શ્રી ગણેશાય નમઃ ॥
જય ત્રિભુવનસુંદરી આદિમાયે ॥ વાગ્દેવિકે કવિમાંદુસરત્નહ્રદયે ॥
તુજવિણ રિતા ઠાવ પાહે ॥ નસે માયે સર્વથા ॥ ૧ ॥
તરી બૈસૂન માઝીયે જિવ્હાગ્રીં ॥ ગ્રંથ પાવવા શેવટાવરી ॥
તરીચ ધન્ય સંસારીં ॥ નાહીં તરી વૃથા વૈખરીં માઝી હે ॥ ૨ ॥
ઐકા શ્રોતે ભાવિકજન ॥ યેથીંચે ગ્રાહીક કોણ કોણ ॥
તયાનેં લાધલેં કોણ ॥ ઇતરાં લાજિરવણેં અભાગિયા ॥ ૩ ॥
મલમાસ અતિ પાવન ॥ લક્ષ્મી-નારાયણ સંવાદ પૂર્ણ ॥
ભાવેં ઐકતાંચ શ્રવણ ॥ તો પાવે સદન મોક્ષાચેં ॥ ૪ ॥
શ્રીરુવાચ ॥ દામોદર દયાસિંધો વદ દાનફલાફલં ॥
મલિમ્લુચે વિશેષેણ કૈઃ કૈઃ કિ કિં ફલં વ્રતં ॥ ૧ ॥
લક્ષ્મી વદે હો દામોદરા ॥ દયાસિંધો પરમ ઉદારા ॥
દાન મહત્માચિયા પ્રકારા ॥ વદા સાચાર સ્વામિયાં ॥ ૫ ॥
કવણ દાને કવણ પુણ્ય જોડે ॥ સાર્થકતા કૈસેનિ ઘડે ॥
હેં વેગળાલેં ફળ નિવાડેં॥ સાંગાવેં રોકડેં સ્વામિયાં ॥ ૬ ॥
શ્રીવિષ્ણુરુવાચ વ શ્રુણુ સુંદરિ વક્ષ્યામિ લોકાનુગ્રહહેતવે ॥
પ્રવિધાનંતુ દાનાનાં ફલાનિ મલમાસકં ॥ ૨ ॥
ઐક ભામિની ચતુર દેખ ॥ તુઝે બોલ તંવ પરોપકારક ॥
તરીં દાન ફળ વેગળાલેં ઐક ॥ યા મલમાસા નિકે અવધારીં ॥ ૭ ॥
સુવર્ણદાન શક્તિનુસાર ॥ દ્વિજાતે દેતી જે દેણાર ॥
તયાવરીં તુષ્ટેં મી સર્વેશ્વર ॥ કરીં પરિહાર દરિદ્રાચા ॥ ૮ ॥
તયાતેં દરિદ્રાચી વ્યથા ॥ હોઊં નેદીં મી સર્વથા ॥
અંતીં પાવવીં મોક્ષપંથા ॥ નવ્હે અન્યથા હે વાણી ॥ ૯ ॥
આતાં રૌપ્યદાનાચેં ફળ ॥ તેંહી ઐકહો સકળ ॥
તેણેં તુષ્ટે જાશ્વનીળ ॥ આણિ સકળ પિતૃવ્યાજેં ॥ ૧૦ ॥
રજતં શ્રદ્ધયોપેતો દ્વિજેભ્યો વિતરત્યણુ ॥
પિતરસ્તસ્ય સંતુષ્ટા ભવંતિ નિખિલેષ્ટદાઃ ॥ ૩ ॥
આતાં મુક્તાફળેં આણિ પોંવળીં ॥ તેંહી ઐક સાંગતોં બાળી ॥
તયાચીં ફળેં વેગળાલીં ॥ પરિસઊં તૂંતેં જાણ પાં ॥ ૧૧ ॥
પોંવળીં અર્પિતાં પાવે ભુક્તિ ॥ મુક્તાફળેં લાભેં મુક્તી ॥
એવં ભુક્તિ આણિ સુક્તી ॥ લાભરીતી જાણ પાં ॥ ૧૨ ॥
કાંસ્યપાત્ર અથવા તામ્રપાત્ર ॥ વિપ્રાતેં અર્ચિતાં વિચિત્ર ॥
તરી ભવાનીસહિત પંચવક્ત્ર ॥ કૃપા કરી તયાવરી ॥ ૧૩ ॥
વસ્ત્રદાનેં સંતુષ્ટે ચંદ્ર ॥ અપૂપદાનેં પાપ સંહાર ॥
અન્નદાનેં સર્વેશ્વર ॥ તુષ્ટમાન સર્વદાં ॥ ૧૪ ॥
