కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయాం సప్తమకాణ్డే పఞ్చమః ప్రశ్నః - సత్రవిశేషాభిధానం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
గావో వా ఏత-థ్సత్ర-మాసతాశృఙ్గా-స్సతీ-శ్శృఙ్గాణి నో జాయన్తా ఇతి కామేన తాసా-న్దశమాసా నిషణ్ణా ఆసన్నథ శృఙ్గాణ్యజాయన్త తా ఉదతిష్ఠన్నరాథ్స్మేత్యథ యాసా-న్నాజాయన్త తా-స్సంవఁథ్సర-మాప్త్వోదతిష్ఠ -న్నరాథ్స్మేతి యాసా-ఞ్చాజాయన్త యాసా-ఞ్చ న తా ఉభయీరు-దతిష్ఠ-న్నరాథ్స్మేతి గోసత్రం-వైఁ [గోసత్రం-వైఁ, సంవఁథ్సరో య] 1
సంవఁథ్సరో య ఏవం-విఁద్వాగ్ంసః సంవఁథ్సర-ముపయన్త్యృద్ధ్నువన్త్యేవ తస్మా-త్తూపరా వార్షికౌ మాసౌ పర్త్వా చరతి సత్రాభిజితగ్గ్హ్యస్యై తస్మా-థ్సంవఁథ్సరసదో య-త్కి-ఞ్చ గృహే క్రియతే తదాప్త-మవరుద్ధ-మభిజిత-ఙ్క్రియతే సముద్రం-వాఁ ఏతే ప్ర ప్లవన్తే యే సంవఁథ్సరముపయన్తి యో వై సముద్రస్య పార-న్న పశ్యతి న వై స తత ఉదేతి సంవఁథ్సరో [ఉదేతి సంవఁథ్సరః, వై సముద్ర-] 2
వై సముద్ర-స్తస్యైత-త్పారం-యఁదతిరాత్రౌ య ఏవం-విఁద్వాగ్ంసః సంవఁథ్సర-ముపయన్త్యనార్తా ఏవోదృచ-ఙ్గచ్ఛన్తీయం-వైఁ పూర్వో-ఽతిరాత్రో ఽసావుత్తరో మనః పూర్వో వాగుత్తరః ప్రాణః పూర్వో-ఽపాన ఉత్తరః ప్రరోధన-మ్పూర్వ ఉదయనముత్తరో జ్యోతిష్టోమో వైశ్వానరో ఽతిరాత్రో భవతి జ్యోతిరేవ పురస్తాద్దధతే సువర్గస్య లోకస్యా-నుఖ్యాత్యై చతుర్విగ్ంశః ప్రాయణీయో భవతి చతుర్విగ్ంశతి-రర్ధమాసా- [చతుర్విగ్ంశతి-రర్ధమాసాః, సంవఁథ్సరః] 3
-స్సంవఁథ్సరః ప్రయన్త ఏవ సంవఁథ్సరే ప్రతి తిష్ఠన్తి తస్య త్రీణి చ శతాని షష్టిశ్చ స్తోత్రీయాస్తావతీ-స్సంవఁథ్సరస్య రాత్రయ ఉభే ఏవ సంవఁథ్సరస్య రూపే ఆప్నువన్తి తే సగ్గ్స్థిత్యా అరిష్ట్యా ఉత్తరైరహోభిశ్చరన్తి షడహా భవన్తి ష-డ్వా ఋతవః సంవఁథ్సర ఋతుష్వేవ సంవఁథ్సరే ప్రతి తిష్ఠన్తి గౌశ్చా-ఽఽయుశ్చ మద్ధ్యత-స్స్తోమౌ భవత-స్సంవఁథ్సరస్యైవ తన్మిథున-మ్మద్ధ్యతో [తన్మిథున-మ్మద్ధ్యతః, దధతి ప్రజననాయ] 4
దధతి ప్రజననాయ జ్యోతిరభితో భవతి విమోచనమేవ తచ్ఛన్దాగ్స్యేవ త-ద్విమోకం-యఁన్త్యథో ఉభయతోజ్యోతిషైవ షడహేన సువర్గం-లోఁకం-యఁన్తి బ్రహ్మవాదినో వదన్త్యాసతే కేన యన్తీతి దేవయానేన పథేతి బ్రూయాచ్ఛన్దాగ్ంసి వై దేవయానః పన్థా గాయత్రీ త్రిష్టుబ్-జగతీజ్యోతిర్వై గాయత్రీ గౌస్త్రిష్టుగాయుర్జగతీ యదేతే స్తోమా భవన్తి దేవయానేనైవ [ ] 5
త-త్పథా యన్తి సమానగ్ం సామ భవతి దేవలోకో వై సామ దేవలోకాదేవ నయన్త్యన్యాఅన్యా ఋచో భవన్తి మనుష్యలోకో వా ఋచో మనుష్యలోకాదేవాన్యమన్య-న్దేవలోకమభ్యారోహన్తో యన్త్యభివర్తో బ్రహ్మసామ-మ్భవతి సువర్గస్య లోకస్యాభివృత్యా అభిజి-ద్భవతి సువర్గస్య లోకస్యాభిజిత్యై విశ్వజి-ద్భవతి విశ్వస్య జిత్యై మాసిమాసి పృష్ఠాన్యుప యన్తి మాసిమాస్యతిగ్రాహ్యా గృహ్యన్తే మాసిమాస్యేవ వీర్య-న్దధతి మాసా-మ్ప్రతిష్ఠిత్యా ఉపరిష్టాన్మాసా-మ్పృష్ఠాన్యుప యన్తి తస్మాదుపరిష్టాదోషధయః ఫల-ఙ్గృహ్ణన్తి ॥ 6 ॥
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
గావో వా ఏత-థ్సత్ర-మాసతాశృఙ్గా-స్సతీ-శ్శృఙ్గాణి నో జాయన్తా ఇతి కామేన తాసా-న్దశమాసా నిషణ్ణా ఆసన్నథ శృఙ్గాణ్యజాయన్త తా ఉదతిష్ఠన్నరాథ్స్మేత్యథ యాసా-న్నాజాయన్త తా-స్సంవఁథ్సర-మాప్త్వోదతిష్ఠ -న్నరాథ్స్మేతి యాసా-ఞ్చాజాయన్త యాసా-ఞ్చ న తా ఉభయీరు-దతిష్ఠ-న్నరాథ్స్మేతి గోసత్రం-వైఁ [గోసత్రం-వైఁ, సంవఁథ్సరో య] 1
సంవఁథ్సరో య ఏవం-విఁద్వాగ్ంసః సంవఁథ్సర-ముపయన్త్యృద్ధ్నువన్త్యేవ తస్మా-త్తూపరా వార్షికౌ మాసౌ పర్త్వా చరతి సత్రాభిజితగ్గ్హ్యస్యై తస్మా-థ్సంవఁథ్సరసదో య-త్కి-ఞ్చ గృహే క్రియతే తదాప్త-మవరుద్ధ-మభిజిత-ఙ్క్రియతే సముద్రం-వాఁ ఏతే ప్ర ప్లవన్తే యే సంవఁథ్సరముపయన్తి యో వై సముద్రస్య పార-న్న పశ్యతి న వై స తత ఉదేతి సంవఁథ్సరో [ఉదేతి సంవఁథ్సరః, వై సముద్ర-] 2
వై సముద్ర-స్తస్యైత-త్పారం-యఁదతిరాత్రౌ య ఏవం-విఁద్వాగ్ంసః సంవఁథ్సర-ముపయన్త్యనార్తా ఏవోదృచ-ఙ్గచ్ఛన్తీయం-వైఁ పూర్వో-ఽతిరాత్రో ఽసావుత్తరో మనః పూర్వో వాగుత్తరః ప్రాణః పూర్వో-ఽపాన ఉత్తరః ప్రరోధన-మ్పూర్వ ఉదయనముత్తరో జ్యోతిష్టోమో వైశ్వానరో ఽతిరాత్రో భవతి జ్యోతిరేవ పురస్తాద్దధతే సువర్గస్య లోకస్యా-నుఖ్యాత్యై చతుర్విగ్ంశః ప్రాయణీయో భవతి చతుర్విగ్ంశతి-రర్ధమాసా- [చతుర్విగ్ంశతి-రర్ధమాసాః, సంవఁథ్సరః] 3
-స్సంవఁథ్సరః ప్రయన్త ఏవ సంవఁథ్సరే ప్రతి తిష్ఠన్తి తస్య త్రీణి చ శతాని షష్టిశ్చ స్తోత్రీయాస్తావతీ-స్సంవఁథ్సరస్య రాత్రయ ఉభే ఏవ సంవఁథ్సరస్య రూపే ఆప్నువన్తి తే సగ్గ్స్థిత్యా అరిష్ట్యా ఉత్తరైరహోభిశ్చరన్తి షడహా భవన్తి ష-డ్వా ఋతవః సంవఁథ్సర ఋతుష్వేవ సంవఁథ్సరే ప్రతి తిష్ఠన్తి గౌశ్చా-ఽఽయుశ్చ మద్ధ్యత-స్స్తోమౌ భవత-స్సంవఁథ్సరస్యైవ తన్మిథున-మ్మద్ధ్యతో [తన్మిథున-మ్మద్ధ్యతః, దధతి ప్రజననాయ] 4
దధతి ప్రజననాయ జ్యోతిరభితో భవతి విమోచనమేవ తచ్ఛన్దాగ్స్యేవ త-ద్విమోకం-యఁన్త్యథో ఉభయతోజ్యోతిషైవ షడహేన సువర్గం-లోఁకం-యఁన్తి బ్రహ్మవాదినో వదన్త్యాసతే కేన యన్తీతి దేవయానేన పథేతి బ్రూయాచ్ఛన్దాగ్ంసి వై దేవయానః పన్థా గాయత్రీ త్రిష్టుబ్-జగతీజ్యోతిర్వై గాయత్రీ గౌస్త్రిష్టుగాయుర్జగతీ యదేతే స్తోమా భవన్తి దేవయానేనైవ [ ] 5
త-త్పథా యన్తి సమానగ్ం సామ భవతి దేవలోకో వై సామ దేవలోకాదేవ నయన్త్యన్యాఅన్యా ఋచో భవన్తి మనుష్యలోకో వా ఋచో మనుష్యలోకాదేవాన్యమన్య-న్దేవలోకమభ్యారోహన్తో యన్త్యభివర్తో బ్రహ్మసామ-మ్భవతి సువర్గస్య లోకస్యాభివృత్యా అభిజి-ద్భవతి సువర్గస్య లోకస్యాభిజిత్యై విశ్వజి-ద్భవతి విశ్వస్య జిత్యై మాసిమాసి పృష్ఠాన్యుప యన్తి మాసిమాస్యతిగ్రాహ్యా గృహ్యన్తే మాసిమాస్యేవ వీర్య-న్దధతి మాసా-మ్ప్రతిష్ఠిత్యా ఉపరిష్టాన్మాసా-మ్పృష్ఠాన్యుప యన్తి తస్మాదుపరిష్టాదోషధయః ఫల-ఙ్గృహ్ణన్తి ॥ 6 ॥
(గోసత్రం-వాఁ - ఏతి సంవఁథ్సరో - ఽర్ధమాసా - మిథున-మ్మద్ధ్యతో - దేవయానేనైవ - వీర్యం - త్రయోదశ చ) (అ. 1)
గావో వా ఏత-థ్సత్రమాసతాశృఙ్గా-స్సతీ-శ్శృఙ్గాణి సిషాసన్తీస్తాసా-న్దశ మాసా నిషణ్ణా ఆసన్నథ శృఙ్గాణ్యజాయన్త తా అబ్రువన్నరాథ్స్మో-త్తిష్ఠామావ త-ఙ్కామమరుథ్స్మహి యేన కామేన న్యషదామేతి తాసాము త్వా అబ్రువన్నర్ధావా యావతీర్వా-ఽఽసామహా ఏవేమౌద్వాదశౌ మాసౌ సంవఁథ్సరగ్ం సమ్పాద్యో-త్తిష్ఠామేతి తాసా- [తాసామ్, ద్వాదశే మాసి] 7
-న్ద్వాదశే మాసి శృఙ్గాణి ప్రావర్తన్త శ్రద్ధయా వా-ఽశ్రద్ధయా వా తా ఇమా యాస్తూపరా ఉభయ్యో వావ తా ఆర్ధ్నువన్. యాశ్చ శృఙ్గాణ్యసన్వన్. యాశ్చోర్జమవారున్ధతర్ధ్నోతి దశసు మాసూత్తిష్ఠన్నృద్ధ్నోతి ద్వాదశసు య ఏవం-వేఁద పదేన ఖలు వా ఏతే యన్తి విన్దతి ఖలు వై పదేన య-న్తద్వా ఏతదృద్ధమయన-న్తస్మా దేత-ద్గోసని ॥ 8 ॥
