7.3 - ప్రజవం వా ఏతేన యన్తి - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయాం సప్తమకాణ్డే తృతీయః ప్రశ్నః - సత్రజాతనిరూపణం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
ప్రజవం-వాఁ ఏతేన యన్తి య-ద్దశమమహః పాపావహీయం-వాఁ ఏతేన భవన్తి య-ద్దశమమహర్యో వై ప్రజవం-యఁతామపథేన ప్రతిపద్యతే య-స్స్థాణుగ్ం హన్తి యో భ్రేష-న్న్యేతి స హీయతే స యో వై దశమే-ఽహన్నవివాక్య ఉపహన్యతే స హీయతే తస్మై య ఉపహతాయ వ్యాహ తమేవాన్వారభ్య సమశ్ఞుతే-ఽథ యో వ్యాహ స [వ్యాహ సః, హీయతే తస్మా-ద్దశమే] 1
హీయతే తస్మా-ద్దశమే ఽహన్నవివాక్య ఉపహతాయ న వ్యుచ్యమథో ఖల్వాహుర్యజ్ఞస్య వై సమృద్ధేన దేవా-స్సువర్గం-లోఁకమాయన్ యజ్ఞస్య వ్యృద్ధేనాసురా-న్పరా-ఽభావయన్నితి య-త్ఖలు వై యజ్ఞస్య సమృద్ధ-న్త-ద్యజమానస్య యద్వ్యృద్ధ-న్తద్భ్రాతృవ్యస్య స యో వై దశమే-ఽహన్నవివాక్య ఉపహన్యతే స ఏవాతి రేచయతి తే యే బాహ్యా దృశీకవ- [యే బాహ్యా దృశీకవః, స్యుస్తే వి] 2
-స్స్యుస్తే వి బ్రూయుర్యది తత్ర న విన్దేయు-రన్తస్సదసా-ద్వ్యుచ్యం-యఁది తత్ర న విన్దేయు-ర్గృహపతినా వ్యుచ్య-న్తద్వ్యుచ్య-మేవాథ వా ఏత-థ్సర్పరాజ్ఞియా ఋగ్భి-స్స్తువన్తయం-వైఁ సర్పతో రాజ్ఞీ యద్వా అస్యా-ఙ్కి-ఞ్చార్చన్తి యదానృచు-స్తేనేయగ్ం సర్పరాజ్ఞీ తే యదేవ కి-ఞ్చ వాచా ఽఽనృచుర్య-దతో-ఽద్ధ్యర్చితార- [-దతో-ఽద్ధ్యర్చితారః, తదుభయ-మాప్త్వా] 3
-స్తదుభయ-మాప్త్వా ఽవరుద్ధ్యో-త్తిష్ఠామేతి తాభిర్మనసా స్తువతే న వా ఇమామశ్వరథో నా-ఽశ్వతరీరథ-స్సద్యః పర్యాప్తుమర్హతి మనో వా ఇమాగ్ం సద్యః పర్యాప్తుమర్హతి మనః పరిభవితుమథ బ్రహ్మ వదన్తి పరిమితా వా ఋచః పరిమితాని సామాని పరిమితాని యజూగ్ష్యథైతస్యైవాన్తో నాస్తి య-ద్బ్రహ్మ త-త్ప్రతిగృణత ఆ చక్షీత స ప్రతిగరః ॥ 4 ॥

(వ్యాహ స - దృశీకవో - ఽర్చితారః - స - ఏక-ఞ్చ) (అ. 1)
బ్రహ్మవాదినో వదన్తి కి-న్ద్వాదశాహస్య ప్రథమేనా-ఽహ్నర్త్విజాం-యఁజమానో వృఙ్క్త ఇతి తేజ ఇన్ద్రియ-మితి కి-న్ద్వితీయేనేతి ప్రాణా-నన్నాద్య-మితి కి-న్తృతీయేనేతి త్రీనిమాన్ ఁలోకా-నితి కి-ఞ్చతుర్థేనేతి చతుష్పదః పశూ-నితి కి-మ్పఞ్చమేనేతి పఞ్చాక్షరా-మ్పఙ్క్తి-మితి కిగ్ం షష్ఠేనేతి ష-డృతూనితి కిగ్ం సప్తమేనేతి సప్తపదాగ్ం శక్వరీమితి [శక్వరీమితి, కి-మష్టమేనేత్యష్టాక్షరా-] 5
కి-మష్టమేనేత్యష్టాక్షరా-ఙ్గాయత్రీ-మితి కి-న్నవమేనేతి త్రివృతగ్గ్ స్తోమ-మితి కి-న్దశమేనేతి దశాక్షరాం-విఁరాజమితి కిమేకాదశేనేత్యేకాదశాక్షరా-న్త్రిష్టుభ-మితి కి-న్ద్వాదశేనేతి ద్వాదశాక్షరా-ఞ్జగతీ-మిత్యేతావద్వా అస్తి యావ-దేత-ద్యావ-దేవా-ఽస్తి త-దేషాం-వృఁఙ్క్తే ॥ 6 ॥

(శక్వరీమిత్యే - కచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 2)
