Lord Vishnu

અધિક (પુરુષોત્તમ) માસ કથા અધ્યાય 30

(Purushottam Maas Katha Adhyay 30 in Gujarati)

Also known as Purushottam Maas Katha · Adhik Maas Katha · Adhik Maas Katha adhyay 30

Purushottam Maas Katha Adhyay 30. The Adhik Maas Katha, also called the Purushottam Maas Mahatmya — the mahatmya of the intercalary month that the lunar calendar adds roughly every third year. The month was scorned as malmas, the impure month, until Vishnu took it as his own and gave it his name; the katha is read through, one adhyay a day, for the length of the month.

#of 174
શ્રી ગણેશાય નમઃ ॥
શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ ॥ શ્રીગુરુભ્યો નમઃ ॥
જયજયાજી શ્રીરામા ॥ અનુપમ્ય તુઝા મહિમા ॥
તવ કૃપા બળેં માઝિયા નેમા ॥ સિદ્ધિ પાવવિલેં દાતારા ॥ ૧ ॥
માર્ગે કવી થોર થોર ઝાલે ॥ તયાંની અપાર ગ્રંથ કેલે ॥
તૂં તેં ગીતીં આળવીત ગેલે ॥ તુવા ધાવણેં કેલેં તાત્કાળીં ॥ ૨ ॥
તયાચી યેથેં ન સાજે ઉપમા ॥ મી તંવ અધમામાજી અધમ ॥
નાહીં ક્રિયા દાનધર્મ ॥ નાહી સુગમ ઉપાવ ઠાવા ॥ ૩ ॥
વાચેસહી નાહીં મધુરતા ॥ કિતી આળવાવે રઘુનાથા ॥
ત્યાહી વરી દરિદ્ર અવસ્થા ॥ સદા વાહે ચિંતા હળહળ ॥ ૪ ॥
તેથેં મી કાળ કૈસા ક્રમાવા ॥ મ્હણોન ઉદ્ગાર જાલા જિવા ॥
બુદ્ધિ દાતા તૂ રાઘવા ॥ તુઝિયા ભાવા અગમ્ય ॥ ૫ ॥
હે માઝી નવ્હે સ્વબુદ્ધિ કવિતા ॥ અવઘી હી તુઝી સર્વ સત્તા ॥
વાચેસિ નાહી મધુરતા ॥ પરિ સંપૂર્ણતા તુવાં કેલી ॥ ૬ ॥
માગીલ કવીંચે જે જે બોલ ॥ તે તંવ સુવાસિકપુષ્પેં કેવળ ॥
તેથેં માઝી વાણી કેવળ ॥ ધત્તુતપુષ્પેં જાણ પાં ॥ ૭ ॥
સમર્થે મૌક્તિકાંચી લાખોલી ॥ તુજલાગીં રામા અર્પિલી ॥
તેથેં માઝી હે વાગ્વલ્લી ॥ તુલસી દલ સમર્પિલેંસે ॥ ૮ ॥
આતાં કળસાધ્યાય તિસાવા ॥ તો કૃપાબળેં સિદ્ધીતે ન્યાવા ॥
સંપૂર્ણ મલમહત્મ્યાચા ઠેવા ॥ તુજપ્રતી દેવા પાવોં દે ॥ ૯ ॥