గావో వా ఏత-థ్సత్రమాసతాశృఙ్గా-స్సతీ-శ్శృఙ్గాణి సిషాసన్తీస్తాసా-న్దశ మాసా నిషణ్ణా ఆసన్నథ శృఙ్గాణ్యజాయన్త తా అబ్రువన్నరాథ్స్మో-త్తిష్ఠామావ త-ఙ్కామమరుథ్స్మహి యేన కామేన న్యషదామేతి తాసాము త్వా అబ్రువన్నర్ధావా యావతీర్వా-ఽఽసామహా ఏవేమౌద్వాదశౌ మాసౌ సంవఁథ్సరగ్ం సమ్పాద్యో-త్తిష్ఠామేతి తాసా- [తాసామ్, ద్వాదశే మాసి] 7
-న్ద్వాదశే మాసి శృఙ్గాణి ప్రావర్తన్త శ్రద్ధయా వా-ఽశ్రద్ధయా వా తా ఇమా యాస్తూపరా ఉభయ్యో వావ తా ఆర్ధ్నువన్. యాశ్చ శృఙ్గాణ్యసన్వన్. యాశ్చోర్జమవారున్ధతర్ధ్నోతి దశసు మాసూత్తిష్ఠన్నృద్ధ్నోతి ద్వాదశసు య ఏవం-వేఁద పదేన ఖలు వా ఏతే యన్తి విన్దతి ఖలు వై పదేన య-న్తద్వా ఏతదృద్ధమయన-న్తస్మా దేత-ద్గోసని ॥ 8 ॥
(తిష్ఠామేతి తాసాం - తస్మా-ద్- ద్వే చ) (అ. 2)
ప్రథమే మాసి పృష్ఠాన్యుప యన్తి మద్ధ్యమ ఉప యన్త్యుత్తమ ఉప యన్తి తదాహుర్యాం-వైఁ త్రిరేకస్యాహ్న ఉపసీదన్తి దహ్రం-వైఁ సా-ఽపరాభ్యా-న్దోహాభ్యా-న్దుహే-ఽథ కుత-స్సా ధోక్ష్యతే యా-న్ద్వాదశ కృత్వ ఉపసీదన్తీతి సంవఁథ్సరగ్ం సమ్పాద్యోత్తమే మాసి సకృ-త్పృష్ఠాన్యుపేయుస్త-ద్యజమానా యజ్ఞ-మ్పశూనవ రున్ధతే సముద్రం-వాఁ [సముద్రం-వైఁ, ఏతే-ఽనవారమపార-మ్ప్ర] 9
ఏతే-ఽనవారమపార-మ్ప్ర ప్లవన్తే యే సంవఁథ్సరముపయన్తి య-ద్బృహ-ద్రథన్తరే అన్వర్జేయుర్యథా మద్ధ్యే సముద్రస్య ప్లవమన్వర్జేయుస్తాదృ-క్తదనుథ్సర్గ-మ్బృహ-ద్రథన్తరాభ్యామిత్వా ప్రతిష్ఠా-ఙ్గచ్ఛన్తి సర్వేభ్యో వై కామేభ్య-స్సన్ధిర్దుహే త-ద్యజమానా-స్సర్వాన్ కామానవ రున్ధతే ॥ 10 ॥
ప్రథమే మాసి పృష్ఠాన్యుప యన్తి మద్ధ్యమ ఉప యన్త్యుత్తమ ఉప యన్తి తదాహుర్యాం-వైఁ త్రిరేకస్యాహ్న ఉపసీదన్తి దహ్రం-వైఁ సా-ఽపరాభ్యా-న్దోహాభ్యా-న్దుహే-ఽథ కుత-స్సా ధోక్ష్యతే యా-న్ద్వాదశ కృత్వ ఉపసీదన్తీతి సంవఁథ్సరగ్ం సమ్పాద్యోత్తమే మాసి సకృ-త్పృష్ఠాన్యుపేయుస్త-ద్యజమానా యజ్ఞ-మ్పశూనవ రున్ధతే సముద్రం-వాఁ [సముద్రం-వైఁ, ఏతే-ఽనవారమపార-మ్ప్ర] 9
ఏతే-ఽనవారమపార-మ్ప్ర ప్లవన్తే యే సంవఁథ్సరముపయన్తి య-ద్బృహ-ద్రథన్తరే అన్వర్జేయుర్యథా మద్ధ్యే సముద్రస్య ప్లవమన్వర్జేయుస్తాదృ-క్తదనుథ్సర్గ-మ్బృహ-ద్రథన్తరాభ్యామిత్వా ప్రతిష్ఠా-ఙ్గచ్ఛన్తి సర్వేభ్యో వై కామేభ్య-స్సన్ధిర్దుహే త-ద్యజమానా-స్సర్వాన్ కామానవ రున్ధతే ॥ 10 ॥
(సముద్రం-వైఁ - చతుస్త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 3)
సమాన్య ఋచో భవన్తి మనుష్యలోకో వా ఋచో మనుష్యలోకాదేవ న యన్త్యన్యదన్య-థ్సామ భవతి దేవలోకో వై సామ దేవలోకాదేవాన్యమన్య-మ్మనుష్యలోక-మ్ప్రత్యవరోహన్తో యన్తి జగతీమగ్ర ఉప యన్తి జగతీం-వైఁ ఛన్దాగ్ంసి ప్రత్యవరోహన్త్యా-గ్రయణ-ఙ్గ్రహా బృహ-త్పృష్ఠాని త్రయస్త్రిగ్ంశగ్గ్స్తోమా-స్తస్మా-జ్జ్యాయాగ్ంస-ఙ్కనీయా-న్ప్రత్యవరోహతి వైశ్వకర్మణో గృహ్యతేవిశ్వాన్యేవ తేన కర్మాణి యజమానా అవ రున్ధత ఆదిత్యో [ఆదిత్యః, గృహ్యత ఇయం-వాఁ] 11
గృహ్యత ఇయం-వాఁ అదితిరస్యామేవ ప్రతి తిష్ఠన్త్యన్యో-ఽన్యో గృహ్యేతే మిథునత్వాయ ప్రజాత్యా అవాన్తరం-వైఁ దశరాత్రేణ ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత య-ద్దశరాత్రో భవతి ప్రజా ఏవ త-ద్యజమానా-స్సృజన్త ఏతాగ్ం హ వా ఉదఙ్క-శ్శౌల్బాయన-స్సత్రస్యర్ధిమువాచ య-ద్దశరాత్రోయ-ద్దశరాత్రో భవతి సత్రస్యర్ధ్యా అథో యదేవ పూర్వేష్వహస్సు విలోమ క్రియతే తస్యైవై ( )-షా శాన్తిః ॥ 12 ॥
సమాన్య ఋచో భవన్తి మనుష్యలోకో వా ఋచో మనుష్యలోకాదేవ న యన్త్యన్యదన్య-థ్సామ భవతి దేవలోకో వై సామ దేవలోకాదేవాన్యమన్య-మ్మనుష్యలోక-మ్ప్రత్యవరోహన్తో యన్తి జగతీమగ్ర ఉప యన్తి జగతీం-వైఁ ఛన్దాగ్ంసి ప్రత్యవరోహన్త్యా-గ్రయణ-ఙ్గ్రహా బృహ-త్పృష్ఠాని త్రయస్త్రిగ్ంశగ్గ్స్తోమా-స్తస్మా-జ్జ్యాయాగ్ంస-ఙ్కనీయా-న్ప్రత్యవరోహతి వైశ్వకర్మణో గృహ్యతేవిశ్వాన్యేవ తేన కర్మాణి యజమానా అవ రున్ధత ఆదిత్యో [ఆదిత్యః, గృహ్యత ఇయం-వాఁ] 11
గృహ్యత ఇయం-వాఁ అదితిరస్యామేవ ప్రతి తిష్ఠన్త్యన్యో-ఽన్యో గృహ్యేతే మిథునత్వాయ ప్రజాత్యా అవాన్తరం-వైఁ దశరాత్రేణ ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత య-ద్దశరాత్రో భవతి ప్రజా ఏవ త-ద్యజమానా-స్సృజన్త ఏతాగ్ం హ వా ఉదఙ్క-శ్శౌల్బాయన-స్సత్రస్యర్ధిమువాచ య-ద్దశరాత్రోయ-ద్దశరాత్రో భవతి సత్రస్యర్ధ్యా అథో యదేవ పూర్వేష్వహస్సు విలోమ క్రియతే తస్యైవై ( )-షా శాన్తిః ॥ 12 ॥
(ఆదిత్య - స్తస్యైవ - ద్వే చ) (అ. 4)
యది సోమౌ సగ్ంసుతౌ స్యాతా-మ్మహతి రాత్రియై ప్రాతరనువాక-ముపాకుర్యా-త్పూర్వో వాచ-మ్పూర్వో దేవతాః పూర్వ-శ్ఛన్దాగ్ంసి వృఙ్క్తే వృషణ్వతీ-మ్ప్రతిపద-ఙ్కుర్యా-త్ప్రాతస్సవనాదేవైషామిన్ద్రం-వృఁఙ్క్తే ఽథో ఖల్వాహుస్సవనముఖే-సవనముఖే కార్యేతి సవనముఖా-థ్సవనముఖా-దేవైషామిన్ద్రం-వృఁఙ్క్తే సంవేఁశాయోపవేశాయ గాయత్రియాస్త్రిష్టుభో జగత్యా అనుష్టుభః పఙ్క్త్యా అభిభూత్యై స్వాహా ఛన్దాగ్ంసి వై సంవేఁశ ఉపవేశ-శ్ఛన్దోభి-రేవైషా- [ఉపవేశ-శ్ఛన్దోభి-రేవైషామ్, ఛన్దాగ్ంసి] 13
-ఞ్ఛన్దాగ్ంసి వృఙ్క్తే సజనీయగ్ం శస్యం-విఁహవ్యగ్ం శస్యమగస్త్యస్య కయాశుభీయగ్ం శస్యమేతావద్వా అస్తి యావదేత-ద్యావదేవాస్తి తదేషాం-వృఁఙ్క్తే యది ప్రాతస్సవనే కలశో దీర్యేత వైష్ణవీషు శిపివిష్టవతీషు స్తువీరన్.యద్వై యజ్ఞస్యా-తిరిచ్యతే విష్ణు-న్తచ్ఛిపివిష్టమభ్యతి రిచ్యతే తద్విష్ణుః శిపివిష్టో-ఽతిరిక్త ఏవాతిరిక్త-న్దధాత్యథో అతిరిక్తేనైవా-తిరిక్తమాప్త్వా-ఽవ రున్ధతే యది మద్ధ్యన్దినే దీర్యేత వషట్కారనిధనగ్ం సామ కుర్యుర్వషట్కారో వై యజ్ఞస్య ప్రతిష్ఠా ప్రతిష్ఠామేవైన-ద్గమయన్తి యది తృతీయసవన ఏతదేవ ॥ 14 ॥
యది సోమౌ సగ్ంసుతౌ స్యాతా-మ్మహతి రాత్రియై ప్రాతరనువాక-ముపాకుర్యా-త్పూర్వో వాచ-మ్పూర్వో దేవతాః పూర్వ-శ్ఛన్దాగ్ంసి వృఙ్క్తే వృషణ్వతీ-మ్ప్రతిపద-ఙ్కుర్యా-త్ప్రాతస్సవనాదేవైషామిన్ద్రం-వృఁఙ్క్తే ఽథో ఖల్వాహుస్సవనముఖే-సవనముఖే కార్యేతి సవనముఖా-థ్సవనముఖా-దేవైషామిన్ద్రం-వృఁఙ్క్తే సంవేఁశాయోపవేశాయ గాయత్రియాస్త్రిష్టుభో జగత్యా అనుష్టుభః పఙ్క్త్యా అభిభూత్యై స్వాహా ఛన్దాగ్ంసి వై సంవేఁశ ఉపవేశ-శ్ఛన్దోభి-రేవైషా- [ఉపవేశ-శ్ఛన్దోభి-రేవైషామ్, ఛన్దాగ్ంసి] 13
-ఞ్ఛన్దాగ్ంసి వృఙ్క్తే సజనీయగ్ం శస్యం-విఁహవ్యగ్ం శస్యమగస్త్యస్య కయాశుభీయగ్ం శస్యమేతావద్వా అస్తి యావదేత-ద్యావదేవాస్తి తదేషాం-వృఁఙ్క్తే యది ప్రాతస్సవనే కలశో దీర్యేత వైష్ణవీషు శిపివిష్టవతీషు స్తువీరన్.యద్వై యజ్ఞస్యా-తిరిచ్యతే విష్ణు-న్తచ్ఛిపివిష్టమభ్యతి రిచ్యతే తద్విష్ణుః శిపివిష్టో-ఽతిరిక్త ఏవాతిరిక్త-న్దధాత్యథో అతిరిక్తేనైవా-తిరిక్తమాప్త్వా-ఽవ రున్ధతే యది మద్ధ్యన్దినే దీర్యేత వషట్కారనిధనగ్ం సామ కుర్యుర్వషట్కారో వై యజ్ఞస్య ప్రతిష్ఠా ప్రతిష్ఠామేవైన-ద్గమయన్తి యది తృతీయసవన ఏతదేవ ॥ 14 ॥
(ఛన్దోభిరేవైషా - మవై - కాన్నవిగ్ంశతిశ్చ) (అ. 5)
షడహై-ర్మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్తి షడహైర్హి మాసాన్-థ్సమ్పశ్యన్త్య-ర్ధమాసైర్మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్త్య-ర్ధమాసైర్హి మాసాన్-థ్సమ్పశ్యన్త్యమావాస్యయా మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్త్యమావాస్యయా హి మాసాన్-థ్సమ్పశ్యన్తి పౌర్ణమాస్యా మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్తి పౌర్ణమాస్యా హి మాసాన్-థ్సమ్పశ్యన్తి యో వై పూర్ణ ఆసిఞ్చతి పరా స సిఞ్చతి యః పూర్ణాదుదచతి [ ] 15
ప్రాణమస్మిన్థ్స దధాతి య-త్పౌర్ణమాస్యా మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్తి సంవఁథ్సరాయైవ త-త్ప్రాణ-న్దధతి తదను సత్రిణః ప్రాణన్తి యదహర్నో-థ్సృజేయుర్యథా దృతిరుపనద్ధో విపతత్యేవగ్ం సంవఁథ్సరో వి పతేదార్తి-మార్చ్ఛేయుర్య-త్పౌర్ణమాస్యా మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్తి సంవఁథ్సరాయైవ తదుదాన-న్దధతి తదను సత్రిణ ఉ- [సత్రిణ ఉత్, అనన్తి నా-ఽఽర్తి-మార్చ్ఛన్తి] 16
-దనన్తి నా-ఽఽర్తి-మార్చ్ఛన్తి పూర్ణమాసే వై దేవానాగ్ం సుతో య-త్పౌర్ణమాస్యా మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్తి దేవానామేవ త-ద్యజ్ఞేన యజ్ఞ-మ్ప్రత్యవరోహన్తి వి వా ఏత-ద్యజ్ఞ-ఞ్ఛిన్దన్తి య-థ్షడహసతన్తగ్ం సన్తమథాహరు-థ్సృజన్తి ప్రాజాపత్య-మ్పశుమా లభన్తే ప్రజాపతి-స్సర్వా దేవతా దేవతాభిరేవ యజ్ఞగ్ం స-న్తన్వన్తి యన్తి వా ఏతే సవనాద్యే-ఽహ- [సవనాద్యే-ఽహః, ఉ-థ్సృజన్తి] 17
-రు-థ్సృజన్తి తురీయ-ఙ్ఖలు వా ఏత-థ్సవనం-యఁ-థ్సానాంయ్యం-యఁ-థ్సానాంయ్య-మ్భవతి తేనైవ సవనాన్న యన్తి సముపహూయ భక్షయన్త్యేతథ్- సోమపీథా హ్యేతర్హి యథాయతనం-వాఁ ఏతేషాగ్ం సవనభాజో దేవతా గచ్ఛన్తి యే-ఽహరు-థ్సృజన్త్యనుసవన-మ్పురోడాశా-న్నిర్వపన్తి యథాయతనాదేవ సవనభాజో దేవతా అవ రున్ధతే ఽష్టాకపాలా-న్ప్రాతస్సవన ఏకాదశకపాలా-న్మాద్ధ్యన్దినే సవనే ద్వాదశకపాలాగ్-స్తృతీయసవనే ఛన్దాగ్స్యేవా-ఽఽప్త్వా -ఽవ రున్ధతే వైశ్వదేవ-ఞ్చరు-న్తృతీయసవనే నిర్వపన్తి వైశ్వదేవం-వైఁ తృతీయసవన-న్తేనైవ తృతీయసవనాన్న యన్తి ॥ 18 ॥
షడహై-ర్మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్తి షడహైర్హి మాసాన్-థ్సమ్పశ్యన్త్య-ర్ధమాసైర్మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్త్య-ర్ధమాసైర్హి మాసాన్-థ్సమ్పశ్యన్త్యమావాస్యయా మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్త్యమావాస్యయా హి మాసాన్-థ్సమ్పశ్యన్తి పౌర్ణమాస్యా మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్తి పౌర్ణమాస్యా హి మాసాన్-థ్సమ్పశ్యన్తి యో వై పూర్ణ ఆసిఞ్చతి పరా స సిఞ్చతి యః పూర్ణాదుదచతి [ ] 15
ప్రాణమస్మిన్థ్స దధాతి య-త్పౌర్ణమాస్యా మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్తి సంవఁథ్సరాయైవ త-త్ప్రాణ-న్దధతి తదను సత్రిణః ప్రాణన్తి యదహర్నో-థ్సృజేయుర్యథా దృతిరుపనద్ధో విపతత్యేవగ్ం సంవఁథ్సరో వి పతేదార్తి-మార్చ్ఛేయుర్య-త్పౌర్ణమాస్యా మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్తి సంవఁథ్సరాయైవ తదుదాన-న్దధతి తదను సత్రిణ ఉ- [సత్రిణ ఉత్, అనన్తి నా-ఽఽర్తి-మార్చ్ఛన్తి] 16
-దనన్తి నా-ఽఽర్తి-మార్చ్ఛన్తి పూర్ణమాసే వై దేవానాగ్ం సుతో య-త్పౌర్ణమాస్యా మాసాన్-థ్సమ్పాద్యాహరు-థ్సృజన్తి దేవానామేవ త-ద్యజ్ఞేన యజ్ఞ-మ్ప్రత్యవరోహన్తి వి వా ఏత-ద్యజ్ఞ-ఞ్ఛిన్దన్తి య-థ్షడహసతన్తగ్ం సన్తమథాహరు-థ్సృజన్తి ప్రాజాపత్య-మ్పశుమా లభన్తే ప్రజాపతి-స్సర్వా దేవతా దేవతాభిరేవ యజ్ఞగ్ం స-న్తన్వన్తి యన్తి వా ఏతే సవనాద్యే-ఽహ- [సవనాద్యే-ఽహః, ఉ-థ్సృజన్తి] 17
-రు-థ్సృజన్తి తురీయ-ఙ్ఖలు వా ఏత-థ్సవనం-యఁ-థ్సానాంయ్యం-యఁ-థ్సానాంయ్య-మ్భవతి తేనైవ సవనాన్న యన్తి సముపహూయ భక్షయన్త్యేతథ్- సోమపీథా హ్యేతర్హి యథాయతనం-వాఁ ఏతేషాగ్ం సవనభాజో దేవతా గచ్ఛన్తి యే-ఽహరు-థ్సృజన్త్యనుసవన-మ్పురోడాశా-న్నిర్వపన్తి యథాయతనాదేవ సవనభాజో దేవతా అవ రున్ధతే ఽష్టాకపాలా-న్ప్రాతస్సవన ఏకాదశకపాలా-న్మాద్ధ్యన్దినే సవనే ద్వాదశకపాలాగ్-స్తృతీయసవనే ఛన్దాగ్స్యేవా-ఽఽప్త్వా -ఽవ రున్ధతే వైశ్వదేవ-ఞ్చరు-న్తృతీయసవనే నిర్వపన్తి వైశ్వదేవం-వైఁ తృతీయసవన-న్తేనైవ తృతీయసవనాన్న యన్తి ॥ 18 ॥
(ఉదచ - త్యు - ద్యే-ఽహ - రాప్త్వా - పఞ్చదశ చ) (అ. 6)
ఉథ్సృజ్యాం(3)నోథ్సృజ్యా(3)మితి మీమాగ్ంసన్తే బ్రహ్మవాదిన-స్తద్వాహురు-థ్సృజ్యమేవేత్య-మావాస్యాయా-ఞ్చ పౌర్ణమాస్యా-ఞ్చో-థ్సృజ్యమిత్యాహురేతే హి యజ్ఞం-వఁహత ఇతి తే త్వావ నోథ్సృజ్యే ఇత్యాహుర్యే అవాన్తరం-యఁజ్ఞ-మ్భేజాతే ఇతి యా ప్రథమా వ్యష్టకా తస్యాము-థ్సృజ్యమిత్యాహురేష వై మాసో విశర ఇతి నా-ఽఽదిష్ట- [నా-ఽఽదిష్టమ్, ఉథ్సృజేయు-] 19
-ముథ్సృజేయు-ర్యదాదిష్ట-ముథ్సృజేయుర్యాదృశే పునః పర్యాప్లావే మద్ధ్యే షడహస్య సమ్పద్యేత షడహైర్మాసాన్-థ్సమ్పాద్య య-థ్సప్తమ- మహస్తస్మిన్ను-థ్సృజేయు-స్తదగ్నయే వసుమతే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపేయురైన్ద్ర-న్దధీన్ద్రాయ మరుత్వతే పురోడాశమేకాదశకపాలం-వైఁశ్వదేవ-న్ద్వాదశకపాలమగ్నేర్వై వసుమతః ప్రాతస్సవనం-యఁదగ్నయే వసుమతే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపన్తి దేవతామేవ త-ద్భాగినీ-ఙ్కుర్వన్తి [-ఙ్కుర్వన్తి, సవన] 20
సవన-మష్టాభిరుప యన్తి యదైన్ద్ర-న్దధి భవతీన్ద్రమేవ త-ద్భాగధేయాన్న చ్యావయన్తీన్ద్రస్య వై మరుత్వతో మాద్ధ్యన్దినగ్ం సవనం-యఁదిన్ద్రాయ మరుత్వతే పురోడాశమేకాదశకపాల-న్నిర్వపన్తి దేవతామేవ త-ద్భాగినీ-ఙ్కుర్వన్తి సవనమేకాదశభిరుప యన్తి విశ్వేషాం-వైఁ దేవానామృభుమతా-న్తృతీయసవనంయఁ-ద్వైశ్వదేవ-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపన్తి దేవతా ఏవ త-ద్భాగినీః కుర్వన్తి సవన-న్ద్వాదశభి- [సవన-న్ద్వాదశభిః, ఉప యన్తి] 21
-రుప యన్తి ప్రాజాపత్య-మ్పశుమా లభన్తే యజ్ఞో వై ప్రజాపతి-ర్యజ్ఞస్యా-ననుసర్గాయాభివర్త ఇత-ష్షణ్మాసో బ్రహ్మసామ-మ్భవతి బ్రహ్మ వా అభివర్తో బ్రహ్మణైవ త-థ్సువర్గం-లోఁక-మభివర్తయన్తో యన్తి ప్రతికూలమివ హీత-స్సువర్గో లోక ఇన్ద్ర క్రతు-న్న ఆ భర పితా పుత్రేభ్యో యథా । శిక్షా నో అస్మి-న్పురుహూత యామని జీవా జ్యోతి-రశీమహీత్య-ముత ఆయతాగ్ం షణ్మాసో బ్రహ్మసామ-మ్భవత్యయం-వైఁ లోకో జ్యోతిః ప్రజా జ్యోతిరిమమేవ తల్లోక-మ్పశ్యన్తో-ఽభివదన్త ఆ యన్తి ॥ 22 ॥
(నా-ఽఽదిష్టం - కుర్వన్తి - ద్వాదశభి - రితి- విగ్ంశతిశ్చ) (అ. 7)