ఏష వా ఆప్తో ద్వాదశాహో య-త్త్రయోదశరాత్ర-స్సమానగ్గ్ హ్యేతదహర్య-త్ప్రాయణీయశ్చోదయనీయశ్చ త్ర్యతిరాత్రో భవతి త్రయ ఇమే లోకా ఏషాం-లోఁకానామాప్త్యై ప్రాణో వై ప్రథమో-ఽతిరాత్రో వ్యానో ద్వితీయో ఽపానస్తృతీయః ప్రాణాపానో-దానేష్వేవా-ఽన్నాద్యే ప్రతి తిష్ఠన్తి సర్వ-మాయు-ర్యన్తి య ఏవం ఁవిద్వాగ్ంస-స్త్రయోదశరాత్ర-మాసతే తదాహు-ర్వాగ్వా ఏషా వితతా [వితతా, య-ద్ద్వాదశాహస్తాం-] 7
య-ద్ద్వాదశాహస్తాం-విఁచ్ఛిన్ద్యు-ర్యన్మద్ధ్యే ఽతిరాత్ర-ఙ్కుర్యు-రుపదాసుకా గృహపతే-ర్వా-ఖ్స్యా-దుపరిష్టా-చ్ఛన్దోమానా-మ్మహావ్రత-ఙ్కుర్వన్తి సన్తతా-మేవ వాచ-మవ రున్ధతే-ఽనుపదాసుకా గృహపతే-ర్వాగ్-భవతి పశవో వై ఛన్దోమా అన్న-మ్మహావ్రతం-యఁదుపరిష్టా-చ్ఛన్దోమానా-మ్మహావ్రత-ఙ్కుర్వన్తి పశుషు చైవాన్నాద్యే చ ప్రతి తిష్ఠన్తి ॥ 8 ॥

(వితతా - త్రిచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 3)
ఆదిత్యా అకామయన్తో-భయోర్లోకయోర్ ఋద్ధ్నుయామేతి త ఏత-ఞ్చతుర్దశరాత్ర- మపశ్య-న్తమా-ఽహర-న్తేనాయజన్త తతో వై త ఉభయో-ర్లోకయో-రార్ధ్నువన్నస్మిగ్గ్శ్చా-ముష్మిగ్గ్శ్చ య ఏవం-విఁద్వాగ్ంస-శ్చతుర్దశరాత్రమాసత ఉభయోరేవ లోకయోర్. ఋద్ధ్నువన్త్యస్మిగ్గ్శ్చా-ముష్మిగ్గ్శ్చ చతుర్దశరాత్రో భవతి సప్త గ్రామ్యా ఓషధయ-స్సప్తా-ఽఽరణ్యా ఉభయీషామవరుద్ధ్యై య-త్పరాచీనాని పృష్ఠాని [పృష్ఠాని, భవన్త్యము-] 9
భవన్త్యము-మేవ తై-ర్లోక-మభి జయన్తి య-త్ప్రతీచీనాని పృష్ఠాని భవన్తీమ-మేవ తై-ర్లోక-మభి జయన్తి త్రయస్త్రిగ్ంశౌ మద్ధ్యత-స్స్తోమౌ భవత-స్సామ్రాజ్యమేవ గచ్ఛన్త్యధిరాజౌ భవతో-ఽధిరాజా ఏవ సమానానా-మ్భవన్త్యతిరాత్రా-వభితో భవతః పరిగృహీత్యై ॥ 10 ॥

(పృష్ఠాని - చతుస్త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 4)
ప్రజాపతి-స్సువర్గం-లోఁకమై-త్త-న్దేవా అన్వాయ-న్తానాదిత్యాశ్చ పశవశ్చా-ఽన్వాయ-న్తే దేవా అబ్రువన్. యా-న్పశూ-నుపాజీవిష్మ త ఇమే ఽన్వాగ్మ-న్నితి తేభ్య ఏత-ఞ్చతుర్దశరాత్ర-మ్ప్రత్యౌహ-న్త ఆదిత్యాః పృష్ఠై-స్సువర్గం-లోఁకమా-ఽరోహ-న్త్ర్యహాభ్యా-మస్మిన్ ఁలోకే పశూ-న్ప్రత్యౌహ-న్పృష్ఠై-రాదిత్యా అముష్మిన్ ఁలోక ఆర్ధ్నువ-న్త్ర్యహాభ్యా-మస్మి- [ఆర్ధ్నువ-న్త్ర్యహాభ్యా-మస్మిన్న్, లోకే పశవో] 11
ఁల్లోకే పశవో య ఏవం-విఁద్వాగ్ంస-శ్చతుర్దశరాత్రమాసత ఉభయోరేవ లోకయోర్ ఋద్ధ్నువన్త్యస్మిగ్గ్శ్చా-ముష్మిగ్గ్శ్చ పృష్ఠై-రేవా-ఽముష్మిన్ ఁలోక ఋద్ధ్నువన్తి త్ర్యహాభ్యా-మస్మిన్ ఁలోకే జ్యోతి-ర్గౌరాయు-రితి త్ర్యహో భవతీయం-వాఁవ జ్యోతి-రన్తరిక్ష-ఙ్గౌ-రసా-వాయు-రిమా-నేవ లోకా-నభ్యారోహన్తి య-దన్యతః పృష్ఠాని స్యుర్వివివధగ్గ్ స్యాన్మద్ధ్యే పృష్ఠాని భవన్తి సవివధత్వాయౌ- [సవివధత్వాయ, ఓజో వై] 12