ઉદકદાન કરિતાં જાણ ॥ સંતુષ્ટમાન તયા વરુણ ॥
તયાનેં પ્રાપ્ત કરી જીવન ॥ હોય અન્નવૃદ્ધીતેં ॥ ૧૫ ॥
અન્નદાન સર્વાત સાર ॥ ચાલે સકળ વ્યાપાર ॥
ક્ષણભરી અન્ન નસલેં જર ॥ કેવીં વ્યાપાર ચાલૂં શકે ॥ ૧૬ ॥
આતાં ઉપાનહ દાન દેતાં ॥ યમ તુષ્ટમાન તયાવરુતા ॥
પદર્થી ભગવંત વચનાર્થા ॥ આણા સર્વદાં માનસીં ॥ ૧૭ ॥
ઉપાનહ દાન દેતાં બ્રાહ્મણાતેં ॥ માર્ગી યમ દે સુખ તયાતેં ॥
અશ્વ દિધલિયા દાનાતેં ॥ અશ્વરૂઢ સ્વર્ગી જાય ॥ ૧૮ ॥
ભુકેલિયાં અન્નદાન ॥ તૃષાર્થિ ઉદકપાન ॥
દેતાં સ્વર્ગી સુખસંપન્ન ॥ યમરાવો નેતસે તયાતેં ॥ ૧૯ ॥
માર્ગી જાતાં ઠાયીં ॥ અન્ન ઉદક પુરવી સર્વહી ॥
યમલોકીં તયાતે પાહીં ॥ પુરવી સર્વહી અન્નોદક ॥ ૨૦ ॥
પ્રાણી નિવર્તલિયાવરી ॥ દ્વાદશદિન લાગતી માર્ગાવરી ॥
ચાલતાં તેથેં યાતના ભારી ॥ તે ગરુડપુરાણીં વર્ણિલીસે ॥ ૨૧ ॥
મ્હણોન યેથેં જેં અર્પાવેં ॥ તેંચી તેથેં લાગે પાવાવેં ॥
દિધલ્યાવિણ તો ન પાવે ॥ હા નિર્ધાર જાણિજે ॥ ૨૨ ॥
નાદત્તમુપતિષ્ઠતુ ॥ ઐસા તો વેદ બોલતુ ॥
દિધલ્યાવિણ નવ્હે પ્રાપ્તુ ॥ સ્વયેં બોલતુ જનાર્દન ॥ ૨૩ ॥
ઘૃતાચેં દાન વિપ્રાલાગીં દેતાં ॥ સૂર્ય સંતુષ્ટમાન તયાવરુતા ॥
નસે તાપ જ્વરાચી વાર્તા ॥ અન્ન શાંતતા તો કરી ॥ ૨૪ ॥
તિલપાત્રાપ્રદાનેન રુદ્રલોકે મહીયતે ॥
તામ્રં વા તામ્રપાત્રં વા યો દદાતિ મલિમ્લુચે ॥ ૪ ॥
તિળપાત્ર દાન કરી જો નર ॥ સ્વર્ગી સુખાવતી પિતર ॥
ન બાધી તયા શનૈશ્ચર ॥ પાવે સત્વર રુદ્ર કૈલાસા ॥ ૨૫ ॥
કમંડલુ તોય તામ્રપાત્રીં ॥ દેતાં ભાવાર્થે વિપ્રાપ્રતી ॥
તેણેં તુષ્ટમાન વરુણ ભૂપતિ ॥ નેત તયાપ્રતી વરુણલોકા ॥ ૨૬ ॥
તેથેં બહુત સૌખ્ય તયા જના ॥ કાંહીં એક નસે યાતના ॥
દંપત્યાતેં કરિતાં વસ્ત્રદાના ॥ કૈલાસભુવના તો પાવે ॥ ૨૭ ॥
ઘૃતદાનાત્પરંદાનં પૃથિવ્યાં નૈવ વિદ્યતે ॥
સપ્ત ધાન્યં દ્વિજે દેયં સહ દક્ષિણયા શુભે ॥ ૫ ॥
સપ્ત ધાન્ય અર્પિતાં દ્વિજાતેં ॥ તેણેં પૂજિલેં સપ્તઋષીતેં ॥
અરુંધતીસહિતયાતેં ॥ દંપત્ય પૂજા ઘડલી પૈં ॥ ૨૮ ॥
ઐસે નાના દાનાચે પ્રકાર ॥ સાંગતાં વાઢો પાહે વિસ્તાર ॥
પરી કિંચિત ગોદાનાતેં તત્પર ॥ હોઊન કથા વિસ્તારિજે ॥ ૨૯ ॥