దేవానాం-వాఁ అన్త-ఞ్జగ్ముషామిన్ద్రియం-వీఁర్య-మపాక్రామ-త్త-త్క్రోశేనావారున్ధత త-త్క్రోశస్య క్రోశత్వం-యఁ-త్క్రోశేన చాత్వాలస్యాన్తే స్తువన్తి యజ్ఞస్యైవాన్త-ఙ్గత్వేన్ద్రియం-వీఁర్యమవ రున్ధతే సత్రస్యర్ధ్యా ఽఽహవనీయస్యాన్తే స్తువన్త్యగ్ని-మేవోప-ద్రష్టార-ఙ్కృత్వర్ధిముప యన్తి ప్రజాపతేర్హృదయేన హవిర్ధానే-ఽన్త-స్స్తువన్తి ప్రేమాణమేవాస్య గచ్ఛన్తి శ్లోకేన పురస్తా-థ్సదస- [పురస్తా-థ్సదసః, స్తువన్త్యనుశ్లోకేన] 23
-స్స్తువన్త్యనుశ్లోకేన పశ్చా-ద్యజ్ఞస్యైవాన్త-ఙ్గత్వా శ్లోకభాజో భవన్తి నవభి-రద్ధ్వర్యురు-ద్గాయతి నవ వై పురుషే ప్రాణాః ప్రాణానేవ యజమానేషు దధాతి సర్వా ఐన్ద్రియో భవన్తి ప్రాణేష్వేవేన్ద్రియ-న్దధ-త్యప్రతిహృతాభిరు-ద్గాయతి తస్మా-త్పురుష-స్సర్వాణ్యన్యాని శీర్ష్ణో-ఽఙ్గాని ప్రత్యచతి శిర ఏవ న పఞ్చదశగ్ంరథన్తర-మ్భవతీన్ద్రియమేవావ రున్ధతే సప్తదశ- [సప్తదశమ్, బృహ-దన్నాద్యస్యా] 24
-మ్బృహ-దన్నాద్యస్యా-ఽవరుద్ధ్యా అథో ప్రైవ తేన జాయన్త ఏకవిగ్ంశ-మ్భద్ర-న్ద్విపదాసు ప్రతిష్ఠిత్యై పత్నయ ఉప గాయన్తి మిథునత్వాయ ప్రజాత్యై ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత సో-ఽకామయతా-ఽఽసామహగ్ం రాజ్య-మ్పరీయామితి తాసాగ్ం రాజనేనైవ రాజ్య-మ్పర్యై-త్త-ద్రాజనస్య రాజనత్వం-యఁ-ద్రాజన-మ్భవతి ప్రజానామేవ త-ద్యజమానా రాజ్య-మ్పరి యన్తి పఞ్చవిగ్ంశ-మ్భవతి ప్రజాపతే- [ప్రజాపతేః, ఆప్త్యై పఞ్చభి-స్తిష్ఠన్త-స్స్తువన్తి] 25
-రాప్త్యై పఞ్చభి-స్తిష్ఠన్త-స్స్తువన్తి దేవలోకమేవాభి జయన్తి పఞ్చభిరాసీనా మనుష్యలోకమేవాభి జయన్తి దశ సమ్పద్యన్తే దశాక్షరా విరాడన్నం-విఁరా-డ్విరాజైవా-న్నాద్యమవ రున్ధతే పఞ్చధా వినిషద్య స్తువన్తి పఞ్చ దిశో దిక్ష్వేవ ప్రతితిష్ఠన్త్యేకైకయా-ఽస్తుతయా సమాయన్తి దిగ్భ్య ఏవాన్నాద్యగ్ం స-మ్భరన్తి తాభి-రుద్గాతో-ద్గాయతి దిగ్భ్య ఏవా-ఽన్నాద్యగ్ం [ఏవా-ఽన్నాద్యమ్, సమ్భృత్య తేజ] 26
సమ్భృత్య తేజ ఆత్మ-న్దధతే తస్మాదేకః ప్రాణ-స్సర్వాణ్యఙ్గాన్యవత్యథో యథా సుపర్ణ ఉత్పతిష్యఞ్ఛిర ఉత్తమ-ఙ్కురుత ఏవమేవ త-ద్యజమానాః ప్రజానాముత్తమా భవన్త్యాసన్దీ-ముద్గాతా ఽఽరోహతి సామ్రాజ్యమేవ గచ్ఛన్తి ప్లేఙ్ఖగ్ం హోతా నాకస్యైవ పృష్ఠగ్ం రోహన్తి కూర్చావద్ధ్వర్యు-ర్బ్రద్ధ్నస్యైవ విష్టప-ఙ్గచ్ఛన్త్యేతావన్తో వై దేవలోకాస్తేష్వేవ యథాపూర్వ-మ్ప్రతి తిష్ఠన్త్యథో ఆక్రమణమేవ త-థ్సేతుం-యఁజమానాః కుర్వతే సువర్గస్య లోకస్య సమష్ట్యై ॥ 27 ॥
(సదసః-సప్తదశం-ప్రజాపతే-ర్గాయతి దిగ్భ్య ఏవాన్నాద్యం-ప్రత్యే-కాదశ చ) (అ. 8)
అర్క్యేణ వై సహస్రశః ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత తాభ్య ఇలాదేన్నేరాం-లూఁతామవారున్ధ యదర్క్య-మ్భవతి ప్రజా ఏవ త-ద్యజమానా-స్సృజన్త ఇలాద-మ్భవతి ప్రజాభ్య ఏవ సృష్టాభ్య ఇరాం-లూఁతామవ రున్ధతే తస్మాద్యాగ్ం సమాగ్ం సత్రగ్ం సమృద్ధ-ఙ్క్షోధుకాస్తాగ్ం సమా-మ్ప్రజా ఇషగ్గ్ హ్యాసామూర్జమాదదతే యాగ్ం సమాం-వ్యృఁద్ధ-మక్షోధుకాస్తాగ్ం సమా-మ్ప్రజా [సమా-మ్ప్రజాః, న హ్యాసామిష] 28
న హ్యాసామిష-మూర్జ-మాదదత ఉత్క్రోద-ఙ్కుర్వతే యథా బన్ధా-న్ముముచానా ఉత్క్రోద-ఙ్కుర్వత ఏవమేవ త-ద్యజమానా దేవబన్ధా-న్ముముచానా ఉత్క్రోద-ఙ్కుర్వత ఇషమూర్జమాత్మ-న్దధానా వాణ-శ్శతతన్తుర్భవతి శతాయుః పురుష-శ్శతేన్ద్రియ ఆయుష్యేవేన్ద్రియే ప్రతి తిష్ఠన్త్యాజి-న్ధావన్త్యనభిజితస్యా-భిజిత్యై దున్దుభీన్-థ్సమాఘ్నన్తి పరమా వా ఏషా వాగ్యా దున్దుభౌ పరమామేవ [ ] 29
వాచమవ రున్ధతే భూమిదున్దుభిమా ఘ్నన్తి యైవేమాం-వాఁ-క్ప్రవిష్టా తామేవావ రున్ధతే ఽథో ఇమామేవ జయన్తి సర్వా వాచో వదన్తి సర్వాసాం-వాఁచామవరుద్ధ్యా ఆర్ద్రేచర్మన్ వ్యాయచ్ఛేతే ఇన్ద్రియస్యా వరుద్ధ్యా ఆ-ఽన్యః క్రోశతి ప్రాన్య-శ్శగ్ంసతి య ఆక్రోశతి పునాత్యేవైనాన్థ్స యః ప్రశగ్ంసతి పూతేష్వేవా-ఽన్నాద్య-న్దధాత్యృషికృత-ఞ్చ [-న్దధాత్యృషికృత-ఞ్చ, వా ఏతే] 30
వా ఏతే దేవకృత-ఞ్చ పూర్వైర్మాసైరవ రున్ధతే య-ద్భూతేచ్ఛదాగ్ం సామాని భవన్త్యుభయస్యావరుద్ధ్యై యన్తి వా ఏతే మిథునాద్యే సంవఁథ్సర-ముపయన్త్యన్తర్వేది మిథునౌ స-మ్భవతస్తేనైవ మిథునాన్న యన్తి ॥ 31 ॥
(వ్యృద్ధమక్షోధుకాస్తాగ్ం సమా-మ్ప్రజాః - పరమామేవ - చ - త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 9)
చర్మావ భిన్దన్తి పాప్మానమేవైషామవ భిన్దన్తి మా-ఽప రాథ్సీర్మా-ఽతి వ్యాథ్సీరిత్యాహ సమ్ప్రత్యేవైషా-మ్పాప్మానమవ భిన్దన్త్యుదకుమ్భానధినిధాయ దాస్యో మార్జాలీయ-మ్పరి నృత్యన్తి పదో నిఘ్నతీరిదమ్మధు-ఙ్గాయన్త్యో మధు వై దేవానా-మ్పరమ-మన్నాద్య-మ్పరమమేవా-న్నాద్యమవ రున్ధతే పదో ని ఘ్నన్తి మహీయామేవైషు దధతి ॥ 32 ॥
(చర్మై - కాన్నపఞ్చాశత్) (అ. 10)
పృథివ్యై స్వాహా ఽన్తరిక్షాయ స్వాహా దివే స్వాహా సమ్ప్లోష్యతే స్వాహా సప్లంవఁమానాయ స్వాహా సమ్ప్లుతాయ స్వాహా మేఘాయిష్యతే స్వాహా మేఘాయతే స్వాహా మేఘితాయ స్వాహా మేఘాయ స్వాహా నీహారాయ స్వాహా నిహాకాయై స్వాహా ప్రాసచాయ స్వాహా ప్రచలాకాయై స్వాహా విద్యోతిష్యతే స్వాహా విద్యోతమానాయ స్వాహా సంవిఁద్యోతమానాయ స్వాహా స్తనయిష్యతే స్వాహా స్తనయతే స్వాహో -గ్రగ్గ్ స్తనయతే స్వాహా వర్షిష్యతే స్వాహా వర్షతే స్వాహా ఽభివర్షతే స్వాహా పరివర్షతే స్వాహా సంవఁర్షతే [సంవఁర్షతే, స్వాహా ఽనువర్షతే స్వాహా] 33
స్వాహా ఽనువర్షతే స్వాహా శీకాయిష్యతే స్వాహా శీకాయతే స్వాహా శీకితాయ స్వాహాప్రోషిష్యతే స్వాహా ప్రుష్ణతే స్వాహా పరిప్రుష్ణతే స్వాహో-ద్గ్రహీష్యతే స్వాహో ద్గృహ్ణతే స్వాహో-ద్గృహీతాయ స్వాహా విప్లోష్యతే స్వాహా విప్లవమానాయ స్వాహా విప్లుతాయ స్వాహా ఽఽతఫ్స్యతే స్వాహా ఽఽతపతే స్వాహో-గ్రమాతపతే స్వాహ -ర్గ్భ్య-స్స్వాహా యజుర్భ్య-స్స్వాహా సామభ్య-స్స్వాహా ఽఙ్గిరోభ్య-స్స్వాహా వేదేభ్య-స్స్వాహా గాథాభ్య-స్స్వాహా నారాశగ్ంసీభ్య-స్స్వాహా రైభీభ్య-స్స్వాహా సర్వస్మై స్వాహా ॥ 34 ॥
(సంవఁర్షతే - రైభీభ్య-స్స్వాహా - ద్వే చ) (అ. 11)
దత్వతే స్వాహా ఽదన్తకాయ స్వాహా ప్రాణినే స్వాహా ఽప్రాణాయ స్వాహా ముఖవతే స్వాహా-ఽముఖాయ స్వాహా నాసికవతే స్వాహా ఽనాసికాయ స్వాహా ఽక్షణ్వతే స్వాహా-ఽనక్షికాయ స్వాహా కర్ణినే స్వాహా ఽకర్ణకాయ స్వాహా శీర్షణ్వతే స్వాహా-ఽశీర్షకాయ స్వాహా పద్వతే స్వాహా ఽపాదకాయ స్వాహా ప్రాణతే స్వాహా ఽప్రాణతే స్వాహా వదతే స్వాహా ఽవదతే స్వాహా పశ్యతే స్వాహా ఽపశ్యతే స్వాహా శృణ్వతే స్వాహా ఽశృణ్వతే స్వాహా మనస్వినే స్వాహా- [మనస్వినే స్వాహా, అమనసే స్వాహా] 35
-ఽమనసే స్వాహా రేతస్వినే స్వాహా ఽరేతస్కాయ స్వాహా ప్రజాభ్య-స్స్వాహా ప్రజననాయ స్వాహా లోమవతే స్వాహా ఽలోమకాయ స్వాహా త్వచే స్వాహా ఽత్వక్కాయ స్వాహా చర్మణ్వతే స్వాహా ఽచర్మకాయ స్వాహా లోహితవతే స్వాహా-ఽలోహితాయ స్వాహా మాగ్ంసన్వతే స్వాహా ఽమాగ్ంసకాయ స్వాహా స్నావభ్య-స్స్వాహా ఽస్నావకాయ స్వాహా స్థన్వతే స్వాహా-ఽనస్థికాయ స్వాహా మజ్జన్వతే స్వాహా ఽమజ్జకాయ స్వాహా ఽఙ్గినే స్వాహా-ఽనఙ్గాయ స్వాహా ఽఽత్మనే స్వాహా ఽనాత్మనే స్వాహా సర్వస్మై స్వాహా ॥ 36 ॥
