-ঙ্কৰ্ণেভি-শ্শৃণুযাম দেৱাঃ । ভদ্ৰ-ম্পশ্যেমাক্ষভি-ৰ্যজত্ৰাঃ । স্থিৰৈৰঙ্গৈস্তুষ্টুৱাগ্ং সস্তনূভিঃ । ৱ্যশেম দেৱহিতং-যঁদাযুঃ । স্ৱস্তি ন ইন্দ্ৰো ৱৃদ্ধশ্ৰৱাঃ । স্ৱস্তি নঃ পূষা ৱিশ্ৱৱেদাঃ । স্ৱস্তি নস্তাৰ্ক্ষ্যো অৰিষ্টনেমিঃ । স্ৱস্তি নো বৃহস্পতি-ৰ্দধাতু ॥
ওঁ শান্তি-শ্শান্তি-শ্শান্তিঃ ॥
- ওঁ (oṃ)the sacred syllable Om
- ভদ্ৰম্ কৰ্ণেভিঃ (bhadram karṇebhiḥ)auspicious things with our ears (bhadram:auspicious | karṇebhiḥ:with ears)
- শৃণুযাম দেৱাঃ (śṛṇuyāma devāḥ)may we hear, O gods (śṛṇuyāma:may we hear | devāḥ:O gods)
- ভদ্ৰম্ পশ্যেম অক্ষভিঃ (bhadram paśyema akṣabhiḥ)may we see auspicious things with our eyes (bhadram:auspicious | paśyema:may we see | akṣabhiḥ:with eyes)
- যজত্ৰাঃ (yajatrāḥ)O worshipful ones
- স্থিৰৈঃ অঙ্গৈঃ (sthiraiḥ aṅgaiḥ)with firm limbs (sthiraiḥ:firm | aṅgaiḥ:with limbs)
- তুষ্টুৱাগংসঃ তনূভিঃ (tuṣṭuvāgaṃsas tanūbhiḥ)having praised, with our bodies (tuṣṭuvāṃsaḥ:having praised | tanūbhiḥ:with bodies)
- ৱ্যশেম দেৱ-হিতম্ (vyaśema deva-hitam)may we enjoy what is granted by the gods (vyaśema:may we enjoy | deva:god | hitam:granted, beneficial)
- যত্ আযূঃ (yad āyūḥ)whatever lifespan (yat:whatever | āyūḥ:lifespan)
- স্ৱস্তি নঃ ইন্দ্ৰঃ (svasti na indraḥ)may Indra grant us well-being (svasti:well-being | naḥ:to us | indraḥ:Indra)
- ৱৃদ্ধশ্ৰৱাঃ (vṛddhaśravāḥ)of ancient fame (vṛddha:ancient, great | śravāḥ:fame)
- স্ৱস্তি নঃ পূষা (svasti naḥ pūṣā)may Pūṣan grant us well-being (svasti:well-being | naḥ:to us | pūṣā:Pūṣan, the nourishing sun)
- ৱিশ্ৱৱেদাঃ (viśvavedāḥ)knower of all (viśva:all | vedāḥ:knowing)
- স্ৱস্তি নঃ তাক্ষৰ্যঃ (svasti nas tākṣaryaḥ)may Tārkṣya grant us well-being (svasti:well-being | naḥ:to us | tākṣaryaḥ:Tārkṣya, Garuḍa)
- অৰিষ্টনেমিঃ (ariṣṭanemiḥ)of unbroken wheel-rim (ariṣṭa:unhurt, safe | nemiḥ:wheel-rim)
- স্ৱস্তি নঃ ৱৃহস্পতিঃ দধাতু (svasti no vṛhaspatir dadhātu)may Bṛhaspati grant us well-being (svasti:well-being | naḥ:to us | vṛhaspatiḥ:Bṛhaspati | dadhātu:may he grant)
- ওঁ শান্তিঃ শান্তিঃ শান্তিঃ (oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ)Om, peace, peace, peace (oṃ:Om | śāntiḥ:peace)
- অথ (atha)now
- মাণ্ডূক্যোপনিষত্ (māṇḍūkyopaniṣat)the Māṇḍūkya Upaniṣad, here beginning
- হৰিঃ (hariḥ)Hari
- ওম্ (om)the sacred syllable – the auspicious formula opening a recitation
ভূত-ম্ভৱদ্ ভৱিষ্যদিতি সৰ্ৱমোঙ্কাৰ এৱ
যচ্চান্য-ত্ত্ৰিকালাতীত-ন্তদপ্যোঙ্কাৰ এৱ ॥ 1 ॥
- হৰিঃ ওম্ (hariḥ om)Hari, Om (hariḥ:Lord Hari | om:the sacred syllable)
- ওম্ ইতি এতত্ অক্ষৰম্ (om iti etat akṣaram)this syllable Om (om:Om | iti:thus | etat:this | akṣaram:imperishable syllable)
- ইদং সৰ্ৱম্ (idaṃ sarvam)all this (idam:this | sarvam:all)
