શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ ॥ શ્રીગુરૂભ્યો નમઃ ॥
જયજયમાતે આદિજનની ॥ ત્રિપુરસુંદરી ત્રૈલોક્યપાવની ॥
સર્વદુઃખદરિદ્રશમની ॥ વિઘ્નહરણી મહામાયે ॥ ૧ ॥
તુઝિયા કૃપાકટાક્ષેં જાણ ॥ પાંગુળ પવનાહૂની કરી ગમન ॥
મુકા તોચી વાચાળ હોય જાણ ॥ કૃપેકરૂન તુઝિયા ॥ ૨ ॥
ઐકા શ્રોતે એકાગ્રચિત્ત ॥ મલમહિમા અતિ અદ્ભૂત ॥
લક્ષ્મીતેં નારાયણ સાંગત ॥ તોચિ સંકલિતાર્થ નિવેદૂં ॥ ૩ ॥
શ્રીઉવાચ॥ સમાનફલદાદેવ સર્વેમસ્મલિમ્લુચાઃ ॥
વિશેષોત્તર કથં કસ્ય તદેતદ્ વદમે પ્રભો ॥ ૧ ॥
લક્ષ્મી વદે હો દેવાદિદેવા ॥ કૃપાસાગરા કરુણાર્ણવા ॥
સમાન ફલ વ્રત પ્રભાવા ॥ કૈસે નિદેવા લાહિજે ॥ ૪ ॥
વિષદ કીજે જી પુરુષોત્તમા ॥ તેણેં આચરતાં કર્માકર્મા ॥
પ્રાણી પવતી મોક્ષધામા ॥ હોય અધમા ઉપરતી ॥ ૫ ॥
ઐસા શબ્દ રમેચા ઐકૂન ॥ બોલતા જાલા નારાયણ ॥
તોચી શ્લોકાધાર પૂર્ણ ॥ કરા શ્રવણહો ॥ ૬ ॥
નારાયણ ઉવાચ॥
સમાનફલદા દેવીસર્વેમાસાધિમાસકાઃ ॥
વિશેષફલદાહ્યેતે માઘવૈશાખકાર્તિકાઃ ॥ ૨ ॥
ઐકા સુંદરીયે પાહીં ॥ સમાન ફળ સર્વહી ॥
પરી ઉત્તમોત્તમહી ॥ પ્રકાર વેગળા પૈ ॥ ૭ ॥
વિશેષ મહિમા જાણ ॥ પૂર્ણિમા મ્હણજે તીન ॥
માઘી વૈશાખી કાર્તિકી જાણ ॥ વિશેષહૂન મલમાસીં ॥ ૮ ॥
યેથેં કીજે સ્નાનદાનવિધી ॥ વિપ્રભોજન યથાવિધી ॥
હોમહવન જપસિદ્ધિ ॥ તરી સર્વસિદ્ધિ તો પાવે ॥ ૯ ॥
ભાવે કરાવે વિપ્રપૂજન ॥ મગ યથાશક્ત્યા દીજે દાન ॥
ત્રયત્રીણિ દશક અપૂપ અન્ન ॥ ઘૃતાસહિત અર્પાવેં ॥ ૧૦ ॥
યાહીવરી જેં દાન નિવેદિલે ॥ તે તેં પાહિજે પ્રત્યહી કેલેં ॥
ઐસેં જરી ન ઘડે એક વેળે ॥ પાહિજે કેલેં પૂર્ણિમેસી ॥ ૧૧ ॥
મગ સંપૂર્ણ માસ સંપાદિત વ્રત ॥ ઉદ્યાપન કીજે યથાસ્થિત ॥
તૈ સંપૂર્ણ ફલ હોય પ્રાપ્ત ॥ જાણ સત્ય વરાનને ॥ ૧૨ ॥
સંપૂર્ણ ફલસમાનતા ॥ પ્રાપ્ત હોય કૈસેનિ આતાં ॥
