസി വിഷ്ണോഃ പൃഷ്ഠമസീത്യാഹ തസ്മാദേതാവദ്ധാ ശിരോ വിഷ്യൂതം-വിഁഷ്ണോ-സ്സ്യൂരസി വിഷ്ണോദ്ധ്രുവമസീത്യാഹ വൈഷ്ണവഗ്ം ഹി ദേവതയാ ഹവിര്ധാനം-യഁ-മ്പ്രഥമ-ങ്ഗ്രന്ഥി-ങ്ഗ്രഥ്നീയാദ്യ-ത്ത-ന്ന വിസ്രഗ്ം സയേദമേഹേനാദ്ധ്വര്യുഃ പ്രമീയേത തസ്മാ-ഥ്സ വിസ്രസ്യഃ ॥ 48 ॥
ബദ്ധമവ സ്യതി വരുണപാശാദേവൈനേ മുഞ്ചതി പ്രണേനേക്തി മേദ്ധ്യേ ഏവൈനേ കരോതി സാവിത്രിയര്ചാ ഹുത്വാ ഹവിര്ധാനേ പ്ര വര്തയതി സവിതൃപ്രസൂത ഏവൈനേ പ്ര വര്തയതി വരുണോ വാ ഏഷ ദുര്വാഗുഭയതോ ബദ്ധോ യദക്ഷ-സ്സ യദു-ഥ്സര്ജേ-ദ്യജമാനസ്യ ഗൃഹാ-നഭ്യുഥ്സര്ജേ-ഥ്സുവാഗ്ദേവ ദുര്യാഗ്ം ആ വദേത്യാഹ ഗൃഹാ വൈ ദുര്യാ-ശ്ശാന്ത്യൈ പ- [ദുര്യാ-ശ്ശാന്ത്യൈ പത്നീ, ഉപാനക്തി] 45
-ത്ന്യുപാനക്തി പത്നീ ഹി സര്വസ്യ മിത്ര-മ്മിത്രത്വായ യദ്വൈ പത്നീ യജ്ഞസ്യ കരോതി മിഥുന-ന്തദഥോ പത്നിയാ ഏവൈഷ യജ്ഞസ്യാ-ന്വാരഭോം-ഽനവച്ഛിത്ത്യൈ വര്ത്മനാ വാ അന്വിത്യ യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ജിഘാഗ്ംസന്തി വൈഷ്ണവീഭ്യാമൃഗ്ഭ്യാം-വഁര്ത്മനോ ര്ജുഹോതി യജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണുര്യജ്ഞാദേവ രക്ഷാഗ്സ്യപ ഹന്തി യദദ്ധ്വര്യു-രനഗ്നാ-വാഹുതി-ഞ്ജുഹുയാ-ദന്ധോ-ഽദ്ധ്വര്യു-സ്സ്യാ-ദ്രക്ഷാഗ്ംസി യജ്ഞഗ്ം ഹന്യുര്- [യജ്ഞഗ്ം ഹന്യുഃ, ഹിരണ്യ-മുപാസ്യ] 46
-ഹിരണ്യ-മുപാസ്യ ജുഹോത്യഗ്നിവത്യേവ ജുഹോതി നാന്ധോ-ഽദ്ധ്വര്യുര്ഭവതി ന യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ഘ്നന്തി പ്രാചീ പ്രേതമദ്ധ്വര-ങ്കല്പയന്തീ ഇത്യാഹ സുവര്ഗമേവൈനേ ലോക-ങ്ഗമയത്യത്ര രമേഥാം-വഁര്ഷ്മ-ന്പൃഥിവ്യാ ഇത്യാഹ വര്ഷ്മ ഹ്യേത-ത്പൃഥിവ്യാ യ-ദ്ദേവയജനഗ്ം ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ യദ്ധവിര്ധാന-ന്ദിവോ വാ വിഷ്ണവുത വാ പൃഥിവ്യാ [പൃഥിവ്യാഃ, ഇത്യാശീര്പദയര്ചാ] 47