સંપૂર્ણ વ્રતાચે જેં ફળ ॥ માઝેં તવ હેંચિ સકળ ॥
તુજ પ્રીત્યર્થ અળૂમાળ ॥ પાવો સકળ દેવરાયા ॥ ૧૦ ॥
આતા પરિસાહો સાદર ॥ શ્રોતે સજ્ઞાન ચતુર ॥
સંપૂર્ણ કથિલા પ્રસર ॥ લક્ષ્મીનારાયણ સંવાદ ॥ ૧૧ ॥
સંપૂર્ણ ભરતાં એક માસ ॥ તયાચી ગણતી તીસ દિવસ ॥
મ્હણોની અધ્યાય હે તીસ ॥ જાલે અસતી નિર્ધારેં ॥ ૧૨ ॥
હ્યા તીસ મૌક્તિકાંચ્યા માળા ॥ સભાગ્ય શ્રોતીં ઘાલાવ્યા ગળાં ॥
ભાવેં અર્ચિજે ધનસાવળા ॥ ઘાલા ગળાં ત્યાચિયા ॥ ૧૩ ॥
કિંવા હે તીસ દીપ ઉજળા ॥ ભાવાર્થે ઘૃત વાતિ ઘાલા ॥
અંતરજ્યોત પે પાજળા ॥ તેણેં વોવાળા લક્ષ્મીરમણ ॥ ૧૪ ॥
અથવા હે તીસ કુંભ જાણ ॥ શ્રવણ જીવનેં ભરિ જે પૂર્ણ ॥
ભાવબળેં દીજે હો દાન ॥ તેણેં નારાયણ સંતોષે ॥ ૧૫ ॥
વાદવિવાદ ટાકૂન ॥ મૂકવત કરાવે શ્રવણ ॥
તેંચિ તુમ્હા ઘડે મૌન્ય ॥ તેણેં નારાયણ સંતુષ્ટે પૈં ॥ ૧૬ ॥
ઐસિયા સંપૂર્ણ નેમ ॥ અર્ચિજે હો પુરુષોત્તમા ॥
તયાયોગેં કર્મીકર્મા ॥ મુક્ત હોતી પ્રાણી પૈં ॥ ૧૭ ॥
ઐસે હે તીસ અધ્યાય પૂર્ણ ॥ ગ્રંથ જાલાસો નિર્માણ ॥
તુજપ્રતી પાવો નારાયણ હેં વાકપુષ્પ ચરણીં અર્પિલેં ॥ ૧૮ ॥
સંપૂર્ણ ગ્રંથ જરી ન હો શ્રવણ ॥ તરી શેવટીલ અધ્યાય હા પૂર્ણ ॥
શ્રવણ ફલપ્રાપ્તિ જાણ ॥ સમગ્ર કથન ગ્રંથ ગર્ભી ॥ ૧૯ ॥
મ્હણોન તીસ અધ્યાયાંચી ॥ વેગળાલીં ફળે તયાંચી ॥
પરિસવૂ તુમ્હાં તૈસેચી ॥ એકાગ્ર મન અસોં દ્યા ॥ ૨૦ ॥
મિળોન સમગ્ર ઋષીંચા મેળા ॥ સૂતાપ્રતી તયાંની પ્રશ્ન કેલા ॥
સૂત તયાતેં વદતા જાલા ॥ લક્ષ્મીનારાયણ સંવાદ ॥ ૨૧ ॥
મલમાસાચી ઉત્પત્તી ॥ કથિતા જાલા નિગુતી ॥
બ્રાહ્મણસેવા દાનપદ્ધતી ॥ સાંગોન પ્રથમોધ્યાય સંપવિલા ॥ ૨૨ ॥
દ્વિતીયોધ્યાયીં ગોસેવા વર્ણન ॥ કમલાસનાચા ગર્વહરણ ॥
કેતકી આણિ ધેનૂ તેં જાણ ॥ અસત્ય વદતા પંચવદનેં શાપિલેં ॥ ૨૩ ॥
ગોસેવાવિશેષ પાહી ॥ નિવેદિલી ત્રિતીયોધ્યાયી ॥
પૌલવ્યઋષીતેં છળિતાં વાસવીં ॥ નવલ પદવી ઐકિલી ॥ ૨૪ ॥
વાસવાસહીત તિન્હી દેવ ॥ શાપાવયા ઋષિપુંગવ ॥
ઉદક ઘેતા ધેનૂ અંગી સર્વ ॥ દેખતા જાલા ઋષી તો ॥ ૨૫ ॥