તરીં યદર્થી ઐકેં તત્વતાં ॥ ઇતિહાસ શુભાનને ॥ ૧૩ ॥
પૂર્વી કૃત યુગાચ્યા ઠાયીં ॥ અપૂર્વ જાલીં એક નવાઈ ॥
તેચી શ્રવણ કરવૂં યે સમયીં ॥ તુજ પાયીં વરાનને ॥ ૧૪ ॥
સુશર્માનામેં નૃપવર ॥ અસે ભૂપતી રાજ્યધર ॥
ધર્મપારંગત અતિતત્પર ॥ દાનશૂર પ્રતાપિ ॥ ૧૫ ॥
સર્વધર્મીં પારંગત પાહીં ॥ હરિભજનીં ઝિજે દેહીં ॥
કથાપુરાણેં કાલકર્મીં સર્વહી ॥ નીતિન્યાયેં ચાલવી રાજધર્મ ॥ ૧૬ ॥
સત્પાત્રીં વિન્મુખ નવ્હે કદાં ॥ કધીંહી ન પ્રવર્તે વાદવિવાદા ॥
હરિસ્મરણીં રત સદા ॥ વિપ્રસેવા આદરેસી ॥ ૧૭ ॥
ભાર્યા તયાચી સુંદર પતિવ્રતા ॥ સુષ્ટમતી નામેં તત્વતા ॥
પરમ પ્રીતિ ઉભયતાં ॥ સદાં સાદરતા પતિસેવે ॥ ૧૮ ॥
તંવ પાતલા મલમાસ ॥ ઉભયતાં આચરતી વ્રતાસ ॥
વિપ્રભોજનીં અતિહવ્યાસ ॥ દિવસેંદિવસ વૃદ્ધિંગત ॥ ૧૯ ॥
દાનધર્મ નિત્ય કરિતી ॥ ઉણેં ન પાવે કવણે રિતી ॥
પ્રાતઃસ્નાને ઉભયતા સારિતી ॥ આણિ મૌન્યેં સારિતી નક્તાતેં ॥ ૨૦ ॥
ઐસેં વ્રત શાસ્ત્રાધારેં ॥ આચરતી ઉભયતાં વધુવરે ॥
તંવ અંગિરાઋષી તપી થોરે ॥ રાજદર્શના પાતલા ॥ ૨૧ ॥
દૃષ્ટીં દેખતાં તપોરાશી ॥ ઉલ્હાસ પરમ નૃપાસી ॥
દેઊનિયા નિજ આસનાસી ॥ ભૂતળવટાસી બૈસે રાવ ॥ ૨૨ ॥
મગ આણૂનિ પૂજા પ્રકાર ॥ ઉભયતાં પૂજિતે જાલે મુનેશ્વર ॥
પરમ હર્ષે નિર્ભર નૃપવર ॥ કરી સોપસ્કાર પૂજેચા ॥ ૨૩ ॥
ઐસી પૂજા કરિતાં તેચ ક્ષણીં ॥ વસ્ત્રે અલંકારેં અર્ચિલા મુની ॥
પરમહર્ષયુક્ત અંગિરામુનિ ॥ આતિથ્ય પાહુની નૃપાચેં ॥ ૨૪ ॥
મગ બોલતા જાલા મુનિ ॥ ભાવા આગળા દેખિલા ભૂપતી ॥
વ્રત આચરતાં ઉભયતીં ॥ જાલા માતેં આનંદુ ॥ ૨૫ ॥
ઉત્તમાસનીં બૈસવિલેં આમ્હાં ॥ ભૂમીશાઈ તૂં નૃપોત્તમા ॥
તુજ ઐસા ધાર્મિક મહાત્મા ॥ ન દેખિલા અદ્યાપિ ॥ ૨૬ ॥
વિપ્રાતેં દિધલે અગ્રહાર ॥ વાપીકૂપ સરોવરેં અપાર ॥
કીર્તિ તુઝી નૃપવરા થોર ॥ ભૂધરા આગળી ॥ ૨૭ ॥