આણીક આઠવલેં મજલાગોની ॥ સચ્છીદ્ર અનરસે દાનીં ॥
ત્રિતીનદશક વિપ્રાલાગોની ॥ પ્રતિદિનીં અર્પાવે ॥ ૩૦ ॥
સંપૂર્ણ જયા ન ઘડે એકમાસ ॥ તરી સાયાસેં અર્પી પાંચપર્વાસ ॥
દ્વાદશી પૌર્ણિમા અમાવાસ્યેસ ॥ વ્યતીપાત આણિ વૈધૃતી ॥ ૩૧ ॥
હીં મુખ્ય પર્વેં બોલિજે ॥ માગેં તૂં તેં નિવેદિલેં કમળજે ॥
હે મુખ્ય આવડીચેં ખાદ્ય માઝેં ॥ તેણેં સંતુષ્ટેં મી તયાવરી ॥ ૩૨ ॥
આતાં ગોદાન કેલિયાચા પ્રકાર ॥ સાંગતોં ઐકા સવિસ્તર ॥
પૂર્વી દક્ષિણેસ મહીસ્મૃતી નગર ॥ અસો થોર પ્રસિદ્ધ પૈં ॥ ૩૩ ॥
ચારી વર્ણ સભોગ સાધન ॥ શાસ્ત્રાધારીં વર્ણતી જન ॥
નિત્ય આચરતી દાનપુણ્ય ॥ વેદાધ્યયન વિપ્ર કરિતી ॥ ૩૪ ॥
આધીવ્યાધી દરિદ્ર પાહીં ॥ નગરીં ધુંડિતાં ન દિસે કાંહીં ॥
અપમૃત્યુચી વાર્તા નાહીં ॥ જન સર્વહી આનંદમય ॥ ૩૫ ॥
પ્રભુ તેથીચા ધાર્મિકરત ॥ પુત્ર ઐસી પ્રજા પાળીત ॥
લાંચ ન ઘે ન્યાય કરીત ॥ તોચી ધન્ય ભૂપતી ॥ ૩૬ ॥
અસો ઐસા ત્યા નગરીચા મહિમા ॥ તેથીલ વિપ્ર એક દ્વિજશર્મા ॥
વેગળા જો કર્મ અકર્મા ॥ ચાલવી નેમ શાસ્ત્રાધારેં ॥ ૩૭ ॥
ઘરીં સદાં અગ્નિહોત્ર ॥ કાંતા ભામિની સુપાત્ર ॥
પોટીં નાહીં પુત્રકલવ ॥ ભિક્ષાન્નેં ગાત્ર સંરક્ષિતસે ॥ ૩૮ ॥
ઐસા તો સત્પાત્ર વિપ્રરાણા ॥ પ્રસંગીં અતીત આલિયા જાણા ॥
ગૃહીં નિપજેલ જેં અન્ન ॥ તયા લાગૂન અર્પિતસે ॥ ૩૯ ॥
ઐસેં કરિતાં બહુત કાળવરી ॥ તોં કોણી એક બ્રાહ્મણ પુત્ર કરી ॥
ફિરત ફિરત તયા નગરીં ॥ યેઊનિયાં રાહિલા ॥ ૪૦ ॥
પરી માધ્યાહ્ન કાળીંચી વેળા ॥ પોટા પાહિજે અન્નાચા ગોળા ॥
મ્હણોનિયા શોધિત ચાલિલા ॥ ગ્રામામાજી તે સમયીં ॥ ૪૧ ॥
તંવ પુસતસે ગ્રામસ્થાસીં ॥ કોણ અન્ન અર્પી પાંથસ્થાસી ॥
તયાનેં ગૃહ દાખવિતાં ત્યાસી ॥ દ્વિજશર્મ્યાસી ભેટલા ॥ ૪૨ ॥
મ્હણે માધ્યાન્હ સમયીં ક્ષુધિત ॥ સમયીં પાતલોં મી અતીત ॥
ઐસી એકતાંચી વિપ્ર માત ॥ આલા ધાવત દ્વિજશર્મા ॥ ૪૩ ॥
બદ્ધહસ્તેં નમિલા બ્રાહ્મણ ॥ યેરૂ કાય બોલે વચન ॥
તોચી શ્લોક અવધારા પૂર્ણ ॥ કાય વચન બોલિલા ॥ ૪૪ ॥
વિપ્ર ઉવાચ॥ ક્ષુધાનલેન તપ્તાનાં વિષવત્સ કલાર્ચનં ॥
અન્નાદ્યૌષધમાત્રાણાં દાતાવશ્યં ભવેધુના ॥ ૬ ॥
