Lord Shiva

શ્રી શિવલીલામૃત અધ્યાય 11

(Shri Shiv Leelamrut Adhyay 11 in Gujarati)

Shridhar Swami Nazarekar

Also known as Shiv Leelamrut · Shiv Leelamrut adhyay 11 · Shri Shiv Leelamruta

Shri Shiv Leelamrut Adhyay 11. Shri Shiv Leelamrut, Shridhar Swami Nazarekar's Marathi retelling of the leelas of Shiva drawn from the Skanda and Shiva Puranas. The eleventh adhyay, with the story of the Brahmin boy and the Shiva linga, is read on its own through the month of Shravan in Maharashtrian households.

#of 183
શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
ધન્ય ધન્ય તેચ જન । જે શિવભજનીં પરાયણ ।
સદા શિવલીલામૃત શ્રવણ । અર્ચન સદા શિવાચેં ॥ ૧ ॥
સૂત મ્હણે શૌનકાદિકાંપ્રતી । જે રુદ્રાક્ષધારણ ભસ્મ ચર્ચિતી ।
ત્યાંચ્યા પુણ્યાસ નાહીં મિતી । ત્રિજગતીં તેચિ ધન્ય ॥ ૨ ॥
જો સહસ્ર રુદ્રાક્ષ કરી ધારણ । ત્યાસી વંદિતી શક્રાદિ સુરગણ ।
તો શંકરચિ ત્યાચે દર્શન । ઘેતાં તરતી જીવ બહૂ ॥ ૩ ॥
અથવા ષોડશ ષોડશ દંડીં જાણ । બાંધાવે રુદ્રાક્ષ સુલક્ષણ ।
શિખેમાજીં એક બાંધાવા પૂર્ણ । શિવસ્વરૂપ મ્હણવૂની ॥ ૪ ॥
ત્યાવરોનિ કરિતાં સ્નાન । તરી ત્રિવેણીસ્નાન કેલ્યાસમાન ।
અસો દ્વાદશ દ્વાદશ મનગટીં પૂર્ણ । રુદ્રાક્ષ બાંધિજે આદરેં ॥ ૫ ॥
કંઠીં બાંધાવે બત્તીસ । મસ્તકાભોંવતે ચોવીસ ।
સહા સહા કર્ણી પુણ્ય વિશેષ । બાંધિતાં નિર્દોષ સર્વદા ॥ ૬ ॥
અષ્ટોત્તરમાળા । સર્વદા અસાવી ગળાં ।
એકમુખી રુદ્રાક્ષ આગળા । પૂજિત ભાગ્ય વિશેષ ॥ ૭ ॥
પંચમુખ ષણ્મુખ અષ્ટમુખ । ચતુર્દશમુખ લક્ષ્મીકારક ।
સકળ મંત્ર સુફળ દેખ । રુદ્રાક્ષજપ નિત્ય કરિતાં ॥ ૮ ॥
નિત્ય રુદ્રાક્ષપૂજન । તરી કેલે જાણિજે શિવાર્ચન ।
રુદ્રાક્ષમહિમા પરમ પાવન । ઇતિહાસ ઐકા યેવિષયીં ॥ ૯ ॥
કાશ્મીરદેશીચા નૃપ પાવન । નામાભિધાન ભદ્રસેન ।
વિવેકસંપન્ન પ્રધાન । પરમ ચતુર પંડિત ॥ ૧૦ ॥
પ્રજા દાયાદ ભૂસુર । ધન્ય મ્હણતી તોચિ રાજેશ્વર ।
લાંચ ન ઘે ન્યાય કરી સાચાર । અમાત્ય થોર તોચિ પૈં ॥ ૧૧ ॥