- তস্য উপৱ্যাখ্যানম্ (tasya upavyākhyānam)its explanation (tasya:of it | upavyākhyānam:elucidation)
- ভূতং ভৱত্ ভৱিষ্যত্ (bhūtaṃ bhavat bhaviṣyat)past, present and future (bhūtam:what was | bhavat:what is | bhaviṣyat:what will be)
- ইতি সৰ্ৱম্ ওঙ্কাৰঃ এৱ (iti sarvam oṅkāraḥ eva)all this is verily Omkara (iti:thus | sarvam:all | oṅkāraḥ:the syllable Om | eva:indeed)
- যত্ চ অন্যত্ (yat ca anyat)and whatever else (yat:that which | ca:and | anyat:other)
- ত্ৰিকাল-অতীতম্ (trikāla-atītam)beyond the three times (trikāla:the three times | atītam:transcending)
- তত্ অপি ওঙ্কাৰঃ এৱ (tat api oṅkāraḥ eva)that too is verily Omkara (tat:that | api:also | oṅkāraḥ:the syllable Om | eva:indeed)
- সৰ্ৱম্ হি এতত্ (sarvam hi etat)all this indeed (sarvam:all | hi:indeed | etat:this)
- ব্ৰহ্ম (brahma)is Brahman
- অযম্ আত্মা ব্ৰহ্ম (ayam ātmā brahma)this Self is Brahman (ayam:this | ātmā:Self | brahma:Brahman)
- সঃ অযম্ আত্মা (so ayam ātmā)this very Self (saḥ:that | ayam:this | ātmā:Self)
- চতুষ্পাত্ (catuṣpāt)has four quarters (catur:four | pāt:feet/quarters)
স্থূলভুগ্ৱৈশ্ৱানৰঃ প্ৰথমঃ পাদঃ ॥ 3 ॥
- জাগৰিতস্থানঃ (jāgaritasthānaḥ)having the waking state as its domain (jāgarita:waking | sthānaḥ:domain)
- বহিষ্প্ৰজ্ঞঃ (bahiṣprajñaḥ)conscious of the external world (bahiḥ:outward | prajñaḥ:conscious)
- সপ্তাঙ্গঃ (saptāṅgaḥ)having seven limbs (sapta:seven | aṅgaḥ:limbs)
- একোনৱিংশতিমুখঃ (ekonaviṃśatimukhaḥ)having nineteen mouths (ekona:less by one | viṃśati:twenty | mukhaḥ:mouths)
- স্থূলভুক্ (sthūlabhuk)enjoyer of the gross (sthūla:gross | bhuk:enjoyer)
- ৱৈশ্ৱানৰঃ (vaiśvānaraḥ)Vaishvanara, the universal being (vaiśva:all-pervading | naraḥ:being)
- প্ৰথমঃ পাদঃ (prathamaḥ pādaḥ)the first quarter (prathamaḥ:first | pādaḥ:quarter)
প্ৰৱিৱিক্তভুক্তৈজসো দ্ৱিতীযঃ পাদঃ ॥ 4 ॥
- স্ৱপ্ন-স্থানঃ (svapna-sthānaḥ)whose sphere is the dream state (svapna:dream | sthānaḥ:sphere/place)
- অন্তঃ-প্ৰজ্ঞঃ (antaḥ-prajñaḥ)conscious of the internal (antaḥ:inner | prajñaḥ:conscious)
- সপ্ত-অঙ্গ (saptāṅga)having seven limbs (sapta:seven | aṅga:limbs)
- একোন-ৱিংশতি-মুখঃ (ekona-viṃśati-mukhaḥ)having nineteen mouths (ekona-viṃśati:nineteen | mukhaḥ:mouths)
- প্ৰৱিৱিক্ত-ভুক্ (pravivikta-bhuk)enjoyer of the subtle (pravivikta:subtle/refined | bhuk:enjoyer)
- তৈজসঃ (taijasaḥ)Taijasa, the luminous one
- দ্ৱিতীযঃ পাদঃ (dvitīyaḥ pādaḥ)the second quarter (dvitīyaḥ:second | pādaḥ:quarter/foot)
পশ্যতি ত-থ্সুষুপ্তম্ । সুষুপ্তস্থান একীভূতঃ প্ৰজ্ঞানঘন
এৱানন্দমযো হ্যানন্দভুক্চেতোমুখঃ প্ৰাজ্ঞস্তৃতীযঃ পাদঃ ॥ 5 ॥
- যত্ৰ সুপ্তঃ (yatra suptaḥ)where the sleeper (yatra:where | suptaḥ:the one asleep)