ઐસી સ્તુતિવાદેં મુનીચી ॥ પ્રશંસા ઐકતા નૃપાચી ॥
ઉદ્વિગ્નતા નાહી ગેલી મનાચી ॥ બોલે કાહી નૃપવર ॥ ૨૮ ॥
તવ દર્શનેં ધન્ય જાલોં આજી ॥ સકળ તીર્થે તવ ચરણસરોજીં ॥
ભાગ્યાતેં પાર નાહીં આજી ॥ કૃતકૃત્ય સહજી મજ કેલે ॥ ૨૯ ॥
દ્વિજસેવે ઐસેં નાહી દેખ ॥ સાધન દુજેં નાહીં આણીક ॥
સદાં સેવાવેં ચરણોદક ॥ પાવન હોતી સર્વહી ॥ ૩૦ ॥
તુમચિયા આશીર્વાદે કરૂન ॥ સકળ સંપત્તી લાધલી પૂર્ણ ॥
ઐસેં તુમચેં મહિમાન ॥ કેલે પાવન મજલાગીં ॥ ૩૧ ॥
ન પાચારિતાં આલેતિ ॥ અવલોકિલી સકળસંપત્તિ ॥
પુત્રકલત્રાદી યુવતી ॥ માનીં તૃપ્તિ મી સર્વ તેણેં ॥ ૩૨ ॥
ઐસા સ્તુતિવાદ એકમેકાંતેં ॥ વાક્પુષ્પેં સંતોષવિતી તેથેં ॥
તવં બોલતાં જાલા નૃપનાથ ॥ મુનિવરાતેં તે કાળી ॥ ૩૩ ॥
મ્હણે સ્વામિયા ઐકાવેં ॥ જે આશ્ચર્યે દેખિલેં સ્વભાવેં ॥
તેંચી કથિતોં સુશોભનાભાવેં ॥ તથાસ્તુ યા ભાવેં બોલેં મુની ॥ ૩૪ ॥
આમ્હી ઉભયતા આચરૂં વ્રતાસ ॥ મલમાહાત્મ્ય હેં નિર્દોષ ॥
અપૂર્વ એક દેખિલેં અસે ॥ તેચી પરિયેસીં મુનિરાયા ॥ ૩૫ ॥
અધિમાસેપુરા વૈશ્યો નામ્ના વીર ઇતિ શ્રુતઃ ॥
કુમાર્ગનિરતોનિત્યં સર્વલોકહિતેરતઃ ॥ ૩ ॥
માઝિયા નગરામાજી એક ॥ વૈશ્ય નાંદતસે દેખ ॥
વીર ઐસેં તયાચેં નામાંક ॥ પરમ હિંસક ચાંડાળ તો ॥ ૩૬ ॥
ચૌરકર્મ કરૂનિ જાણ ॥ પશ્વાદી આણિ ગોધન ॥
તયાચા વિક્રય કરૂન તેણેં ॥ ધનહી હરિત વિપ્રાચેં ॥ ૩૭ ॥
જીવમાત્રાંચા વધ કરી ॥ પ્રાણિયાતેં જીવેં મારી ॥
વેશ્યારત અહોરાત્રીં ॥ ઐસા દુરાચારી કૃતઘ્ન ॥ ૩૮ ॥
નિષ્ઠુર ભાષણી અનૃત વચની ॥ પાપાચે ભય ન ધરી મની ॥
એસા તો વર્તત અસતાં જનીં ॥ જાલી પરી તે ઐકા ॥ ૩૯ ॥
ઐસા તો પરમ કૃતઘ્ન ॥ સ્ત્રીસહિત સેવિલેં અરણ્ય ॥
સકુટુંબેસી હિંસાધર્મ આચરૂન ॥ ઉદરપોષણ ચાલવિતી ॥ ૪૦ ॥
સદાં માર્ગ રોધૂનિ જાણ ॥ હરિતસે પાંથસ્થાચેં ધન ॥