મ્હણે ક્ષુધાનળેં તપ્તદેહીં ॥ વિષવત્ વાટે ઉપચાર સર્વહી ॥
તરી અન્ન ઔષધાતેં દાતા હોઈ ॥ આહે કિંવા નાહીં દાતા તયા વદેં ॥ ૪૫ ॥
તથાસ્તુ મ્હણોનિ આસનીં બૈસવિલા ॥ ભોજન દેઊની તૃપ્ત કેલા ॥
મગ સ્વાગત પુસતા ઝાલા ॥ કોઠૂનિ આલા પરિવાર કેઉતા ॥ ૪૬ ॥
યેરૂ મ્હણે તીર્થ ભ્રમણ કરિત સ્વયેં મી એકલા ફિરત ॥
માતાપિતા બંધુ દુહિતા આપ્ત ॥ પુત્ર ના કાંતામજ લાગીં ॥ ૪૭ ॥
જરી માતેં અપંગાલ ગૃહીં ॥ તરીં સેવા કરૂન મી રાહીં ॥
કદાં વંચનાર્થ કરૂન દેહી ॥ અંતર નેદીં વિપ્રરાયા ॥ ૪૮ ॥
જાણૂનિ નિર્મળ અંતરીં ॥ મ્હણે સ્વસ્થ રાહેં માઝે ઘરીં ॥
કાંહીં ન સાંગેં ચાકરી ॥ પુત્રાપરી વર્તાવે ॥ ૪૯ ॥
ઠેઊન ઘેતલા તયાલાગૂન ॥ નામ તયાચેં નારાયણ ॥
સેવા કરી ન કંટાળે મન ॥ પડિલેં કાર્ય સંપાદી ॥ ૫૦ ॥
આધીચ તીર્થવાસી પવિત્ર ॥ વરી બ્રાહ્મણ તો અગ્નિહોત્ર ॥
નિઃકપટે સેવા ચિત્રવિચિત્ર ॥ સેવી ગાત્ર તયાચેં ॥ ૫૧ ॥
ઐસે વર્તતાં બહુકાળાવરીં ॥ તંવ નવલ વર્તલે પરી ॥
વિપ્રસ્ત્રી હોતી મ્હાતારી ॥ જાલી ગરોદરીં ત્યાપુણ્યેં ॥ ૫૨ ॥
તંવ વિપ્ર મનીં બહુત હર્ષલા ॥ મ્હણેં સંતાન ન હોતેં મજલા ॥
યાચા પાયગુણ મજ લાભલા ॥ ગર્ભ રાહિલા સાઠવર્ષી ॥ ૫૩ ॥
ઐસે માનુનિયાં હર્ષાસ ॥ તંવ ગર્ભા આલે પૂર્ણદિવસ ॥
પ્રસૂત હોતા વિપ્રસ્ત્રિયેસ ॥ પુત્ર તિયેસ પૈ જાલા ॥ ૫૪ ॥
મગ તો વિપ્ર આનંદેં નાચેં ઉડે ॥ મ્હણે પાહા આશ્ચર્ય કેવઢે ॥
આજવરી ન પાહિલે નિવાડેં ॥ પુત્રમુખ જન્મવરી ॥ ૫૫ ॥
મ્હણોન બહુત સોહળાકરી ॥ સાહિત્ય મેળવાયા પરોપરી ॥
પરંતુ દુસરેં કોણી નાહીં ઘરી ॥ રક્ષણ દ્વારીં બૈસાવયા ॥ ૫૬ ॥
મગ નારાયણાતેં મ્હણેં તેવ્હા ॥ દ્વારીં રક્ષણ બૈસેં સદૈવા ॥
મી જાતોં પારખે ગાવાં ॥ સાહિત્યાલાગુની પૈં આતાં ॥ ૫૭ ॥
તરીં ઉદયીક પાંચવા દિન ॥ સટવી પૂજા લાગે કરણેં ॥
યાલાગીં બૈસે સાવધાન ॥ દ્વારીં રક્ષણ વિપ્રરાયા ॥ ૫૮ ॥
ઐસેં નિવેદુની તયાસી ॥ આપણ જાય પારખે ગ્રામાસીં ॥
માગેં દ્વારા સમીપ દેશી ॥ બૈસે રક્ષણાસી નારાયણ ॥ ૫૯ ॥
રાત્ર ઝાલી યામિની દોન ॥ તંવ તો પંચમીચા દિવસ લક્ષૂન ॥
દેવી યેતી ઝાલી ચાલૂન ॥ પુત્રાક્ષરાલાગી પાહાવયા ॥ ૬૦ ॥
સુંદર દેદીપ્યમાન કેવળ ॥ પરીધાન વસ્ત્ર કેલેં સકળ ॥
