ଶ୍ରୀ ମହାନ୍ଯାସମ୍ (ପୂର୍ଣଂ)

ଇତି ଦିଗ୍ବନ୍ଧଃ । 33 -----------ଇତି ପ୍ରଥମ ନ୍ଯାସଃ------------ (ଶିଖାଦି ଅସ୍ତ୍ରପର୍ଯନ୍ତଂ ଏକତ୍ରିଂଶଦଙ୍ଗନ୍ଯାସଃ ଦିଗ୍ବନ୍ଧ ସହିତଃ ପ୍ରଥମଃ) 4. ଦଶାଙ୍ଗ ନ୍ଯାସଃ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଇତି ନମସ୍କାରା-ନ୍ନ୍ଯସେ᳚ତ୍ ॥ ଓଁ ଓ-ମ୍ମୂର୍ଥ୍ନେ ନମଃ (ମୂର୍ଧ୍ନି) । ଓ-ନ୍ନ-ନ୍ନାସିକାଯୈ ନମଃ (ନାସିକାଗ୍ରଃ) । ଓ-ମ୍ମୋଂ-ଲଁଲଟାଯ ନମଃ (ଲଲାଟଃ) । ଓ-ମ୍ଭ-ମ୍ମୁଖାଯ ନମଃ (ମୁଖାମ୍) । ଓ-ଙ୍ଗ-ଙ୍କଣ୍ଠାଯ ନମଃ (କଣ୍ଠଃ) । ଓଁ-ଵଂଁ ହୃଦଯାଯ ନମଃ (ହୃଦଯଃ) । ଓ-ନ୍ତେ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତାଯ ନମଃ (ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତଃ) । ଓଁ ରୁଂ-ଵାଁମ ହସ୍ତାଯ ନମଃ (ଵାମ ହସ୍ତଃ) । ଓ-ନ୍ଦ୍ରା-ନ୍ନାଭ୍ଯୈ ନମଃ (ନାଭ୍ହୀ) । ଓଁ-ଯଁ-ମ୍ପାଦାଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ (ପାଦୌ) ॥ [ଅପ ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ] -----------ଇତି ଦ୍ଵିତୀଯ ନ୍ଯାସଃ---------- ମୂର୍ଧାଦି ପାଦାନ୍ତ-ନ୍ଦଶାଙ୍ଗ ନ୍ଯାସଃ ଦ୍ଵିତୀଯଃ 5. ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ନ୍ଯାସଃ ସ॒ଦ୍ଯୋ ଜା॒ତ-ମ୍ପ୍ର॑ପଦ୍ଯା॒ମି॒ ସ॒ଦ୍ଯୋ ଜା॒ତାଯ॒ ଵୈ ନମୋ॒ ନମଃ॑ । ଭ॒ଵେ ଭ॑ଵେ॒ ନାତି॑ଭଵେ ଭଵସ୍ଵ॒ ମାମ୍ । ଭ॒ଵୋ-ଦ୍ଭ॑ଵାଯ॒ ନମଃ॑ ॥ ପାଦାଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ । 1 [ଅପ ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ] ଵା॒ମ॒ଦେ॒ଵାଯ॒ ନମୋ᳚ ଜ୍ଯେ॒ଷ୍ଠାଯ॒ ନମଃ॑ ଶ୍ରେ॒ଷ୍ଠାଯ॒ ନମୋ॑ ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ନମଃ॒ କାଲା॑ଯ॒ ନମଃ॒ କଲ॑ଵିକରଣାଯ॒ ନମୋ॒ ବଲ॑ଵିକରଣାଯ॒ ନମୋ॒ ବଲା॑ଯ॒ ନମୋ॒ ବଲ॑ପ୍ରମଥନାଯ॒ ନମ॒ ସ୍ସର୍ଵ॑ଭୂତଦମନାଯ॒ ନମୋ॑ ମ॒ନୋନ୍ମ॑ନାଯ॒ ନମଃ॑ । ଊରୁମଧ୍ଯମାଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ । 2 ଅ॒ଘୋରେ᳚ଭ୍ଯୋ ଽଥ॒ଘୋରେ᳚ଭ୍ଯୋ॒ ଘୋର॒ଘୋର॑ତରେଭ୍ଯଃ । ସର୍ଵେ᳚ଭ୍ଯ-ସ୍ସର୍ଵ॒ ଶର୍ଵେ᳚ଭ୍ଯୋ॒ ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ରୁ॒ଦ୍ରରୂ॑ପେଭ୍ଯଃ ॥ ହୃଦଯାଯ ନମଃ । 3 ତତ୍ପୁରୁ॑ଷାଯ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ମହାଦେ॒ଵାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥ ମୁଖାଯ ନମଃ । 4 ଈଶାନ-ସ୍ସର୍ଵ॑ଵିଦ୍ଯା॒ନା॒-ମୀଶ୍ଵରସର୍ଵ॑ ଭୂତା॒ନାଂ॒ ବ୍ରହ୍ମାଧି॑ପତି॒-ର୍ବ୍ରହ୍ମ॒ଣୋ-ଽଧି॑ପତି॒-ର୍ବ୍ରହ୍ମା॑ ଶି॒ଵୋ ମେ॑ ଅସ୍ତୁ ସଦାଶି॒ଵୋମ୍ ॥ ମୂର୍ଧ୍ନେ ନମଃ । 5 5.1 ହଂସ ଗାଯତ୍ରୀ ଅସ୍ଯ ଶ୍ରୀ ହଂସଗାଯତ୍ରୀ ମହାମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ, ଅଵ୍ଯକ୍ତ ପରବ୍ରହ୍ମ ଋଷିଃ, ଅନୁଷ୍ଟୁ-ପ୍ଛନ୍ଦଃ, ପରମହଂସୋ ଦେଵତା । ହଂସା-ମ୍ବୀଜମ୍, ହଂସୀଂ ଶକ୍ତିଃ । ହଂସୂ-ଙ୍କୀଲକମ୍ । ପରମହଂସ ପ୍ରସାଦ ସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥେ ଜପେ ଵିନିଯୋଗଃ ॥ 1 କରନ୍ଯାସଃ - ହଂସାଂ ଅଗୁଂଷ୍ଠାଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ । ହଂସୀ-ନ୍ତର୍ଜନୀଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ । ହଂସୂଂ - ମଦ୍ଧ୍ଯମାଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ । ହଂସୈଂ - ଅନାମିକାଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ । ହଂସୌଂ - କନିଷ୍ଠିକାଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ । ହଂସଃ-କରତଲ କରପୃଷ୍ଠାଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ । 2 ହୃଦଯାଦି ନ୍ଯାସଃ - ହଂସାଂ - ହୃଦଯାଯ ନମଃ । ହଂସୀଂ - ଶିରସେ ସ୍ଵାହା । ହଂସୂଂ - ଶିଖାଯୈ ଵଷଟ୍ । ହଂସୈଂ - କଵଚାଯ ହୁମ୍ । ହଂସୌଂ - ନେତ୍ରତ୍ରଯାଯ ଵୌଷଟ୍ । ହଂସଃ - ଅସ୍ତ୍ରାଯ ଫଟ୍ ॥ ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒ରୋମିତି ଦିଗ୍ବନ୍ଧଃ । 3 ଧ୍ଯାନଂ - ଗମାଗମସ୍ଥ-ଙ୍ଗମନାଦିଶୂନ୍ଯ-ଞ୍ଚି-ଦ୍ରୂପଦୀପ-ନ୍ତିମିରାପହାରମ୍ । ପଶ୍ଯାମି ତେ ସର୍ଵଜନାନ୍ତରସ୍ଥ-ନ୍ନମାମି ହଂସ-ମ୍ପରମାତ୍ମରୂପମ୍ ॥ 4 ଦେହୋ ଦେଵାଲଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଜୀଵୋ ଦେଵ-ସ୍ସନାତନଃ । ତ୍ଯଜେଦଜ୍ଞାନନିର୍ମାଲ୍ଯଂ ସୋ-ଽହମ୍ଭାଵେନ ପୂଜଯେତ୍ ॥ ହଂ॒ସ ହଂ॒ସାଯ॑ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ପରମହଂ॒ସାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ହଂସଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥ 5 (ଇତି ତ୍ରିଵାର-ଞ୍ଜପିତ୍ଵା) ହଂସ ହଂ॒ସେତି ଯୋ ବ୍ରୂଯା-ଧଂସୋ (ବ୍ରୂଯାଦ୍ଧଂସୋ) ନାମ ସଦାଶିଵଃ । ଏଵ-ନ୍ନ୍ଯାସ ଵିଧି-ଙ୍କୃତ୍ଵା ତତ-ସ୍ସମ୍ପୁଟମାରଭେତ୍ ॥ 6 5.2 ଦିକ୍ ସମ୍ପୁଟନ୍ଯାସଃ (ସମ୍ପୁଟୀକରଣମ୍) ଇନ୍ଦ୍ରାଦୀ-ନ୍ଦିକ୍ଷୁଵିନ୍ଯସ୍ଯ । ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଓମ୍ । ତ୍ରା॒ତାର॒ମିନ୍ଦ୍ର॑ ମଵି॒ତାର॒ମିନ୍ଦ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ ହଵେ॑ ହଵେ ସୁ॒ହଵ॒ଗ୍ଂ॒ ଶୂର॒ମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ହୁ॒ଵେ ନୁ ଶ॒କ୍ର-ମ୍ପୁ॑ରୁହୂ॒ତମିନ୍ଦ୍ରଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॑ ମ॒ଘଵା॑ ଧା॒ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଓଁ ଓମ୍ । ପୂର୍ଵଦିଗ୍ଭାଗେ ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 1 (ତୈ.ସଂ.1-6-12-50) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓ-ନ୍ନମ୍ । ତ୍ଵ-ନ୍ନୋ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ଦେ॒ଵସ୍ଯ॒ ହେଡୋ-ଽଵ॑ ଯାସିସୀଷ୍ଠାଃ । ଯଜି॑ଷ୍ଠୋ॒ ଵହ୍ନି॑ତମ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚାନୋ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂ॑ସି॒ ପ୍ରମୁ॑ମୁଗ୍ଧ୍ଯ॒ସ୍ମତ୍ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ନଂ ଓମ୍ । ଆଗ୍ନେଯଦିଗ୍ଭାଗେ ଅଗ୍ନଯେ ନମଃ ॥ 2 (ତୈ.ସଂ.2-5-12-72) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓ-ମ୍ମୋମ୍ । ସୁ॒ଗ-ନ୍ନଃ॒ ପନ୍ଥା॒ମଭ॑ଯ-ଙ୍କୃଣୋତୁ । ଯସ୍ମି॒ନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେ ଯ॒ମ ଏତି॒ ରାଜା᳚ । ଯସ୍ମି॑ନ୍ନେନମ॒ଭ୍ଯଷି॑ଞ୍ଚନ୍ତ ଦେ॒ଵାଃ । ତଦ॑ସ୍ଯ ଚି॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ଵିଷା॑ ଯଜାମ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ମୋଂ ଓମ୍ । ଦକ୍ଷିଣଦିଗ୍ଭାଗେ ଯମାଯ ନମଃ ॥ 3 (ତୈ.ବ୍ରା.3-1-2-11-23) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓ-ମ୍ଭମ୍ । ଅସୁ॑ନ୍ଵନ୍ତ॒ମଯ॑ଜମାନମିଚ୍ଛ ସ୍ତେ॒ନସ୍ଯେ॒ତ୍ଯାନ୍ତସ୍କ॑ର॒ସ୍ଯାନ୍ଵେ॑ଷି । ଅ॒ନ୍ଯମ॒ସ୍ମଦି॑ଚ୍ଛ॒ ସା ତ॑ ଇ॒ତ୍ଯା ନମୋ॑ ଦେଵି ନିର୍.ଋତେ॒ ତୁଭ୍ଯ॑ମସ୍ତୁ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଭଂ ଓମ୍ । ନିର୍-ଋତିଦିଗ୍ଭାଗେ ନିର୍-ଋତଯେ ନମଃ ॥ 4 (ତୈ.ସଂ.4-2-5-21) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓ-ଙ୍ଗମ୍ । ତତ୍ତ୍ଵା॑ ଯାମି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵନ୍ଦ॑ମାନ॒ସ୍ତଦା ଶା᳚ସ୍ତେ॒ ଯଜ॑ମାନୋ ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । ଅହେ॑ଡମାନୋ ଵରୁଣେ॒ହ ବୋ॒ଧ୍ଯୁରୁ॑ଶଗ୍ଂସ॒ ମା ନ॒ ଆଯୁଃ॒ ପ୍ରମୋ॑ଷୀଃ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଗଂ ଓମ୍ । ପଶ୍ଚିମଦିଗ୍ଭାଗେ ଵରୁଣାଯ ନମଃ ॥ 5 (ତୈ.ସଂ.2-1-11-65) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ-ଵଁମ୍ । ଆ ନୋ॑ ନି॒ଯୁଦ୍ଭିଃ॑ ଶ॒ତିନୀ॑ଭିରଧ୍ଵ॒ରଗ୍ମ୍ । ସ॑ହ॒ସ୍ରିଣୀ॑ଭି॒ରୁପ॑ ଯାହି ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ଵାଯୋ॑ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ ହ॒ଵିଷି॑ ମାଦଯସ୍ଵ । ଯୂ॒ଯ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଵଂ ଓମ୍ । ଵାଯଵ୍ଯଦିଗ୍ଭାଗେ ଵାଯଵେ ନମଃ ॥ 6 (ତୈ.ବ୍ରା.2-8-1-2) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓ-ନ୍ତେମ୍ । ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସୋ॑ମ ଵ୍ର॒ତେ ତଵ॑ । ମନ॑ସ୍ତ॒ନୂଷୁ॒ ବିଭ୍ର॑ତଃ । ପ୍ର॒ଜାଵ॑ନ୍ତୋ ଅଶୀମହି । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଣୀ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ଭଗା॑ ସୁ॒ପତ୍ନୀ᳚ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ତେଂ ଓମ୍ । ଉତ୍ତରଦିଗ୍ଭାଗେ କୁବେରାଯ ନମଃ ॥ 7 (ତୈ.ବ୍ରା.2-4-2-7-18) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ରୁମ୍ । ତମୀଶା᳚ନ॒-ଞ୍ଜଗ॑ତସ୍ତ॒ସ୍ଥୁଷ॒ସ୍ପତି᳚-ନ୍ଧିଯ-ଞ୍ଜି॒ନ୍ଵମଵ॑ସେ ହୂମହେ ଵ॒ଯମ୍ । ପୂ॒ଷା ନୋ॒ ଯଥା॒ ଵେଦ॑ସା॒ମସ॑ଦ୍ଵୃ॒ଧେ ର॑କ୍ଷି॒ତା ପା॒ଯୁରଦ॑ବ୍ଧ-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତଯେ᳚ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ରୁଂ ଓମ୍ । ଈଶାନ୍ଯଦିଗ୍ଭାଗେ ଈଶାନାଯ ନମଃ ॥ 8 ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓ-ନ୍ଦ୍ରାମ୍ । ଅ॒ସ୍ମେ ରୁ॒ଦ୍ରା ମେ॒ହନା॒ ପର୍ଵ॑ତାସୋ ଵୃତ୍ର॒ହତ୍ଯେ॒ ଭର॑ହୂତୌ ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଯ-ଶ୍ଶଂସ॑ତେ ସ୍ତୁଵ॒ତେ ଧାଯି॑ ପ॒ଜ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର॑ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଅ॒ସ୍ମାଂ ଅ॑ଵନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଦ୍ରାଂ ଓମ୍ । ଊର୍ଧ୍ଵଦିଗ୍ଭାଗେ ଆକାଶାଯ ନମଃ ॥ 9 ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ-ଯଁମ୍ । ସ୍ଯୋ॒ନା ପୃ॑ଥିଵି॒ ଭଵା॑ନୃକ୍ଷ॒ରା ନି॒ଵେଶ॑ନୀ । ଯଚ୍ଛା॑ ନ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ସ॒ପ୍ରଥାଃ᳚ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଯଂ ଓମ୍ । ଅଧୋଦିଗ୍ଭାଗେ ପୃଥିଵ୍ଯୈ ନମଃ ॥ 10 [ଅପ ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ] 5.3 ଦଶାଙ୍ଗ ରୌଦ୍ରୀକରଣମ୍ ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଓମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ତ୍ରା॒ତାର॒ମିନ୍ଦ୍ର॑ ମଵି॒ତାର॒ମିନ୍ଦ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ ହଵେ॑ ହଵେ ସୁ॒ହଵ॒ଗ୍ଂ॒ ଶୂର॒ମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ହୁ॒ଵେ ନୁ ଶ॒କ୍ର-ମ୍ପୁ॑ରୁହୂ॒ତମିନ୍ଦ୍ରଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॑ ମ॒ଘଵା॑ ଧା॒ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଓଁ ଓମ୍ । ପୂର୍ଵଦିଗ୍ଭାଗେ ଲଲାଟସ୍ଥାନେ ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 1 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-6-12-50) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓ-ନ୍ନମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ତ୍ଵ-ନ୍ନୋ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ଦେ॒ଵସ୍ଯ॒ ହେଡୋ-ଽଵ॑ ଯାସିସୀଷ୍ଠାଃ । ଯଜି॑ଷ୍ଠୋ॒ ଵହ୍ନି॑ତମ॒-ଶ୍ଶୋଶୁ॑ଚାନୋ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂ॑ସି॒ ପ୍ରମୁ॑ମୁଗ୍ଧ୍ଯ॒ସ୍ମତ୍ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ନଂ ଓମ୍ । ଆଗ୍ନେଯଦିଗ୍ଭାଗେ ନେତ୍ରଯୋସ୍ଥାନେ ଅଗ୍ନଯେ ନମଃ ॥ 2 ॥ (ତୈ.ସଂ.2-5-12-72) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓ-ମ୍ମୋମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ସୁ॒ଗ-ନ୍ନଃ॒ ପନ୍ଥା॒ମଭ॑ଯ-ଙ୍କୃଣୋତୁ । ଯସ୍ମି॒ନ୍ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେ ଯ॒ମ ଏତି॒ ରାଜା᳚ । ଯସ୍ମି॑ନ୍ନେନମ॒ଭ୍ଯଷି॑ଞ୍ଚନ୍ତ ଦେ॒ଵାଃ । ତଦ॑ସ୍ଯ ଚି॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ଵିଷା॑ ଯଜାମ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ମୋଂ ଓମ୍ । ଦକ୍ଷିଣଦିଗ୍ଭାଗେ କର୍ଣଯୋସ୍ଥାନେ ଯମାଯ ନମଃ ॥ 3 ॥ (ତୈ.ବ୍ରା.3-1-2-11-23) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓ-ମ୍ଭମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଅସୁ॑ନ୍ଵନ୍ତ॒ ମଯ॑ଜମାନମିଚ୍ଛସ୍ତେ॒ନସ୍ଯେ॒ତ୍ଯାନ୍ତସ୍କ॑ର॒ସ୍ଯାନ୍ଵେ॑ଷି । ଅ॒ନ୍ଯମ॒ସ୍ମଦି॑ଚ୍ଛ॒ ସା ତ॑ ଇ॒ତ୍ଯା ନମୋ॑ ଦେଵି ନିର୍.ଋତେ॒ ତୁଭ୍ଯ॑ମସ୍ତୁ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଭଂ ଓମ୍ । ନିର୍.ଋତିଦିଗ୍ଭାଗେ ମୁଖସ୍ଥାନେ ନିର୍.ଋତଯେ ନମଃ ॥ 4 ॥ (ତୈ.ସଂ.4-2-5-21) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓ-ଙ୍ଗମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ତତ୍ତ୍ଵା॑ଯାମି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵନ୍ଦ॑ମାନ॒ସ୍ତଦା ଶା᳚ସ୍ତେ॒ ଯଜ॑ମାନୋ ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । ଅହେ॑ଡମାନୋ ଵରୁଣେ॒ହ ବୋ॒ଧ୍ଯୁରୁ॑ଶଗ୍ଂସ॒ ମା ନ॒ ଆଯୁଃ॒ ପ୍ରମୋ॑ଷୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଗଂ ଓମ୍ । ପଶ୍ଚିମଦିଗ୍ଭାଗେ ବାହ୍ଵୋସ୍ଥାନେ ଵରୁଣାଯ ନମଃ ॥ 5 ॥ (ତୈ.ସଂ.2-1-11-65) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ-ଵଁମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଆ ନୋ॑ ନି॒ଯୁଦ୍ଭିଃ॑ ଶ॒ତିନୀ॑ଭିରଧ୍ଵ॒ରଗ୍ମ୍ । ସ॑ହ॒ସ୍ରିଣୀ॑ଭି॒ରୁପ॑ ଯାହି ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ଵାଯୋ॑ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ ହ॒ଵିଷି॑ ମାଦଯସ୍ଵ । ଯୂ॒ଯ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଵଂ ଓମ୍ । ଵାଯଵ୍ଯଦିଗ୍ଭାଗେ ନାସିକାସ୍ଥାନେ ଵାଯଵେ ନମଃ ॥ 6 ॥ (ତୈ.ବ୍ରା.2-8-1-2) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓ-ନ୍ତେମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସୋ॑ମ ଵ୍ର॒ତେ ତଵ॑ । ମନ॑ସ୍ତ॒ନୂଷୁ॒ବିଭ୍ର॑ତଃ । ପ୍ର॒ଜାଵ॑ନ୍ତୋ ଅଶୀମହି । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଣୀ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ଭଗା॑ ସୁ॒ପତ୍ନୀ᳚ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ତେଂ ଓମ୍ । ଉତ୍ତରଦିଗ୍ଭାଗେ ଜଠରସ୍ଥାନେ କୁବେରାଯ ନମଃ ॥ 7 ॥ (ତୈ.ବ୍ରା.2-4-2-7-18) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ରୁମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ତମୀଶା᳚ନ॒-ଞ୍ଜଗ॑ତସ୍ତ॒ସ୍ଥୁଷ॒ସ୍ପତି᳚-ନ୍ଧିଯ-ଞ୍ଜି॒ନ୍ଵମଵ॑ସେ ହୂମହେ ଵ॒ଯମ୍ । ପୂ॒ଷା ନୋ॒ ଯଥା॒ ଵେଦ॑ସା॒ମସ॑ଦ୍ଵୃ॒ଧେ ର॑କ୍ଷି॒ତା ପା॒ଯୁରଦ॑ବ୍ଧ-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତଯେ᳚ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ରୁଂ ଓମ୍ । ଈଶାନ୍ଯଦିଗ୍ଭାଗେ ନାଭିସ୍ଥାନେ ଈଶାନାଯ ନମଃ ॥ 8 ॥ ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓ-ନ୍ଦ୍ରାମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଅ॒ସ୍ମେ ରୁ॒ଦ୍ରା ମେ॒ହନା॒ ପର୍ଵ॑ତାସୋ ଵୃତ୍ର॒ହତ୍ଯେ॒ ଭର॑ହୂତୌ ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଯ-ଶ୍ଶଂସ॑ତେ ସ୍ତୁଵ॒ତେ ଧାଯି॑ ପ॒ଜ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର॑ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଅ॒ସ୍ମାଁ ଅ॑ଵନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଦ୍ରାଂ ଓମ୍ । ଊର୍ଧ୍ଵଦିଗ୍ଭାଗେ ମୂର୍ଧ୍ନିସ୍ଥାନେ ଆକାଶାଯ ନମଃ ॥ 9 ॥ ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ-ଯଁମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ସ୍ଯୋ॒ନା ପୃ॑ଥିଵି॒ ଭଵା॑ନୃକ୍ଷ॒ରା ନି॒ଵେଶ॑ନୀ । ଯଚ୍ଛା॑ ନ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ସ॒ପ୍ରଥାଃ᳚ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଯଂ ଓମ୍ । ଅଧୋଦିଗ୍ଭାଗେ ପାଦସ୍ଥାନେ ପୃଥିଵ୍ଯୈ ନମଃ ॥ 10 ॥ [ଅପ ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ] 5.4 ଷୋଡଶାଙ୍ଗ ରୌଦ୍ରୀକରଣଂ ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଅମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଵି॒ଭୂର॑ସି ପ୍ର॒ଵାହ॑ଣୋ॒ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଅଂ ଓମ୍ । ଶିଖାସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 1 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଆମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଵହ୍ନି॑ରସି ହଵ୍ଯ॒ଵାହ॑ନୋ॒ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଆଂ ଓମ୍ । ଶିରସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 2 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଇମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଶ୍ଵା॒ତ୍ରୋ॑ସି॒ ପ୍ରଚେ॑ତା॒ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଇଂ ଓମ୍ । ମୂର୍ଧ୍ନିସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 3 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଈମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ତୁ॒ଥୋ॑ସି ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦା॒ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଈଂ ଓମ୍ । ଲଲାଟସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 4 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଉମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଉ॒ଶିଗ॑ସିକ॒ଵୀ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଉଂ ଓମ୍ । ନେତ୍ରଯୋସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 5 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଊମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଅଙ୍ଘା॑ରିରସି॒ ବମ୍ଭା॑ରୀ॒ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଊଂ ଓମ୍ । କର୍ଣଯୋସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 6 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଋମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଅ॒ଵ॒ସ୍ଯୁର॑ସି॒ ଦୁଵ॑ସ୍ଵା॒-ନ୍ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଋଂ ଓମ୍ । ମୁଖସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 7 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ୠମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଶୁ॒ନ୍ଧ୍ଯୂର॑ସି ମାର୍ଜା॒ଲୀଯୋ॒ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ୠଂ ଓମ୍ । କଣ୍ଠସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 8 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଌମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ସ॒ମ୍ରାଡ॑ସି କୃ॒ଶାନୂ॒ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଌଂ ଓମ୍ । ବାହ୍ଵୋସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 9 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ୡମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ପ॒ରି॒ଷଦ୍ଯୋ॑ସି॒ ପଵ॑ମାନୋ॒ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ୡଂ ଓମ୍ । ହୃଦିସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 10 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଏମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ପ୍ର॒ତକ୍ଵା॑-ଽସି॒ ନଭ॑ସ୍ଵା॒-ନ୍ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଏଂ ଓମ୍ । ନାଭିସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 11 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଐମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଅସ॑ମ୍ମୃଷ୍ଟୋସି ହଵ୍ଯ॒ସୂଦୋ॒ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଐଂ ଓମ୍ । କଟିସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 12 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଓମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଋ॒ତଧା॑ମା-ଽସି॒ ସୁଵ॑ର୍ଜ୍ଯୋତୀ॒ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଓଁ ଓମ୍ । ଊରୁସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 13 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଔମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଜ୍ଯୋତିରସି॒ ସୁଵ॑ର୍ଧାମା॒ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଔଂ ଓମ୍ । ଜାନୁସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 14 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଅମ୍ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଅ॒ଜୋ᳚-ଽସ୍ଯେକ॑ପା॒ତ୍ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଅଂ ଓମ୍ । ଜଙ୍ଘାସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 15 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ଓଁ ଅଃ । ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଅହି॑ରସି ବୁ॒ଧ୍ନିଯୋ॒ ରୌଦ୍ରେ॒ଣାନୀ॑କେନ ପା॒ହି ମା᳚-ଽଗ୍ନେ ପିପୃ॒ହି ମା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ ନମଃ॑ ଶ॒ମ୍ଭଵେ॑ ଚ ମଯୋ॒ଭଵେ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶଙ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ ମଯସ୍କ॒ରାଯ॑ ଚ॒ ନମଃ॑ ଶି॒ଵାଯ॑ ଚ ଶି॒ଵତ॑ରାଯ ଚ॒ ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ । ଅଃ ଓମ୍ । ପାଦଯୋ-ସ୍ସ୍ଥାନେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ ॥ 16 ॥ (ତୈ.ସଂ.1-3-3-5) [ଅପ ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ] ତ୍ଵଗସ୍ଥିଗତୈ-ସ୍ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ସର୍ଵଭୂତେଷ୍ଵପରାଜିତୋ ଭଵତି । ତତୋ ଭୂତପ୍ରେତ ପିଶାଚ ବଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଯକ୍ଷ ଯମଦୂତ ଶାକିନୀ ଡାକିନୀ ହାକିନୀ ଶତ୍ରୁ ସର୍ପ ଶ୍ଵାପଦ ତସ୍କର ଜ୍ଵରାଦ୍ଯୁପଦ୍ରଵଜୋପଘାତା-ସ୍ସର୍ଵେ ଜ୍ଵଲନ୍ତ-ମ୍ପଶ୍ଯନ୍ତୁ । [କର୍ତସ୍ଯ ଵଚନମ୍] ମାଂ ରକ୍ଷନ୍ତୁ ॥ [ପୁରୋହିତ ଵଚନମ୍] ଯଜମାନଗ୍ଂ ରକ୍ଷନ୍ତୁ ॥ -----------ଇତି ତୃତୀଯଃ ନ୍ଯାସଃ------------ ପାଦାତି ମୂର୍ଧାନ୍ତ-ମ୍ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ନ୍ଯାସଃ 6. ଆତ୍ମରକ୍ଷା 6.1 ମନୋ ଜ୍ଯୋତିଃ ମନୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ ର୍ଜୁଷତା॒-ମାଜ୍ଯଂ॒-ଵିଁଚ୍ଛି॑ନ୍ନଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସମି॒ମ-ନ୍ଦ॑ଧାତୁ । ଯା ଇ॒ଷ୍ଟା ଉ॒ଷସୋ॑ ନି॒ମ୍ରୁଚ॑ଶ୍ଚ॒ ତାସ୍ସନ୍ଦ॑ଧାମି ହ॒ଵିଷା॑ ଘୃ॒ତେନ॑ । (ଗୁହ୍ଯାଯ ନମଃ) । 1 (ତୈ. ସଂ. 1.5.10.2) ଅବୋ᳚ଦ୍ଧ୍ଯ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ॒ମିଧା॒ ଜନା॑ନା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଧେ॒ନୁ-ମି॑ଵାଯ॒ତୀ ମୁ॒ଷାସ᳚ମ୍ । ଯ॒ହ୍ଵା ଇ॑ଵ॒ ପ୍ରଵ॒ଯା-ମୁ॒ଜ୍ଜିହା॑ନାଃ॒ ପ୍ରଭା॒ନଵଃ॑ ସିସ୍ରତେ॒ ନାକ॒ମଚ୍ଛ॑ । (ନାଭ୍ଯୈ ନମଃ) । 2 (ତୈ. ସଂ. 4.4.4.2) ଅ॒ଗ୍ନି ର୍ମୂ॒ର୍ଧା ଦି॒ଵଃ କ॒କୁତ୍ପତିଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଅ॒ଯମ୍ । ଅ॒ପାଗ୍ଂ ରେତାଗ୍ଂ॑ସି ଜିନ୍ଵତି । (ହୃଦଯାଯ ନମଃ) । 3 (ତୈ. ସଂ. 1.5.5.1) ମୂ॒ର୍ଧାନ॑-ନ୍ଦି॒ଵୋ ଅ॑ର॒ତି-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ର-ମୃ॒ତାଯ॑ ଜା॒ତମ॒ଗ୍ନିମ୍ । କ॒ଵିଗ୍ଂ ସ॒ମ୍ରାଜ॒-ମତି॑ଥି॒-ଞ୍ଜନା॑ନା-ମା॒ସନ୍ନା ପାତ୍ର॑-ଞ୍ଜନଯନ୍ତ ଦେ॒ଵାଃ । (କଣ୍ଠାଯ ନମଃ) । 4 (ତୈ. ସଂ. 1.4.13.1) ମର୍ମା॑ଣି ତେ॒ ଵର୍ମ॑ଭିଶ୍ଛା-ଦଯାମି॒ ସୋମ॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ରାଜା॒-ଽମୃ॑ତେ ନା॒ଭିଵ॑ସ୍ତାମ୍ । ଉ॒ରୋ ର୍ଵରୀ॑ଯୋ॒ ଵରି॑ଵସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ॒ ଜ॑ଯନ୍ତ॒-ନ୍ତ୍ଵା ମନୁ॑ମଦନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ । (ମୁଖାଯ ନମଃ) । 5 (ତୈ. ସଂ. 4.6.4.5) ଜା॒ତଵେ॑ଦା॒ ଯଦି॑ ଵା ପାଵ॒କୋ-ଽସି॑ । ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରୋ ଯଦି॑ ଵା ଵୈଦ୍ଯୁ॒ତୋ-ଽସି॑ । ଶ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯୋ॒ ଯଜ॑ମାନାଯ ଲୋ॒କମ୍ । ଊର୍ଜ॒-ମ୍ପୁଷ୍ଟି॒-ନ୍ଦଦ॑ ଦ॒ଭ୍ଯାଵ॑ ଵୃଥ୍ସ୍ଵ ॥ (ଶିରସେ ନମଃ) ॥ 6 (ତୈ. ବ୍ରା. 3.10.5.1) 6.2 ଆତ୍ମରକ୍ଷା (ତୈ. ବ୍ରା. 2.3.11.1 - ତୈ. ବ୍ରା. 2.3.11.4) ବ୍ରହ୍ମା᳚ତ୍ମ॒ନ୍ ଵଦ॑ସୃଜତ । ତଦ॑କାମଯତ । ସମା॒ତ୍ମନା॑ ପଦ୍ଯେ॒ଯେତି॑ । ଆତ୍ମ॒ନ୍ନା-ତ୍ମ॒ନ୍ନିତ୍ଯା-ମ॑ନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ॑ ଦଶ॒ମଗ୍ଂ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ଦଶ॑ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ଦଶ॑ହୂତୋ ହ॒ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ନ୍ଦଶ॑ହୂତ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ଦଶ॑ହୋ॒ତେତ୍ଯା ଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିଯା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ 1 ଆତ୍ମ॒ନ୍ନା-ତ୍ମ॒ନ୍ନିତ୍ଯା-ମ॑ନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ॑ ସପ୍ତ॒ମଗ୍ଂ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ସ॒ପ୍ତହୂ॑ତୋ-ଽଭଵତ୍ । ସ॒ପ୍ତହୂ॑ତୋ ହ॒ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ତହୂ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ସ॒ପ୍ତହୋ॒ତେତ୍ଯା ଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିଯା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ 2 ଆତ୍ମ॒ନ୍ନା-ତ୍ମ॒ନ୍ନିତ୍ଯା-ମ॑ନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ॑ ଷ॒ଷ୍ଠଗ୍ଂ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ଷଡ୍ଢୂ॑ତୋ-ଽଭଵତ୍ । ଷଡ୍ଢୂ॑ତୋ ହ॒ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଗ୍ଂ ଷଡ୍ଢୂ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ଷଡ୍ଢୋ॒ତେତ୍ଯା ଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିଯା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ 3 ଆତ୍ମ॒ନ୍ନା-ତ୍ମ॒ନ୍ନିତ୍ଯା-ମ॑ନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ॑ ପଞ୍ଚ॒ମଗ୍ଂ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ପଞ୍ଚ॑ହୂତୋ ହ॒ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ହୂତ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ପଞ୍ଚ॑ହୋ॒ତେତ୍ଯା ଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିଯା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ 4 ଆତ୍ମ॒ନ୍ନା-ତ୍ମ॒ନ୍ନିତ୍ଯା-ମ॑ନ୍ତ୍ରଯତ । ତସ୍ମୈ॑ ଚତୁ॒ର୍ଥଗ୍ଂ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ଚତୁ॑ର୍​ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ଚତୁ॑ର୍​ହୂତୋ ହ॒ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍​ହୂତ॒ଗ୍ଂ॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ଚତୁ॑ର୍​ହୋ॒ତେତ୍ଯା ଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିଯା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ 5 ତମ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵଂ-ଵୈଁ ମେ॒ ନେଦି॑ଷ୍ଠଗ୍ଂ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ଶ୍ରୌଷୀଃ । ତ୍ଵଯୈ॑ ନାନାଖ୍ଯା॒ତାର॒ ଇତି॑ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନୁହୈ॑ନା॒ଗ୍॒-ଶ୍ଚ॑ତୁ ର୍​ହୋତାର॒ ଇତ୍ଯାଚ॑କ୍ଷତେ । ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଛୁଶ୍ରୂ॒ଷୁଃ ପୁ॒ତ୍ରାଣା॒ଗ୍ଂ॒ ହୃଦ୍ଯ॑ତମଃ । ନେଦି॑ଷ୍ଠୋ॒ ହୃଦ୍ଯ॑ତମଃ । ନେଦି॑ଷ୍ଠୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 6 (ଆତ୍ମନେ॒ ନମଃ॑) ------------ଇତି ଚତୁର୍ଥ ନ୍ଯାସଃ------------ ଗୁହ୍ଯାଦି ମସ୍ତକାନ୍ତ ଷଡଙ୍ଗନ୍ଯାସ-ଶ୍ଚତୁର୍ଥଃ 7. ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପାଃ (ଋଗ୍ ଵେଦ ଖିଲ କାଣ୍ଡଂ 4.11 9.1) ଯେନେ॒ଦ-ମ୍ଭୂ॒ତ-ମ୍ଭୁଵ॑ନ-ମ୍ଭଵି॒ଷ୍ଯ-ତ୍ପରି॑ଗୃହୀତ-ମ॒ମୃତେ॑ନ॒ ସର୍ଵ᳚ମ୍ । ଯେନ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ତା॑ଯତେ (ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ତ୍ରା॑ଯତେ) ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 1 ଯେନ॒ କର୍ମା॑ଣି ପ୍ର॒ଚର॑ନ୍ତି॒ ଧୀରା॒ ଯତୋ॑ ଵା॒ଚା ମନ॑ସା॒ ଚାରୁ॒ଯନ୍ତି॑ । ଯ-ଥ୍ସ॒ମ୍ମିତ॒ମନୁ॑ ସଂ॒​ଯଁନ୍ତି॑ ପ୍ରା॒ଣିନ॒ସ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 2 ଯେନ॒ କର୍ମା᳚ଣ୍ଯ॒ପସୋ॑ ମନୀ॒ଷିଣୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେ କୃ॑ଣ୍ଵନ୍ତି ଵି॒ଦଥେ॑ଷୁ॒ ଧୀରାଃ᳚ । ଯଦ॑ପୂ॒ର୍ଵଂ-ଯଁ॒କ୍ଷ୍ମମ॒ନ୍ତଃ ପ୍ର॒ଜାନା॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 3 ଯତ୍ପ୍ର॒ଜ୍ଞାନ॑-ମୁ॒ତ ଚେତୋ॒ ଧୃତି॑ଶ୍ଚ॒ ଯଜ୍ଜ୍ଯୋତି॑ ର॒ନ୍ତର॒ମୃତ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାସୁ॑ । ଯସ୍ମା॒ନ୍ନ ଋ॒ତେ କିଞ୍ଚ॒ନ କର୍ମ॑ କ୍ରି॒ଯତେ॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 4 ସୁ॒ଷା॒ର॒ଥି-ରଶ୍ଵା॑ନିଵ॒ ଯନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା᳚ନ୍ନେ ନୀ॒ଯତେ॑-ଽଭୀ॒ଶୁ॑ଭି ର୍ଵା॒ଜିନ॑ ଇଵ । ହୃତ୍ପ୍ର॑ତିଷ୍ଠଂ॒-ଯଁଦ॑ଜିର॒-ଞ୍ଜଵି॑ଷ୍ଠ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 5 ଯସ୍ମି॒ନ୍ ଋଚ॒ସ୍ସାମ॒-ଯଜୂଗ୍ଂ॑ଷି॒ ଯସ୍ମି॑-ନ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠି॒ତା ର॑ଥ॒ନାଭା॑ ଵି॒ଵାରାଃ᳚ । ଯସ୍ମିଗ୍ଗ୍॑ଶ୍ଚି॒ତ୍ତଗ୍ଂ ସର୍ଵ॒ମୋତ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 6 ଯଦତ୍ର॑ ଷ॒ଷ୍ଠ-ନ୍ତ୍ରି॒ଶତଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ଵୀରଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ଗୁ॒ହ୍ଯ-ନ୍ନଵ॑ ନାଵ॒ମାଯ୍ଯ᳚ମ୍ । ଦଶ॒ ପଞ୍ଚ॑ ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶତଂ॒-ଯଁତ୍ପର॑-ଞ୍ଚ॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 7 ଯଜ୍ଜାଗ୍ର॑ତୋ ଦୂ॒ରମୁ॒ଦୈତି॒ ଦୈଵ॒-ନ୍ତଦୁ॑ ସୁ॒ପ୍ତସ୍ଯ॒ ତଥୈ॒ଵୈତି॑ । ଦୂ॒ର॒ଗ॒ମ୍ମ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ଷା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒ରେକ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 8 ଯେନେ॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ଞ୍ଜଗ॑ତୋ ବ॒ଭୂଵ॒ ଯେ ଦେ॒ଵାପି॑ ମହ॒ତୋ ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ତଦେ॒ଵାଗ୍ନି-ସ୍ତମ॑ସୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒ରେକ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 9 ଯେନ॒ ଦ୍ଯୌଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ଚା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ଞ୍ଚ॒ ଯେ ପର୍ଵ॑ତାଃ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॒ ଦିଶ॑ଶ୍ଚ । ଯେନେ॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॒-ଦ୍ଵ୍ଯାପ୍ତ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 10 ଯେ ମ॑ନୋ॒ ହୃଦ॑ଯଂ॒-ଯେଁ ଚ॑ ଦେ॒ଵା ଯେ ଦି॒ଵ୍ଯା ଆପୋ॒ ଯେ ସୂର୍ଯ॑ରଶ୍ମିଃ । ତେ ଶ୍ରୋତ୍ରେ॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷୀ ସ॒ଞ୍ଚର॑ନ୍ତ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 11 ଅଚି॑ନ୍ତ୍ଯ॒-ଞ୍ଚା ପ୍ର॑ମେଯ॒-ଞ୍ଚ ଵ୍ଯ॒କ୍ତା-ଵ୍ଯକ୍ତ॑ ପର॒-ଞ୍ଚ ଯ॑ତ୍ । ସୂକ୍ଷ୍ମା᳚-ଥ୍ସୂକ୍ଷ୍ମତ॑ର-ଞ୍ଜ୍ଞେ॒ଯ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 12 ଏକା॑ ଚ ଦ॒ଶ ଶ॒ତ-ଞ୍ଚ॑ ସ॒ହସ୍ର॑-ଞ୍ଚା॒ଯୁତ॑-ଞ୍ଚ ନି॒ଯୁତ॑-ଞ୍ଚ ପ୍ର॒ଯୁତଂ॒ ଚାର୍ବୁ॑ଦ-ଞ୍ଚ॒ ନ୍ଯ॑ର୍ବୁଦ-ଞ୍ଚ ସମୁ॒ଦ୍ରଶ୍ଚ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒-ଞ୍ଚାନ୍ତ॑ଶ୍ଚ ପରା॒ର୍ଧଶ୍ଚ॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 13 ଯେ ପ॑ଞ୍ଚ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଦଶ ଶ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ହସ୍ର॑-ମ॒ଯୁତ॒-ନ୍ନ୍ଯ॑ର୍ବୁଦ-ଞ୍ଚ । ତେ ଅ॑ଗ୍ନି-ଚି॒ତ୍ଯେଷ୍ଟ॑କା॒ସ୍ତଗ୍ଂ ଶରୀ॑ର॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 14 ଵେଦା॒ହମେ॒ତ-ମ୍ପୁ॑ରୁଷ-ମ୍ମ॒ହାନ୍ତ॑-ମାଦି॒ତ୍ଯ-ଵ॑ର୍ଣ॒-ନ୍ତମ॑ସଃ॒ ପର॑ସ୍ତାତ୍ । ଯସ୍ଯ॒ ଯୋନି॒-ମ୍ପରି॒ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତି॒ ଧୀରା॒ସ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 15 ଯସ୍ଯେ॒ଦ-ନ୍ଧୀରାଃ᳚ ପୁ॒ନନ୍ତି॑ କ॒ଵଯୋ᳚ ବ୍ର॒ହ୍ମାଣ॑ମେ॒ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ଵୃଣତ॒ ଇନ୍ଦୁ᳚ମ୍ । ସ୍ଥା॒ଵ॒ର-ଞ୍ଜଙ୍ଗ॑ମଂ॒-ଦ୍ଯୌ॑ରାକା॒ଶ-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 16 ପରା᳚-ତ୍ପ॒ରତ॑ର-ଞ୍ଚୈ॒ଵ॒ ଯ॒-ତ୍ପରା᳚ଶ୍ଚୈଵ॒ ଯତ୍ପ॑ରମ୍ । ଯ॒ତ୍ପରା᳚-ତ୍ପର॑ତୋ ଜ୍ଞେ॒ଯ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 17 ପରା᳚-ତ୍ପରତ॑ରୋ ବ୍ର॒ହ୍ମା॒ ତ॒ତ୍ପରା᳚-ତ୍ପର॒ତୋ ହ॑ରିଃ । ତ॒ତ୍ପରା᳚-ତ୍ପର॑ତୋ ଽଧୀ॒ଶ॒ସ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 18 ଯା ଵେ॑ଦା॒ଦିଷୁ॑ ଗାଯ॒ତ୍ରୀ॒ ସ॒ର୍ଵ॒ଵ୍ଯାପି॑ ମହେ॒ଶ୍ଵରୀ । ଋଗ୍ ଯ॑ଜୁ-ସ୍ସାମା-ଥର୍ଵୈ॒ଶ୍ଚ॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 19 ଯୋ ଵୈ॑ ଦେ॒ଵ-ମ୍ମ॑ହାଦେ॒ଵ॒-ମ୍ପ୍ର॒ଣଵ॑-ମ୍ପର॒ମେଶ୍ଵ॑ରମ୍ । ଯ-ସ୍ସର୍ଵେ॑ ସର୍ଵ॑ ଵେଦୈ॒ଶ୍ଚ॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 20 ପ୍ରଯ॑ତଃ॒ ପ୍ରଣ॑ଵୋଙ୍କା॒ର॒-ମ୍ପ୍ର॒ଣଵ॑-ମ୍ପୁରୁ॒ଷୋତ୍ତ॑ମମ୍ । ଓକାଂ॑ର॒-ମ୍ପ୍ରଣ॑ଵାତ୍ମା॒ନ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 21 ଯୋ-ଽସୌ॑ ସ॒ର୍ଵେଷୁ॑ ଵେଦେ॒ଷୁ॒ ପ॒ଠ୍ଯତେ᳚ ହ୍ଯଜ॒ ଈଶ୍ଵ॑ରଃ । ଅ॒କାଯୋ॑ ନିର୍ଗୁ॑ଣୋ ହ୍ଯା॒ତ୍ମା॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 22 ଗୋଭି॒ ର୍ଜୁଷ୍ଟ॒-ନ୍ଧନେ॑ନ॒ ହ୍ଯାଯୁ॑ଷା ଚ॒ ବଲେ॑ନ ଚ । ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ ପୁଷ୍କରା॒କ୍ଷ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 23 କୈଲା॑ସ॒ ଶିଖ॑ରେ ର॒ମ୍ଯେ॒ ଶ॒ଙ୍କର॑ସ୍ଯ ଶି॒ଵାଲ॑ଯେ । ଦେ॒ଵତା᳚ସ୍ତତ୍ର॑ ମୋଦ॒ନ୍ତେ॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 24 ତ୍ର୍ଯ॑ବଙ୍କଂ-ଯଁଜାମହେ ସୁଗ॒ନ୍ଧି-ମ୍ପୁ॑ଷ୍ଟି॒ଵର୍ଧ॑ନମ୍ । ଉ॒ର୍ଵା॒ରୁ॒କମି॑ଵ॒ ବନ୍ଧ॑ନା-ନ୍ମୃ॒ତ୍ଯୋ-ର୍ମୁ॑କ୍ଷୀଯ॒ ମା-ଽମୃତା॒-ତ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 25 ଵି॒ଶ୍ଵତ॑-ଶ୍ଚକ୍ଷୁରୁ॒ତ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ମୁଖୋ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ହସ୍ତ ଉ॒ତ ଵି॒ଶ୍ଵତ॑ସ୍ପାତ୍ । ସମ୍ବା॒ହୁଭ୍ଯାଂ॒-ନମ॑ତି॒ ସମ୍ପ॑ତତ୍ରୈ॒ ର୍ଦ୍ଯାଵା॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଜ॒ନଯ॑-ନ୍ଦେ॒ଵ ଏକ॒ସ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 26 ଚ॒ତୁରୋ॑ ଵେ॒ଦାନ॑ଧୀଯୀ॒ତ॒ ସ॒ର୍ଵ ଶା᳚ସ୍ତ୍ରମ॒ଯଂ-ଵିଁ॑ଦୁଃ । ଇ॒ତି॒ହା॒ସ॒ ପୁ॒ରା॒ଣା॒ନା॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 27 ମା ନୋ॑ ମ॒ହାନ୍ତ॑ମୁ॒ତ ମା ନୋ॑ ଅର୍ଭ॒କ-ମ୍ମା ନ॒ ଉକ୍ଷ॑ନ୍ତମୁ॒ତ ମା ନ॑ ଉକ୍ଷି॒ତମ୍ । ମା ନୋ॑ ଵଧୀଃ ପି॒ତର॒-ମ୍ମୋତ ମା॒ତର॑-ମ୍ପ୍ରି॒ଯା ମା ନ॑ସ୍ତ॒ନୁଵୋ॑ ରୁଦ୍ର ରୀରିଷ॒ସ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 28 ମା ନ॑ସ୍ତୋ॒କେ ତନ॑ଯେ॒ ମା ନ॒ ଆଯୁ॑ଷି॒ ମା ନୋ॒ ଗୋଷୁ॒ ମା ନୋ॒ ଅଶ୍ଵେ॑ଷୁ ରୀରିଷଃ । ଵୀ॒ରାନ୍ମାନୋ॑ ରୁଦ୍ର ଭାମି॒ତୋଵ॑ଧୀ ର୍​ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ନ୍ତୋ॒ ନମ॑ସା ଵିଧେମ ତେ॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 29 ଋ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ତ୍ଯ-ମ୍ପ॑ର-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ ପୁ॒ରୁଷ॑-ଙ୍କୃଷ୍ଣ॒ପିଙ୍ଗ॑ଲମ୍ । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵରେ॑ତଂ-ଵିଁ॑ରୂପା॒କ୍ଷଂ॒-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାଯ॒ ଵୈ ନମୋ॒ ନମ॒ସ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 30 କ-ଦ୍ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ପ୍ରଚେ॑ତସେ ମୀ॒ଢୁଷ୍ଟ॑ମାଯ॒ ତଵ୍ଯ॑ସେ । ଵୋ॒ଚେମ॒ ଶନ୍ତ॑ମଗ୍ଂ ହୃ॒ଦେ । ସର୍ଵୋ॒ ହ୍ଯେ॑ଷ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ତସ୍ମୈ॑ ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ନମୋ॑ ଅସ୍ତୁ॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 31 ବ୍ରହ୍ମ॑ଜଜ୍ଞା॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ଵିସୀ॑ମ॒ତ-ସ୍ସୁ॒ରୁଚୋ॑ ଵେ॒ନ ଆ॑ଵଃ । ସ ବୁ॒ଧ୍ନିଯା॑ ଉପ॒ମା ଅ॑ସ୍ଯ ଵି॒ଷ୍ଠା-ସ୍ସ॒ତଶ୍ଚ॒ ଯୋନି॒-ମସ॑ତଶ୍ଚ॒ ଵିଵ॒ସ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 32 ଯଃ ପ୍ରା॑ଣ॒ତୋ ନି॑ମିଷ॒ତୋ ମ॑ହି॒ତ୍ଵୈକ॒ ଇଦ୍ରାଜା॒ ଜଗ॑ତୋ ବ॒ଭୂଵ॑ । ଯ ଈଶେ॑ ଅ॒ସ୍ଯ ଦ୍ଵି॒ପଦ॒-ଶ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ॒ କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 33 ଯ ଆ᳚ତ୍ମ॒ଦା ବ॑ଲ॒ଦା ଯସ୍ଯ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ ଉ॒ପାସ॑ତେ ପ୍ର॒ଶିଷଂ॒-ଯଁସ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵାଃ । ଯସ୍ଯ॑ ଛା॒ଯା-ଽମୃତଂ॒-ଯଁସ୍ଯ॑ ମୃ॒ତ୍ଯୁଃ କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 34 ଯୋ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଅ॒ଗ୍ନୌ ଯୋ ଅ॒ଫ୍ସୁ ଯ ଓଷ॑ଧୀଷୁ॒ ଯୋ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନା-ଽଽଵି॒ଵେଶ॒ ତସ୍ମୈ॑ ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ନମୋ॑ ଅସ୍ତୁ॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 35 ଗ॒ନ୍ଧ॒ଦ୍ଵା॒ରା-ନ୍ଦୁ॑ରାଧ॒ର୍​ଷା॒-ନ୍ନି॒ତ୍ଯପୁ॑ଷ୍ଟା-ଙ୍କରୀ॒ଷିଣୀ᳚ମ୍ । ଈ॒ଶ୍ଵରୀଗ୍ଂ॑ ସର୍ଵ॑ ଭୂତା॒ନା॒-ନ୍ତାମି॒ହୋପ॑ହ୍ଵଯେ॒ ଶ୍ରିଯ॒-ନ୍ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 36 ଯ ଇଦଗ୍ଂ॑ ଶିଵ॑ସଙ୍କ॒ଲ୍ପ॒ଗ୍ଂ॒ ସ॒ଦା ଧ୍ଯା॑ଯନ୍ତି॒ ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣାଃ । ତେ ପ॑ର-ମ୍ମୋକ୍ଷ॑-ଙ୍ଗମିଷ୍ଯ॒ନ୍ତି॒ ତନ୍ମେ॒ ମନଃ॑ ଶି॒ଵସ॑ଙ୍କ॒ଲ୍ପମ॑ସ୍ତୁ ॥ 37 ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ ॥ ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପଗ୍ଂ ହୃଦଯାଯ ନମଃ॑ ॥ 7.2 ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତଂ (ତୈ. ଅର. 3.12.1 - ତୈ. ଅର. 3.12.7) ସ॒ହସ୍ର॑ଶୀର୍​ଷା॒ ପୁରୁ॑ଷଃ । ସ॒ହ॒ସ୍ରା॒କ୍ଷ-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑ପାତ୍ । ସ ଭୂମିଂ॑-ଵିଁ॒ଶ୍ଵତୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ଵା । ଅତ୍ଯ॑ତିଷ୍ଠ-ଦ୍ଦଶାଙ୍ଗୁ॒ଲମ୍ । ପୁରୁ॑ଷ ଏ॒ଵେଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ᳚ମ୍ । ଯ-ଦ୍ଭୂ॒ତଂ-ଯଁଚ୍ଚ॒ ଭଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଉ॒ତାମୃ॑ତ॒ତ୍ଵସ୍ଯେଶା॑ନଃ । ଯଦନ୍ନେ॑ନା-ତି॒ରୋହ॑ତି । ଏ॒ତାଵା॑ନସ୍ଯ ମହି॒ମା । ଅତୋ॒ ଜ୍ଯାଯାଗ୍॑ଶ୍ଚ॒ ପୂରୁ॑ଷଃ ॥ 1 ପାଦୋ᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନି॑ । ତ୍ରି॒ପାଦ॑ସ୍ଯା॒-ମୃତ॑-ନ୍ଦି॒ଵି । ତ୍ରି॒ପାଦୂ॒ର୍ଧ୍ଵ ଉଦୈ॒-ତ୍ପୁରୁ॑ଷଃ । ପାଦୋ᳚ ଽସ୍ଯେ॒ହା-ଽଽଭ॑ଵା॒-ତ୍ପୁନଃ॑ । ତତୋ॒ ଵିଷ୍ଵଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑କ୍ରାମତ୍ । ସା॒ଶ॒ନା॒ନ॒ଶ॒ନେ ଅ॒ଭି ॥ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵି॒ରାଡ॑ଜାଯତ । ଵି॒ରାଜୋ॒ ଅଧି॒ ପୂରୁ॑ଷଃ । ସ ଜା॒ତୋ ଅତ୍ଯ॑ରିଚ୍ଯତ । ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଭୂମି॒ମଥୋ॑ ପୁ॒ରଃ ॥ 2 ଯତ୍ପୁରୁ॑ଷେଣ ହ॒ଵିଷା᳚ । ଦେ॒ଵା ଯ॒ଜ୍ଞମତ॑ନ୍ଵତ । ଵ॒ସ॒ନ୍ତୋ ଅ॑ସ୍ଯାସୀ॒ଦାଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ଗ୍ରୀ॒ଷ୍ମ ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମ ଶ୍ଶ॒ରଦ୍ଧ॒ଵିଃ । ସ॒ପ୍ତାସ୍ଯା॑ସ-ନ୍ପରି॒ଧଯଃ॑ । ତ୍ରି-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ସ॒ମିଧଃ॑ କୃ॒ତାଃ । ଦେ॒ଵାଯ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ତ॑ନ୍ଵା॒ନାଃ । ଅବ॑ଧ୍ନ॒-ନ୍ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ପ॒ଶୁମ୍ ॥ ତଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ବ॒ର୍​ହିଷି॒ ପ୍ରୌକ୍ଷନ୍ନ୍॑ । ପୁରୁ॑ଷ-ଞ୍ଜା॒ତମ॑ଗ୍ର॒ତଃ ॥ 3 ତେନ॑ ଦେ॒ଵା ଅଯ॑ଜନ୍ତ । ସା॒ଦ୍ଧ୍ଯା ଋଷ॑ଯଶ୍ଚ॒ ଯେ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞା-ଥ୍ସ॑ର୍ଵ॒ହୁତଃ॑ । ସମ୍ଭୃ॑ତ-ମ୍ପୃଷଦା॒ଜ୍ଯମ୍ । ପ॒ଶୂଗ୍​ସ୍ତାଗ୍​ଶ୍ଚ॑କ୍ରେ ଵାଯ॒ଵ୍ଯାନ୍॑ । ଆ॒ର॒ଣ୍ଯା-ନ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଶ୍ଚ॒ ଯେ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞା-ଥ୍ସ॑ର୍ଵ॒ହୁତଃ॑ । ଋଚ॒-ସ୍ସାମା॑ନି ଜଜ୍ଞିରେ । ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ଜଜ୍ଞିରେ॒ ତସ୍ମା᳚ତ୍ । ଯଜୁ॒ସ୍ତସ୍ମା॑-ଦଜାଯତ ॥ 4 ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵା॑ ଅଜାଯନ୍ତ । ଯେ କେ ଚୋ॑ଭ॒ଯାଦ॑ତଃ । ଗାଵୋ॑ ହ ଜଜ୍ଞିରେ॒ ତସ୍ମା᳚ତ୍ । ତସ୍ମା᳚ଜ୍ଜା॒ତା ଅ॑ଜା॒ଵଯଃ॑ । ଯତ୍ପୁରୁ॑ଷଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑ଦଧୁଃ । କ॒ତି॒ଧା ଵ୍ଯ॑କଲ୍ପଯନ୍ନ୍ । ମୁଖ॒-ଙ୍କିମ॑ସ୍ଯ॒ କୌ ବା॒ହୂ । କାଵୂ॒ରୂ ପାଦା॑ଵୁଚ୍ଯେତେ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ᳚-ଽସ୍ଯ॒ ମୁଖ॑ମାସୀତ୍ । ବା॒ହୂ ରା॑ଜ॒ନ୍ଯଃ॑ କୃ॒ତଃ ॥ 5 ଊ॒ରୂ ତଦ॑ସ୍ଯ॒ ଯ-ଦ୍ଵୈଶ୍ଯଃ॑ । ପ॒ଦ୍ଭ୍ଯାଗ୍ଂ ଶୂ॒ଦ୍ରୋ ଅ॑ଜାଯତ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ମନ॑ସୋ ଜା॒ତଃ । ଚକ୍ଷୋ॒-ସ୍ସୂର୍ଯୋ॑ ଅଜାଯତ । ମୁଖା॒-ଦିନ୍ଦ୍ର॑ଶ୍ଚା॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॑ । ପ୍ରା॒ଣା-ଦ୍ଵା॒ଯୁର॑ଜାଯତ । ନାଭ୍ଯା॑ ଆସୀଦ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ଶୀ॒ର୍​ଷ୍ଣୋ ଦ୍ଯୌ-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତତ । ପ॒ଦ୍ଭ୍ଯା-ମ୍ଭୂମି॒ ର୍ଦିଶ॒-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରା᳚ତ୍ । ତଥା॑ ଲୋ॒କାଗ୍ଂ ଅ॑କଲ୍ପଯନ୍ନ୍ ॥ 6 ଵେଦା॒ହମେ॒ତ-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ମ॒ହାନ୍ତ᳚ମ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯଵ॑ର୍ଣ॒-ନ୍ତମ॑ସ॒ସ୍ତୁ ପା॒ରେ । ସର୍ଵା॑ଣି ରୂ॒ପାଣି॑ ଵି॒ଚିତ୍ଯ॒ ଧୀରଃ॑ । ନାମା॑ନି କୃ॒ତ୍ଵାଭି॒ଵଦ॒ନ୍ ଯଦାସ୍ତେ᳚ । ଧା॒ତା ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ଯମୁ॑ଦାଜ॒ହାର॑ । ଶ॒କ୍ରଃ ପ୍ରଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ର॒ଦିଶ॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ରଃ । ତମେ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ॒ମୃତ॑ ଇ॒ହ ଭ॑ଵତି । ନାନ୍ଯଃ ପନ୍ଥା॒ ଅଯ॑ନାଯ ଵିଦ୍ଯତେ । ଯ॒ଜ୍ଞେନ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ଯଜନ୍ତ ଦେ॒ଵାଃ । ତାନି॒ ଧର୍ମା॑ଣି ପ୍ରଥ॒ମାନ୍ଯା॑ସନ୍ନ୍ । ତେ ହ॒ ନାକ॑-ମ୍ମହି॒ମାନ॑-ସ୍ସଚନ୍ତେ । ଯତ୍ର॒ ପୂର୍ଵେ॑ ସା॒ଦ୍ଧ୍ଯା-ସ୍ସନ୍ତି॑ ଦେ॒ଵାଃ ॥ 7 ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ ॥ ପୁରୁଷସୂକ୍ତଗ୍ଂ ଶିରସେ ସ୍ଵାହା ॥ 7.3 ଉତ୍ତର ନାରାଯଣଂ (ତୈ. ଅର. 3.13.1 - ତୈ. ଅର. 3.13.2) ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସମ୍ଭୂ॑ତଃ ପୃଥି॒ଵ୍ଯୈ ରସା᳚ଚ୍ଚ । ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମଣ॒-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଧି॑ । ତସ୍ଯ॒ ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ଵି॒ଦଧ॑-ଦ୍ରୂ॒ପମେ॑ତି । ତତ୍ପୁରୁ॑ଷସ୍ଯ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମାଜା॑ନ॒ମଗ୍ରେ᳚ । ଵେଦା॒ହମେ॒ତ-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ମ॒ହାନ୍ତ᳚ମ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯଵ॑ର୍ଣ॒-ନ୍ତମ॑ସଃ॒ ପର॑ସ୍ତାତ୍ । ତମେ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ॒ମୃତ॑ ଇ॒ହ ଭ॑ଵତି । ନାନ୍ଯଃ ପନ୍ଥା॑ ଵିଦ୍ଯ॒ତେ-ଽଯ॑ନାଯ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଶ୍ଚରତି॒ ଗର୍ଭେ॑ ଅ॒ନ୍ତଃ । ଅ॒ଜାଯ॑ମାନୋ ବହୁ॒ଧା ଵିଜା॑ଯତେ । ତସ୍ଯ॒ ଧୀରାଃ॒ ପରି॑ଜାନନ୍ତି॒ ଯୋନି᳚ମ୍ । ମରୀ॑ଚୀନା-ମ୍ପ॒ଦମି॑ଚ୍ଛନ୍ତି ଵେ॒ଧସଃ॑ ॥ 1 ଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॒ ଆତ॑ପତି । ଯୋ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପୁ॒ରୋହି॑ତଃ । ପୂର୍ଵୋ॒ ଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଜା॒ତଃ । ନମୋ॑ ରୁ॒ଚାଯ॒ ବ୍ରାହ୍ମ॑ଯେ । ରୁଚ॑-ମ୍ବ୍ରା॒ହ୍ମ-ଞ୍ଜ॒ନଯ॑ନ୍ତଃ । ଦେ॒ଵା ଅଗ୍ରେ॒ ତଦ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଯସ୍ତ୍ଵୈ॒ଵ-ମ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣୋ ଵି॒ଦ୍ଯାତ୍ । ତସ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵା ଅସ॒ନ୍ ଵଶେ᳚ । ହ୍ରୀଶ୍ଚ॑ ତେ ଲ॒କ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ॒ ପତ୍ନ୍ଯୌ᳚ । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେ ପା॒ର୍​ଶ୍ଵେ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି ରୂ॒ପମ୍ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ଵ୍ଯାତ୍ତ᳚ମ୍ । ଇ॒ଷ୍ଟ-ମ୍ମ॑ନିଷାଣ । ଅ॒ମୁ-ମ୍ମ॑ନିଷାଣ । ସର୍ଵ॑-ମ୍ମନିଷାଣ ॥ 2 ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ ॥ ଉତ୍ତର ନାରାଯଣଗ୍ଂ ଶିଖାଯୈ ଵଷଟ୍ ॥ 7.4 ଅପ୍ରତିରଥଂ (ତୈ. ସଂ. 4.6.4.1 - ତୈ. ସଂ. 4.6.4.5) ଆ॒ଶୁ-ଶ୍ଶିଶା॑ନୋ ଵୃଷ॒ଭୋ ନ ଯୁ॒ଧ୍ମୋ ଘ॑ନାଘ॒ନଃ, କ୍ଷୋଭ॑ଣ-ଶ୍ଚର୍​ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ସ॒॒ଙ୍କ୍ରନ୍ଦ॑ନୋ-ଽନିମି॒ଷ ଏ॑କ ଵୀ॒ରଶ୍ଶ॒ତଗ୍ଂ ସେନା॑ ଅଜଯଥ୍ସା॒-କମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ସ॒ଙ୍କ୍ରନ୍ଦ॑ନେନା ନିମି॒ଷେଣ॑ ଜି॒ଷ୍ଣୁନା॑ ଯୁତ୍କା॒ରେଣ॑ ଦୁଶ୍ଚ୍ଯଵ॒ନେନ॑ ଧୃ॒ଷ୍ଣୁନା᳚ । ତଦିନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ ଜଯତ॒ ତଥ୍ସ॑ହଧ୍ଵଂ॒-ଯୁଁଧୋ॑ ନର॒ ଇଷୁ॑ ହସ୍ତେନ॒ ଵୃଷ୍ଣା᳚ । ସ ଇଷୁ॑ହସ୍ତୈ॒-ସ୍ସ ନି॑ଷ॒ଙ୍ଗିଭି॑ ର୍ଵ॒ଶୀ ସଗ୍ଗ୍​ସ୍ର॑ଷ୍ଟା॒ ସଯୁଧ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଗ॒ଣେନ॑ । ସ॒ଗ୍ଂ॒ସୃ॒ଷ୍ଟ॒-ଜିଥ୍ସୋ॑ମ॒ପା ବା॑ହୁ ଶ॒ର୍ଧ୍ଯୂ᳚ର୍ଧ୍ଵ-ଧ॑ନ୍ଵା॒ ପ୍ରତି॑ହିତା-ଭି॒ରସ୍ତା᳚ । ବୃହ॑ସ୍ପତେ॒ ପରି॑ଦୀଯା॒ ରଥେ॑ନ ରକ୍ଷୋ॒ହା-ଽମିତ୍ରାଗ୍ଂ॑ ଅପ॒ ବାଧ॑ମାନଃ । 1 ପ୍ର॒ଭ॒ଞ୍ଜ-ନ୍ଥ୍ସେନାଃ᳚ ପ୍ରମୃ॒ଣୋ ଯୁ॒ଧା ଜଯ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମାକ॑-ମେଦ୍ଧ୍ଯଵି॒ତା ରଥା॑ନାମ୍ । ଗୋ॒ତ୍ର॒ଭିଦ॑-ଙ୍ଗୋ॒ଵିଦଂ॒-ଵଁଜ୍ର॑ବାହୁ॒-ଞ୍ଜଯ॑ନ୍ତ॒ମଜ୍ମ॑ ପ୍ରମୃ॒ଣନ୍ତ॒-ମୋଜ॑ସା । ଇ॒ମଗ୍ଂ ସ॑ଜାତା॒ ଅନୁ॑ଵୀର-ଯଧ୍ଵ॒ମିନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ॑ ସଖା॒ଯୋ-ଽନୁ॒ ସର॑ଭଧ୍ଵମ୍ । ବ॒ଲ॒ଵି॒ଜ୍ଞା॒ଯ-ସ୍ସ୍ଥଵି॑ରଃ॒ ପ୍ରଵୀ॑ର॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵାନ୍ ଵା॒ଜୀ ସହ॑ମାନ ଉ॒ଗ୍ରଃ । ଅ॒ଭିଵୀ॑ରୋ ଅ॒ଭିସ॑ତ୍ଵା ସହୋ॒ଜା ଜୈତ୍ର॑ମିନ୍ଦ୍ର॒ ରଥ॒ମାତି॑ଷ୍ଠ ଗୋ॒ଵିତ୍ । 2 ଅ॒ଭି ଗୋ॒ତ୍ରାଣି॒ ସହ॑ସା॒ ଗାହ॑ମାନୋ-ଽଦା॒ଯୋ ଵୀ॒ର ଶ୍ଶ॒ତ-ମ॑ନ୍ଯୁ॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଦୁ॒ଶ୍ଚ୍ଯ॒ଵ॒ନଃ ପୃ॑ତନା॒ଷାଡ॑ ଯୁ॒ଦ୍ଧ୍ଯୋ᳚-ଽସ୍ମାକ॒ଗ୍ଂ॒ ସେନା॑ ଅଵତୁ॒ ପ୍ରଯୁ॒ଥ୍ସୁ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଆସା-ନ୍ନେ॒ତା ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ ର୍ଦକ୍ଷି॑ଣା ଯ॒ଜ୍ଞଃ ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ॒ ସୋମଃ॑ । ଦେ॒ଵ॒ସେ॒ନାନା॑-ମଭିଭ-ଞ୍ଜତୀ॒ନା-ଞ୍ଜଯ॑ନ୍ତୀନା-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ଯ॒ନ୍ତ୍ଵଗ୍ରେ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ରାଜ୍ଞ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯାନା᳚-ମ୍ମ॒ରୁତା॒ଗ୍ଂ॒ ଶର୍ଧ॑ ଉ॒ଗ୍ରମ୍ । ମ॒ହାମ॑ନସା-ମ୍ଭୁଵନଚ୍ଯ॒ଵାନା॒-ଙ୍ଘୋଷୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॒-ଞ୍ଜଯ॑ତା॒ ମୁଦ॑ସ୍ଥାତ୍ । ଅ॒ସ୍ମାକ॒-ମିନ୍ଦ୍ରଃ॒-ସମୃ॑ତେଷୁ-ଧ୍ଵ॒ଜେ-ଷ୍ଵ॒ସ୍ମାକଂ॒-ଯାଁ ଇଷ॑ଵ॒ସ୍ତା ଜ॑ଯନ୍ତୁ । 