- ন কঞ্চন কামং কামযতে (na kañcana kāmaṃ kāmayate)does not desire any desire (na:not | kañcana:any | kāmam:desire | kāmayate:desires)
- ন কঞ্চন স্ৱপ্নং পশ্যতি (na kañcana svapnaṃ paśyati)does not see any dream (na:not | kañcana:any | svapnam:dream | paśyati:sees)
- তত্ সুষুপ্তম্ (tat suṣuptam)that is deep sleep (tat:that | suṣuptam:deep sleep)
- সুষুপ্ত-স্থানঃ (suṣupta-sthānaḥ)whose sphere is deep sleep (suṣupta:deep sleep | sthānaḥ:sphere)
- একীভূতঃ (ekībhūtaḥ)become unified (ekī:one | bhūtaḥ:become)
- প্ৰজ্ঞান-ঘনঃ (prajñāna-ghanaḥ)a mass of consciousness (prajñāna:consciousness | ghanaḥ:dense mass)
- এৱ আনন্দমযঃ (eva ānandamayaḥ)indeed full of bliss (eva:indeed | ānandamayaḥ:consisting of bliss)
- হি আনন্দ-ভুক্ (hi ānanda-bhuk)for he is the enjoyer of bliss (hi:indeed | ānanda:bliss | bhuk:enjoyer)
- চেতো-মুখঃ (ceto-mukhaḥ)whose face is consciousness (cetaḥ:consciousness | mukhaḥ:face/door)
- প্ৰাজ্ঞঃ তৃতীযঃ পাদঃ (prājñaḥ tṛtīyaḥ pādaḥ)the wise one is the third quarter (prājñaḥ:the intelligent one | tṛtīyaḥ:third | pādaḥ:quarter)
প্ৰভৱাপ্যযৌ হি ভূতানাম্ ॥ 6 ॥
- এষঃ সৰ্ৱেশ্ৱৰঃ (eṣaḥ sarveśvaraḥ)this is the Lord of all (eṣaḥ:this | sarva:all | īśvaraḥ:Lord)
- এষঃ সৰ্ৱজ্ঞঃ (eṣaḥ sarvajñaḥ)this is the all-knowing one (eṣaḥ:this | sarva:all | jñaḥ:knower)
- এষঃ অন্তৰ্যামী (eṣaḥ antaryāmī)this is the inner controller (eṣaḥ:this | antaryāmī:inner controller)
- এষঃ যোনিঃ সৰ্ৱস্য (eṣaḥ yoniḥ sarvasya)this is the source of all (eṣaḥ:this | yoniḥ:source | sarvasya:of all)
- প্ৰভৱ-অপ্যযৌ (prabhava-apyayau)the origin and dissolution (prabhava:origin | apyayau:dissolution)
- হি ভূতানাম্ (hi bhūtānām)indeed of beings (hi:indeed | bhūtānām:of beings)
ন প্ৰজ্ঞ-ন্নাপ্ৰজ্ঞম্ । অদৃষ্টমৱ্যৱহাৰ্যমগ্ৰাহ্যমলক্ষণং
অচিন্ত্যমৱ্যপদেশ্যমেকাত্মপ্ৰত্যযসাৰ-ম্প্ৰপঞ্চোপশমং
শান্তং শিৱমদ্ৱৈত-ঞ্চতুৰ্থ-ম্মন্যন্তে স আত্মা স ৱিজ্ঞেযঃ ॥ 7 ॥
- ন অন্তঃপ্ৰজ্ঞম্ (na antaḥprajñam)not inwardly cognitive (na:not | antaḥ:inward | prajñam:cognitive)
- ন বহিঃপ্ৰজ্ঞম্ (na bahiḥprajñam)not outwardly cognitive (na:not | bahiḥ:outward | prajñam:cognitive)
- ন উভযতঃপ্ৰজ্ঞম্ (na ubhayataḥprajñam)not cognitive both ways (na:not | ubhayataḥ:both ways | prajñam:cognitive)
- ন প্ৰজ্ঞানঘনম্ (na prajñānaghanam)not a mass of cognition (na:not | prajñāna:cognition | ghanam:dense mass)
- ন প্ৰজ্ঞম্ (na prajñam)not cognitive (na:not | prajñam:cognitive)
- ন অপ্ৰজ্ঞম্ (na aprajñam)not non-cognitive (na:not | aprajñam:non-cognitive)
- অদৃষ্টম্ (adṛṣṭam)unseen
- অৱ্যৱহাৰ্যম্ (avyavahāryam)beyond dealings (a:not | vyavahāryam:relatable)