ત્વરિત નિરખુનિયાં બાળ ॥ માઘારેં તાત્કાળ પરતલી ॥ ૬૧ ॥
ઇતકેં કૃત્ય તયે ક્ષણીં ॥ નારાયણ દેખૂન નયનીં ॥
હા તંવ પુણ્યવંત પ્રાણી ॥ જાહલેં મ્હણોન દર્શન ॥ ૬૨ ॥
મગ તિયેતેં પદરી ધરિલેં ॥ મ્હણે તૂં કવણ પાતલીસ યે વેળે ॥
યક્ષિણી કીં પિશાચ્ચ બાળેં ॥ સાંગ વહિલે મજલાગીં ॥ ૬૩ ॥
યેરી ઝિડકાવી તયાતેં ॥ દૂર હોઈ મ્હણેં બ્રાહ્મણાતેં ॥
કાય કારણ તુજ પુસાવયાતેં ॥ સર પરતા માઘારા ॥ ૬૪ ॥
યેરૂ મ્હણે તૂં તે સર્વથા ॥ જાઊં નેદી મી તત્વતા ॥
તૂ કવણ હે સાંગ વાર્તા ॥ મગ આલિયા પંથા જાઈજે ॥ ૬૫ ॥
ઐસા દુરાગ્રહ પાહોની ॥ બોલતી જાલીતે ભામિની ॥
મ્હણે તૂં પુણ્યવાન મ્હણોની ॥ દર્શન તુજ લાગુની દિધલેં ॥ ૬૬ ॥
મી તંવ યક્ષિણી દેવી ॥ માતેં મ્હણતાતી સટવી ॥
પુત્રાક્ષરેં આમ્હીં નિરખાવી ॥ બ્રહ્મવરદેં કરૂનિયાં ॥ ૬૭ ॥
આતાં સોડીં જાઊંદે માતેં ॥ યેરૂ મ્હણે ન ઘડે નિરુતેં ॥
કાય અક્ષર યાચિયા બાળાતેં ॥ તેં માતેં નિવેદૂન સુખીં હોઈ ॥ ૬૮ ॥
ઐકૂન તયાચેં વચન ॥ દેવી વદે તૂં તે કાય પ્રયોજન ॥
જેં હોણાર તેં સુખેં હોતસે જાણ ॥ બ્રહ્માક્ષર કોણ ટાળૂં શકે ॥ ૬૯ ॥
તંવ વિપ્ર લાગતસે ચરણીં ॥ સાંગ ઇતુકે કૃપેંકરૂની ॥
મગ આણીક પુસેં કાહાણી ॥ તંવ તે યક્ષિણી બોલત ॥ ૭૦ ॥
મ્હણે હા વિપ્રકુમાર પાહીં ॥ ધનધાન્ય નસે યાચે દૈવી ॥
કાંતા પુત્ર તેહી નાહીં ॥ ઉદર નિર્વાહ કેઉતા ॥ ૭૧ ॥
તરી તક્રવિક્રય કરૂન ॥ ચાલેલ યાચેં ઉદરપોષણ ॥
શતાયુષી અસે હા પૂર્ણ ॥ મરણ અકાળી ॥ ૭૨ ॥
ઐસે વચન ઐકતાં તે વેળીં ॥ યેરે નમસ્કારૂનિ બોળવિલી ॥
મનીં મ્હણે હે નાથ ચંદ્રમૌળી ॥ કેવી કુળીં પુત્ર ઐસા ॥ ૭૩ ॥
કેવઢા પવિત્ર વિપ્રરાણા ॥ ઐસા પુત્ર તયા લાગૂન ॥
કાય ઐસેં સંતાન હોઊન ॥ નિસંતાન પરી ભલેં ॥ ૭૪ ॥
કેવઢા હર્ષ વિપ્રાચે મનીં ॥ જન્મદારભ્ય સોહળા દેખુની ॥
પ્રાણ દેઈલ હા ઐકતાં ક્ષણીં ॥ મ્હણોન મૌનીં ન બોલાવેં ॥ ૭૫ ॥
ગોષ્ટ ઠેવિલી જીવીંચે જીવીં ॥ કોણાતેં ન વદે કાળત્રયીં ॥
અસો વિપ્ર યેઊન સ્વગૃહીં ॥ સોહળા સંપાદિલા આનંદેં ॥ ૭૬ ॥
દ્વાદશ દિનીં જાતકર્મ ॥ કરિતા ઝાલા વિપ્રોતમ ॥
સંભ્રમેં ઠેવિલેં નામ ॥ બહુત લળા પુત્રાવરી ॥ ૭૭ ॥