મગ ઉદક ટાકિતા ઝાલા ॥ વિવેકેં ક્રોધ શાંતવિલા ॥
પ્રસન્ન હોઊન દેવતામેળા ॥ ઋષિ બૈસવિલા વિમાની ॥ ૨૬ ॥
ચતુર્થોધ્યાયી કથા બરવી ॥ બ્રાહ્મણસેવા નિવેદિલી આઘવી ॥
ઉપરિ દૃષ્ટાંતી કથા લાઘવી ॥ શૂદ્રેં નેલે પાહી દ્રવ્યાતેં ॥ ૨૭ ॥
નૃગરાજ ઝાલા સરડ ॥ બ્રહ્મ શાપ અતિપ્રચંડ ॥
તો કૃષ્ણદર્શનેં ઉદ્ધરિલા વિતંડ ॥ પંચમોધ્યાયીં કથાહી ॥ ૨૮ ॥
સહાવિયામાજી કથા ॥ દાનમહિમા વર્ણિલા તત્વતાં ॥
આણિ દીપદાન વિપ્રસ્ત્રી કરિતાં ॥ ઉદ્ધરિલા માર્જાર ॥ ૨૯ ॥
સાતવ્યામાજી કથા બરવી ॥ શાંકલી વિપ્ર સામવેદી પાહી ॥
ત્યાતેં ભાર્યા ઉભયતાંહી ॥ એકી અધોગતી એકી ઉદ્ધારૂ ॥ ૩૦ ॥
દીપદાન કરિતાં જ્યેષ્ઠકાંતા ॥ ધાકુટી સવત મત્સરેં વિધ્વંસિતાં ॥
ત્રયપુત્ર નષ્ટ હોઊન અધોગતિતા ॥ પ્રાપ્ત જાલી તયેતેં ॥ ૩૧ ॥
અષ્ટમોધ્યાયીં કથાનક ॥ ઉત્તર દેશી નર્મદાતીરી એક ॥
જ્યોતિષી બ્રાહ્મણ એક ॥ અતિકૃપણ ધનવાન તો ॥ ૩૨ ॥
કાંતેનેં ઉદક મ્હણોન પય દિધલે ॥ ત્યા યોગેં શેષ પ્રસન્નવદનેં બોલેં ॥
સંચિત દ્રવ્ય કાંતેચે બોલેં ॥ દેઊનિ લાવિલેં સાધનાસી ॥ ૩૩ ॥
દક્ષિણ દેશીં મહીસ્મૃતી નગરી ॥ વિપ્રસ્ત્રી વૈધવ્ય વૃદ્ધાચારી ॥
તેં વ્રત કરિતાં શૂદ્રનારી ॥ તાત્કાળ ઉદ્ધરી પુણ્યોદકેં ॥ ૩૪ ॥
સપ્તદિવસાંચે સ્નાનોદક ॥ તી તે કરીં અર્પિલે દેખ ॥
ઉદ્ધરગતી તાત્કાળિક ॥ વારાણસી દેખ જન્મ ઝાલા ॥ ૩૫ ॥
કાશીનાથ નામાભિધાન ॥ ઉભયતા વૃદ્ધાસહીત વિમાન ॥
નવવ્યામાજી હેચિ કથન ॥ જાલેં સંપૂર્ણ નિર્ધારેં ॥ ૩૬ ॥
દશમામાજી કથા પાહીં ॥ અવંતી નગરીચા બ્રાહ્મણ દરિદ્રી ॥
મૌન્ય વ્રત કરિતાંના હોઈ ॥ ઉદ્ધાર તયાચા ॥ ૩૭ ॥
અકરાવ્યામાજી કથા અવ્યગ્ર ॥ પંચપર્વે સાંગિતલીં સાચાર ॥
વ્યતીપાત વૈધૃતી અમાવાસ્યા થોર ॥ પૂર્ણિમા આણી દ્વાદશી ॥ ૩૮ ॥
દ્વાદશામાજી તેચી કથા ॥ સાંગિતલી પર્વાચી કથા ॥
પૂર્ણિમા-અમાવાસ્યા તત્વતા ॥ મહિમા નિરુતા વર્ણિલા ॥ ૩૯ ॥
ત્રયોદશામાજી કથા ॥ નિવેદિલેં ત્રિરાત્રીચે વ્રતા ॥
દશમી એકાદશી સહિતા ॥ દ્વાદશી મહિમા વર્ણિલા ॥ ૪૦ ॥