વસ્ત્રેં આણીક પ્રાવર્ણ ॥ હરૂન નગ્ન સોડિતસે ॥ ૪૧ ॥
ઐસેં અસતાં એકે અવસરીં ॥ તૃષાક્રાંત વીર અંતરી ॥
ઉદક ધુંડિતા હિંસાકરી ॥ તંવ દેખિલેં નેત્રી અપૂર્વ ॥ ૪૨ ॥
એક દેવાલય અતિજીર્ણ ॥ શ્રીવિષ્ણુદૈવત અસે જાણ ॥
દેખતાં જાલા દુરૂન ॥ હર્ષયુક્ત નિજ મનીં ॥ ૪૩ ॥
સભોંવતે વૃક્ષ ઘનદાટ ॥ કેળીનારળી આચટ ॥
આંબ્ર નિંબોનિ આણિ કવઠ ॥ દેખતા થાટ મન ભુલે ॥ ૪૪ ॥
નાના પુષ્પાંચિયા જાતી ॥ તેથેં બિલ્વાદિ વૃક્ષ શોભતી ॥
જાઈ જુઈ આણિ માલતી ॥ કેતકી ડોલતી ફુલભારેં ॥ ૪૫ ॥
યેથેં ચાતકેં મયોરે બદક ॥ ચક્રવાકાદી કોકિળાંક ॥
નાના જાતીચે પક્ષી અનેક ॥ વિચરતી દેખતે ઠાયીં ॥ ૪૬ ॥
ઐસે અપૂર્વ રમ્ય સ્થાન ॥ સરોવરીં ઉદક અમૃતસમાન ॥
વીરેશ્વરેં નયનીં દેખૂન ॥ ગેલા ધાંવૂન સરોવરતીરા ॥ ૪૭ ॥
કાંતેસહીત જલપાન કરૂની ॥ ક્ષણ એક વિશ્રાંતી પાવલા તે સ્થાનીં ॥
તો તેથેં આમુચી રાજપત્ની ॥ દર્શના લાગુનિ ગેલીસે ॥ ૪૮ ॥
કરૂનિયાં દેવદર્શન ॥ નયનીં સભોવતેં નિરખિતસે વન ॥
તંવ તેથેં સ્ત્રીપુરુષ દોઘેજણ ॥ બૈસલે શ્રમોન એકાંતી ॥ ૪૯ ॥
તંવ તે વીરબાહૂચી ભાર્યા ॥ યેઊન લાગતસે પાયાં ॥
સ્વદુઃખવાર્તા નિવેદુનિયાં ॥ રુદિત શબ્દેં કરૂની ॥ ૫૦ ॥
મ્હણે બાઈ જન્મવરી ॥ ભ્રતારાચેં સૌખ્ય નાહી તિળભરી ॥
હા તંવ કૃતઘ્ન દુરાચારી ॥ પરમ હત્યારી નિર્દય ॥ ૫૧ ॥
યાચિયા સંગતી કરૂન ॥ નેણેં કાંહીં પુણ્યાચરણ ॥
દાન તપ ન ઘડે જાણ ॥ પાપાચેન સર્વદાં ॥ ૫૨ ॥
નેણોં જન્મપંક્તી અનંત ॥ નેણોં સાર્થક ન ઘડે દેહાન્ત ॥
પુઢેં યમયાતના બહુત ॥ ન દિસે પ્રાંત મજ કાંહીં ॥ ૫૩ ॥
ઐસી નાના પરી કરુણા ॥ ભાકિતી જાલી વીર અંગના ॥
કૃપેનેં દ્રવલી તે શુભાનના ॥ રાજાંગના તે વેળીં ॥ ૫૪ ॥
મગ ઉઠોનિયાં લવલાહીં ॥ નૃપાચરણીં ઠેવિલી ડોઈ ॥
મ્હણે મહારાજા વિનંતી પરિસાવી ॥ હી ઉભયતાં અતિદુઃખી ॥ ૫૫ ॥