ഇത്യാശീര്പദയര്ചാ ദക്ഷിണസ്യ ഹവിര്ധാനസ്യ മേഥീ-ന്നി ഹന്തി ശീര്ഷത ഏവ യജ്ഞസ്യ യജമാന ആശിഷോ-ഽവ രുന്ധേ ദണ്ഡോ വാ ഔപരസ്തൃതീയസ്യ ഹവിര്ധാനസ്യ വഷട്കാരേ-ണാക്ഷ-മച്ഛിന-ദ്യത്-തൃതീയ-ഞ്ഛദിര്-ഹവിര്ധാനയോ-രുദാഹ്രിയതേ തൃതീയസ്യ ഹവിര്ധാനസ്യാവരുദ്ധ്യൈ ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ യദ്ധവിര്ധാനം-വിഁഷ്ണോ രരാടമസി വിഷ്ണോഃ പൃഷ്ഠമസീത്യാഹ തസ്മാദേതാവദ്ധാ ശിരോ വിഷ്യൂതം-വിഁഷ്ണോ-സ്സ്യൂരസി വിഷ്ണോദ്ധ്രുവമസീത്യാഹ വൈഷ്ണവഗ്ം ഹി ദേവതയാ ഹവിര്ധാനം-യഁ-മ്പ്രഥമ-ങ്ഗ്രന്ഥി-ങ്ഗ്രഥ്നീയാദ്യ-ത്ത-ന്ന വിസ്രഗ്ം സയേദമേഹേനാദ്ധ്വര്യുഃ പ്രമീയേത തസ്മാ-ഥ്സ വിസ്രസ്യഃ ॥ 48 ॥
(പത്നീ -ഹന്യു-ര്വാ പൃഥിവ്യാ-വിഷ്യൂതം-വിഁഷ്ണോഃ-ഷഡ്വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 9)
ദേവസ്യ ത്വാ സവിതുഃ പ്രസവ ഇത്യഭ്രിമാ ദത്തേ പ്രസൂത്യാ അശ്വിനോ ര്ബാഹുഭ്യാമിത്യാഹാശ്വിനൌ ഹി ദേവാനാമദ്ധ്വര്യൂ ആസ്താ-മ്പൂഷ്ണോ ഹസ്താഭ്യാമിത്യാഹ യത്യൈ വജ്ര ഇവ വാ ഏഷാ യദഭ്രിരഭ്രിരസി നാരിരസീത്യാഹ ശാന്ത്യൈ കാണ്ഡേ കാണ്ഡേ വൈ ക്രിയമാണേ യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ജിഘാഗ്ംസന്തി പരിലിഖിതഗ്ം രക്ഷഃ പരിലിഖിതാ അരാതയ ഇത്യാഹ രക്ഷസാ-മപഹത്യാ [രക്ഷസാ-മപഹത്യൈ, ഇദമഹഗ്ം] 49
ഇദമഹഗ്ം രക്ഷസോ ഗ്രീവാ അപി കൃന്താമി യോ-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി യ-ഞ്ച വയ-ന്ദ്വിഷ്മ ഇത്യാഹ ദ്വൌ വാവ പുരുഷൌ യ-ഞ്ചൈവ ദ്വേഷ്ടി യശ്ചൈന-ന്ദ്വേഷ്ടി തയോ-രേവാ-ഽനന്തരായ-ങ്ഗ്രീവാഃ കൃന്തതി ദിവേ ത്വാ-ഽന്തരിക്ഷായ ത്വാ പൃഥിവ്യൈ ത്വേത്യാഹൈഭ്യ ഏവൈനാം-ലോഁകേഭ്യഃ പ്രോക്ഷതി പരസ്താ-ദര്വാചീ-മ്പ്രോക്ഷതി തസ്മാ- [തസ്മാത്, പരസ്താ-] 50