સુંદર પતિવ્રતા મૃદુભાષિણી । પૂર્વદત્તેં ઐસી લાધિજે કામિની ।
સુત સભાગ્ય વિદ્વાન ગુણી । વિશેષ સુકૃતે પાવિજે ॥ ૧૨ ॥
ગુરુ કૃપાવંત સર્વજ્ઞ થોર । શિષ્ય પ્રજ્ઞાવંત ગુરુભક્ત ઉદાર ।
વક્તા ક્ષમાશીલ શાસ્ત્રજ્ઞ સુરસ ફાર । વિશેષ સુકૃતે લાહિજે ॥ ૧૩ ॥
શ્રોતા સપ્રેમ ચતુર સાવધાન । યજમાન સાક્ષેપી ઉદાર પૂર્ણ ।
કાયા આરોગ્ય સુંદર કુલીન । પૂર્વસુકૃતેં પ્રાપ્ત હોય ॥ ૧૪ ॥
અસો તો ભદ્રસેન આણિ પ્રધાન । બહુત કરિતાં અનુષ્ઠાન ।
દોઘાંસી ઝાલે નંદન । શિવભક્ત ઉપજતાંચિ ॥ ૧૫ ॥
રાજપુત્ર નામ સુધર્મ । પ્રધાનાત્મજ તારક નામ ।
દોઘે શિવભક્ત નિઃસીમ । સાવધાન શિવધ્યાનીં ॥ ૧૬ ॥
બાળે હોઊનિ સદા પ્રેમળ । અનુરાગ ચિત્તીં વૈરાગ્યશીળ ।
લૌકિકકે સંગે ધ્રુવ અમંગળ । ત્યાંચી સંગતી નાવડે ત્યાં ॥ ૧૭ ॥
પંચવર્ષી દોઘે કુમર । લેવવિતી વસ્ત્રે અલંકાર ।
ગજમુક્તમાળા મનોહર । નાનાપ્રકારેં લેવવિતી ॥ ૧૮ ॥
તંવ તે બાળ દોઘેજણ । સર્વાલંકાર ઉપાધી ટાકૂન ।
કરિતી રુદ્રાક્ષધારણ । ભસ્મ ચર્ચિતી સર્વાંગીં ॥ ૧૯ ॥
આવડે સર્વદા એકાંત । શ્રવણ કરિતી શિવલીલામૃત ।
બોલતી શિવનામાવળી નિત્ય । પાહણે શિવપૂજા સર્વદા ॥ ૨૦ ॥
આશ્ચર્ય કરિતી રાવ પ્રધાન । યસ કાં નાવડે વસ્ત્રભૂષણ ।
કરિતી રુદ્રાક્ષભસ્મ ધારણ । સદા સ્મરણ શિવાચેં ॥ ૨૧ ॥
વિભૂતી પુસોનિ રુદ્રાક્ષ કાઢિતી । માગુતી વસ્ત્રે ભૂષણે લેવવિતી ।
તેં સવેંચિ । બ્રાહ્મણાંસી અર્પિતી । ઘેતી માગુતી શિવદીક્ષા ॥ ૨૨ ॥
શિક્ષા કરિતાં બહુત । પરી તે ન સાંડિતી આપુલે વ્રત ।
રાવ પ્રધાન ચિંતાગ્રસ્ત । મ્હણતી કરાવેં કાય આતાં ॥ ૨૩ ॥
તો ઉગવલા સુકૃતમિત્ર । ઘરાસી આલા પરાશર ।
સવેં વેષ્ટિત ઋષીંચે ભાર । અપર સૂર્ય તેજસ્વી ॥ ૨૪ ॥
જો કૃષ્ણદ્વૈપાયનાંચા જનિતા । ત્રિકાળજ્ઞાની પ્રતિસૃષ્ટિકર્તા ।
જો વાસષ્ઠાચા નાતૂ તત્ત્વતાં । રાક્ષસસત્ર જેણે કેલેં ॥ ૨૫ ॥
જેવીં મનુષ્યેં વાગતી અપાર । તૈસેચ પૂર્વી હોતે રજનીચર ।
તે પિતૃકૈવારે સમગ્ર । જાળિલે સત્ર કરૂનિયાં ॥ ૨૬ ॥
જનમેજયેં સર્પસત્ર કેલેં । તેં આસ્તિકેં મધ્યેચ રાહવિલેં ।