(మనస్వినే స్వాహా - ఽనాత్మనే స్వాహా - ద్వే చ) (అ. 12)
కస్త్వా యునక్తి స త్వా యునక్తు విష్ణుస్త్వా యునక్త్వస్య యజ్ఞస్యర్ధ్యై మహ్యగ్ం సన్నత్యా అముష్మై కామాయా-ఽఽయుషే త్వా ప్రాణాయ త్వా ఽపానాయ త్వా వ్యానాయ త్వా వ్యుష్ట్యై త్వా రయ్యై త్వా రాధసే త్వా ఘోషాయ త్వా పోషాయ త్వా ఽఽరాద్ఘోషాయ త్వా ప్రచ్యుత్యై త్వా ॥ 37 ॥
(కస్త్వా - ఽష్టాత్రిగ్ంశత్) (అ. 13)
అగ్నయే గాయత్రాయ త్రివృతే రాథన్తరాయ వాసన్తాయా-ష్టాకపాల ఇన్ద్రాయ త్రైష్టుభాయ పఞ్చదశాయ బార్హతాయ గ్రైష్మాయైకాదశకపాలో విశ్వేభ్యో దేవేభ్యో జాగతేభ్య-స్సప్తదశేభ్యో వైరూపేభ్యో వార్షికేభ్యో ద్వాదశకపాలో మిత్రావరుణాభ్యా-మానుష్టుభాభ్యా-మేకవిగ్ంశాభ్యాం-వైఁరాజాభ్యాగ్ం శారదాభ్యా-మ్పయస్యా బృహస్పతయే పాఙ్క్తాయ త్రిణవాయ శాక్వరాయ హైమన్తికాయ చరు-స్సవిత్ర ఆతిచ్ఛన్దసాయ త్రయస్త్రిగ్ంశాయ రైవతాయ శైశిరాయ ద్వాదశకపాలో ఽదిత్యై విష్ణుపత్న్యై చరురగ్నయే వైశ్వానరాయ ద్వాదశకపాలో ఽనుమత్యై చరుః కాయ ఏకకపాలః ॥ 38 ॥
(అగ్నయే-ఽదిత్యా అనుమత్యై - సప్తచత్వారిగ్ంశత్) (అ. 14)
యో వా అగ్నావగ్నిః ప్రహ్రియతే యశ్చ సోమో రాజా తయోరేష ఆతిథ్యం-యఁదగ్నీషోమీయో-ఽథైష రుద్రో యశ్చీయతే య-థ్సఞ్చితే-ఽగ్నావేతాని హవీగ్ంషి న నిర్వపేదేష ఏవ రుద్రో-ఽశాన్త ఉపోత్థాయ ప్రజా-మ్పశూన్ యజమానస్యాభి మన్యేత య-థ్సఞ్చితే-ఽగ్నావేతాని హవీగ్ంషి నిర్వపతి భాగధేయేనైవైనగ్ం శమయతి నాస్య రుద్రో-ఽశాన్త [రుద్రో-ఽశాన్తః, ఉపోత్థాయ] 39
ఉపోత్థాయ ప్రజా-మ్పశూనభి మన్యతే దశ హవీగ్ంషి భవన్తి నవ వై పురుషే ప్రాణా నాభిర్దశమీ ప్రాణానేవ యజమానే దధాత్యథో దశాక్షరా విరాడన్నం-విఁరా-డ్విరాజ్యేవాన్నాద్యే ప్రతి తిష్ఠత్యృతుభిర్వా ఏష ఛన్దోభి-స్స్తోమైః పృష్ఠైశ్చేతవ్య ఇత్యాహుర్యదేతాని హవీగ్ంషి నిర్వపత్యృతుభిరేవైన-ఞ్ఛన్దోభి-స్స్తోమైః పృష్ఠైశ్చినుతే దిశః సుషువాణేనా - [ ] 40
-భిజిత్యా ఇత్యాహుర్యదేతాని హవీగ్ంషి నిర్వపతి దిశామభిజిత్యా ఏతయా వా ఇన్ద్ర-న్దేవా అయాజయ-న్తస్మాదిన్ద్రసవ ఏతయా మను-మ్మనుష్యాస్తస్మా-న్మనుసవో యథేన్ద్రో దేవానాం-యఁథా మనుర్మనుష్యాణామేవ-మ్భవతి య ఏవం-విఁద్వానేతయేష్ట్యా యజతే దిగ్వతీః పురో-ఽనువాక్యా భవన్తి సర్వాసా-న్దిశామభిజిత్యై ॥ 41 ॥
(అశాన్తః - సుషువాణేనై - కచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 15)
యః ప్రాణతో నిమిషతో మహిత్వైక ఇద్రాజా జగతో బభూవ । య ఈశే అస్య ద్విపదశ్చతుష్పదః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి ప్రజాపతయే త్వా జుష్ట-ఙ్గృహ్ణామి తస్య తే ద్యౌర్మహిమా నక్షత్రాణి రూపమాదిత్యస్తే తేజస్తస్మై త్వా మహిమ్నే ప్రజాపతయే స్వాహా ॥ 42 ॥
(యః ప్రాణతో ద్యౌరాదిత్యో - ఽష్టాత్రిగ్ంశత్ ) (అ. 16)
య ఆత్మదా బలదా యస్య విశ్వ ఉపాసతే ప్రశిషం-యఁస్య దేవాః । యస్య ఛాయా-ఽమృతం-యఁస్య మృత్యుః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి ప్రజాపతయే త్వా జుష్ట-ఙ్గృహ్ణామి తస్య తే పృథివీ మహిమౌషధయో వనస్పతయో రూపమగ్నిస్తే తేజస్తస్మై త్వా మహిమ్నే ప్రజాపతయే స్వాహా ॥ 43 ॥
(య ఆత్మదాః పృథివ్యగ్ని-రేకాన్నచత్వారిగ్ంశత్) (అ. 17)
ఆ బ్రహ్మ-న్బ్రాహ్మణో బ్రహ్మవర్చసీ జాయతామా ఽస్మి-న్రాష్ట్రే రాజన్య ఇషవ్యః శూరో మహారథో జాయతా-న్దోగ్ధ్రీధేనుర్వోఢా ఽనడ్వానాశు-స్సప్తిః పురన్ధిర్యోషా జిష్ణూ రథేష్ఠా-స్సభేయో యువా ఽఽస్య యజమానస్య వీరో జాయతా-న్నికామేనికామే నః పర్జన్యో వర్షతు ఫలిన్యో న ఓషధయః పచ్యన్తాం-యోఁగక్షేమోనః కల్పతామ్ ॥ 44 ॥
(ఆ బ్రహ్మ - న్నేకచత్వారిగ్ంశత్ )(ఆ18)
ఆ-ఽక్రాన్ వాజీ పృథివీమగ్నిం-యుఁజమకృత వాజ్యర్వా ఽఽక్రాన్ వాజ్యన్తరిక్షం-వాఁయుం-యుఁజమకృత వాజ్యర్వా ద్యాం-వాఁజ్యా-ఽక్రగ్గ్స్త సూర్యం-యుఁజమకృత వాజ్యర్వా ఽగ్నిస్తే వాజిన్ యుఙ్ఙను త్వా ఽఽ రభే స్వస్తి మా స-మ్పారయ వాయుస్తే వాజిన్ యుఙ్ఙను త్వా ఽఽ రభే స్వస్తి మా స- [స్వస్తి మా సమ్, పారయా ఽఽదిత్యస్తే] 45
-మ్పారయా ఽఽదిత్యస్తే వాజిన్ యుఙ్ఙను త్వా ఽఽ రభే స్వస్తి మా స-మ్పారయ ప్రాణధృగసి ప్రాణ-మ్మే దృగ్ంహ వ్యానధృగసి వ్యాన-మ్మే దృగ్ంహా ఽపానధృగస్యపాన-మ్మ దృగ్ంహ చక్షురసి చక్షుర్మయి ధేహి శ్రోత్రమసి శ్రోత్ర-మ్మయి ధేహ్యాయురస్యాయుర్మయి ధేహి ॥ 46 ॥
(వాయుస్తే వాజిన్ యుఙ్ఙను త్వా ఽఽ రభే స్వస్తి మా సం - త్రిచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 19)
జజ్ఞి బీజం-వఁర్ష్టా పర్జన్యః పక్తా సస్యగ్ం సుపిప్పలా ఓషధయ-స్స్వధిచరణేయగ్ం సూపసదనో-ఽగ్ని-స్స్వద్ధ్యక్షమన్తరిక్షగ్ంసుపావః పవమాన-స్సూపస్థానా ద్యౌ-శ్శివమసౌ తపన్ యథాపూర్వమహోరాత్రే పఞ్చదశినో ఽర్ధమాసా-స్త్రిగ్ంశినో మాసాః కౢప్తా ఋతవః శాన్త-స్సంవఁథ్సరః ॥ 47 ॥
(జజ్ఞి బీజ - మేకత్రిగ్ంశత్) (అ. 20)
ఆగ్నేయో-ఽష్టాకపాల-స్సౌమ్యశ్చరు-స్సావిత్రో-ఽష్టాకపాలః పౌష్ణశ్చరూ రౌద్రశ్చరురగ్నయే వైశ్వానరాయ ద్వాదశకపాలో మృగాఖరే యది నా-ఽఽగచ్ఛే-దగ్నయే-ఽగ్ంహోముచే-ఽష్టాకపాల-స్సౌర్య-మ్పయో వాయవ్య ఆజ్యభాగః ॥ 48 ॥
(ఆగ్నేయ - శ్చతుర్విగ్ంశతిః) (అ. 21)
అగ్నయే-ఽగ్ంహోముచే-ఽష్టాకపాల ఇన్ద్రాయా-ఽగ్ంహోముచ ఏకాదశకపాలో మిత్రావరుణాభ్యా-మాగోముగ్భ్యా-మ్పయస్యా వాయోసావిత్ర ఆగోముగ్భ్యా-ఞ్చరురశ్విభ్యా-మాగోముగ్భ్యా-న్ధానా మరుద్భ్య ఏనోముగ్భ్యః సప్తకపాలో విశ్వేభ్యో దేవేభ్య ఏనోముగ్భ్యో ద్వాదశకపాలో ఽనుమత్యై చరురగ్నయే వైశ్వానరాయ ద్వాదశకపాలో ద్యావాపృథివీభ్యా-మగ్ంహోముగ్భ్యా-న్ద్వికపాలః ॥ 49 ॥
(అగ్నయే-ఽగ్ంహోముచే - త్రిగ్ంశత్) (అ. 22)
అగ్నయే సమనమ-త్పృథివ్యై సమనమద్యథా-ఽగ్నిః పృథివ్యా సమనమదేవ-మ్మహ్య-మ్భద్రా-స్సన్నతయ-స్స-న్నమన్తు వాయవే సమనమదన్తరిక్షాయ సమనమద్యథా వాయురన్తరిక్షేణ సూర్యాయ సమనమద్దివే సమనమద్యథా సూర్యో దివా చన్ద్రమసే సమనమన్నక్షత్రేభ్య-స్సమనమద్యథా చన్ద్రమా నక్షత్రైర్వరుణాయ సమనమదద్భ్య-స్సమనమ-ద్యథా [-స్సమనమ-ద్యథా, వరుణో-ఽద్భి-స్సామ్నే] 50
వరుణో-ఽద్భి-స్సామ్నే సమనమదృచే సమనమద్యథా సామర్చా బ్రహ్మణే సమనమ-త్క్షత్రాయ సమనమద్యథా బ్రహ్మ క్షత్రేణ రాజ్ఞే సమనమ-ద్విశే సమనమద్యథా రాజా విశా రథాయ-స్సమనమదశ్వేభ్య-స్సమనమద్యథా రథో-ఽశ్వైః ప్రజాపతయే సమనమ-ద్భూతేభ్య-స్సమనమద్యథా ప్రజాపతిర్భూతై-స్సమనమదేవ-మ్మహ్య-మ్భద్రా-స్సన్నతయ-స్స-న్నమన్తు ॥ 51 ॥
(అద్భ్య-స్సమనమద్యథా-మహ్యం-చత్వారి చ) (అ. 23)
యే తే పన్థాన-స్సవితః పూర్వ్యాసో-ఽరేణవో వితతా అన్తరిక్షే । తేభిర్నో అద్య పథిభిః సుగేభీ రక్షా చ నో అధి చ దేవ బ్రూహి ॥ నమో-ఽగ్నయే పృథివిక్షితే లోకస్పృతే లోకమస్మై యజమానాయ దేహి నమో వాయవే-ఽన్తరిక్షక్షితే లోకస్పృతే లోకమస్మై యజమానాయ దేహి నమ-స్సూర్యాయ దివిక్షితే లోకస్పృతే లోకమస్మై యజమానాయ దేహి ॥ 52 ॥