-జో వై వీర్య-మ్పృష్ఠాన్యోజ ఏవ వీర్య-మ్మద్ధ్యతో దధతే బృహ-ద్రథన్తరాభ్యాం-యఁన్తీయం-వాఁవ రథన్తర-మసౌ బృహ-దాభ్యా-మేవ యన్త్యథో అనయో-రేవ ప్రతి తిష్ఠన్త్యేతే వై యజ్ఞస్యా-ఽఞ్జసాయనీ స్రుతీ తాభ్యా-మేవ సువర్గం-లోఁకం-యఁన్తి పరాఞ్చో వా ఏతే సువర్గం-లోఁక-మభ్యారోహన్తి యే పరాచీనాని పృష్ఠాన్యుపయన్తి ప్రత్య-న్త్ర్యహో భవతి ప్రత్యవరూఢ్యా అథో ప్రతిష్ఠిత్యా ఉభయో-ర్లోకయోర్ ఋద్ధ్వో-త్తిష్ఠన్తి చతుర్దశైతా-స్తాసాం-యాఁ దశ దశాక్షరా విరాడన్నం-విఁరా-డ్విరాజైవా-ఽన్నాద్య-మవ రున్ధతే యాశ్చతస్ర-శ్చతస్రో దిశో దిక్ష్వేవ ప్రతి తిష్ఠన్త్యతిరాత్రా-వభితో భవతః పరిగృహీత్యై ॥ 13 ॥

(ఆర్ధ్నువ-న్త్ర్యహాభ్యామస్మిన్థ్ - సవివధత్వాయ - ప్రతిష్ఠత్యా - ఏకత్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 5)
ఇన్ద్రో వై సదృ-న్దేవతాభిరాసీ-థ్స న వ్యావృతమగచ్ఛ-థ్స ప్రజాపతిముపాధావ-త్తస్మా ఏత-మ్పఞ్చదశరాత్ర-మ్ప్రాయచ్ఛ-త్తమా-ఽహర-త్తేనాయజత తతో వై సో-ఽన్యాభి-ర్దేవతాభి-ర్వ్యావృత-మగచ్ఛద్య ఏవం-విఁద్వాగ్ంసః పఞ్చదశరాత్ర-మాసతే వ్యావృత-మేవ పాప్మనా భ్రాతృవ్యేణ గచ్ఛన్తి జ్యోతి-ర్గౌరాయు-రితి త్ర్యహో భవతీయం-వాఁవ జ్యోతి-రన్తరిక్ష- [జ్యోతి-రన్తరిక్షమ్, ] 14
-ఙ్గౌ-రసా-వాయు-రేష్వేవ లోకేషు ప్రతి తిష్ఠన్త్యసత్రం-వాఁ ఏతద్య-దఛన్దోమం-యఁచ్ఛన్దోమా భవన్తి తేన సత్ర-న్దేవతా ఏవ పృష్ఠైరవ రున్ధతే పశూ-ఞ్ఛన్దోమై-రోజో వఆవై వీర్య-మ్పృష్ఠాని పశవః ఛన్దోమా ఓజస్యేవ వీర్యే పశుషు ప్రతి తిష్ఠన్తి పఞ్చదశరాత్రో భవతి పఞ్చదశో వజ్రో వజ్రమేవ భ్రాతృవ్యేభ్యః ప్ర హరన్త్యతిరాత్రా-వభితో భవత ఇన్ద్రియస్య పరిగృహీత్యై ॥ 15 ॥

(అన్తరిక్ష-మిన్ద్రియస్యై-కఞ్చ) (అ. 6)
ఇన్ద్రో వై శిథిల ఇవా-ఽప్రతిష్ఠిత ఆసీ-థ్సో-ఽసురేభ్యో-ఽబిభే-థ్స ప్రజాపతిముపా-ఽధావ-త్తస్మా ఏత-మ్పఞ్చదశరాత్రం-వఁజ్ర-మ్ప్రాయచ్ఛ-త్తేనాసురా-న్పరాభావ్య విజిత్య శ్రియమగచ్ఛదగ్నిష్టుతా పాప్మాన-న్నిరదహత పఞ్చదశరాత్రేణౌజో బలమిన్ద్రియం-వీఁర్యమాత్మన్నధత్త య ఏవం-విఁద్వాగ్ంసః పఞ్చదశరాత్రమాసతే భ్రాతృవ్యానేవ పరాభావ్య విజిత్య శ్రియ-ఙ్గచ్ఛన్త్యగ్నిష్టుతా పాప్మాన-న్ని- [పాప్మాన-న్నిః, దహన్తే పఞ్చదశరాత్రేణౌజో] 16
-ర్దహన్తే పఞ్చదశరాత్రేణౌజో బల-మిన్ద్రియం-వీఁర్య-మాత్మ-న్దధత ఏతా ఏవ పశవ్యాః పఞ్చదశ వా అర్ధమాసస్య రాత్రయో-ఽర్ధమాసశ-స్సంవఁథ్సర ఆప్యతే సంవఁథ్సర-మ్పశవో-ఽను ప్ర జాయన్తే తస్మా-త్పశవ్యా ఏతా ఏవ సువర్గ్యాః పఞ్చదశ వా అర్ధమాసస్య రాత్రయో-ఽర్ధమాసశ-స్సంవఁథ్సర ఆప్యతే సంవఁథ్సర-స్సువర్గో లోకస్తస్మా-థ్సువర్గ్యా జ్యోతి-ర్గౌరాయు-రితి త్ర్యహో భవతీయం-వాఁవ జ్యోతి-రన్తరిక్ష- [-రన్తరిక్షమ్, గౌ-రసావాయు-] 17