- অগ্ৰাহ্যম্ (agrāhyam)ungraspable (a:not | grāhyam:graspable)
- অলক্ষণম্ (alakṣaṇam)without characteristics (a:without | lakṣaṇam:mark)
- অচিন্ত্যম্ (acintyam)unthinkable (a:not | cintyam:thinkable)
- অৱ্যপদেশ্যম্ (avyapadeśyam)indefinable (a:not | vyapadeśyam:definable)
- একাত্মপ্ৰত্যযসাৰম্ (ekātmapratyayasāram)whose essence is the conviction of the one Self (eka:one | ātma:Self | pratyaya:conviction | sāram:essence)
- প্ৰপঞ্চোপশমম্ (prapañcopaśamam)in whom all phenomena cease (prapañca:manifold world | upaśamam:cessation)
- শান্তম্ (śāntam)peaceful
- শিৱম্ (śivam)auspicious
- অদ্ৱৈতম্ (advaitam)non-dual (a:not | dvaitam:duality)
- চতুৰ্থম্ মন্যন্তে (caturtham manyante)they consider the fourth (caturtham:the fourth | manyante:they consider)
- সঃ আত্মা (sa ātmā)that is the Self (saḥ:that | ātmā:Self)
- সঃ ৱিজ্ঞেযঃ (sa vijñeyaḥ)that is to be known (saḥ:that | vijñeyaḥ:to be known)
অকাৰ উকাৰো মকাৰ ইতি ॥ 8 ॥
- সঃ অযম্ আত্মা (saḥ ayam ātmā)this very Self (saḥ:that | ayam:this | ātmā:Self)
- অধি-অক্ষৰম্ (adhi-akṣaram)with regard to the syllable (adhi:concerning | akṣaram:syllable)
- ওঙ্কাৰঃ (oṅkāraḥ)the syllable Om
- অধিমাত্ৰম্ (adhimātram)with regard to the measures (adhi:concerning | mātram:measure)
- পাদাঃ মাত্ৰাঃ (pādāḥ mātrāḥ)the quarters are the measures (pādāḥ:quarters | mātrāḥ:measures)
- মাত্ৰাঃ চ পাদাঃ (mātrāḥ ca pādāḥ)and the measures are the quarters (mātrāḥ:measures | ca:and | pādāḥ:quarters)
- অকাৰঃ (akāraḥ)the sound A
- উকাৰঃ (ukāraḥ)the sound U
- মকাৰঃ (makāraḥ)the sound M
- ইতি (iti)thus
ৱা-ঽঽপ্নোতি হ ৱৈ সৰ্ৱান্ কামানাদিশ্চ ভৱতি য এৱং-ৱেঁদ ॥ 9 ॥
- জাগৰিতস্থানঃ (jāgaritasthānaḥ)whose sphere is the waking state (jāgarita:waking | sthānaḥ:sphere)
- ৱৈশ্ৱানৰঃ (vaiśvānaraḥ)Vaiśvānara, the universal being (viśva:all | nara:men)
- অকাৰঃ (akāraḥ)the sound A (a:the letter a | kāraḥ:sound)
- প্ৰথমা মাত্ৰা (prathamā mātrā)the first measure (prathamā:first | mātrā:measure)
- আপ্তেঃ আদিমত্ত্ৱাত্ ৱা (āpteḥ ādimattvāt vā)because of pervasion or because of being first (āpteḥ:from pervading | ādimattvāt:from being first | vā:or)
- আপ্নোতি হ ৱৈ (āpnoti ha vai)he verily obtains (āpnoti:obtains | ha:verily | vai:indeed)
- সৰ্ৱান্ কামান্ (sarvān kāmān)all desires (sarvān:all | kāmān:desires)
- আদিঃ চ ভৱতি (ādiḥ ca bhavati)and becomes the first (ādiḥ:first | ca:and | bhavati:becomes)
- যঃ এৱম্ ৱেদ (yaḥ evaṃ veda)he who knows thus (yaḥ:who | evaṃ:thus | veda:knows)
উভযত্ৱাদ্ৱোত্কৰ্ষতি হ ৱৈ জ্ঞানসন্ততিং সমানশ্চ ভৱতি
নাস্যাব্ৰহ্মৱিত্কুলে ভৱতি য এৱং-ৱেঁদ ॥ 10 ॥
- স্ৱপ্ন-স্থানঃ (svapna-sthānaḥ)dwelling in the dream state (svapna:dream | sthānaḥ:state)