ઐસે લોટલે બહુત દિન ॥ તોં પંચમ વર્ષી પુત્રનિધાન ॥
વાઢતા ઝાલા તો માગુતેન ॥ કાંતા જાલી પ્રસૂતી ॥ ૭૮ ॥
તે સમયીં કન્યે તેં પ્રસવલી ॥ દેખૂન વિપ્ર આનંદમેળી ॥
મ્હણે કૃતકૃત્ય જાલોં યેકાળીં ॥ જાલેં કુળીં કન્યાપુત્ર ॥ ૭૯ ॥
નારાયણ હા ભાગ્યેં આગળા ॥ યાચા પાયગુણ લાભલા ભલા ॥
ઐસેં સૌખ્ય માનિતા જાલા ॥ પરી ચિંતા નારાયણા માનસીં ॥ ૮૦ ॥
મ્હણે આતાં હી રક્ષણ પુઢતી ॥ મી બૈસેન દ્વાર દિશેપ્રતી ॥
માગુતી યેતાં યક્ષિણી સતી ॥ પુસેન તિજપ્રતી વૃત્તાંતુ ॥ ૮૧ ॥
ઐસા નિશ્ચય નિજમનીં કેલા ॥ માગુતી ગુરૂ આજ્ઞેનેં રક્ષણ બૈસલા ॥
તોં પાંચવે દિનીં યક્ષિણી તેચ વેળા ॥ લક્ષૂન તાત્કાળ પ્રગટલી ॥ ૮૨ ॥
અક્ષરેં નિરખૂન કન્યેચે ભાળીં ॥ નિઘતી જાલી તે ક્ષણીં બાળી ॥
તંવ યેરેં પદરીં દૃઢ ધરિલી ॥ નમસ્કારી ભાવાર્થે ॥ ૮૩ ॥
મ્હણે માતે કૃપાકરૂન મજસીં ॥ સાંગ કન્યાક્ષરેં તી કૈસીં ॥
યેરી મ્હણે વારંવાર કાં પુસસી ॥ મૂર્ખ હોસીરેં બ્રાહ્મણા ॥ ૮૪ ॥
યેરૂ માગુતા ચરણીં લાગે ॥ કૃપા કરૂનિ મજલા સાંગેં ॥
આણીક ન માગેં કાંહીં આંગેં ॥ જાણ શુભાંગેં યક્ષિણી ॥ ૮૫ ॥
મગ ભિડેસ્તવ યક્ષિણી પાહીં ॥ બોલતી ઝાલી તે સમયીં ॥
મ્હણે વિવાહ તંવ દૈવીં નાહીં ॥ ઇચિયા વિપ્રવર્યા જાણપા ॥ ૮૬ ॥
માતાપિતા આપ્તવર્ગ ॥ ન કરિતા ઇચા સંસર્ગ ॥
હી જારકર્મી વિચરોન માર્ગ ॥ ઉદર નિર્વાહાતે કરીલ ॥ ૮૭ ॥
ત્યાહીવરી પૂર્ણ આયુષી ॥ રોગવ્યાધી નાહીં શરીરાસી ॥
શતવર્ષે ઇચિયા કર્માસીં ॥ પ્રવર્તતી નિશ્ચયેસી જાણપાં ॥ ૮૮ ॥
ઐસે વદોન તે વેળીં ॥ યક્ષિણી દેવી ગુપ્ત ઝાલી ॥
ઐકોન જીવીં તળમળી ॥ નારાયણ વિપ્ર તે વેળાં ॥ ૮૯ ॥
મ્હણે આહા દેવા હેં કાય ॥ દૈવાપુઢે નાહીં ઉપાય ॥
કેવઢા પવિત્ર વિપ્રરાય ॥ સંતાન લાહે કેવિ ઐસે ॥ ૯૦ ॥
અસો હોણાર તે હોઊન જાત ॥ પરી કોણાતે ન વદેચી માત ॥
મનીંચ ઠેવિલીસે ગુપ્ત ॥ સાધી કાર્યાર્થ વરીવરી ॥ ૯૧ ॥
ઐસે કાંહીં દિવસ ક્રમિલે ॥ સાતવર્ષી ઉપનયન કેલે ॥
પંચ વર્ષી કન્યારત્ન જાલેં ॥ ઐસેં ઉભયતાંતેં ॥ ૯૨ ॥
તંવ દ્વિજ શર્મા પાવલા નિધન ॥ કાંતા કરી સહગમન ॥
ધન્ય તે પતિવ્રતા સતીરત્ન ॥ ટાકૂન લહાન મુલેં દોનીં ॥ ૯૩ ॥