આણિ અંબરીષ નૃપરાણા ॥ દુર્વાસેં કેલી છળણા ॥
તાત્કાળ પાવલા નારાયણ ॥ ચૌદાવા જાણ અસે હા ॥ ૪૧ ॥
શ્રીરામેંવ્રત કરિતાં દ્વાદશી ॥ તેચી વ્રતેં શતમુખ રાવણાસી ॥
મુક્તિ દિધલી તયાસી ॥ પંધરાવ્યાસી હે કથા ॥ ૪૨ ॥
ઇંદ્રાચી અપ્સરા સ્મિતવિલાસિની ॥ દુર્વાસેં શાપિલેં તિયેલાગુની ॥
તે પિશાચ્ચ હોઊન યાજ્ઞવલ્કીચી મૈત્રિણી ॥ સોળાવ્યા માજી ઉદ્ધરિલી ॥ ૪૩ ॥
ધર્મ શર્મ સ્વસ્ત્રિયેસી પ્રતિષ્ઠાનતા ॥ વ્રત કરી ત્રિરાત્રી નેમસ્તા ॥
પિશાચ્ય ઉદ્ધરૂન તત્વતા ॥ સત્રાવ્યાંત હે કથા ॥ ૪૪ ॥
વિંધ્યાદ્રી પાઠારીં જાણ ॥ ગર્ગનામેં નગરી પૂર્ણ ॥
તેથીલ એક ભૃગુગોત્રી બ્રાહ્મણ ॥ કન્યા જાણ તયાચી ॥ ૪૫ ॥
તિયેતેં વૈધવ્ય પ્રાપ્ત હોતાં ॥ વ્રતપ્રભાવેં અક્ષયીં સૌભાગ્યતા ॥
નામે મંગળાગૌરી તત્વતા ॥ વારાણસીયે ॥ ૪૬ ॥
અઠરાવ્યામાજી હે કથા ॥ આતાં એકુણિસાવા તત્વતા ॥
વિપ્રદાસ નામેં શૂદ્ર હોતા ॥ આચરે વ્રતા કાંતેસહિત ॥ ૪૭॥
તયાનેં ઉદ્ધરલા રાક્ષસ ॥ દેઊનિ ત્રિદિની પુણ્યાસ ॥
આતાં વિસાવ્યા માજી વિશેષ ॥ કથાનક પરિસિજે ॥ ૪૮ ॥
સૌરાષ્ટ્ર દેશીં પ્રભાસનગરીં ॥ તેથીલ સોમશર્મા વિપ્ર નિર્ધારી ॥
સ્નાનાસ જાતાં ગંગાતીરીં ॥ પિશાચ્ય નિર્ધારીં ઉદ્ધરિલા ॥ ૪૯ ॥
સૌરાષ્ટ્ર દેશીં અતિસુશીળ ॥ પ્રભાસ ક્ષેત્ર પરમવિશાળ ॥
તેથીલ બ્રાહ્મણ પુણ્યશીળ ॥ નામેં જાણ સોમશર્મા ॥ ૫૦ ॥
તયાનેં આચરતાં વ્રતાસ ॥ સ્નાના જાતાં ઉદ્ધરિલા રાક્ષસ ॥
ત્રિરાત્રી દેઊનિ વ્રત પુણ્યાસ ॥ વિસાવા નિર્દોષ જાણિજે ॥ ૫૧ ॥
વિરાટ દેશાચિયે ઠાયીં ॥ માહુરનામેં નગરી પાહી ॥
રેણુક દૈવત તયે ઠાયીં ॥ અનુસૂયા પરમ પતિવ્રતા ॥ ૫૨ ॥
તેથીલ એક શૂદ્ર ભાવાર્થી ॥ વિપ્રસેવા કરિતસે દિનરાતી ॥
કુષ્ઠ ભરતાંચ તયાપ્રતી ॥ ગંગાસ્નાનેં ઉદ્ધરાગતી તો ગેલા ॥ ૫૩ ॥
અસે કથાનક એકવિસાવા ॥ આતા પરિસા બાવિસાવા ॥
નાના દાનાચા વેગળા ઠેવા ॥ સાંગિતલા આદરેસી ॥ ૫૪ ॥
તેથેં મહીસ્મૃતી નગરીં ॥ એક બ્રાહ્મણ સદાચારી અગ્નિહોત્રી ॥
તેથેં નારાયણ રાહૂન મંદિરીં ॥ વિપરીત પરી પૈં કેલી ॥ ૫૫ ॥