3 ଅ॒ସ୍ମାକଂ॑-ଵୀଁ॒ରା ଉତ୍ତ॑ରେ ଭଵନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମାନୁ॑ ଦେଵା ଅଵତା॒ ହଵେ॑ଷୁ । ଉଦ୍ଧ॑ର୍​ଷଯ ମଘଵ॒ନ୍ନା-ଯୁ॑ଧା॒-ନ୍ଯୁଥ୍ସତ୍ଵ॑ନା-ମ୍ମାମ॒କାନା॒-ମ୍ମହାଗ୍ଂ॑ସି । ଉଦ୍ଵୃ॑ତ୍ରହନ୍ ଵା॒ଜିନାଂ॒-ଵାଁଜି॑ନା॒-ନ୍ଯୁଦ୍ରଥା॑ନା॒-ଞ୍ଜଯ॑ତାମେତୁ॒ ଘୋଷଃ॑ । ଉପ॒ପ୍ରେତ॒ ଜଯ॑ତା ନର-ସ୍ସ୍ଥି॒ରା ଵଃ॑ ସନ୍ତୁ ବା॒ହଵଃ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତ୍ଵନା-ଧୃ॒ଷ୍ଯା ଯଥା-ଽସ॑ଥ । ଅଵ॑ସୃଷ୍ଟା॒ ପରା॑ପତ॒ ଶର॑ଵ୍ଯେ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ସଗ୍ଂଶିତା । ଗଚ୍ଛା॒ମିତ୍ରା॒-ନ୍ପ୍ରଵି॑ଶ॒ ମୈଷା॒-ଙ୍କଞ୍ଚ॒ନୋଚ୍ଛି॑ଷଃ । ମର୍ମା॑ଣି ତେ॒ ଵର୍ମ॑ଭିଶ୍ଛା-ଦଯାମି॒ ସୋମ॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ରାଜା॒-ଽମୃତେ॑ନା॒-ଭିଵ॑ସ୍ତାମ୍ । ଉ॒ରୋ ର୍ଵରୀ॑ଯୋ॒ ଵରି॑ଵସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ॒ ଜଯ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ତ୍ଵାମନୁ॑ ମଦନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ । ଯତ୍ର॑ ବା॒ଣା-ସ୍ସ॒ମ୍ପତ॑ନ୍ତି କୁମା॒ରା ଵି॑ଶି॒ଖା ଇ॑ଵ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ନ॒ସ୍ତତ୍ର॑ ଵୃତ୍ର॒ହା ଵି॑ଶ୍ଵା॒ହା ଶର୍ମ॑ ଯଚ୍ଛତୁ ॥ 4 ॥ ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ ॥ ଆଶୁଶ୍ଶିଶାନୋ-ଽପ୍ରତିରଥ-ଙ୍କଵଚାଯ ହୁମ୍ । 7.5 ପ୍ରତି ପୂରୁଷଂ (ତୈ. ସଂ. 1.8.6.1 - ତୈ. ସଂ. 1.8.6.2) (ତୈ. ବ୍ରା. 1.6.10.1 - ତୈ. ବ୍ରା. 1.6.10.5) ପ୍ର॒ତି॒ପୂ॒ରୁ॒ଷ ମେକ॑କପାଲା॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପ॒ତ୍ଯେ-କ॒ମତି॑ରିକ୍ତଂ॒-ଯାଁଵ॑ନ୍ତୋ ଗୃ॒ହ୍ଯା᳚-ସ୍ସ୍ମସ୍ତେଭ୍ଯଃ॒ କମ॑କର-ମ୍ପଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ଶର୍ମା॑ସି॒ ଶର୍ମ॒ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ॒ ଶର୍ମ॑ ମେ ଯ॒ଚ୍ଛୈକ॑ ଏ॒ଵ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ନ ଦ୍ଵି॒ତୀଯା॑ଯ ତସ୍ଥ ଆ॒ଖୁସ୍ତେ॑ ରୁଦ୍ର ପ॒ଶୁସ୍ତ-ଞ୍ଜୁ॑ଷସ୍ଵୈ॒ଷ ତେ॑ ରୁଦ୍ର ଭା॒ଗ-ସ୍ସ॒ହ ସ୍ଵସ୍ରାଂ-ଽବି॑କଯା॒ ତଞ୍ଜୁ॑ଷସ୍ଵ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍ଗଵେ-ଽଶ୍ଵା॑ଯ॒ ପୁରୁ॑ଷାଯ ଭେଷ॒ଜମଥୋ॑ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑-ମ୍ଭେଷ॒ଜଗ୍ଂ ସୁଭେ॑ଷଜଂ॒-ଯଁଥା-ଽସ॑ତି । 1 ସୁ॒ଗ-ମ୍ମେ॒ଷାଯ॑ ମେ॒ଷ୍ଯା॑ ଅଵା᳚ବଂ ରୁ॒ଦ୍ରମ॑ଦି-ମ॒ହ୍ଯଵ॑ ଦେ॒ଵ-ନ୍ତ୍ର୍ଯ॑ବଙ୍କମ୍ । ଯଥା॑ ନ॒-ଶ୍ଶ୍ରେଯ॑ସଃ॒ କର॒ଦ୍ଯଥା॑ ନୋ॒ ଵସ୍ଯ॑ ସଃ॒ କର॒ଦ୍ଯଥା॑ ନଃ ପଶୁ॒ମତଃ॒ କର॒ଦ୍ଯଥା॑ ନୋ ଵ୍ଯଵସା॒ଯଯା᳚ତ୍ । ତ୍ର୍ଯ॑ବଙ୍କଂ-ଯଁଜାମହେ ସୁଗ॒ନ୍ଧି-ମ୍ପୁ॑ଷ୍ଟି॒ଵର୍ଧ॑ନମ୍ । ଉ॒ର୍ଵା॒ରୁ॒କମି॑ଵ॒ ବନ୍ଧ॑ନା-ନ୍ମୃ॒ତ୍ଯୋ ର୍ମୁ॑କ୍ଷୀଯ॒ ମା-ଽମୃତା᳚ତ୍ । ଏ॒ଷତେ॑ ରୁଦ୍ର ଭା॒ଗ ସ୍ତଞ୍ଜୁ॑ଷସ୍ଵ॒ ତେନା॑ଵ॒ସେନ॑ ପ॒ରୋ ମୂଜ॑ଵ॒ତୋ-ଽତୀ॒ହ୍ଯଵ॑ତତ ଧନ୍ଵା॒ ପିନା॑କହସ୍ତଃ॒ କୃତ୍ତି॑ଵାସାଃ ॥ 2 ପ୍ର॒ତି॒ପୂ॒ରୁ॒ଷ-ମେକ॑କପାଲା॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଜା॒ତା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ରୁ॒ଦ୍ରା-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏକ॒ମତି॑ରିକ୍ତମ୍ । ଜ॒ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ରୁ॒ଦ୍ରା-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏକ॑କପାଲା ଭଵନ୍ତି । ଏ॒କ॒ଧୈଵ ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ନାଭିଘା॑ରଯତି । ଯଦ॑ଭିଘା॒ରଯେ᳚ତ୍ । ଅ॒ନ୍ତ॒ର॒ଵ॒-ଚା॒ରିଣଗ୍ଂ॑ ରୁ॒ଦ୍ର-ଙ୍କୁ॑ର୍ଯାତ୍ । ଏ॒କୋ॒ଲ୍ମୁ॒କେନ॑ ଯନ୍ତି । 3 ତଦ୍ଧି ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ଭାଗ॒ଧେଯ᳚ମ୍ । ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶଂ॑-ଯଁନ୍ତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାଯା॑ ମେ॒ଵ ଦି॒ଶି ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵା ଅ॑ପ॒ଶୁକା॑ଯା॒ ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ ନାତି॑ଷ୍ଠତ । ଅ॒ସୌ ତେ॑ ପ॒ଶୁରିତି॒ ନିର୍ଦି॑ଶେ॒ଦ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯାତ୍ । ଯମେ॒ଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॑ । ତମ॑ସ୍ମୈ ପ॒ଶୁ-ନ୍ନିର୍ଦି॑ଶତି । ଯଦି॒ ନ ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯାତ୍ । ଆ॒ଖୁସ୍ତେ॑ ପ॒ଶୁରିତି॑ ବ୍ରୂଯାତ୍ । 4 ନ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯା-ନ୍ପ॒ଶୂନ୍ ହି॒ନସ୍ତି॑ । ନାର॒ଣ୍ଯାନ୍ । ଚ॒ତୁ॒ଷ୍ପ॒ଥେ ଜୁ॑ହୋତି । ଏ॒ଷ ଵା ଅ॑ଗ୍ନୀ॒ନା-ମ୍ପଡ୍ବୀ॑ଶୋ॒ ନାମ॑ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵତ୍ଯେ॒ଵ ଜୁ॑ହୋତି । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମେନ॑ ପ॒ର୍ଣେନ॑ ଜୁହୋତି । ସ୍ରୁଗ୍ଘ୍ଯେ॑ଷା । ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ । ଅ॒ନ୍ତ॒ମେନୈ॒ଵ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । 5 ଏଷ॒ ତେ॑ ରୁଦ୍ରଭା॒ଗ-ସ୍ସ॒ହସ୍ଵସ୍ରାଂ-ଽବି॑କ॒ଯେତ୍ଯା॑ହ । ଶ॒ରଦ୍ଵା ଅ॒ସ୍ଯାମ୍ବି॑କା॒ ସ୍ଵସା᳚ । ତଯା॒ ଵା ଏ॒ଷ ହି॑ନସ୍ତି । ଯଗ୍ଂ ହି॒ନସ୍ତି॑ । ତଯୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ସ॒ହ ଶ॑ମଯତି । ଭେ॒ଷ॒ଜଙ୍ଗଵ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଯାଵ॑ନ୍ତ ଏ॒ଵ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ତେଭ୍ଯୋ॑ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତି । ଅଵା᳚ବଂ ରୁ॒ଦ୍ରମ॑ଦି ମ॒ହୀତ୍ଯା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈ-ତାମା ଶା᳚ସ୍ତେ । 6 ତ୍ର୍ଯ॑ବଙ୍କଂ-ଯଁଜାମହ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ମୃ॒ତ୍ଯୋ ର୍ମୁ॑କ୍ଷୀଯ॒ ମା-ଽମୃତା॒-ଦିତି॒ ଵା ଵୈ ତଦା॑ହ । ଉତ୍କି॑ରନ୍ତି । ଭଗ॑ସ୍ଯ ଲୀଫ୍ସନ୍ତେ । ମୂତେ॑ କୃ॒ତ୍ଵା ସ॑ଜନ୍ତି । ଯଥା॒ ଜନଂ॑-ଯଁ॒ତେ॑-ଽଵ॒ସ-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ଏ॒ଷ ତେ॑ ରୁଦ୍ରଭା॒ଗ ଇତ୍ଯା॑ହ ନି॒ରଵ॑ତ୍ଯୈ । ଅପ୍ର॑ତୀକ୍ଷ॒-ମାଯ॑ନ୍ତି । ଅ॒ପଃ ପରି॑ଷିଞ୍ଚତି । ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯା॒ନ୍ତ ର୍​ହି॑ତ୍ଯୈ । ପ୍ରଵା ଏ॒ତେ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କା-ଚ୍ଚ୍ଯ॑ଵନ୍ତେ । ଯେ ତ୍ର୍ଯ॑ବଙ୍କୈ॒-ଶ୍ଚର॑ନ୍ତି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ମ୍ପୁନ॒ରେତ୍ଯ॒ ନିର୍ଵ॑ପତି । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ 7 ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ ॥ ପ୍ରତିପୂରୁଷଂ-ଵିଁଭାଡିତି ନେତ୍ରତ୍ରଯା॑ଯ ଵୌ॒ଷଟ୍ ॥ 7.6 ଶତ ରୁଦ୍ରୀଯଂ (ତ୍ଵମଗ୍ନେ ରୁଦ୍ରୋ-ଽନୁଵାକଃ) ତୈ. ବ୍ରା. 3.11.2.1 - ତୈ. ବ୍ରା. 3.11.2.4 ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଅସୁ॑ରୋ ମ॒ହୋ ଦି॒ଵଃ । ତ୍ଵଗ୍ଂ ଶର୍ଧୋ॒ ମାରୁ॑ତ-ମ୍ପୃ॒କ୍ଷ ଈ॑ଶିଷେ । ତ୍ଵଂ-ଵାଁତୈ॑ରରୁ॒ଣୈ ର୍ଯା॑ସି ଶଙ୍ଗ॒ଯଃ । ତ୍ଵ-ମ୍ପୂ॒ଷା ଵି॑ଧ॒ତଃ ପା॑ସି॒ ନୁତ୍ମନାଃ᳚ । ଦେଵା॑ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ପ୍ରଥ॑ମା ଦ୍ଵି॒ତୀଯେ॑ଷୁ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଦ୍ଵିତୀ॑ଯା-ସ୍ତୃ॒ତୀଯେ॑ଷୁ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ତୃତୀ॑ଯା-ଶ୍ଚତୁ॒ର୍ଥେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଥାଃ ପ॑ଞ୍ଚ॒ମେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ମା-ଷ୍ଷ॒ଷ୍ଠେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । 1 ଷ॒ଷ୍ଠା-ସ୍ସ॑ପ୍ତ॒ମେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସ॒ପ୍ତ॒ମା ଅ॑ଷ୍ଟ॒ମେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟ॒ମା ନ॑ଵ॒ମେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ନ॒ଵ॒ମା ଦ॑ଶ॒ମେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଦ॒ଶ॒ମା ଏ॑କାଦ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଏ॒କ॒ଦ॒ଶା ଦ୍ଵା॑ଦ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଦ୍ଵା॒ଦ॒ଶା-ସ୍ତ୍ର॑ଯୋଦ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ତ୍ର॒ଯୋ॒ଦ॒ଶା-ଶ୍ଚ॑ତୁ ର୍ଦେ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଦ॒ଶାଃ ପ॑ଞ୍ଚଦ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ଦ॒ଶା-ଷ୍ଷୋ॑ଡ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । 2 ଷୋ॒ଡ॒ଶା-ସ୍ସ॑ପ୍ତଦ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସ॒ପ୍ତ॒ଦ॒ଶା ଅ॑ଷ୍ଟାଦ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟା॒ଦ॒ଶା ଏ॑କାନ୍ନଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଏ॒କା॒ନ୍ନ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶା ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶା ଏ॑କଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶା ଦ୍ଵା॑ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଦ୍ଵା॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶା ସ୍ତ୍ର॑ଯୋଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ତ୍ର॒ଯୋ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶା ଶ୍ଚ॑ତୁର୍ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶାଃ ପ॑ଞ୍ଚଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶା-ଷ୍ଷ॑ଡ୍ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । 3 ଷ॒ଡ୍ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶା ସ୍ସ॑ପ୍ତଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସ॒ପ୍ତ॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶା ଅ॑ଷ୍ଟାଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟା॒ଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶା ଏ॑କାନ୍ନତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଏ॒କା॒ନ୍ନ॒ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶା ସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶା ଏ॑କତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଏ॒କ॒ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶା ଦ୍ଵା᳚ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଦ୍ଵା॒ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶା ତ୍ର॑ଯସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶେଷୁ॑ ଶ୍ରଯଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଦେଵା᳚ସ୍ତ୍ରିରେକାଦଶା॒ ସ୍ତ୍ରିସ୍ତ୍ର॑ଯସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶାଃ । ଉତ୍ତ॑ରେ ଭଵତ । ଉତ୍ତ॑ର ଵର୍ତ୍ମାନ॒ ଉତ୍ତ॑ର ସତ୍ଵାନଃ । ଯତ୍କା॑ମ ଇ॒ଦ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋମି॑ । ତନ୍ମେ॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯତାମ୍ । ଵ॒ଯଗ୍ଗ୍​ସ୍ଯା॑ମ॒ ପତ॑ଯୋ ରଯୀ॒ଣାମ୍ । ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ଵ॑ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । 4 ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ ॥ ତ୍ଵମଗ୍ନେ ତ୍ଵମଗ୍ନେ ଶତରୁଦ୍ରୀଯମିତ୍ଯସ୍ତ୍ରାଯ ଫଟ୍ ॥ 7.7 ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଜପଃ ଅଥ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗଜପଃ ॥ ସ॒ଦ୍ଯୋଜା॒ତ-ମ୍ପ୍ର॑ପଦ୍ଯା॒ମି॒ ସ॒ଦ୍ଯୋଜା॒ତାଯ॒ ଵୈ ନମୋ॒ ନମଃ॑ । ଭ॒ଵେ ଭ॑ଵେ॒ ନାତି॑ଭଵେ ଭଵସ୍ଵ॒ ମାମ୍ । ଭ॒ଵୋଦ୍ଭ॑ଵାଯ॒ ନମଃ॑ ॥ 1 ଵା॒ମ॒ଦେ॒ଵାଯ॒ ନମୋ᳚ ଜ୍ଯେ॒ଷ୍ଠାଯ॒ ନମଃ॑ ଶ୍ରେ॒ଷ୍ଠାଯ॒ ନମୋ॑ ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ନମଃ॒ କାଲା॑ଯ॒ ନମଃ॒ କଲ॑ଵିକରଣାଯ॒ ନମୋ॒ ବଲ॑ଵିକରଣାଯ॒ ନମୋ॒ ବଲା॑ଯ॒ ନମୋ॒ ବଲ॑ପ୍ରମଥନାଯ॒ ନମ॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ଭୂତଦମନାଯ॒ ନମୋ॑ ମ॒ନୋନ୍ମ॑ନାଯ॒ ନମଃ॑ ॥ 2 ଅ॒ଘୋରେ᳚ଭ୍ଯୋ-ଽଥ॒ ଘୋରେ᳚ଭ୍ଯୋ॒ ଘୋର॒ଘୋର॑ତରେଭ୍ଯଃ । ସର୍ଵେ᳚ଭ୍ଯ-ସ୍ସର୍ଵ॒ଶର୍ଵେ᳚ଭ୍ଯୋ॒ ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ରୁ॒ଦ୍ରରୂ॑ପେଭ୍ଯଃ ॥ 3 ତତ୍ପୁରୁ॑ଷାଯ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ମହାଦେ॒ଵାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନୋ॑ ରୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ॥ 4 ଈଶାନ-ସ୍ସର୍ଵ॑ଵିଦ୍ଯା॒ନା॒ମୀଶ୍ଵର-ସ୍ସର୍ଵ॑ଭୂତା॒ନାଂ॒ ବ୍ରହ୍ମାଧି॑ପତି॒ର୍ବ୍ରହ୍ମ॒ଣୋ-ଽଧି॑ପତି॒ର୍ବ୍ରହ୍ମା॑ ଶି॒ଵୋ ମେ॑ ଅସ୍ତୁ ସଦାଶି॒ଵୋମ୍ ॥ 5 7.8 ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମଃ ହି॒ର॒ଣ୍ଯ॒ଗ॒ର୍ଭ-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତ॒-ତାଗ୍ରେ॑ ଭୂ॒ତସ୍ଯ॑ ଜା॒ତଃ ପତି॒ରେକ॑ ଆସୀତ୍ । ସଦା॑ଧାର ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦ୍ଯାମୁ॒ତେମା-ଙ୍କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଉରସା ନମଃ ॥ 1 (ତୈ. ସଂ. 4.1.8.3) ଯଃ ପ୍ରା॑ଣ॒ତୋ ନି॑ମିଷ॒ତୋ ମ॑ହି॒ତ୍ଵୈକ॒ ଇଦ୍ରାଜା॒ ଜଗ॑ତୋ ବ॒ଭୂଵ॑ । ଯ ଈଶେ॑ ଅ॒ସ୍ଯ ଦ୍ଵି॒ପଦ॒-ଶ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ॒ କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାଯ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ଶିରସା ନମଃ ॥ 2 (ତୈ. ସଂ. 4.1.8.4) ବ୍ରହ୍ମ॑ଜଜ୍ଞା॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ଵିସୀ॑ମ॒ତ-ସ୍ସୁ॒ରୁଚୋ॑ ଵେ॒ନ ଆ॑ଵଃ । ସ ବୁ॒ଧ୍ନିଯା॑ ଉପ॒ମା ଅ॑ସ୍ଯ ଵି॒ଷ୍ଠା-ସ୍ସ॒ତଶ୍ଚ॒ ଯୋନି॒ମ-ସ॑ତଶ୍ଚ॒ ଵିଵଃ॑ । ( ଦୃଷ୍ଯା ନମଃ । 3 (ତୈ. ସଂ. 4.2.8.2.) ମ॒ହୀ ଦ୍ଯୌଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ଚ॑ ନ ଇ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ମି॑ମିକ୍ଷତାମ୍ । ପି॒ପୃ॒ତାନ୍ନୋ॒ ଭରୀ॑ମଭିଃ । ମନସା ନମଃ ॥ 4 (ତୈ. ସଂ. 3.3.10.2) ଉପ॑ଶ୍ଵାସଯ ପୃଥି॒ଵୀ-ମୁ॒ତ ଦ୍ଯା-ମ୍ପୁ॑ରୁ॒ତ୍ରା ତେ॑ ମନୁତାଂ॒-ଵିଁଷ୍ଠି॑ତ॒-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ସ ଦୁ॑ନ୍ଦୁଭେ ସ॒ଜୂରିନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ ଦେ॒ଵୈ-ର୍ଦୂ॒ରାଦ୍ଦଵୀ॑ଯୋ॒ ଅପ॑ସେଧ॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ । ଵଚସା ନମଃ ॥ 5 (ତୈ. ସଂ. 4.6.6.6) ଅଗ୍ନେ॒ ନଯ॑ ସୁ॒ପଥା॑ ରା॒ଯେ ଅ॒ସ୍ମାନ୍ ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଦେଵ ଵ॒ଯୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଯୁ॒ଯୋ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॑ସ୍ମ-ଜ୍ଜୁ॑ହୁରା॒ଣ-ମେନୋ॒ ଭୂଯି॑ଷ୍ଠାନ୍ତେ॒ ନମ॑ ଉକ୍ତିଂ-ଵିଁଧେମ ॥ ପଧ୍ଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ ॥ 6 (ତୈ. ସଂ. 1.1.14.3) ଯା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ରୁଦ୍ରି॑ଯା ତ॒ନୂସ୍ତଯା॑ ନଃ ପାହି॒ ତସ୍ଯା᳚ସ୍ତେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଯା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ-ଽଯାଶ॒ଯା ର॑ଜାଶ॒ଯା ହ॑ରାଶ॒ଯା ତ॒ନୂର୍ଵର୍​ଷି॑ଷ୍ଠା ଗହ୍ଵରେ॒ଷ୍ଠୋଗ୍ରଂ-ଵଁଚୋ॒ ଅପା॑ଵଧୀ-ନ୍ତ୍ଵେ॒ଷଂ-ଵଁଚୋ॒ ଅପା॑ଵଧୀ॒ଗ୍ଂ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ କରାଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ ॥ 7 (ତୈ. ସଂ. 1.2.11.2) ଇ॒ମଂ-ଯଁ॑ମପ୍ରସ୍ତ॒ରମାହି ସୀଦାଙ୍ଗି॑ରୋଭିଃ ପି॒ତୃଭିଃ॑ ସଂ​ଵିଁଦା॒ନଃ । ଆତ୍ଵା॒ ମନ୍ତ୍ରାଃ॑ କଵିଶ॒ସ୍ତା ଵ॑ହନ୍ତ୍ଵେ॒ନା ରା॑ଜନ୍ ହ॒ଵିଷା॑ ମାଦଯସ୍ଵ ॥ କର୍ଣାଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ ॥ 8 (ତୈ. ସଂ. 2.6.12.6) ଉରସା ଶିରସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ମନ॑ସା ଵଚସା ତ॒ଥା । ପଦ୍ଭ୍ଯା-ଙ୍କରାଭ୍ଯା-ଙ୍କର୍ଣାଭ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରଣାମୋ-ଽଷ୍ଟାଙ୍ଗ॑ ଉଚ୍ଯତେ ॥ ଉମାମହେଶ୍ଵରାଭ୍ଯା-ନ୍ନମଃ ॥