-ఙ్గౌ-రసావాయు-రిమా-నేవ లోకా-నభ్యారోహన్తి యదన్యతః పృష్ఠాని స్యుర్వివివధగ్గ్ స్యాన్మద్ధ్యే పృష్ఠాని భవన్తి సవివధత్వాయౌజో వై వీర్య-మ్పృష్ఠాన్యోజ ఏవ వీర్య-మ్మద్ధ్యతో దధతే బృహ-ద్రథన్తరాభ్యాం-యఁన్తీయం-వాఁవ రథన్తరమసౌ బృహదాభ్యామేవ యన్త్యథో అనయోరేవ ప్రతి తిష్ఠన్త్యేతే వై యజ్ఞస్యాఞ్జసాయనీ స్రుతీ తాభ్యామేవ సువర్గం-లోఁకం- [సువర్గం-లోఁకమ్, యన్తి పరాఞ్చో వా ఏతే] 18
-ఁయన్తి పరాఞ్చో వా ఏతే సువర్గం-లోఁకమభ్యారోహన్తి యే పరాచీనాని పృష్ఠాన్యుపయన్తి ప్రత్య-న్త్ర్యహో భవతి ప్రత్యవరూఢ్యా అథో ప్రతిష్ఠిత్యా ఉభయోర్లోకయోర్ ఋద్ధ్వో-త్తిష్ఠన్తి పఞ్చదశైతాస్తాసాం-యాఁ దశ దశాక్షరా విరాడన్నం-విఁరా-డ్విరాజైవాన్నాద్యమవ రున్ధతే యాః పఞ్చ పఞ్చ దిశో దిక్ష్వేవ ప్రతి తిష్ఠన్త్యతిరాత్రావభితో భవత ఇన్ద్రియస్య వీర్యస్య ప్రజాయై పశూనా-మ్పరిగృహీత్యై ॥ 19 ॥

(గచ్ఛన్త్యగ్నిష్టుతా పాప్మాన-న్ని-రన్తరిక్షం - ఁలోకం - ప్రజాయై - ద్వే చ) (అ. 7)
ప్రజాపతి-రకామయతాన్నాద-స్స్యామితి స ఏతగ్ం సప్తదశరాత్ర-మపశ్య-త్తమా-ఽహర-త్తేనాయజత తతో వై సో-ఽన్నాదో-ఽభవద్య ఏవం-విఁద్వాగ్ంసః సప్తదశ-రాత్రమాసతే ఽన్నాదా ఏవ భవన్తి పఞ్చాహో భవతి పఞ్చ వా ఋతవః సంవఁథ్సర ఋతుష్వేవ సంవఁథ్సరే ప్రతి తిష్ఠన్త్యథో పఞ్చాక్షరా పఙ్క్తిః పాఙ్క్తో యజ్ఞో యజ్ఞమేవా-ఽవ రున్ధతే ఽసత్రం-వాఁ ఏత- [ఏతత్, యదఛన్దోమం-యఁచ్ఛన్దోమా] 20
-ద్యదఛన్దోమం-యఁచ్ఛన్దోమా భవన్తి తేన సత్ర-న్దేవతా ఏవ పృష్ఠైరవ రున్ధతే పశూఞ్ఛన్దోమైరోజో వై వీర్య-మ్పృష్ఠాని పశవః ఛన్దోమా ఓజస్యేవ వీర్యే పశుషు ప్రతి తిష్ఠన్తి సప్తదశరాత్రో భవతి సప్తదశః ప్రజాపతిః ప్రజాపతేరాప్త్యా అతిరాత్రావభితో భవతో-ఽన్నాద్యస్య పరిగృహీత్యై ॥ 21 ॥

(ఏతథ్ - సప్తత్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 8)
సా విరా-డ్విక్రమ్యాతిష్ఠ-ద్బ్రహ్మణా దేవేష్వన్నేనా-సురేషు తే దేవా అకామయన్తోభయగ్ం సం-వృఁఞ్జీమహి బ్రహ్మ చాన్న-ఞ్చేతి త ఏతా విగ్ంశతిగ్ం రాత్రీరపశ్య-న్తతో వై త ఉభయగ్ం సమవృఞ్జత బ్రహ్మ చాన్న-ఞ్చ బ్రహ్మవర్చసినో-ఽన్నాదా అభవన్. య ఏవం-విఁద్వాగ్ంస ఏతా ఆసత ఉభయమేవ సం-వృఁఞ్జతే బ్రహ్మ చా-ఽన్న-ఞ్చ [బ్రహ్మ చా-ఽన్న-ఞ్చ, బ్రహ్మవర్చసినో-ఽన్నాదా] 22
బ్రహ్మవర్చసినో-ఽన్నాదా భవన్తి ద్వే వా ఏతే విరాజౌ తయోరేవ నానా ప్రతి తిష్ఠన్తి విగ్ంశో వై పురుషో దశ హస్త్యా అఙ్గులయో దశ పద్యా యావానేవ పురుషస్త-మాప్త్వో-త్తిష్ఠన్తి జ్యోతి-ర్గౌ-రాయు-రితి త్ర్యహా భవన్తీయం-వాఁవ జ్యోతి-రన్తరిక్ష-ఙ్గౌ-రసా-వాయు-రిమానేవ లోకా-నభ్యారోహన్త్యభిపూర్వ-న్త్ర్యహా భవన్త్యభిపూర్వ-మేవ సువర్గ- [సువర్గమ్, లోక-మభ్యారోహన్తి] 23