તક્રવિક્રી તયાચા કુમર ॥ તાત્કાળ કેલા તયાચા ઉદ્ધાર ॥
વિપ્રદુહિતા હોતી જાર ॥ તેહિ ઉદ્ધાર પાવલી ॥ ૫૬ ॥
ઐસા કથાનક બરવા ॥ બાવીસાપાસૂન ચોવિસાવા ॥
આતાં ઐકિજે પંચવિસાવા ॥ પ્રેમભાવા આદરેંસી ॥ ૫૭ ॥
માસામાજિ મલમસ ઉત્તમ ॥ સ્વયેં વદલા પુરુષોત્તમ ॥
અરુંધતી પાર્વતી સંવાદ પરમ ॥ અખંડ સૌભાગ્ય લાધલે ॥ ૫૮ ॥
વીરબાહુ નૃપાચી કાંતા ॥ તીતેં પ્રબોધિ પ્રધાનવનિતા ॥
તે તંવ વ્રતાતે હેળણા કરિતાં ॥ શરિરીં અવસ્થા ભોગિલી ॥ ૫૯ ॥
મગ મંડણ પ્રધાન કાંતેસિ ॥ કારાગૃહીં ઠેવિલે નૃપવર ત્યાસીં ॥
સ્વપ્નામાજી યેઊન હ્રષીકેશી મુક્ત તયાસી કરવિલે ॥ ૬૦ ॥
ઇતુકા કથાનક સવ્વિસાવા ॥ પુઢેં ઐકિજે સત્તાવિસાવા ॥
સમાન ફળવ્રત પ્રભાવા ॥ પુસે માધવ લક્ષ્મીતેં ॥ ૬૧ ॥
સાધારણેં કરિતાં વ્રતાસ ॥ કાંહી ન લાગતા સાયાસ ॥
એશા અધમી સ્ત્રી પુરુષાસ ॥ પાવલી નિઃશેષ મોક્ષાતેં ॥ ૬૨ ॥
ઐસા કથાનક સુશર્મ નૃપવર ॥ કથિતસે અંગિરા ઋષેશ્વર ॥
સત્તાવિસાવ્યા માજી પ્રકાર ॥ જાલા સાચાર ઇતુકા ॥ ૬૩ ॥
આતાં અષ્ટવિંશતિ કથા ॥ પતિવ્રતાધર્મ વદલાસે તત્વતા ॥
કાશ્મીર દેશી ધર્મશર્મા દ્વિજ હોતા ॥ તયાચી કાંતા પતિવ્રતા નિઃસીમા ॥ ૬૪ ॥
તિયે તેં પુત્ર જાલે દોન પાહી ॥ તે ઉદ્ધરિલે નિષાદિયેં લવલાહી ॥
ઐસી તેથીલ પદવી આઘવી ॥ અઠ્ઠાવિસામાજી આણિજે ॥ ૬૫ ॥
વ્રત ઉદ્યાપનાચી સવિસ્તર ॥ કથિતા જાલા શારંગધર ॥
એકૂણતિસાવ્યામાજી સમગ્ર ॥ હાચિ પ્રકાર સાંગિતલા ॥ ૬૬ ॥
ઉદ્યાપનાવાચૂન વ્રતસિદ્ધિ ॥ પ્રાપ્ત હોય કદાચિ કધીં॥
મ્હણોન ઉદ્યાચનાતેં આધીં ॥ આચરાહો ભાવાર્થે ॥ ૬૭ ॥
આતાં કળસ અધ્યાય તિસાવા ॥ તો ભાવબળેં પરિસાવા ॥
મ્હણજે સંપૂર્ણ ગ્રંથગર્ભઠેવા ॥ હાતા ચઢે અનયાસેંસી ॥ ૬૮ ॥
જરિ નિત્ય ન ઘડે પુરાણ શ્રવણ ॥ તરી શેવટીલ અધ્યાય પૂર્ણ ॥
ઐકિજે એકાગ્ર મન કરુન ॥ ફળ સંપૂર્ણ તો લાહે ॥ ૬૯ ॥
ઐસી હે તીસ કમળ પુષ્પમાલ ॥ સભાગ્ય શ્રોતી ઘાલિજે ગળાં ॥
જોડૂનિયા કરકમળા ॥ પ્રાર્થિતોં સકળા બદ્ધહસ્તેં ॥ ૭૦ ॥
એવં તીસ અધ્યાય સંપૂર્ણ ગ્રંથ ॥ તુજ અર્પિલા શ્રીરઘુનાથા ॥