-ത്പരസ്താ-ദര്വാചീ-മ്മനുഷ്യാ ഊര്ജമുപ ജീവന്തി ക്രൂരമിവ വാ ഏത-ത്കരോതി യ-ത്ഖനത്യപോ-ഽവ നയതി ശാന്ത്യൈ യവമതീരവ നയത്യൂര്ഗ്വൈ യവ ഊര്ഗുദുബംര ഊര്ജൈവോര്ജഗ്ം സമര്ധയതി യജമാനേന സമ്മിതൌദുബംരീ ഭവതി യാവാനേവ യജമാനസ്താവതീ-മേവാസ്മി-ന്നൂര്ജ-ന്ദധാതി പിതൃണാഗ്ം സദനമസീതി ബര്ഹിരവ സ്തൃണാതി പിതൃദേവത്യാ(1)ഗ്ഗ്- [പിതൃദേവത്യാമ്, ഹ്യേത-ദ്യന്നിഖാതം-] 51
-ഹ്യേത-ദ്യന്നിഖാതം-യഁ-ദ്ബര്ഹി-രനവസ്തീര്യ മിനുയാ-ത്പിതൃദേവത്യാ നിഖാതാ സ്യാ-ദ്ബര്ഹി-രവസ്തീര്യ മിനോത്യസ്യാ-മേവൈനാ-മ്മിനോത്യഥോ സ്വാരുഹ-മേവൈനാ-ങ്കരോത്യു-ദ്ദിവഗ്ഗ് സ്തഭാനാ-ഽഽന്തരിക്ഷ-മ്പൃണേത്യാഹൈഷാം-ലോഁകാനാം-വിഁധൃത്യൈ ദ്യുതാനസ്ത്വാ മാരുതോ മിനോത്വിത്യാഹ ദ്യുതാനോ ഹ സ്മ വൈ മാരുതോ ദേവാനാ-മൌദുബംരീ-മ്മിനോതി തേനൈവൈ- [തേനൈവ, ഏനാ-മ്മിനോതി ബ്രഹ്മവനി-ന്ത്വാ] 52
-നാ-മ്മിനോതി ബ്രഹ്മവനി-ന്ത്വാ ക്ഷത്രവനിമിത്യാഹ യഥായജുരേവൈത-ദ്ഘൃതേന ദ്യാവാപൃഥിവീ ആ പൃണേഥാമിത്യൌദുബംര്യാ-ഞ്ജുഹോതി ദ്യാവാപൃഥിവീ ഏവ രസേനാനക്ത്യാ-ന്തമന്വ-വസ്രാവയത്യാന്തമേവ യജമാന-ന്തേജസാ-നക്ത്യൈന്ദ്രമസീതി ഛദിരധി നി ദധാത്യൈന്ദ്രഗ്ം ഹി ദേവതയാ സദോ വിശ്വജനസ്യ ഛായേത്യാഹ വിശ്വജനസ്യ ഹ്യേഷാ ഛായാ യ-ഥ്സദോ നവഛദി [നവഛദി, തേജസ്കാമസ്യ] 53
തേജസ്കാമസ്യ മിനുയാ-ത്ത്രിവൃതാ സ്തോമേന സമ്മിത-ന്തേജസ്ത്രിവൃ-ത്തേജസ്വ്യേവ ഭവ-ത്യേകാദശ-ഛദീന്ദ്രിയകാമ-സ്യൈകാദശാക്ഷരാ ത്രിഷ്ടുഗിന്ദ്രിയ-ന്ത്രിഷ്ടുഗിന്ദ്രിയാവ്യേവ ഭവതി പഞ്ചദശഛദി ഭ്രാതൃവ്യവതഃ പഞ്ചദശോ വജ്രോ ഭ്രാതൃവ്യാഭിഭൂത്യൈ സപ്തദശഛദി പ്രജാകാമസ്യ സപ്തദശഃ പ്രജാപതിഃ പ്രജാപതേരാപ്ത്യാ ഏകവിഗ്ംശതിഛദി പ്രതിഷ്ഠാകാമ-സ്യൈകവിഗ്ംശ-സ്സ്തോമാനാ-മ്പ്രതിഷ്ഠാ പ്രതിഷ്ഠിത്യാ ഉദരം-വൈഁ സദ ഊര്ഗുദുബംരോ മദ്ധ്യത ഔദുബംരീ-മ്മിനോതി മദ്ധ്യത ഏവ പ്രജാനാമൂര്ജ-ന്ദധാതി തസ്മാ- [തസ്മാത്, മദ്ധ്യത ഊര്ജാ] 54