-ఁల్లోక-మభ్యారోహన్తి యదన్యతః పృష్ఠాని స్యుర్వివివధగ్గ్ స్యాన్మద్ధ్యే పృష్ఠాని భవన్తి సవివధత్వాయౌజో వై వీర్య-మ్పృష్ఠాన్యోజ ఏవ వీర్య-మ్మద్ధ్యతో దధతే బృహ-ద్రథన్తరాభ్యాం-యఁన్తీయం-వాఁవ రథన్తరమసౌ బృహదాభ్యామేవ యన్త్యథో అనయోరేవ ప్రతి తిష్ఠన్త్యేతే వై యజ్ఞస్యాఞ్జసాయనీ స్రుతీ తాభ్యామేవ సువర్గం-లోఁకం-యఁన్తి పరాఞ్చో వా ఏతే సువర్గం ఁలోకమభ్యారోహన్తి యే పరాచీనాని పృష్ఠాన్యుపయన్తి ప్రత్య-న్త్ర్యహో భవతి ప్రత్యవరూఢ్యా అథో ప్రతిష్ఠిత్యా ఉభయోర్లోకయోర్. ఋద్ధ్వో-త్తిష్ఠన్త్యతిరాత్రావభితో భవతో బ్రహ్మవర్చస-స్యాన్నాద్యస్య పరిగృహీత్యై ॥ 24 ॥
(వృఞ్జతే బ్రహ్మ చా-న్న-ఞ్చ - సువర్గ - మేతే సువర్గం - త్రయోవిగ్ంశతిశ్చ) (అ. 9)
అసావాదిత్యో-ఽస్మిన్ ఁలోక ఆసీ-త్త-న్దేవాః పృష్ఠైః పరిగృహ్య సువర్గం-లోఁకమగమయ-న్పరైరవస్తా-త్పర్యగృహ్ణ-న్దివాకీర్త్యేన సువర్గే లోకే ప్రత్యస్థాపయ-న్పరైః పరస్తా-త్పర్యగృహ్ణ-న్పృష్ఠైరుపావారోహన్థ్స వా అసావాదిత్యో-ఽముష్మిన్ ఁలోకే పరైరుభయతః పరిగృహీతో య-త్పృష్ఠాని భవన్తి సువర్గమేవ తైర్లోకం-యఁజమానా యన్తి పరైరవస్తా-త్పరి గృహ్ణన్తి దివాకీర్త్యేన [దివాకీర్త్యేన, సువర్గే లోకే ప్రతి] 25
సువర్గే లోకే ప్రతి తిష్ఠన్తి పరైః పరస్తా-త్పరి గృహ్ణన్తి పృష్ఠైరుపావరోహన్తి య-త్పరే పరస్తాన్న స్యుః పరాఞ్చ-స్సువర్గా-ల్లోకాన్నిష్పద్యేరన్. యదవస్తాన్న స్యుః ప్రజా నిర్దహేయురభితో దివాకీర్త్య-మ్పరస్సామానో భవన్తి సువర్గ ఏవైనా-ల్లోఁక ఉభయతః పరి గృహ్ణన్తి యజమానా వై దివాకీర్త్యగ్ం సంవఁథ్సరః పరస్సామానో-ఽభితో దివాకీర్త్య-మ్పరస్సామానో భవన్తి సంవఁథ్సర ఏవోభయతః [ఏవోభయతః, ప్రతి తిష్ఠన్తి] 26
ప్రతి తిష్ఠన్తి పృష్ఠం-వైఁ దివాకీర్త్య-మ్పార్శ్వే పరస్సామానో ఽభితో దివాకీర్త్య-మ్పరస్సామానో భవన్తి తస్మాదభితః పృష్ఠ-మ్పార్శ్వే భూయిష్ఠా గ్రహా గృహ్యన్తే భూయిష్ఠగ్ం శస్యతే యజ్ఞస్యైవ తన్మద్ధ్యతో గ్రన్థి-ఙ్గ్రథ్నన్త్యవిస్రగ్ంసాయ సప్త గృహ్యన్తే సప్త వై శీర్షణ్యాః ప్రాణాః ప్రాణానేవ యజమానేషు దధతి య-త్పరాచీనాని పృష్ఠాని భవన్త్యముమేవ తై-ర్లోకమభ్యారోహన్తి యదిమం-లోఁక-న్న [యదిమం-లోఁక-న్న, ప్రత్యవ-రోహేయు-రుద్వా] 27
ప్రత్యవ-రోహేయు-రుద్వా మాద్యేయుర్యజమానాః ప్ర వా మీయేరన్. య-త్ప్రతీచీనాని పృష్ఠాని భవన్తీమ-మేవ తైర్లోక-మ్ప్రత్యవరోహన్త్యథో అస్మిన్నేవ లోకే ప్రతి తిష్ఠన్త్యనున్మాదాయేన్ద్రో వా అప్రతిష్ఠిత ఆసీ-థ్స ప్రజాపతి-ముపాధావ-త్తస్మా ఏత-మేకవిగ్ంశతిరాత్ర-మ్ప్రాయచ్ఛ-త్తమా-ఽహర-త్తేనాయజత తతో వై స ప్రత్యతిష్ఠద్యే బహుయాజినో ఽప్రతిష్ఠితా- [ ఽప్రతిష్ఠితాః, స్యుస్త ఏకవిగ్ంశతి-] 28