(యే తే - చతుశ్చత్వారిగ్ంశత్) (అ. 24)
యో వా అశ్వస్య మేద్ధ్యస్య శిరో వేద శీర్షణ్వా-న్మేద్ధ్యో భవత్యుషా వా అశ్వస్య మేద్ధ్యస్య శిర-స్సూర్యశ్చక్షుర్వాతః ప్రాణశ్చన్ద్రమా-శ్శ్రోత్ర-న్దిశః పాదా అవాన్తరదిశాః పర్శవో-ఽహోరాత్రే నిమేషో-ఽర్ధమాసాః పర్వాణి మాసా-స్సధాన్నాన్యృతవో-ఽఙ్గాని సంవఁథ్సర ఆత్మా రశ్మయః కేశా నక్షత్రాణి రూప-న్తారకా అస్థాని నభో మాగ్ంసాన్యోషధయో లోమాని వనస్పతయో వాలా అగ్నిర్ముఖం-వైఁశ్వానరో వ్యాత్తగ్ం [వ్యాత్తమ్, సముద్ర ఉదరమన్తరిక్ష-] 53
సముద్ర ఉదరమన్తరిక్ష-మ్పాయు-ర్ద్యావాపృథివీ ఆణ్డౌ గ్రావా శేప-స్సోమో రేతో యజ్జఞ్జభ్యతే తద్వి ద్యోతతే యద్విధూనుతే త-థ్స్తనయతి యన్మేహతి తద్వర్షతి వాగేవాస్య వాగహర్వా అశ్వస్య జాయమానస్య మహిమా పురస్తాజ్జాయతే రాత్రిరేన-మ్మహిమా పశ్చాదను జాయత ఏతౌ వై మహిమానా-వశ్వమభిత-స్స-మ్బభూవతుర్హయో దేవానవహ దర్వా-ఽసురాన్ వాజీ గన్ధర్వా-నశ్వో మనుష్యాన్-థ్సముద్రో వా అశ్వస్య యోనిః సముద్రో బన్ధుః ॥ 54 ॥
(వ్యాత్త - మవహ-ద్- ద్వాదశ చ ) (అ. 25)
(గావో - గావ-స్సిషాసన్తీః- ప్రథమే మాసి - సమాన్యో - యది సోమౌ- షడహై - రు-థ్సృజ్యా(3)న్ - దేవానా - మర్క్యేణ - చర్మా-ఽవ - పృథివ్యై - దత్వతే - కస్త్వా - ఽగ్నయే - యో వై - యః ప్రాణతో - య ఆత్మదా - ఆ బ్రహ్మ - న్నా-ఽక్రాన్ - జజ్ఞి బీజ - మాగ్నేయో-ఽష్టాకపాలో - ఽగ్నయే-ఽగ్ంహోముచే-ఽష్టాకపాలో - ఽగ్నయేసమనమ--ద్యే తే పన్థానో - యో వా అశ్వస్యమేద్ధ్యస్య శిరః - పఞ్చవిగ్ంశతిః)
(గావః - సమాన్యః - సవనమష్టాభి - ర్వా ఏతే దేవకృతఞ్చా - ఽభిజిత్యా ఇత్యాహు -ర్వరుణో-ఽద్భి-స్సామ్నే - చతుష్ పఞ్చాసత్)
(గావో, యోని స్సముద్రో బన్ధుః)
(ప్రజననగ్ం - సాద్యాః - ప్రజవం - బృహస్పతి - ర్గావః - పఞ్చ) (7)
(ఇషే, వాయవ్య, మ్ప్రజాపతి, ర్యుఞ్జానా, స్సావిత్రాణి, ప్రాచీనవగ్ంశ, మ్ప్రజననగ్ం, సప్త) (7)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయాం సప్తమకాణ్డే పఞ్చమః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
ఉథ్సృజ్యాం(3)నోథ్సృజ్యా(3)మితి మీమాగ్ంసన్తే బ్రహ్మవాదిన-స్తద్వాహురు-థ్సృజ్యమేవేత్య-మావాస్యాయా-ఞ్చ పౌర్ణమాస్యా-ఞ్చో-థ్సృజ్యమిత్యాహురేతే హి యజ్ఞం-వఁహత ఇతి తే త్వావ నోథ్సృజ్యే ఇత్యాహుర్యే అవాన్తరం-యఁజ్ఞ-మ్భేజాతే ఇతి యా ప్రథమా వ్యష్టకా తస్యాము-థ్సృజ్యమిత్యాహురేష వై మాసో విశర ఇతి నా-ఽఽదిష్ట- [నా-ఽఽదిష్టమ్, ఉథ్సృజేయు-] 19
-ముథ్సృజేయు-ర్యదాదిష్ట-ముథ్సృజేయుర్యాదృశే పునః పర్యాప్లావే మద్ధ్యే షడహస్య సమ్పద్యేత షడహైర్మాసాన్-థ్సమ్పాద్య య-థ్సప్తమ- మహస్తస్మిన్ను-థ్సృజేయు-స్తదగ్నయే వసుమతే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపేయురైన్ద్ర-న్దధీన్ద్రాయ మరుత్వతే పురోడాశమేకాదశకపాలం-వైఁశ్వదేవ-న్ద్వాదశకపాలమగ్నేర్వై వసుమతః ప్రాతస్సవనం-యఁదగ్నయే వసుమతే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపన్తి దేవతామేవ త-ద్భాగినీ-ఙ్కుర్వన్తి [-ఙ్కుర్వన్తి, సవన] 20
సవన-మష్టాభిరుప యన్తి యదైన్ద్ర-న్దధి భవతీన్ద్రమేవ త-ద్భాగధేయాన్న చ్యావయన్తీన్ద్రస్య వై మరుత్వతో మాద్ధ్యన్దినగ్ం సవనం-యఁదిన్ద్రాయ మరుత్వతే పురోడాశమేకాదశకపాల-న్నిర్వపన్తి దేవతామేవ త-ద్భాగినీ-ఙ్కుర్వన్తి సవనమేకాదశభిరుప యన్తి విశ్వేషాం-వైఁ దేవానామృభుమతా-న్తృతీయసవనంయఁ-ద్వైశ్వదేవ-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపన్తి దేవతా ఏవ త-ద్భాగినీః కుర్వన్తి సవన-న్ద్వాదశభి- [సవన-న్ద్వాదశభిః, ఉప యన్తి] 21
-రుప యన్తి ప్రాజాపత్య-మ్పశుమా లభన్తే యజ్ఞో వై ప్రజాపతి-ర్యజ్ఞస్యా-ననుసర్గాయాభివర్త ఇత-ష్షణ్మాసో బ్రహ్మసామ-మ్భవతి బ్రహ్మ వా అభివర్తో బ్రహ్మణైవ త-థ్సువర్గం-లోఁక-మభివర్తయన్తో యన్తి ప్రతికూలమివ హీత-స్సువర్గో లోక ఇన్ద్ర క్రతు-న్న ఆ భర పితా పుత్రేభ్యో యథా । శిక్షా నో అస్మి-న్పురుహూత యామని జీవా జ్యోతి-రశీమహీత్య-ముత ఆయతాగ్ం షణ్మాసో బ్రహ్మసామ-మ్భవత్యయం-వైఁ లోకో జ్యోతిః ప్రజా జ్యోతిరిమమేవ తల్లోక-మ్పశ్యన్తో-ఽభివదన్త ఆ యన్తి ॥ 22 ॥
(నా-ఽఽదిష్టం - కుర్వన్తి - ద్వాదశభి - రితి- విగ్ంశతిశ్చ) (అ. 7)
దేవానాం-వాఁ అన్త-ఞ్జగ్ముషామిన్ద్రియం-వీఁర్య-మపాక్రామ-త్త-త్క్రోశేనావారున్ధత త-త్క్రోశస్య క్రోశత్వం-యఁ-త్క్రోశేన చాత్వాలస్యాన్తే స్తువన్తి యజ్ఞస్యైవాన్త-ఙ్గత్వేన్ద్రియం-వీఁర్యమవ రున్ధతే సత్రస్యర్ధ్యా ఽఽహవనీయస్యాన్తే స్తువన్త్యగ్ని-మేవోప-ద్రష్టార-ఙ్కృత్వర్ధిముప యన్తి ప్రజాపతేర్హృదయేన హవిర్ధానే-ఽన్త-స్స్తువన్తి ప్రేమాణమేవాస్య గచ్ఛన్తి శ్లోకేన పురస్తా-థ్సదస- [పురస్తా-థ్సదసః, స్తువన్త్యనుశ్లోకేన] 23
-స్స్తువన్త్యనుశ్లోకేన పశ్చా-ద్యజ్ఞస్యైవాన్త-ఙ్గత్వా శ్లోకభాజో భవన్తి నవభి-రద్ధ్వర్యురు-ద్గాయతి నవ వై పురుషే ప్రాణాః ప్రాణానేవ యజమానేషు దధాతి సర్వా ఐన్ద్రియో భవన్తి ప్రాణేష్వేవేన్ద్రియ-న్దధ-త్యప్రతిహృతాభిరు-ద్గాయతి తస్మా-త్పురుష-స్సర్వాణ్యన్యాని శీర్ష్ణో-ఽఙ్గాని ప్రత్యచతి శిర ఏవ న పఞ్చదశగ్ంరథన్తర-మ్భవతీన్ద్రియమేవావ రున్ధతే సప్తదశ- [సప్తదశమ్, బృహ-దన్నాద్యస్యా] 24
-మ్బృహ-దన్నాద్యస్యా-ఽవరుద్ధ్యా అథో ప్రైవ తేన జాయన్త ఏకవిగ్ంశ-మ్భద్ర-న్ద్విపదాసు ప్రతిష్ఠిత్యై పత్నయ ఉప గాయన్తి మిథునత్వాయ ప్రజాత్యై ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత సో-ఽకామయతా-ఽఽసామహగ్ం రాజ్య-మ్పరీయామితి తాసాగ్ం రాజనేనైవ రాజ్య-మ్పర్యై-త్త-ద్రాజనస్య రాజనత్వం-యఁ-ద్రాజన-మ్భవతి ప్రజానామేవ త-ద్యజమానా రాజ్య-మ్పరి యన్తి పఞ్చవిగ్ంశ-మ్భవతి ప్రజాపతే- [ప్రజాపతేః, ఆప్త్యై పఞ్చభి-స్తిష్ఠన్త-స్స్తువన్తి] 25
-రాప్త్యై పఞ్చభి-స్తిష్ఠన్త-స్స్తువన్తి దేవలోకమేవాభి జయన్తి పఞ్చభిరాసీనా మనుష్యలోకమేవాభి జయన్తి దశ సమ్పద్యన్తే దశాక్షరా విరాడన్నం-విఁరా-డ్విరాజైవా-న్నాద్యమవ రున్ధతే పఞ్చధా వినిషద్య స్తువన్తి పఞ్చ దిశో దిక్ష్వేవ ప్రతితిష్ఠన్త్యేకైకయా-ఽస్తుతయా సమాయన్తి దిగ్భ్య ఏవాన్నాద్యగ్ం స-మ్భరన్తి తాభి-రుద్గాతో-ద్గాయతి దిగ్భ్య ఏవా-ఽన్నాద్యగ్ం [ఏవా-ఽన్నాద్యమ్, సమ్భృత్య తేజ] 26
సమ్భృత్య తేజ ఆత్మ-న్దధతే తస్మాదేకః ప్రాణ-స్సర్వాణ్యఙ్గాన్యవత్యథో యథా సుపర్ణ ఉత్పతిష్యఞ్ఛిర ఉత్తమ-ఙ్కురుత ఏవమేవ త-ద్యజమానాః ప్రజానాముత్తమా భవన్త్యాసన్దీ-ముద్గాతా ఽఽరోహతి సామ్రాజ్యమేవ గచ్ఛన్తి ప్లేఙ్ఖగ్ం హోతా నాకస్యైవ పృష్ఠగ్ం రోహన్తి కూర్చావద్ధ్వర్యు-ర్బ్రద్ధ్నస్యైవ విష్టప-ఙ్గచ్ఛన్త్యేతావన్తో వై దేవలోకాస్తేష్వేవ యథాపూర్వ-మ్ప్రతి తిష్ఠన్త్యథో ఆక్రమణమేవ త-థ్సేతుం-యఁజమానాః కుర్వతే సువర్గస్య లోకస్య సమష్ట్యై ॥ 27 ॥