-ന്മദ്ധ്യത ഊര്ജാ ഭുഞ്ജതേ യജമാനലോകേ വൈ ദക്ഷിണാനി ഛദീഗ്ംഷി ഭ്രാതൃവ്യലോക ഉത്തരാണി ദക്ഷിണാന്യുത്തരാണി കരോതി യജമാന-മേവാ-യജമാനാദുത്തര-ങ്കരോതി തസ്മാ-ദ്യജമാനോ-ഽയജമാനാദുത്തരോ ഽന്തര്വര്താന് കരോതി വ്യാവൃത്ത്യൈ തസ്മാദരണ്യ-മ്പ്രജാ ഉപ ജീവന്തി പരി ത്വാ ഗിര്വണോ ഗിര ഇത്യാഹ യഥായജുരേവൈതദിന്ദ്രസ്യ സ്യൂരസീന്ദ്രസ്യ ധ്രുവമസീത്യാഹൈന്ദ്രഗ്ം ഹി ദേവതയാ സദോ യ-മ്പ്രഥമ-ങ്ഗ്രന്ഥി-ങ്ഗ്രഥ്നീയാദ്യ-ത്ത-ന്ന വിസ്രഗ്ം സയേദമേഹേനാദ്ധ്വര്യുഃ പ്രമീയേത തസ്മാ-ഥ്സ വിസ്രസ്യഃ ॥ 55 ॥
ദേവസ്യ ത്വാ സവിതുഃ പ്രസവ ഇത്യഭ്രിമാ ദത്തേ പ്രസൂത്യാ അശ്വിനോ ര്ബാഹുഭ്യാമിത്യാഹാശ്വിനൌ ഹി ദേവാനാമദ്ധ്വര്യൂ ആസ്താ-മ്പൂഷ്ണോ ഹസ്താഭ്യാമിത്യാഹ യത്യൈ വജ്ര ഇവ വാ ഏഷാ യദഭ്രിരഭ്രിരസി നാരിരസീത്യാഹ ശാന്ത്യൈ കാണ്ഡേ കാണ്ഡേ വൈ ക്രിയമാണേ യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ജിഘാഗ്ംസന്തി പരിലിഖിതഗ്ം രക്ഷഃ പരിലിഖിതാ അരാതയ ഇത്യാഹ രക്ഷസാ-മപഹത്യാ [രക്ഷസാ-മപഹത്യൈ, ഇദമഹഗ്ം] 49
ഇദമഹഗ്ം രക്ഷസോ ഗ്രീവാ അപി കൃന്താമി യോ-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി യ-ഞ്ച വയ-ന്ദ്വിഷ്മ ഇത്യാഹ ദ്വൌ വാവ പുരുഷൌ യ-ഞ്ചൈവ ദ്വേഷ്ടി യശ്ചൈന-ന്ദ്വേഷ്ടി തയോ-രേവാ-ഽനന്തരായ-ങ്ഗ്രീവാഃ കൃന്തതി ദിവേ ത്വാ-ഽന്തരിക്ഷായ ത്വാ പൃഥിവ്യൈ ത്വേത്യാഹൈഭ്യ ഏവൈനാം-ലോഁകേഭ്യഃ പ്രോക്ഷതി പരസ്താ-ദര്വാചീ-മ്പ്രോക്ഷതി തസ്മാ- [തസ്മാത്, പരസ്താ-] 50