-స్స్యుస్త ఏకవిగ్ంశతి-రాత్ర-మాసీర-న్ద్వాదశ మాసాః పఞ్చర్తవ-స్త్రయ ఇమే లోకా అసావాదిత్య ఏకవిగ్ంశ ఏతావన్తో వై దేవలోకాస్తేష్వేవ యథా పూర్వ-మ్ప్రతి తిష్ఠన్త్యసావాదిత్యో న వ్యరోచత స ప్రజాపతి-ముపాధావ-త్తస్మా ఏతమేకవిగ్ంశతిరాత్ర-మ్ప్రాయచ్ఛ-త్తమా-ఽహర-త్తేనాయజత తతో వై సో ఽరోచత య ఏవం-విఁద్వాగ్ంస ఏకవిగ్ంశతిరాత్ర-మాసతే రోచన్త ఏవైకవిగ్ంశతిరాత్రో భవతి రుగ్వా ఏకవిగ్ంశో రుచమేవ గచ్ఛన్త్యథో ప్రతిష్ఠామేవ ప్రతిష్ఠా హ్యేకవిగ్ంశో ఽతిరాత్రావభితో భవతో బ్రహ్మవర్చసస్య పరిగృహీత్యై ॥ 29 ॥
(గృహ్ణన్తి దివాకీర్త్యేనై - వోభయతో - నా - ప్రతిష్ఠితా - ఆసత - ఏకవిగ్ంశతిశ్చ) (అ. 10)
అర్వాం-యఁజ్ఞ-స్స-ఙ్క్రామత్వముష్మా-దధి మామభి । ఋషీణాం-యః ఁపురోహితః ॥ నిర్దేవ-న్నిర్వీర-ఙ్కృత్వా విష్కన్ధ-న్తస్మిన్ హీయతాం-యోఁ-ఽస్మా-న్ద్వేష్టి । శరీరం-యఁజ్ఞశమల-ఙ్కుసీద-న్తస్మిన్థ్సీదతు యో-ఽస్మా-న్ద్వేష్టి ॥ యజ్ఞ యజ్ఞస్య య-త్తేజస్తేన సఙ్క్రామ మామభి । బ్రాహ్మణా-నృత్విజో దేవాన్ యజ్ఞస్య తపసా తే సవాహమా హువే ॥ ఇష్టేన పక్వముప [పక్వముప, తే హువే సవా-ఽహమ్ ।] 30
తే హువే సవా-ఽహమ్ । స-న్తే వృఞ్జే సుకృతగ్ం స-మ్ప్రజా-మ్పశూన్ ॥ ప్రైషాన్-థ్సామిధేనీ-రాఘారా-వాజ్యభాగావా-శ్రుత-మ్ప్రత్యాశ్రుతమా శృణామి తే । ప్రయాజానూయాజాన్-థ్స్విష్టకృత-మిడా-మాశిష ఆ వృఞ్జే సువః ॥ అగ్నినేన్ద్రేణ సోమేన సరస్వత్యా విష్ణునా దేవతాభిః । యాజ్యానువాక్యాభ్యా-ముప తే హువే సవాహం-యఁజ్ఞమా దదే తే వషట్కృతమ్ ॥ స్తుతగ్ం శస్త్ర-మ్ప్రతిగర-ఙ్గ్రహ-మిడా-మాశిష [మాశిషః, ఆ వృఞ్జే సువః ।] 31
ఆ వృఞ్జే సువః । పత్నీసంయాఁజా-నుప తే హువే సవాహగ్ం సమిష్టయజు-రా దదే తవ ॥ పశూన్-థ్సుత-మ్పురోడాశాన్-థ్సవనాన్యోత యజ్ఞమ్ । దేవాన్-థ్సేన్ద్రానుప తే హువే సవాహ-మగ్నిముఖాన్-థ్సోమవతో యే చ విశ్వే ॥ 32 ॥
(ఉప - గ్రహమిడామాశిషో - ద్వాత్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 11)
భూత-మ్భవ్య-మ్భవిష్యద్వషట్-థ్స్వాహా నమ ఋ-ఖ్సామ యజుర్వషట్-థ్స్వాహా నమో గాయత్రీ త్రిష్టు-బ్జగతీ వషట్-థ్స్వాహా నమః పృథివ్యన్తరిక్ష-న్ద్యౌ ర్వషట్-థ్స్వాహా నమో ఽగ్నిర్వాయు-స్సూర్యో వషట్-థ్స్వాహా నమః ప్రాణో-వ్యానో-ఽపానో వషట్-థ్స్వాహా నమో ఽన్న-ఙ్కృషి-ర్వృష్టి-ర్వషట్-థ్స్వాహా నమః పితాపుత్రః పౌత్రో వషట్-థ్స్వాహా నమో భూర్భువ-స్సువ ర్వషట్-థ్స్వాహా నమః ॥ 33 ॥
(భువ - శ్చత్వారి చ) (అ. 12)