(సదసః-సప్తదశం-ప్రజాపతే-ర్గాయతి దిగ్భ్య ఏవాన్నాద్యం-ప్రత్యే-కాదశ చ) (అ. 8)
అర్క్యేణ వై సహస్రశః ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత తాభ్య ఇలాదేన్నేరాం-లూఁతామవారున్ధ యదర్క్య-మ్భవతి ప్రజా ఏవ త-ద్యజమానా-స్సృజన్త ఇలాద-మ్భవతి ప్రజాభ్య ఏవ సృష్టాభ్య ఇరాం-లూఁతామవ రున్ధతే తస్మాద్యాగ్ం సమాగ్ం సత్రగ్ం సమృద్ధ-ఙ్క్షోధుకాస్తాగ్ం సమా-మ్ప్రజా ఇషగ్గ్ హ్యాసామూర్జమాదదతే యాగ్ం సమాం-వ్యృఁద్ధ-మక్షోధుకాస్తాగ్ం సమా-మ్ప్రజా [సమా-మ్ప్రజాః, న హ్యాసామిష] 28
న హ్యాసామిష-మూర్జ-మాదదత ఉత్క్రోద-ఙ్కుర్వతే యథా బన్ధా-న్ముముచానా ఉత్క్రోద-ఙ్కుర్వత ఏవమేవ త-ద్యజమానా దేవబన్ధా-న్ముముచానా ఉత్క్రోద-ఙ్కుర్వత ఇషమూర్జమాత్మ-న్దధానా వాణ-శ్శతతన్తుర్భవతి శతాయుః పురుష-శ్శతేన్ద్రియ ఆయుష్యేవేన్ద్రియే ప్రతి తిష్ఠన్త్యాజి-న్ధావన్త్యనభిజితస్యా-భిజిత్యై దున్దుభీన్-థ్సమాఘ్నన్తి పరమా వా ఏషా వాగ్యా దున్దుభౌ పరమామేవ [ ] 29
వాచమవ రున్ధతే భూమిదున్దుభిమా ఘ్నన్తి యైవేమాం-వాఁ-క్ప్రవిష్టా తామేవావ రున్ధతే ఽథో ఇమామేవ జయన్తి సర్వా వాచో వదన్తి సర్వాసాం-వాఁచామవరుద్ధ్యా ఆర్ద్రేచర్మన్ వ్యాయచ్ఛేతే ఇన్ద్రియస్యా వరుద్ధ్యా ఆ-ఽన్యః క్రోశతి ప్రాన్య-శ్శగ్ంసతి య ఆక్రోశతి పునాత్యేవైనాన్థ్స యః ప్రశగ్ంసతి పూతేష్వేవా-ఽన్నాద్య-న్దధాత్యృషికృత-ఞ్చ [-న్దధాత్యృషికృత-ఞ్చ, వా ఏతే] 30
వా ఏతే దేవకృత-ఞ్చ పూర్వైర్మాసైరవ రున్ధతే య-ద్భూతేచ్ఛదాగ్ం సామాని భవన్త్యుభయస్యావరుద్ధ్యై యన్తి వా ఏతే మిథునాద్యే సంవఁథ్సర-ముపయన్త్యన్తర్వేది మిథునౌ స-మ్భవతస్తేనైవ మిథునాన్న యన్తి ॥ 31 ॥
(వ్యృద్ధమక్షోధుకాస్తాగ్ం సమా-మ్ప్రజాః - పరమామేవ - చ - త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 9)
చర్మావ భిన్దన్తి పాప్మానమేవైషామవ భిన్దన్తి మా-ఽప రాథ్సీర్మా-ఽతి వ్యాథ్సీరిత్యాహ సమ్ప్రత్యేవైషా-మ్పాప్మానమవ భిన్దన్త్యుదకుమ్భానధినిధాయ దాస్యో మార్జాలీయ-మ్పరి నృత్యన్తి పదో నిఘ్నతీరిదమ్మధు-ఙ్గాయన్త్యో మధు వై దేవానా-మ్పరమ-మన్నాద్య-మ్పరమమేవా-న్నాద్యమవ రున్ధతే పదో ని ఘ్నన్తి మహీయామేవైషు దధతి ॥ 32 ॥
(చర్మై - కాన్నపఞ్చాశత్) (అ. 10)
పృథివ్యై స్వాహా ఽన్తరిక్షాయ స్వాహా దివే స్వాహా సమ్ప్లోష్యతే స్వాహా సప్లంవఁమానాయ స్వాహా సమ్ప్లుతాయ స్వాహా మేఘాయిష్యతే స్వాహా మేఘాయతే స్వాహా మేఘితాయ స్వాహా మేఘాయ స్వాహా నీహారాయ స్వాహా నిహాకాయై స్వాహా ప్రాసచాయ స్వాహా ప్రచలాకాయై స్వాహా విద్యోతిష్యతే స్వాహా విద్యోతమానాయ స్వాహా సంవిఁద్యోతమానాయ స్వాహా స్తనయిష్యతే స్వాహా స్తనయతే స్వాహో -గ్రగ్గ్ స్తనయతే స్వాహా వర్షిష్యతే స్వాహా వర్షతే స్వాహా ఽభివర్షతే స్వాహా పరివర్షతే స్వాహా సంవఁర్షతే [సంవఁర్షతే, స్వాహా ఽనువర్షతే స్వాహా] 33
స్వాహా ఽనువర్షతే స్వాహా శీకాయిష్యతే స్వాహా శీకాయతే స్వాహా శీకితాయ స్వాహాప్రోషిష్యతే స్వాహా ప్రుష్ణతే స్వాహా పరిప్రుష్ణతే స్వాహో-ద్గ్రహీష్యతే స్వాహో ద్గృహ్ణతే స్వాహో-ద్గృహీతాయ స్వాహా విప్లోష్యతే స్వాహా విప్లవమానాయ స్వాహా విప్లుతాయ స్వాహా ఽఽతఫ్స్యతే స్వాహా ఽఽతపతే స్వాహో-గ్రమాతపతే స్వాహ -ర్గ్భ్య-స్స్వాహా యజుర్భ్య-స్స్వాహా సామభ్య-స్స్వాహా ఽఙ్గిరోభ్య-స్స్వాహా వేదేభ్య-స్స్వాహా గాథాభ్య-స్స్వాహా నారాశగ్ంసీభ్య-స్స్వాహా రైభీభ్య-స్స్వాహా సర్వస్మై స్వాహా ॥ 34 ॥
(సంవఁర్షతే - రైభీభ్య-స్స్వాహా - ద్వే చ) (అ. 11)
దత్వతే స్వాహా ఽదన్తకాయ స్వాహా ప్రాణినే స్వాహా ఽప్రాణాయ స్వాహా ముఖవతే స్వాహా-ఽముఖాయ స్వాహా నాసికవతే స్వాహా ఽనాసికాయ స్వాహా ఽక్షణ్వతే స్వాహా-ఽనక్షికాయ స్వాహా కర్ణినే స్వాహా ఽకర్ణకాయ స్వాహా శీర్షణ్వతే స్వాహా-ఽశీర్షకాయ స్వాహా పద్వతే స్వాహా ఽపాదకాయ స్వాహా ప్రాణతే స్వాహా ఽప్రాణతే స్వాహా వదతే స్వాహా ఽవదతే స్వాహా పశ్యతే స్వాహా ఽపశ్యతే స్వాహా శృణ్వతే స్వాహా ఽశృణ్వతే స్వాహా మనస్వినే స్వాహా- [మనస్వినే స్వాహా, అమనసే స్వాహా] 35
-ఽమనసే స్వాహా రేతస్వినే స్వాహా ఽరేతస్కాయ స్వాహా ప్రజాభ్య-స్స్వాహా ప్రజననాయ స్వాహా లోమవతే స్వాహా ఽలోమకాయ స్వాహా త్వచే స్వాహా ఽత్వక్కాయ స్వాహా చర్మణ్వతే స్వాహా ఽచర్మకాయ స్వాహా లోహితవతే స్వాహా-ఽలోహితాయ స్వాహా మాగ్ంసన్వతే స్వాహా ఽమాగ్ంసకాయ స్వాహా స్నావభ్య-స్స్వాహా ఽస్నావకాయ స్వాహా స్థన్వతే స్వాహా-ఽనస్థికాయ స్వాహా మజ్జన్వతే స్వాహా ఽమజ్జకాయ స్వాహా ఽఙ్గినే స్వాహా-ఽనఙ్గాయ స్వాహా ఽఽత్మనే స్వాహా ఽనాత్మనే స్వాహా సర్వస్మై స్వాహా ॥ 36 ॥
(మనస్వినే స్వాహా - ఽనాత్మనే స్వాహా - ద్వే చ) (అ. 12)
కస్త్వా యునక్తి స త్వా యునక్తు విష్ణుస్త్వా యునక్త్వస్య యజ్ఞస్యర్ధ్యై మహ్యగ్ం సన్నత్యా అముష్మై కామాయా-ఽఽయుషే త్వా ప్రాణాయ త్వా ఽపానాయ త్వా వ్యానాయ త్వా వ్యుష్ట్యై త్వా రయ్యై త్వా రాధసే త్వా ఘోషాయ త్వా పోషాయ త్వా ఽఽరాద్ఘోషాయ త్వా ప్రచ్యుత్యై త్వా ॥ 37 ॥
(కస్త్వా - ఽష్టాత్రిగ్ంశత్) (అ. 13)
అగ్నయే గాయత్రాయ త్రివృతే రాథన్తరాయ వాసన్తాయా-ష్టాకపాల ఇన్ద్రాయ త్రైష్టుభాయ పఞ్చదశాయ బార్హతాయ గ్రైష్మాయైకాదశకపాలో విశ్వేభ్యో దేవేభ్యో జాగతేభ్య-స్సప్తదశేభ్యో వైరూపేభ్యో వార్షికేభ్యో ద్వాదశకపాలో మిత్రావరుణాభ్యా-మానుష్టుభాభ్యా-మేకవిగ్ంశాభ్యాం-వైఁరాజాభ్యాగ్ం శారదాభ్యా-మ్పయస్యా బృహస్పతయే పాఙ్క్తాయ త్రిణవాయ శాక్వరాయ హైమన్తికాయ చరు-స్సవిత్ర ఆతిచ్ఛన్దసాయ త్రయస్త్రిగ్ంశాయ రైవతాయ శైశిరాయ ద్వాదశకపాలో ఽదిత్యై విష్ణుపత్న్యై చరురగ్నయే వైశ్వానరాయ ద్వాదశకపాలో ఽనుమత్యై చరుః కాయ ఏకకపాలః ॥ 38 ॥
(అగ్నయే-ఽదిత్యా అనుమత్యై - సప్తచత్వారిగ్ంశత్) (అ. 14)
యో వా అగ్నావగ్నిః ప్రహ్రియతే యశ్చ సోమో రాజా తయోరేష ఆతిథ్యం-యఁదగ్నీషోమీయో-ఽథైష రుద్రో యశ్చీయతే య-థ్సఞ్చితే-ఽగ్నావేతాని హవీగ్ంషి న నిర్వపేదేష ఏవ రుద్రో-ఽశాన్త ఉపోత్థాయ ప్రజా-మ్పశూన్ యజమానస్యాభి మన్యేత య-థ్సఞ్చితే-ఽగ్నావేతాని హవీగ్ంషి నిర్వపతి భాగధేయేనైవైనగ్ం శమయతి నాస్య రుద్రో-ఽశాన్త [రుద్రో-ఽశాన్తః, ఉపోత్థాయ] 39
ఉపోత్థాయ ప్రజా-మ్పశూనభి మన్యతే దశ హవీగ్ంషి భవన్తి నవ వై పురుషే ప్రాణా నాభిర్దశమీ ప్రాణానేవ యజమానే దధాత్యథో దశాక్షరా విరాడన్నం-విఁరా-డ్విరాజ్యేవాన్నాద్యే ప్రతి తిష్ఠత్యృతుభిర్వా ఏష ఛన్దోభి-స్స్తోమైః పృష్ఠైశ్చేతవ్య ఇత్యాహుర్యదేతాని హవీగ్ంషి నిర్వపత్యృతుభిరేవైన-ఞ్ఛన్దోభి-స్స్తోమైః పృష్ఠైశ్చినుతే దిశః సుషువాణేనా - [ ] 40
-భిజిత్యా ఇత్యాహుర్యదేతాని హవీగ్ంషి నిర్వపతి దిశామభిజిత్యా ఏతయా వా ఇన్ద్ర-న్దేవా అయాజయ-న్తస్మాదిన్ద్రసవ ఏతయా మను-మ్మనుష్యాస్తస్మా-న్మనుసవో యథేన్ద్రో దేవానాం-యఁథా మనుర్మనుష్యాణామేవ-మ్భవతి య ఏవం-విఁద్వానేతయేష్ట్యా యజతే దిగ్వతీః పురో-ఽనువాక్యా భవన్తి సర్వాసా-న్దిశామభిజిత్యై ॥ 41 ॥