-ത്പരസ്താ-ദര്വാചീ-മ്മനുഷ്യാ ഊര്ജമുപ ജീവന്തി ക്രൂരമിവ വാ ഏത-ത്കരോതി യ-ത്ഖനത്യപോ-ഽവ നയതി ശാന്ത്യൈ യവമതീരവ നയത്യൂര്ഗ്വൈ യവ ഊര്ഗുദുബംര ഊര്ജൈവോര്ജഗ്ം സമര്ധയതി യജമാനേന സമ്മിതൌദുബംരീ ഭവതി യാവാനേവ യജമാനസ്താവതീ-മേവാസ്മി-ന്നൂര്ജ-ന്ദധാതി പിതൃണാഗ്ം സദനമസീതി ബര്ഹിരവ സ്തൃണാതി പിതൃദേവത്യാ(1)ഗ്ഗ്- [പിതൃദേവത്യാമ്, ഹ്യേത-ദ്യന്നിഖാതം-] 51
-ഹ്യേത-ദ്യന്നിഖാതം-യഁ-ദ്ബര്ഹി-രനവസ്തീര്യ മിനുയാ-ത്പിതൃദേവത്യാ നിഖാതാ സ്യാ-ദ്ബര്ഹി-രവസ്തീര്യ മിനോത്യസ്യാ-മേവൈനാ-മ്മിനോത്യഥോ സ്വാരുഹ-മേവൈനാ-ങ്കരോത്യു-ദ്ദിവഗ്ഗ് സ്തഭാനാ-ഽഽന്തരിക്ഷ-മ്പൃണേത്യാഹൈഷാം-ലോഁകാനാം-വിഁധൃത്യൈ ദ്യുതാനസ്ത്വാ മാരുതോ മിനോത്വിത്യാഹ ദ്യുതാനോ ഹ സ്മ വൈ മാരുതോ ദേവാനാ-മൌദുബംരീ-മ്മിനോതി തേനൈവൈ- [തേനൈവ, ഏനാ-മ്മിനോതി ബ്രഹ്മവനി-ന്ത്വാ] 52
-നാ-മ്മിനോതി ബ്രഹ്മവനി-ന്ത്വാ ക്ഷത്രവനിമിത്യാഹ യഥായജുരേവൈത-ദ്ഘൃതേന ദ്യാവാപൃഥിവീ ആ പൃണേഥാമിത്യൌദുബംര്യാ-ഞ്ജുഹോതി ദ്യാവാപൃഥിവീ ഏവ രസേനാനക്ത്യാ-ന്തമന്വ-വസ്രാവയത്യാന്തമേവ യജമാന-ന്തേജസാ-നക്ത്യൈന്ദ്രമസീതി ഛദിരധി നി ദധാത്യൈന്ദ്രഗ്ം ഹി ദേവതയാ സദോ വിശ്വജനസ്യ ഛായേത്യാഹ വിശ്വജനസ്യ ഹ്യേഷാ ഛായാ യ-ഥ്സദോ നവഛദി [നവഛദി, തേജസ്കാമസ്യ] 53
തേജസ്കാമസ്യ മിനുയാ-ത്ത്രിവൃതാ സ്തോമേന സമ്മിത-ന്തേജസ്ത്രിവൃ-ത്തേജസ്വ്യേവ ഭവ-ത്യേകാദശ-ഛദീന്ദ്രിയകാമ-സ്യൈകാദശാക്ഷരാ ത്രിഷ്ടുഗിന്ദ്രിയ-ന്ത്രിഷ്ടുഗിന്ദ്രിയാവ്യേവ ഭവതി പഞ്ചദശഛദി ഭ്രാതൃവ്യവതഃ പഞ്ചദശോ വജ്രോ ഭ്രാതൃവ്യാഭിഭൂത്യൈ സപ്തദശഛദി പ്രജാകാമസ്യ സപ്തദശഃ പ്രജാപതിഃ പ്രജാപതേരാപ്ത്യാ ഏകവിഗ്ംശതിഛദി പ്രതിഷ്ഠാകാമ-സ്യൈകവിഗ്ംശ-സ്സ്തോമാനാ-മ്പ്രതിഷ്ഠാ പ്രതിഷ്ഠിത്യാ ഉദരം-വൈഁ സദ ഊര്ഗുദുബംരോ മദ്ധ്യത ഔദുബംരീ-മ്മിനോതി മദ്ധ്യത ഏവ പ്രജാനാമൂര്ജ-ന്ദധാതി തസ്മാ- [തസ്മാത്, മദ്ധ്യത ഊര്ജാ] 54