અસો ઐસેં વર્તમાન જાલેં ॥ નારાયણેં ઉત્તર કાર્ય સાંગ કેલેં ॥
મ્હણે આતાં યેથેં રાહતાં નવ્હે ભલેં ॥ આચરતી બાળેં તી ન દેખેં મી ॥ ૯૪ ॥
ઐસા નિશ્ચયી માનસીં કેલા ॥ ઉપરી માસ ચાર ક્રમિતા ઝાલ ॥
મગ ગ્રામવાસી જના સકળા ॥ નિરવિતા જાલા કન્યાપુત્ર ॥ ૯૫ ॥
આપણ પ્રયાણ આરંભિલેં ॥ તંવ તી કન્યા પુત્ર કોલ્હાળેં ॥
આરડૂન ગળાં પડૂં લાગલેં ॥ દેખતે જાલે આબાલ વૃદ્ધ ॥ ૯૬ ॥
દેખૂન તયાંચી કરુણા ॥ અશ્રૂ આલે જનાચિયા નયના ॥
મ્હણતી હે ભગવાન્ જનાર્દના ॥ હી બાળકે કેવી જગતીલ ॥ ૯૭ ॥
નાહીં તયાતેં પાળિતા પોસિતા ॥ નાહીં માતા આણિ પિતા ॥
નાહીં દ્રવ્યાચી વાર્તા ॥ કેવી ભગવંતા હે કેલેં ॥ ૯૮ ॥
ઐસા જનાચા કોલ્હાળ ॥ ટપટપાં અશ્રૂ ગાળિતી સકળ ॥
નારાયણ હ્રદયીંચા કોમળ ॥ પરી ફુટકે કપાળ પૈં યાંચેં ॥ ૯૯ ॥
બાળપણીં મેલી માતાપિતા ॥ તારુણ્યપણીં દરિદ્ર અવસ્થા ॥
ત્યાહીવરી જારકર્મ તત્વતાં ॥ જાણૂન નિઘતા તો જાલા ॥ ૧૦૦ ॥
નારાયણ ગેલા નિઘોનીં ॥ તળમળોં લાગલીં બાળેં દોન્હી ॥
મગ જન સમુદાય આશ્વાસુની ॥ મુની ॥ પ્રતિપાળ દિનરજની કરિતાતી ॥ ૧૦૧ ॥
પરી હોણાર તેં ન ટળેચી નિશ્ચિત ॥ કોણ ટાળૂં શકે બ્રહ્માલિખિત ॥
તેં અનાયાસેં હોત જાત ॥ ન ચાલે તેથેં ઉપાય ॥ 10૨ ॥
નારાયણ નિઘોન ગેલ્યાવરી ॥ એક ધેનુ અસે ત્યાચેં ઘરીં ॥
તિચી સેવા નિરંતરીં ॥ વિપ્રકુમર કરીતસે ॥ 10૩ ॥
જાઊન રાનાંત પાહીં ॥ તૃણ આણીતસે લવલાહીં ॥
નિજકરેં તિચા પૈસા સાંચવી ॥ ક્રય વિક્રય લાવી તક્રાતેં ॥ 10૪ ॥
ભગિનીતે વય પંચ વર્ષી ॥ આપણ સ્વયેં દશવર્ષા ॥
પરી ઉદર નિર્વાહ પરિયેસી ॥ ઉભયતાં સરસી લોટીત ॥ 10૫ ॥
કન્યા મૃત્તિકા પાત્ર ઘેઊની ॥ ઉદક આણીતસે પ્રતિદિનીં ॥
યેરુ સ્વકરેં દહ્યાચી કથલી ઘેઊની ॥ દધી મથુન કરી તક્ર ॥ 10૬ ॥
તયાચા વિક્રય કરૂન ॥ લાગેલ તેં આણુની ધાન્ય ॥
તેં ઉભયતાં પચવૂન ॥ ઉદર પોષણ કરિતાતી ॥ 10૭ ॥
ઐશી લોટલી વર્ષે દોન ॥ તો પુઢેં પ્રાપ્ત ઝાલેં વ્યસન ॥
કોણી એક સભાગ્ય વેશ્યા જાણ ॥ ઉતરલી યેઊન નદીતીરીં ॥ 10૮ ॥
સમાગમેં ગજ અશ્વરથ ॥ દાસ દાસીહી તે બહુત ॥
સ્વયેં હેહી સ્વરૂપવંત ॥ અપ્સરા ભાસત ઇંદ્રાચી ॥ 10૯ ॥