પરાશરાસી પુલસ્તીને પ્રાર્થિલેં । મગ વાચલે રાવણાદિક ॥ ૨૭ ॥
વિરંચીસ દટાવૂનિ ક્ષણમાત્રે । પ્રતિસૃષ્ટિ કેલી વિશ્વામિત્રે ।
તેવીં પિતૃકૈવારેં પરાશરેં । વાદી જર્જર પૈ કેલેં ॥ ૨૮ ॥
તે સાંગાવી સમૂળ કથા । તરી વિસ્તાર હોઈલ ગ્રંથા ।
યાલાગીં ધ્વનિતાર્થ બોલિલોં આતાં । કળલે પાહિજે નિધારેં ॥ ૨૯ ॥
ઐસા મહારાજ પરાશર । જ્યાચા નાતૂ હોય શુકયોગીંદ્ર ।
તો ભદ્રસેનાચા કુળગુરુ નિર્ધાર । ઘરા આલા જાણોની ॥ ૩૦ ॥
રાવ પ્રધાન સામોરે ધાંવતી । સાષ્ટાંગ નમૂનિ ઘરાસી આણિતી ।
ષોડશોપચારીં પૂજિતી । ભાવ ચિત્તીં વિશેષ ॥ ૩૧ ॥
સમસ્તાં વસ્ત્રે ભૂષણે દેઊન । રાવ વિનવી કર જોડૂન ।
મ્હણે દોઘે કુમર રાત્રંદિન । ધ્યાન કરિતી શિવાચેં ॥ ૩૨ ॥
નાવડતી વસ્ત્રે અલંકાર । રુદ્રાક્ષભસ્માવરી સદા ભર ।
વૈરાગ્યશીલ અણુમાત્ર । ભાષણ ન કરિતી કોણાસીં ॥ ૩૩ ॥
ઇંદ્રિય ભોગાવરી નાહીં ભર । નાવડે રાજવિલાસ અણુમાત્ર ।
ગજવાજિયાનીં સમગ્ર । આરૂઢાવેં આવડેના ॥ ૩૪ ॥
પુઢે હે કૈસે રાજ્ય કરિતી । હે આમ્હાંસી ગૂઢ પડલે ચિત્તીં ।
મગ તે દોઘે કુમર આણોનિ ગુરુપ્રતી । દાખવિલે ભદ્રસેનેં ॥ ૩૫ ॥
ગુરૂને પાહિલેં દૃષ્ટીસીં । જૈસે મિત્ર આણિ શશી ।
તૈસેં તેજસ્વી ઉપમા તયાંસીં । નાહીં કોઠે શોધિતાં ॥ ૩૬ ॥
યાવરી બોલે શક્તિસુત । મ્હણે હે કાં ઝાલે શિવભક્ત ।
યાંચી પૂર્વકથા સમસ્ત । ઐક તુજ સાંગતોં ॥ ૩૭ ॥
પૂર્વી હૈ કાશ્મીરદેશાંત ઉત્તમ । મહાપટ્ટણ નંદિગ્રામ ।
તેથીલ વારાંગના મનોરમ । મહાનંદા નામ તિયેચેં ॥ ૩૮ ॥
ત્યા ગ્રામીચા તોચિ ભૂપે । પૃથ્વીમાજી નિઃસીમ સ્વરૂપ ।
લલિતકૃતિ પાહોનિ કંદર્પ । તન્મય હોવોનિ નૃત્ય કરી ॥ ૩૯ ॥
જૈસા ઉગવલા પૂર્ણચંદ્ર । તૈસેં તિજવરી વિરાજે છત્ર ।
રત્નખચિત યાનેં અપાર । ભાગ્યા પાર નાહી તિચ્યા ॥ ૪૦ ॥
રત્નમય દંડયુક્ત । ચામરેં જીવરી સદા ઢળત ।
મણિમય પાદુકા રત્નખચિત । ચરણી જિચ્યા સર્વદા ॥ ૪૧ ॥
વિચિત્ર વસને દિવ્ય સુવાસ । હિરણ્મય રત્નપર્યંક રાજસ ।
ચંદ્રરાશ્મિસમ પ્રકાશ । શય્યા જિવી અભિનવ ॥ ૪૨ ॥
દિવ્યાભરણીં સંયુક્ત । અંગીં સુગંધ વિરાજિત ।