તરી યાતેં કવણ ઉપાવો ॥ સ્વામી કૃપા કરૂનિ નિવેદાહો ॥
અતિઉત્તમ નરદેહ પાહાહો ॥ કેવી ગતી પુઢારી પૈં ॥ ૫૬ ॥
પૂર્વકર્માદ્ભુત હે દોઘે ॥ હિંસાધર્મ આચરતી આંગેં ॥
પુણ્યસંસ્કાર આંગીં ન લાગે ॥ તરીં તરતી વેગેં કૈસેની ॥ ૫૭ ॥
યાતેં પાહૂનિ હ્રદયીં ॥ દયા ઉપજલી માઝે જીવીં ॥
તરીં કૃપાકરૂનીં ઉપદેશાવી ॥ પાવે પદવી સાયુજ્યતા ॥ ૫૮ ॥
ઐકૂન ઉભયતાંચે વચન ॥ મગ મી ઉભયતાંતે આશ્વાસન ॥
ફળેં ભક્ષવિલીં તયા લાગૂન ॥ ઉપાય જાણ સાંગિતલા ॥ ૫૯ ॥
સહજ રીતી બોલિલોં ત્યાતેં ॥ પ્રાપ્ત જાલ્યા મલમાસાતેં ॥
તરીં સાંગતો જેં તુમ્હાંતેં ॥ ધરા માનસીં નિર્ધારેં ॥ ૬૦ ॥
અંતકાલેચ સંપ્રાપ્તે યન્નામવિવશોગૃણેન ॥
પ્રયાતિ વિષ્ણુસાલોક્યં ॥ પૂર્વ પુણ્યપ્રભાવતઃ ॥ ૪ ॥
અંતકાળીં જયાતેં ઘડે વિષ્ણુ સ્મરણ ॥ તયાનેં અન્ય સેવા ન લગે કરણેં ॥
પાપી હો કાં સજ્ઞાન-અજ્ઞાન ॥ જાય ઉદ્ધરૂન તાત્કાળી ॥ ૬૧ ॥
તરીં તુમ્હીં ઉભયતાં સ્ત્રી-પુરુષ ॥ મનીં ધરૂનીં હવ્યાસ ॥
નિત્યાનિત્ય વિશેષાવિશેષ ॥ નામઘોષ પૈં કરાવા ॥ ૬૨ ॥
નિત્ય પ્રાતઃકાળીં ઉઠોન ॥ દેઉળીં કીજે સડાસંમાર્જન ॥
નંતર સરોવરીં સ્નાન કરૂન ॥ કરા ભજન આદરેં ॥ ૬૩ ॥
ઐસેં તયાતેં સ્વયેં નિવેદિલેં ॥ તથાસ્તુ મ્હણોન તેંહી વંદિલેં ॥
મગ આચારૂં લાગલે ॥ તૈસેંચી ઉભયતાં ॥ ૬૪ ॥
નિત્ય સડાસંમાર્જન કરિતી ॥ સરોવરીં સ્નાનેં સારિતી ॥
અષ્ટૌપ્રહર ભજન કરિતી ॥ ન સોડિતી દિનરજનીં ॥ ૬૫ ॥
નિત્ય હોતા માધ્યાનકાળ ॥ મેળવૂનિ આણિતા તી ફળેં ॥
દેવાતેં અર્પૂનિ સકળ ॥ શેષ ભક્ષિતી ઉભયતાં ॥ ૬૬ ॥
ઐસેં ક્રમિતાં ભાવાર્થે ॥ સ્વામિયા નવલ વર્તલેં તેથેં ॥
કૃપાળૂ જાલા રમાનાથ ॥ પરમ ભાવાર્થ જાણુની ॥ ૬૭ ॥
મલમાસ હોતા સંપૂર્ણ ॥ તંવવરી કેલે આચરણ ॥
પ્રાપ્ત ઝાલા શેવટીલ દિન ॥ જાલેં વિંદાન તેં ઐકા ॥ ૬૮ ॥