-ന്മദ്ധ്യത ഊര്ജാ ഭുഞ്ജതേ യജമാനലോകേ വൈ ദക്ഷിണാനി ഛദീഗ്ംഷി ഭ്രാതൃവ്യലോക ഉത്തരാണി ദക്ഷിണാന്യുത്തരാണി കരോതി യജമാന-മേവാ-യജമാനാദുത്തര-ങ്കരോതി തസ്മാ-ദ്യജമാനോ-ഽയജമാനാദുത്തരോ ഽന്തര്വര്താന് കരോതി വ്യാവൃത്ത്യൈ തസ്മാദരണ്യ-മ്പ്രജാ ഉപ ജീവന്തി പരി ത്വാ ഗിര്വണോ ഗിര ഇത്യാഹ യഥായജുരേവൈതദിന്ദ്രസ്യ സ്യൂരസീന്ദ്രസ്യ ധ്രുവമസീത്യാഹൈന്ദ്രഗ്ം ഹി ദേവതയാ സദോ യ-മ്പ്രഥമ-ങ്ഗ്രന്ഥി-ങ്ഗ്രഥ്നീയാദ്യ-ത്ത-ന്ന വിസ്രഗ്ം സയേദമേഹേനാദ്ധ്വര്യുഃ പ്രമീയേത തസ്മാ-ഥ്സ വിസ്രസ്യഃ ॥ 55 ॥
(അപഹത്യൈ - തസ്മാത് - പിതൃദേവത്യം - തേനൈവ - നവഛദി - തസ്മാഥ് - സദഃ - പഞ്ചദശ ച) (അ. 10)
ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ യദ്ധവിര്ധാന-മ്പ്രാണാ ഉപരവാ ഹവിര്ധാനേ ഖായന്തേ തസ്മാ-ച്ഛീര്ഷ-ന്പ്രാണാ അധസ്താ-ത്ഖായന്തേ തസ്മാ-ദധസ്താ-ച്ഛീര്ഷ്ണഃ പ്രാണാ രക്ഷോഹണോ വലഗഹനോ വൈഷ്ണവാ-ന്ഖനാമീത്യാഹ വൈഷ്ണവാ ഹി ദേവതയോപരവാ അസുരാ വൈ നിര്യന്തോ ദേവാനാ-മ്പ്രാണേഷു വലഗാ-ന്ന്യഖന-ന്താ-ന്ബാഹുമാത്രേ-ഽന്വവിന്ദ-ന്തസ്മാ-ദ്ബാഹുമാത്രാഃ ഖായന്ത ഇദമഹ-ന്തം-വഁലഗ-മുദ്വപാമി [ ] 56
യ-ന്നഃ സമാനോ യമസമാനോ നിചഖാനേത്യാഹ ദ്വൌ വാവ പുരുഷൌ യശ്ചൈവ സമാനോ യശ്ചാസമാനോ യമേവാസ്മൈ തൌ വലഗ-ന്നിഖനതസ്ത-മേവോദ്വപതി സന്തൃണത്തി തസ്മാ-ഥ്സന്തൃണ്ണാ അന്തരതഃ പ്രാണാ ന സ-മ്ഭിനത്തി തസ്മാ-ദസഭിന്ന്നാഃ പ്രാണാ അപോ-ഽവ നയതി തസ്മാ-ദാര്ദ്രാ അന്തരതഃ പ്രാണാ യവമതീ-രവ നയ- [-രവ നയതി, ഊര്ഗ്വൈ] 57
-ത്യൂര്ഗ്വൈ യവഃ പ്രാണാ ഉപരവാഃ പ്രാണേഷ്വേവോര്ജ-ന്ദധാതി ബര്ഹിരവ സ്തൃണാതി തസ്മാല്ലോമശാ അന്തരതഃ പ്രാണാ ആജ്യേന വ്യാഘാരയതി തേജോ വാ ആജ്യ-മ്പ്രാണാ ഉപരവാഃ പ്രാണേഷ്വേവ തേജോ ദധാതി ഹനൂ വാ ഏതേ യജ്ഞസ്യ യദധിഷവണേ ന സ-ന്തൃണത്ത്യ സതൃംണ്ണേ ഹി ഹനൂ അഥോ ഖലു ദീര്ഘസോമേ സതൃന്ദ്യേ ധൃത്യൈ ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ യദ്ധവിര്ധാന- [യദ്ധവിര്ധാനമ്, പ്രാണാ ഉപരവാ ഹനൂ] 58