ఆ మే గృహా భవన్త్వా ప్రజా మ ఆ మా యజ్ఞో విశతు వీర్యావాన్ । ఆపో దేవీర్యజ్ఞియా మా-ఽఽవిశన్తు సహస్రస్య మా భూమా మా ప్ర హాసీత్ ॥ ఆ మే గ్రహో భవత్వా పురోరు-ఖ్స్తుతశస్త్రే మా ఽఽ విశతాగ్ం సమీచీ । ఆదిత్యా రుద్రా వసవో మే సదస్యా-స్సహస్రస్య మా భూమా మా ప్ర హాసీత్ ॥ ఆ మా-ఽగ్నిష్టోమో విశతూ క్థ్యశ్చాతిరాత్రో మా-ఽఽ విశత్వాపిశర్వరః । తిరోఅహ్నియా మా సుహుతా ఆ విశన్తు సహస్రస్య మా భూమా మా ప్ర హాసీత్ ॥ 34 ॥
(అగ్నిష్టోమో విశత్వ - ష్టాదశ చ) (అ. 13)
అగ్నినా తపో-ఽన్వభవ-ద్వాచా బ్రహ్మ మణినా రూపాణీన్ద్రేణ దేవాన్ వాతేన ప్రాణాన్-థ్సూర్యేణ ద్యా-ఞ్చన్ద్రమసా నక్షత్రాణి యమేన పితౄ-న్రాజ్ఞా మనుష్యా-న్ఫలేన నాదేయానజగరేణ సర్పాన్ వ్యాఘ్రేణా-ఽఽరణ్యా-న్పశూఞ్ఛ్యేనేన పతత్రిణో వృష్ణా-ఽశ్వానృషభేణ గా బస్తేనాజా వృష్ణినా-ఽవీర్వ్రీహిణా-ఽన్నాని యవేనౌషధీర్న్యగ్రోధేన వనస్పతీనుదుబంరేణోర్జ-ఙ్గాయత్రియా ఛన్దాగ్ంసి త్రివృతా స్తోమా-న్బ్రాహ్మణేన వాచమ్ ॥ 35 ॥
(బ్రాహ్మణేనై - క-ఞ్చ) (అ. 14)
స్వాహా-ఽఽధిమాధీతాయ స్వాహా స్వాహా-ఽఽధీత-మ్మనసే స్వాహా స్వాహా మనః ప్రజాపతయే స్వాహా కాయ స్వాహా కస్మై స్వాహా కతమస్మై స్వాహా ఽదిత్యై స్వాహా ఽదిత్యై మహ్యై స్వాహా-ఽదిత్యై సుమృడీకాయై స్వాహా సరస్వత్యై స్వాహా సరస్వత్యై బృహత్యై స్వాహా సరస్వత్యై పావకాయై స్వాహా పూష్ణే స్వాహా పూష్ణే ప్రపథ్యాయ స్వాహా పూష్ణే నరన్ధిషాయ స్వాహా త్వష్ట్రే స్వాహా త్వష్ట్రే తురీపాయ స్వాహా త్వష్ట్రే పురురూపాయ స్వాహా విష్ణవే స్వాహా విష్ణవే నిఖుర్యపాయ స్వాహా విష్ణవే నిభూయపాయ స్వాహా సర్వస్మై స్వాహా ॥ 36 ॥
(పురురూపాయ స్వాహా - దశ చ) (అ. 15)
దద్భ్య-స్స్వాహా హనూభ్యాగ్ స్వాహోష్ఠాభ్యాగ్ స్వాహా ముఖాయ స్వాహా నాసికాభ్యాగ్ స్వాహా ఽక్షీభ్యాగ్ స్వాహా కర్ణాభ్యాగ్ స్వాహా పార ఇక్షవో-ఽవార్యేభ్యః పక్ష్మభ్య-స్స్వాహా ఽవార ఇక్షవః పార్యేభ్యః పక్ష్మభ్య-స్స్వాహా శీర్ష్ణే స్వాహా భ్రూభ్యాగ్ స్వాహా లలాటాయ స్వాహా మూర్ధ్నే స్వాహా మస్తిష్కాయ స్వాహా కేశేభ్య-స్స్వాహా వహాయ స్వాహా గ్రీవాభ్య-స్స్వాహా స్కన్ధేభ్య-స్స్వాహా కీకసాభ్య-స్స్వాహా పృష్టీభ్య-స్స్వాహా పాజస్యాయ స్వాహా పార్శ్వాభ్యాగ్ స్వాహా- [ ] 37
-ఽగ్ంసాభ్యాగ్ స్వాహా దోషభ్యాగ్ స్వాహా బాహుభ్యాగ్ స్వాహా జఙ్ఘాభ్యాగ్ స్వాహా శ్రోణీభ్యాగ్ స్వాహోరుభ్యాగ్ స్వాహా ఽష్ఠీవద్భ్యాగ్ స్వాహా జఙ్ఘాభ్యాగ్ స్వాహా భసదే స్వాహా శిఖణ్డేభ్య-స్స్వాహా వాలధానాయ స్వాహా ఽఽణ్డాభ్యాగ్ స్వాహా శేపాయ స్వాహా రేతసే స్వాహా ప్రజాభ్య-స్స్వాహా ప్రజననాయ స్వాహా పద్భ్య-స్స్వాహా శఫేభ్య-స్స్వాహా లోమభ్య-స్స్వాహా త్వచే స్వాహా లోహితాయ స్వాహా మాగ్ంసాయ స్వాహా స్నావభ్య-స్స్వాహా ఽస్థభ్య-స్స్వాహా మజ్జభ్య-స్స్వాహా ఽఙ్గేభ్య-స్స్వాహా ఽఽత్మనే స్వాహా సర్వస్మై స్వాహా ॥ 38 ॥