વદતા આણિ વદવિતા ॥ સકળસત્તા પૈં તુઝી ॥ ૭૧ ॥
મી તંવ મતિમંદ આળસી ॥ પ્રાપંચ ધંદા અહર્નિશી ॥
નેણો કાંહીંચ સાધનાસી ॥ દાન ધર્માસી નસેં ધન ॥ ૭૨ ॥
ઐસા મી દરિદ્રી અકિંચન ॥ તુઝી સેવા કરૂ નેણેજાણ ॥
યાલાગીં કળેલ તૈસેમ કૃપાદાન ॥ કરી રઘુનંદના તૂચિ એક ॥ ૭૩ ॥
અવઘ્યા ગ્રંથાચી રચના બરી ॥ સંપૂર્ણ જાલી સાગરાચે તીરી ॥
તેથેં પશ્ચિમેસી મુમુક્ષુપુરી ॥ અસે રાજધાની સાંપ્રત ॥ ૭૪ ॥
તેથેં ગ્રંથ પાવલા સિદ્ધીતેં ॥ નમૂનિયા શ્રીગુરુમોરેશ્વરાતેં ॥
તયાચેનિ વરદહસ્તેં ॥ ગ્રંથસિદ્ધિ તે પાવલા ॥ ૭૫ ॥
ઉમા નામેં માઝી માતા ॥ સાધ્વી તે પરમ પતિવ્રતા ॥
મનોહરનામે આમુચા પિતા ॥ તયા ઉભયતાં વંદિલેંસે ॥ ૭૬ ॥
જૈસી શિવ આણિ ભવાની ॥ તેવીં ઉભયતા મજ લાગુની ॥
ભાવ ધરૂન તયાંચેં ચરણીં ॥ ગ્રંથ કથનીં સંપવિલા ॥ ૭૭ ॥
શકે સત્રાશે બહાત્તરી ॥ સાધારણ નામ સંવત્સરીં ॥
પશ્ચિમેસી સમુદ્રપુરીં ॥ ગ્રંથ નિર્ધારીં સંપવિલા ॥ ૭૮ ॥
ગ્રંથકર્તા નામાભિધાન ॥ ગોપિનાથ બાહાતી સર્વજન ॥
મનોહરસુત મ્હણોન ॥ અભંગીં નામ જાણતેં ॥ ૭૯ ॥
ગોપિનાથ તોચિ નારાયણ ॥ જો ગોઇંદ્રિયાંચેં કરી પાળણ ॥
તોચી હ્રદયસ્થ શ્રીભગવાન ॥ ગ્રંથ જાણ વદલા તોચી ॥ ૮૦ ॥
મ્હણોનિ હા માસ ઉત્તમ ॥ નામ જાણા પુરુષોત્તમ ॥
એકાદશી પર્વ ઉત્તમોત્તમ ॥ કૃષ્ણપક્ષ નિર્ધારેંસી ॥ ૮૧॥
સૌમ્યવાર અસે તે દિનીં ॥ સૌખ્ય દે સકળાંલાગુની ॥
પરમ પર્વકાળ હરિદિની ॥ ગ્રંથકથનીં સંપવિલા ॥ ૮૨ ॥
શ્રોતા આણિ વક્તા યાતેં ॥ શ્રવણ કરિતી જે ભાવાર્થે ॥
આયુરારોગ્ય ઐશ્વર્યાતેં ॥ પુત્રપૌત્રાતે તો પાવે ॥ ૮૩ ॥
આધિવ્યાધિ નાહીં દરિદ્ર ॥ મનેચ્છા પુરવી રઘુવીર ॥
ઐસા વદલા સર્વેશ્વર ॥ લક્ષ્મીતેં આદરેંસી ॥ ૮૪ ॥
ઇતિ શ્રીમલમાહાત્મય ગ્રંથ પદ્મપુરાણાસારોદ્ધારસંમત ॥
મનોહરસુત વિરચિત ॥ ત્રિંશતિતમોઽધ્યાય ગોડ હા ॥ ૩૦ ॥
શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥ ઇતિ મલમાસમાહાત્મ્ય સંપૂર્ણંમ્ ॥
॥ શ્રી અધિકમાસ માહાત્મ્યં સંપૂર્ણમ્ ॥

Explore More