-മ്പ്രാണാ ഉപരവാ ഹനൂ അധിഷവണേ ജിഹ്വാ ചര്മ ഗ്രാവാണോ ദന്താ മുഖമാഹവനീയോ നാസികോ-ത്തരവേദി-രുദരഗ്ം സദോ യദാ ഖലു വൈ ജിഹ്വയാ ദഥ്സ്വധി ഖാദത്യഥ മുഖ-ങ്ഗച്ഛതി യദാ മുഖ-ങ്ഗച്ഛത്യഥോദര-ങ്ഗച്ഛതി തസ്മാദ്ധവിര്ധാനേ ചര്മന്നധി ഗ്രാവഭിരഭിഷുത്യാ-ഽഽഹവനീയേ ഹുത്വാ പ്രത്യഞ്ചഃ പരേത്യ സദസി ഭക്ഷയന്തി യോ വൈ വിരാജോ യജ്ഞമുഖേ ദോഹം-വേഁദ ദുഹ ഏവൈ നാമിയം-വൈഁ വിരാ-ട്തസ്യൈ ത്വക്ചര്മോധോ-ഽധിഷവണേ സ്തനാ ഉപരവാ ഗ്രാവാണോ വഥ്സാ ഋത്വിജോ ദുഹന്തി സോമഃ പയോ യ ഏവം-വേഁദ ദുഹ ഏവൈനാമ് ॥ 59 ॥
ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ യദ്ധവിര്ധാന-മ്പ്രാണാ ഉപരവാ ഹവിര്ധാനേ ഖായന്തേ തസ്മാ-ച്ഛീര്ഷ-ന്പ്രാണാ അധസ്താ-ത്ഖായന്തേ തസ്മാ-ദധസ്താ-ച്ഛീര്ഷ്ണഃ പ്രാണാ രക്ഷോഹണോ വലഗഹനോ വൈഷ്ണവാ-ന്ഖനാമീത്യാഹ വൈഷ്ണവാ ഹി ദേവതയോപരവാ അസുരാ വൈ നിര്യന്തോ ദേവാനാ-മ്പ്രാണേഷു വലഗാ-ന്ന്യഖന-ന്താ-ന്ബാഹുമാത്രേ-ഽന്വവിന്ദ-ന്തസ്മാ-ദ്ബാഹുമാത്രാഃ ഖായന്ത ഇദമഹ-ന്തം-വഁലഗ-മുദ്വപാമി [ ] 56
യ-ന്നഃ സമാനോ യമസമാനോ നിചഖാനേത്യാഹ ദ്വൌ വാവ പുരുഷൌ യശ്ചൈവ സമാനോ യശ്ചാസമാനോ യമേവാസ്മൈ തൌ വലഗ-ന്നിഖനതസ്ത-മേവോദ്വപതി സന്തൃണത്തി തസ്മാ-ഥ്സന്തൃണ്ണാ അന്തരതഃ പ്രാണാ ന സ-മ്ഭിനത്തി തസ്മാ-ദസഭിന്ന്നാഃ പ്രാണാ അപോ-ഽവ നയതി തസ്മാ-ദാര്ദ്രാ അന്തരതഃ പ്രാണാ യവമതീ-രവ നയ- [-രവ നയതി, ഊര്ഗ്വൈ] 57
-ത്യൂര്ഗ്വൈ യവഃ പ്രാണാ ഉപരവാഃ പ്രാണേഷ്വേവോര്ജ-ന്ദധാതി ബര്ഹിരവ സ്തൃണാതി തസ്മാല്ലോമശാ അന്തരതഃ പ്രാണാ ആജ്യേന വ്യാഘാരയതി തേജോ വാ ആജ്യ-മ്പ്രാണാ ഉപരവാഃ പ്രാണേഷ്വേവ തേജോ ദധാതി ഹനൂ വാ ഏതേ യജ്ഞസ്യ യദധിഷവണേ ന സ-ന്തൃണത്ത്യ സതൃംണ്ണേ ഹി ഹനൂ അഥോ ഖലു ദീര്ഘസോമേ സതൃന്ദ്യേ ധൃത്യൈ ശിരോ വാ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ യദ്ധവിര്ധാന- [യദ്ധവിര്ധാനമ്, പ്രാണാ ഉപരവാ ഹനൂ] 58