(అశాన్తః - సుషువాణేనై - కచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 15)
యః ప్రాణతో నిమిషతో మహిత్వైక ఇద్రాజా జగతో బభూవ । య ఈశే అస్య ద్విపదశ్చతుష్పదః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి ప్రజాపతయే త్వా జుష్ట-ఙ్గృహ్ణామి తస్య తే ద్యౌర్మహిమా నక్షత్రాణి రూపమాదిత్యస్తే తేజస్తస్మై త్వా మహిమ్నే ప్రజాపతయే స్వాహా ॥ 42 ॥
(యః ప్రాణతో ద్యౌరాదిత్యో - ఽష్టాత్రిగ్ంశత్ ) (అ. 16)
య ఆత్మదా బలదా యస్య విశ్వ ఉపాసతే ప్రశిషం-యఁస్య దేవాః । యస్య ఛాయా-ఽమృతం-యఁస్య మృత్యుః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ ॥ ఉపయామగృహీతో-ఽసి ప్రజాపతయే త్వా జుష్ట-ఙ్గృహ్ణామి తస్య తే పృథివీ మహిమౌషధయో వనస్పతయో రూపమగ్నిస్తే తేజస్తస్మై త్వా మహిమ్నే ప్రజాపతయే స్వాహా ॥ 43 ॥
(య ఆత్మదాః పృథివ్యగ్ని-రేకాన్నచత్వారిగ్ంశత్) (అ. 17)
ఆ బ్రహ్మ-న్బ్రాహ్మణో బ్రహ్మవర్చసీ జాయతామా ఽస్మి-న్రాష్ట్రే రాజన్య ఇషవ్యః శూరో మహారథో జాయతా-న్దోగ్ధ్రీధేనుర్వోఢా ఽనడ్వానాశు-స్సప్తిః పురన్ధిర్యోషా జిష్ణూ రథేష్ఠా-స్సభేయో యువా ఽఽస్య యజమానస్య వీరో జాయతా-న్నికామేనికామే నః పర్జన్యో వర్షతు ఫలిన్యో న ఓషధయః పచ్యన్తాం-యోఁగక్షేమోనః కల్పతామ్ ॥ 44 ॥
(ఆ బ్రహ్మ - న్నేకచత్వారిగ్ంశత్ )(ఆ18)
ఆ-ఽక్రాన్ వాజీ పృథివీమగ్నిం-యుఁజమకృత వాజ్యర్వా ఽఽక్రాన్ వాజ్యన్తరిక్షం-వాఁయుం-యుఁజమకృత వాజ్యర్వా ద్యాం-వాఁజ్యా-ఽక్రగ్గ్స్త సూర్యం-యుఁజమకృత వాజ్యర్వా ఽగ్నిస్తే వాజిన్ యుఙ్ఙను త్వా ఽఽ రభే స్వస్తి మా స-మ్పారయ వాయుస్తే వాజిన్ యుఙ్ఙను త్వా ఽఽ రభే స్వస్తి మా స- [స్వస్తి మా సమ్, పారయా ఽఽదిత్యస్తే] 45
-మ్పారయా ఽఽదిత్యస్తే వాజిన్ యుఙ్ఙను త్వా ఽఽ రభే స్వస్తి మా స-మ్పారయ ప్రాణధృగసి ప్రాణ-మ్మే దృగ్ంహ వ్యానధృగసి వ్యాన-మ్మే దృగ్ంహా ఽపానధృగస్యపాన-మ్మ దృగ్ంహ చక్షురసి చక్షుర్మయి ధేహి శ్రోత్రమసి శ్రోత్ర-మ్మయి ధేహ్యాయురస్యాయుర్మయి ధేహి ॥ 46 ॥
(వాయుస్తే వాజిన్ యుఙ్ఙను త్వా ఽఽ రభే స్వస్తి మా సం - త్రిచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 19)
జజ్ఞి బీజం-వఁర్ష్టా పర్జన్యః పక్తా సస్యగ్ం సుపిప్పలా ఓషధయ-స్స్వధిచరణేయగ్ం సూపసదనో-ఽగ్ని-స్స్వద్ధ్యక్షమన్తరిక్షగ్ంసుపావః పవమాన-స్సూపస్థానా ద్యౌ-శ్శివమసౌ తపన్ యథాపూర్వమహోరాత్రే పఞ్చదశినో ఽర్ధమాసా-స్త్రిగ్ంశినో మాసాః కౢప్తా ఋతవః శాన్త-స్సంవఁథ్సరః ॥ 47 ॥
(జజ్ఞి బీజ - మేకత్రిగ్ంశత్) (అ. 20)
ఆగ్నేయో-ఽష్టాకపాల-స్సౌమ్యశ్చరు-స్సావిత్రో-ఽష్టాకపాలః పౌష్ణశ్చరూ రౌద్రశ్చరురగ్నయే వైశ్వానరాయ ద్వాదశకపాలో మృగాఖరే యది నా-ఽఽగచ్ఛే-దగ్నయే-ఽగ్ంహోముచే-ఽష్టాకపాల-స్సౌర్య-మ్పయో వాయవ్య ఆజ్యభాగః ॥ 48 ॥
(ఆగ్నేయ - శ్చతుర్విగ్ంశతిః) (అ. 21)
అగ్నయే-ఽగ్ంహోముచే-ఽష్టాకపాల ఇన్ద్రాయా-ఽగ్ంహోముచ ఏకాదశకపాలో మిత్రావరుణాభ్యా-మాగోముగ్భ్యా-మ్పయస్యా వాయోసావిత్ర ఆగోముగ్భ్యా-ఞ్చరురశ్విభ్యా-మాగోముగ్భ్యా-న్ధానా మరుద్భ్య ఏనోముగ్భ్యః సప్తకపాలో విశ్వేభ్యో దేవేభ్య ఏనోముగ్భ్యో ద్వాదశకపాలో ఽనుమత్యై చరురగ్నయే వైశ్వానరాయ ద్వాదశకపాలో ద్యావాపృథివీభ్యా-మగ్ంహోముగ్భ్యా-న్ద్వికపాలః ॥ 49 ॥
(అగ్నయే-ఽగ్ంహోముచే - త్రిగ్ంశత్) (అ. 22)
అగ్నయే సమనమ-త్పృథివ్యై సమనమద్యథా-ఽగ్నిః పృథివ్యా సమనమదేవ-మ్మహ్య-మ్భద్రా-స్సన్నతయ-స్స-న్నమన్తు వాయవే సమనమదన్తరిక్షాయ సమనమద్యథా వాయురన్తరిక్షేణ సూర్యాయ సమనమద్దివే సమనమద్యథా సూర్యో దివా చన్ద్రమసే సమనమన్నక్షత్రేభ్య-స్సమనమద్యథా చన్ద్రమా నక్షత్రైర్వరుణాయ సమనమదద్భ్య-స్సమనమ-ద్యథా [-స్సమనమ-ద్యథా, వరుణో-ఽద్భి-స్సామ్నే] 50
వరుణో-ఽద్భి-స్సామ్నే సమనమదృచే సమనమద్యథా సామర్చా బ్రహ్మణే సమనమ-త్క్షత్రాయ సమనమద్యథా బ్రహ్మ క్షత్రేణ రాజ్ఞే సమనమ-ద్విశే సమనమద్యథా రాజా విశా రథాయ-స్సమనమదశ్వేభ్య-స్సమనమద్యథా రథో-ఽశ్వైః ప్రజాపతయే సమనమ-ద్భూతేభ్య-స్సమనమద్యథా ప్రజాపతిర్భూతై-స్సమనమదేవ-మ్మహ్య-మ్భద్రా-స్సన్నతయ-స్స-న్నమన్తు ॥ 51 ॥
(అద్భ్య-స్సమనమద్యథా-మహ్యం-చత్వారి చ) (అ. 23)
యే తే పన్థాన-స్సవితః పూర్వ్యాసో-ఽరేణవో వితతా అన్తరిక్షే । తేభిర్నో అద్య పథిభిః సుగేభీ రక్షా చ నో అధి చ దేవ బ్రూహి ॥ నమో-ఽగ్నయే పృథివిక్షితే లోకస్పృతే లోకమస్మై యజమానాయ దేహి నమో వాయవే-ఽన్తరిక్షక్షితే లోకస్పృతే లోకమస్మై యజమానాయ దేహి నమ-స్సూర్యాయ దివిక్షితే లోకస్పృతే లోకమస్మై యజమానాయ దేహి ॥ 52 ॥
(యే తే - చతుశ్చత్వారిగ్ంశత్) (అ. 24)
యో వా అశ్వస్య మేద్ధ్యస్య శిరో వేద శీర్షణ్వా-న్మేద్ధ్యో భవత్యుషా వా అశ్వస్య మేద్ధ్యస్య శిర-స్సూర్యశ్చక్షుర్వాతః ప్రాణశ్చన్ద్రమా-శ్శ్రోత్ర-న్దిశః పాదా అవాన్తరదిశాః పర్శవో-ఽహోరాత్రే నిమేషో-ఽర్ధమాసాః పర్వాణి మాసా-స్సధాన్నాన్యృతవో-ఽఙ్గాని సంవఁథ్సర ఆత్మా రశ్మయః కేశా నక్షత్రాణి రూప-న్తారకా అస్థాని నభో మాగ్ంసాన్యోషధయో లోమాని వనస్పతయో వాలా అగ్నిర్ముఖం-వైఁశ్వానరో వ్యాత్తగ్ం [వ్యాత్తమ్, సముద్ర ఉదరమన్తరిక్ష-] 53
సముద్ర ఉదరమన్తరిక్ష-మ్పాయు-ర్ద్యావాపృథివీ ఆణ్డౌ గ్రావా శేప-స్సోమో రేతో యజ్జఞ్జభ్యతే తద్వి ద్యోతతే యద్విధూనుతే త-థ్స్తనయతి యన్మేహతి తద్వర్షతి వాగేవాస్య వాగహర్వా అశ్వస్య జాయమానస్య మహిమా పురస్తాజ్జాయతే రాత్రిరేన-మ్మహిమా పశ్చాదను జాయత ఏతౌ వై మహిమానా-వశ్వమభిత-స్స-మ్బభూవతుర్హయో దేవానవహ దర్వా-ఽసురాన్ వాజీ గన్ధర్వా-నశ్వో మనుష్యాన్-థ్సముద్రో వా అశ్వస్య యోనిః సముద్రో బన్ధుః ॥ 54 ॥
(వ్యాత్త - మవహ-ద్- ద్వాదశ చ ) (అ. 25)
(గావో - గావ-స్సిషాసన్తీః- ప్రథమే మాసి - సమాన్యో - యది సోమౌ- షడహై - రు-థ్సృజ్యా(3)న్ - దేవానా - మర్క్యేణ - చర్మా-ఽవ - పృథివ్యై - దత్వతే - కస్త్వా - ఽగ్నయే - యో వై - యః ప్రాణతో - య ఆత్మదా - ఆ బ్రహ్మ - న్నా-ఽక్రాన్ - జజ్ఞి బీజ - మాగ్నేయో-ఽష్టాకపాలో - ఽగ్నయే-ఽగ్ంహోముచే-ఽష్టాకపాలో - ఽగ్నయేసమనమ--ద్యే తే పన్థానో - యో వా అశ్వస్యమేద్ధ్యస్య శిరః - పఞ్చవిగ్ంశతిః)
(గావః - సమాన్యః - సవనమష్టాభి - ర్వా ఏతే దేవకృతఞ్చా - ఽభిజిత్యా ఇత్యాహు -ర్వరుణో-ఽద్భి-స్సామ్నే - చతుష్ పఞ్చాసత్)
(గావో, యోని స్సముద్రో బన్ధుః)
(ప్రజననగ్ం - సాద్యాః - ప్రజవం - బృహస్పతి - ర్గావః - పఞ్చ) (7)
(ఇషే, వాయవ్య, మ్ప్రజాపతి, ర్యుఞ్జానా, స్సావిత్రాణి, ప్రాచీనవగ్ంశ, మ్ప్రజననగ్ం, సప్త) (7)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయాం సప్తమకాణ్డే పఞ్చమః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
॥ ఇతి తైత్తిరీయసంహితా సమాప్తా ॥