- তৈজসঃ (taijasaḥ)the Taijasa (the luminous one)
- উকাৰঃ (ukāraḥ)the sound U
- দ্ৱিতীযা মাত্ৰা (dvitīyā mātrā)the second measure (dvitīyā:second | mātrā:measure)
- উত্কৰ্ষাত্ (utkarṣāt)on account of superiority
- উভযত্ৱাত্ ৱা (ubhayatvāt vā)or because of being in between the two (ubhayatvāt:from being of both | vā:or)
- উত্কৰ্ষতি (utkarṣati)he exalts
- হ ৱৈ (ha vai)indeed (ha:verily | vai:truly)
- জ্ঞান-সন্ততিম্ (jñāna-santatim)the continuity of knowledge (jñāna:knowledge | santatim:continuity)
- সমানঃ চ ভৱতি (samānaḥ ca bhavati)and he becomes equal (samānaḥ:equal | ca:and | bhavati:becomes)
- ন অস্য (na asya)not of his (na:not | asya:of him)
- অব্ৰহ্মৱিত্ (abrahmavit)one ignorant of Brahman (a:not | brahmavit:knower of Brahman)
- কুলে ভৱতি (kule bhavati)is born in the family (kule:in the family | bhavati:becomes)
- যঃ এৱম্ ৱেদ (yaḥ evaṃ veda)he who knows thus (yaḥ:who | evam:thus | veda:knows)
মিনোতি হ ৱা ইদং সৰ্ৱমপীতিশ্চ ভৱতি য এৱং-ৱেঁদ ॥ 11 ॥
- সুষুপ্তস্থানঃ (suṣuptasthānaḥ)the one whose sphere is deep sleep (suṣupta:deep sleep | sthānaḥ:whose place)
- প্ৰাজ্ঞঃ (prājñaḥ)the wise one (the deep-sleep self)
- মকাৰঃ (makāraḥ)the letter 'M'
- তৃতীযা মাত্ৰা (tṛtīyā mātrā)the third measure (tṛtīyā:third | mātrā:measure/portion)
- মিতেঃ অপীতেঃ ৱা (miteḥ apīteḥ vā)from measuring or from merging (miteḥ:from measuring | apīteḥ:from absorption/merging | vā:or)
- মিনোতি হ ৱা ইদম্ সৰ্ৱম্ (minoti ha vā idam sarvam)he indeed measures all this (minoti:measures | ha:indeed | vā:verily | idam:this | sarvam:all)
- অপীতিঃ চ ভৱতি (apītiḥ ca bhavati)and he becomes the place of absorption (apītiḥ:merging | ca:and | bhavati:becomes)
- যঃ এৱম্ ৱেদ (yaḥ evam veda)he who knows thus (yaḥ:who | evam:thus | veda:knows)
এৱমোঙ্কাৰ আত্মৈৱ সংৱিঁশত্যাত্মনা-ঽঽত্মানং-যঁ এৱং-ৱেঁদ ॥ 12 ॥
- অমাত্ৰঃ (amātraḥ)measureless, without parts (a:without | mātraḥ:measure)
- চতুৰ্থঃ (caturthaḥ)the fourth
- অৱ্যৱহাৰ্যঃ (avyavahāryaḥ)beyond dealings, incomprehensible (a:not | vyavahāryaḥ:usable in practice)
- প্ৰপঞ্চ-উপশমঃ (prapañca-upaśamaḥ)in which the phenomenal world ceases (prapañca:manifold world | upaśamaḥ:cessation)
- শিৱঃ (śivaḥ)auspicious, benign
- অদ্ৱৈতঃ (advaitaḥ)non-dual (a:not | dvaitaḥ:duality)
- এৱম্ ওঙ্কাৰঃ (evam oṅkāraḥ)thus is Om (evam:thus | oṅkāraḥ:the syllable Om)
- আত্মা এৱ (ātmā eva)is the Self alone (ātmā:the Self | eva:indeed)
- সংৱিশতি (saṃviśati)enters into, merges
- আত্মনা আত্মানম্ (ātmanā ātmānam)the Self into the Self by the Self (ātmanā:by the self | ātmānam:the self)
- যঃ এৱং ৱেদ (yaḥ evaṃ veda)he who thus knows (yaḥ:who | evaṃ:thus | veda:knows)