-മ്പ്രാണാ ഉപരവാ ഹനൂ അധിഷവണേ ജിഹ്വാ ചര്മ ഗ്രാവാണോ ദന്താ മുഖമാഹവനീയോ നാസികോ-ത്തരവേദി-രുദരഗ്ം സദോ യദാ ഖലു വൈ ജിഹ്വയാ ദഥ്സ്വധി ഖാദത്യഥ മുഖ-ങ്ഗച്ഛതി യദാ മുഖ-ങ്ഗച്ഛത്യഥോദര-ങ്ഗച്ഛതി തസ്മാദ്ധവിര്ധാനേ ചര്മന്നധി ഗ്രാവഭിരഭിഷുത്യാ-ഽഽഹവനീയേ ഹുത്വാ പ്രത്യഞ്ചഃ പരേത്യ സദസി ഭക്ഷയന്തി യോ വൈ വിരാജോ യജ്ഞമുഖേ ദോഹം-വേഁദ ദുഹ ഏവൈ നാമിയം-വൈഁ വിരാ-ട്തസ്യൈ ത്വക്ചര്മോധോ-ഽധിഷവണേ സ്തനാ ഉപരവാ ഗ്രാവാണോ വഥ്സാ ഋത്വിജോ ദുഹന്തി സോമഃ പയോ യ ഏവം-വേഁദ ദുഹ ഏവൈനാമ് ॥ 59 ॥
(വപാമി-യവമതീരവ നയതി-ഹവിര്ധാന-മേവ-ത്രയോവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 11)
(യദുഭൌ - ദേവാസുരാഃ മിഥ - സ്തേഷാഗ്ം - സുവര്ഗം - ഁയദ്വാ അനീശാനഃ - പുരോഹവിഷി - തേഭ്യഃ - സോത്തരവേദി - ര്ബദ്ധന് - ദേവസ്യാ-ഽഭ്രിം-വഁജ്രഃ - ശിരോ വാ - ഏകാദശ )
(യദുഭാ - വിത്യാഹ ദേവാനാം - ഁയജ്ഞോ ദേവേഭ്യോ - ന രഥായ - യജമാനായ - പരസ്താദര്വാചീ - ന്നവ പഞ്ചാശത്)
(യദുഭൌ, ദുഹ ഏവൈനാമ്)
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
(യദുഭൌ - ദേവാസുരാഃ മിഥ - സ്തേഷാഗ്ം - സുവര്ഗം - ഁയദ്വാ അനീശാനഃ - പുരോഹവിഷി - തേഭ്യഃ - സോത്തരവേദി - ര്ബദ്ധന് - ദേവസ്യാ-ഽഭ്രിം-വഁജ്രഃ - ശിരോ വാ - ഏകാദശ )
(യദുഭാ - വിത്യാഹ ദേവാനാം - ഁയജ്ഞോ ദേവേഭ്യോ - ന രഥായ - യജമാനായ - പരസ്താദര്വാചീ - ന്നവ പഞ്ചാശത്)
(യദുഭൌ, ദുഹ ഏവൈനാമ്)
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാം ഷഷ്ഠകാണ്ഡേ ദ്വിതീയഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