(పార్శ్వాభ్యాగ్ స్వాహా - మజ్జభ్య-స్స్వాహా - షట్ చ) (అ. 16)
అఞ్జ్యేతాయ స్వాహా ఽఞ్జిసక్థాయ స్వాహా శితిపదే స్వాహా శితికకుదే స్వాహా శితిరన్ధ్రాయ స్వాహా శితిపృష్ఠాయ స్వాహా శిత్యగ్ంసాయ స్వాహా పుష్పకర్ణాయ స్వాహా శిత్యోష్ఠాయ స్వాహా శితిభ్రవే స్వాహా శితిభసదే స్వాహా శ్వేతానూకాశాయ స్వాహా ఽఞ్జయే స్వాహా లలామాయ స్వాహా ఽసితజ్ఞవే స్వాహా కృష్ణైతాయ స్వాహా రోహితైతాయ స్వాహా ఽరుణైతాయ స్వాహేదృశాయ స్వాహా కీదృశాయ స్వాహా తాదృశాయ స్వాహా సదృశాయ స్వాహా విసదృశాయ స్వాహా సుసదృశాయ స్వాహా రూపాయ స్వాహా సర్వస్మై స్వాహా ॥ 39 ॥
(రూపాయ స్వాహా - ద్వే చ ) (అ. 17)
కృష్ణాయ స్వాహా శ్వేతాయ స్వాహా పిశఙ్గాయ స్వాహా సారఙ్గాయ స్వాహా ఽరుణాయ స్వాహా గౌరాయ స్వాహా బభ్రవే స్వాహా నకులాయ స్వాహా రోహితాయ స్వాహా శోణాయ స్వాహా శ్యావాయ స్వాహా శ్యామాయ స్వాహా పాకలాయ స్వాహా సురూపాయ స్వాహా ఽనురూపాయ స్వాహా విరూపాయ స్వాహా సరూపాయ స్వాహా ప్రతిరూపాయ స్వాహా శబలాయ స్వాహా కమలాయ స్వాహా పృశ్ఞయే స్వాహా పృశ్ఞిసక్థాయ స్వాహా సర్వస్మై స్వాహా ॥ 40 ॥
(కృష్ణాయ - షట్చత్వారిగ్ంశత్) (అ. 18)
ఓషధీభ్య-స్స్వాహా మూలేభ్య-స్స్వాహా తూలేభ్య-స్స్వాహా కాణ్డేభ్య-స్స్వాహా వల్శేభ్య-స్స్వాహా పుష్పేభ్య-స్స్వాహా ఫలేభ్య-స్స్వాహా గృహీతేభ్య-స్స్వాహా ఽగృహీతేభ్య-స్స్వాహా ఽవపన్నేభ్య-స్స్వాహా శయానేభ్య-స్స్వాహా సర్వస్మై స్వాహా ॥ 41 ॥
(ఓషధీభ్య - శ్చతుర్విగ్ంశతిః) (అ. 19)
వనస్పతిభ్య-స్స్వాహా మూలేభ్య-స్స్వాహా తూలేభ్య-స్స్వాహా స్కన్ధోభ్య-స్స్వాహా శాఖాభ్య-స్స్వాహా పర్ణేభ్య-స్స్వాహా పుష్పేభ్య-స్స్వాహా ఫలేభ్య-స్స్వాహా గృహీతేభ్య-స్స్వాహా ఽగృహీతేభ్య-స్స్వాహా ఽవపన్నేభ్య-స్స్వాహా శయానేభ్య-స్స్వాహా శిష్టాయ స్వాహా ఽతిశిష్టాయ స్వాహా పరిశిష్టాయ స్వాహా సగ్ంశిష్టాయ స్వాహో-చ్ఛిష్టాయ స్వాహా రిక్తాయ స్వాహా ఽరిక్తాయ స్వాహా ప్రరిక్తాయ స్వాహా సగ్ంరిక్తాయ స్వాహో -ద్రిక్తాయ స్వాహా సర్వస్మై స్వాహా ॥ 42 ॥
(వనస్పతిభ్యః - షట్ చత్వారిగ్ంశత్) (అ. 20)
(ప్రజవం - బ్రహ్మవాదినః కి - మేష వా ఆప్త - ఆదిత్యా ఉభయోః - ప్రజాపతిరన్వాయ -న్నిన్ద్రో వై సదృం - మిన్ద్రో వై శిథిలః - ప్రజాపతిరకామయతా ఽన్నాదః - సా విరాడ - సావాదిత్యో - ఽర్వాం - భూత - మా మే - ఽగ్నినా -స్వాహా-ఽఽధిన్ - దద్భ్యో-ఽ - ఞ్జ్యేతాయ - కృష్ణా - యౌషధీభ్యో - వనస్పతిభ్యో - విగ్ంశతిః)
(ప్రజవం - ప్రజాపతి - ర్యదఛన్దోమం - తే హువే సవా-ఽహ - మోషధీభ్యో - ద్విచత్వారిగ్ంశత్)
(ప్రజవగ్ం, సర్వస్మై స్వాహా)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయాం సప్తమకాణ్డే తృతీయః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