સહજીં જાલેં પ્રાતઃસ્નાન ॥ સર્વહી પર્વણી સાધિલી તેણેં ॥
વ્યતીપાત પૂર્ણિમા જાણ ॥ દ્વાદશી અમાવાસ્યા તે ॥ ૬૯ ॥
કવણ પર્વણી કવણેં ઠાયીં ॥ હે તોં તયાતેં ઠાઉકેંચી નાહીં ॥
પરી કૃપાળૂ તો શેષશાઈ ॥ કેલી નવાઈ તે ઐકા ॥ ૭૦ ॥
સહજી ઘડલે તયા ઉપોષણ ॥ કરિતાં વનફળાતેં ભક્ષણ ॥
જિવ્હા રંગલી નામેંકરૂન ॥ જાહલેં દહન પાપાચેં ॥ ૭૧ ॥
સપ્તજન્માંચે ગેલે પાપ ॥ તંવ વિમાન ઉતરલેં આપોઆપ ॥
કરૂન ઉભયતાં દિવ્યરૂપ ॥ નિજસ્વરૂપી ઠેવિલેં ॥ ૭૨ ॥
યેવઢેં નામમહિમાન આગળેં ॥ મહાપાપિયે ઉદ્ધરિલેં ॥
સ્વનયનીં આમ્હી દેખિલેં ॥ મ્હણોન કથિલેં સ્વામિયા ॥ ૭૩ ॥
ઐસે ઇતિહાસાલાગૂન ॥ અંગિરાઋષી તેં કથી નૃપનંદન ॥
ઋષી વદે પાહિજે ભાવપૂર્ણ ॥ તેણેં નારાયણ કૃપા કરી ॥ ૭૪ ॥
પુનઃ રાયેં ઋષી અર્ચિલા ॥ નમસ્કારોનિ બોળવિલા ॥
રાયેં સંપાદોન વ્રતાલા ॥ કેલેં ઉદ્યાપનાલા વિધિનેં ॥ ૭૫ ॥
મગ તો પત્નીસહિત ભૂપ ॥ વિષ્ણુલોકીં રાહિલા સુખરૂપ ॥
ઇતિહાસ હા અપરૂપ ॥ સ્વયેં નિવેદી નારાયણ ॥ ૭૬ ॥
લભતે ભગવદ્ભક્તિં ભુક્તિમુક્તિપ્રદાયિનીં ॥
મુહૂર્તે વા મુહૂર્તાર્ધંયસ્તિઠેદ્ધરિમંદિરે ॥ ૫ ॥
ઐસી ભગવદ્ભક્તિ કરિતાં ॥ વિષ્ણુલોકા પાવલીં ઉભયતાં ॥
યાલાગીં મુહૂર્ત અથવા અર્ધમુહૂર્તા ॥ હ્રદયીં અનંતા આઠવિજે ॥ ૭૭ ॥
પાહાતો વીર આણિ પત્ની ॥ કાય સાધન કેલેં તયાંની ॥
સહજીં સહજ સંમાર્જનીં ॥ નેલેં ઉદ્ધરોનીં ભગવંતેં ॥ ૭૮ ॥
યાલાગીં ભાવાર્થે કરૂન ॥ વશ્ય રાહો જનાર્દન ॥
ચુકેલ તુમચી યમયાતના ॥ સત્ય માના વચનાતેં ॥ ૭૯ ॥
ઐસા સંવાદ લક્ષ્મીનારાયણીં ॥ તોચી વિસ્તારિલા શ્રોતિયાંકરણીં ॥
જોડુનિયાં બદ્ધપાણી ॥ અનુસરા દિનયામિની પૈં ॥ ૮૦ ॥
ઇતિ શ્રીમલમાહાત્મ્યગ્રંથ ॥ પદ્મપુરાણીંચે સંમત ॥
મનોહરસુત વિરચિત ॥ સપ્તવિંશતિતમોઽધ્યાય રસાળ હા ॥ ૨૭ ॥
ઓવ્યા ॥ ૮૦ ॥ શ્લોક ૫ ॥
॥ ઇતિ સપ્તવિંશતિતમોઽધ્યાયઃ ॥