ઐસી તે યેતાં નદીતીરીં ॥ વિપ્રકન્યા દેખિલી નેત્રીં ॥
મૃન્મયપાત્ર ઘેઊન શિરીં ॥ તેહી ઘાબરી પાહાતસે ॥ 1૧૦ ॥
કધીંચ પાહિલા નાહીં સમુદાય ॥ મ્હણોન તેથેં ઉભી રાહે ॥
તંવ વેશ્યેનેં લવલાહેં ॥ પાચારિલેં આપણા પૈં ॥ ૧1૧ ॥
મગ પુસતી ઝાલી વર્તમાન ॥ મ્હણેં તૂં કવણાચી કોણ ॥
સ્વરૂપેં દિસસી સુંદર પૂર્ણ ॥ વસ્ત્ર મળીણ ફાટકે ॥ ૧1૨ ॥
તૂં તેં ઐશી દશા પ્રાપ્ત જાલી ॥ કવણેં દુર્જનેં તૂં તેં ગાંજિલી ॥
વર્તમાન સાંગ મજજવળી ॥ મગ તેં વિપ્રબાળી બોલત ॥ ૧1૩ ॥
માયબાપેં ગેલીં મરૂન ॥ એક બંધુ તોહી લહાન ॥
મી બ્રહ્મકુમારી પતિહીન ॥ દરિદ્રેં પૂર્ણ પીડિલેંસે ॥ ૧1૪ ॥
ઐસેં વર્તમાન ઐકૂની ॥ વૈશ્યા દ્રવલી અંતઃકરણીં ॥
મગ કાહીં એક પદાર્થ તિજલાગૂની ॥ દિધલે કાઢૂનિ ભક્ષાવયા ॥ ૧1૫ ॥
પદાર્થી ભુલલી વિપ્રકુમારી ॥ મગ તૈસીચ બસલી રથાવરી ॥
વેશ્યા નિઘોન ગેલી સત્વરી ॥ હેં જગનેત્રીં પાહાતાતી ॥ ૧1૬ ॥
પરી કોણી ન બોલતી બોલા ॥ મ્હણતી કન્યેચા પાંગ ફિટલા ॥
ન્યૂનતા નાહીં અન્નવસ્ત્રાલા ॥ પુઢેં હોણારાલા કોણ પાહે ॥ ૧1૭ ॥
તોં યેરીકડે વિપ્રકુમારગૃહીં ॥ તૃણ ઘેઊનિ આલા લવલાહીં ॥
તોં ભગિની ન દેખે ગૃહાચ્યા ઠાયીં ॥ મ્હણોન પાહી ચહૂંકડે ॥ 1૧૮ ॥
ભગિનીચા વૃત્તાંત ઐસા ઝાલા ॥ હેં ઠાઊકેં નસેચી તયાલા ॥
મગ ગ્રામવાસિયેં પાહિલા ॥ તયાંનીં કથિલા સમાચાર ॥ ૧1૯ ॥
મગ અતિક્ષીણ અંતરીં ॥ હોઊન આઠવી શ્રીહરી ॥
મ્હણે માઝી પૂર્વદશા ખરી ॥ ફળા આલી યે કાળીં ॥ 1૨૦ ॥
માતાપિતયાંચેં નિધાન ॥ પદરીં નાહીં કાંહીધન ॥
આમ્હીં ઉભયતાં બાળેં દીન ॥ અનાથ હોઊન પડલોં અસો ॥ 1૨૧ ॥
ત્યામાજી હા વિઘડ પડિલા ॥ આતાં કોણી નસેકીં મજલા ॥
ઐસા વિલાપ કરિતા જાલા ॥ રડોં લાગલા અટાહાસ્યેં ॥ 1૨૨ ॥
ઐસેં કર્મ તયા ઘડોની આલેં ॥ પુઢે કાય અસે વર્તલે ॥
તેં પાહિજે શ્રવણ કેલે ॥ મ્હણે પુઢલી પ્રસંગીં ॥ 1૨૩ ॥
આતાં ધેનુસેવા ફળલી કૈસી ॥ તેહી શ્રવણ કરા સાવકાશી ॥
મુક્તી જાલી ત્યા ઉભયતાંસી ॥ તે સાવકાશ પરિસીજે ॥ 1૨૪ ॥
ઇતિ શ્રીમલમાહાત્મ ગ્રંથ ॥ પદ્મપુરાણીંચે સંમત ॥
મનોહરસુત વિરચિત ॥ દ્વાવિંશતિતમોધ્યાય ગોડ હા ॥ ૨૨ ॥
ઓવ્યા ૧૨૪ ॥ શ્લોક ૬ ॥
॥ ઇતિ દ્વાવિંશતિતમોઽધ્યાયઃ ॥