ગોમહિષીખિલ્લારેં બહુત । વાજી ગજ ઘરી બહુવસ ॥ ૪૩ ॥
દાસ દાસી અપાર । ઘરીં માતા સભાગ્ય સહોદર ।
જિચે ગાયન ઐકતાં કિન્નર । તટસ્થ હોતી કોકિળા ॥ ૪૪ ॥
જિચ્યા નૃત્યાચે કૌશલ્ય દેખોન । સકળ નૃપ ડોલવિતી માન ।
તિચા ભોગકામ ઇચ્છૂન । ભૂપ સભાગ્ય યેતી ઘરા ॥ ૪૫ ॥
વેશ્યા અસોનિ પતિવ્રતા । નેમિલા જો પુરુષ તત્ત્વતાં ।
ત્યાચા દિવસ ન સરતાં । ઇંદ્રાસહી વશ્ય નવ્હે ॥ ૪૬ ॥
પરમ શિવભક્ત વિખ્યાત । દાનશીળ ઉદાર બહુત ।
સોમવાર પ્રદોષવ્રત । શિવરાત્ર કરી નેમેસીં ॥ ૪૭ ॥
અન્નછત્ર સદા ચાલવીત । નિત્ય લક્ષત્રિદળે શિવ પૂજિત ।
બ્રાહ્મણહસ્તે અદ્ભુત । અભિષેક કરવી શિવાસી ॥ ૪૮ ॥
યાચક મની જેં જેં ઇચ્છિત । તેં તેં મહાનંદા પુરવીત ।
કોટિ લિંગ કરવીત । શ્રાવણમાસ અત્યાદરેં ॥ ૪૯ ॥
ઐક ભદ્રસેના સાવધાન । કુક્કુટ મર્કટ પાળિલે પ્રીતીકરૂન ।
ત્યાંચ્યા ગળાં રુદ્રાક્ષ બાંધોન । નાચૂ શિકવિલે કૌતુકેં ॥ ૫૦ ॥
આપુલેં જેં કાં નૃત્યાગાર । તેથે શિવલિંગ સ્થાપિલેં સુંદર ।
કુક્કુટ મર્કટ ત્યાસમોર । તેથેંચિ બાંધી પ્રીતીનેં ॥ ૫૧ ॥
કરી શિવલીલાપુરાણશ્રવણ । તેંહીં ઐકતી દોઘેજણ ।
સવેચિ મહાનંદા કરી ગાયન । નૃત્ય કરી શિવાપુઢે ॥ ૫૨ ॥
મહાનંદા ત્યાંસી સોડૂન । નૃત્ય કરવી કૌતુકેંકરૂન ।
ત્યાંચ્યા ગળાં કપાળી જાણ । વિભૂતી ચર્વી સ્વહસ્તેં ॥ ૫૩ ॥
એવં તિચ્યા સંગતીંકરૂન । ત્યાંસહી ઘડતસે શિવભજન ।
અસો તિચે સત્ર પાહાવયાલાગોન । સદાશિવ પાતલા ॥ ૫૪ ॥
સૌદાગરાચા વેષ ધરિલા । મહાનંદેચ્યા સદના આલા ।
ત્યાચે સ્વરૂપ દેખોનિ તે અબલા । તન્મય ઝાલી તેધવાં ॥ ૫૫ ॥
પૂજા કરોનિ સ્વહસ્તકી । ત્યાસ બૈસવિલેં રેલમંચકી ।
તો પૃથ્વીમોલાચે હસ્તકીં । કંકણ ત્યાચ્યા દેખીલેં ॥ ૫૬ ॥
દેખતા ગેલી તન્મય હોઊન । મ્હણે સ્વર્ગીચી વસ્તુ વાટે પૂર્ણ ।
વિશ્વકમ્યનેં નિર્મિલી જાણ । માનવી કર્તૃત્વ હે નવ્હે ॥ ૫૭ ॥
સૌદાગરેં તે કાઢૂન । તિચ્યા હસ્તકી ઘાતલેં કંકગ ।
યેરી હોવોનિ આનંદવન । નેમ કરી તયાસીં ॥ ૫૮ ॥
પૃથ્વીચે મોલ હે કંકણ । મીહી બત્તીસલક્ષણી પદ્મિણ ।
તીન દિવસ સંપૂર્ણ । દાસી તુમચી ઝાલેં મી ॥ ૫૯ ॥
તયાસી તે માનલેં । સવેંચ ત્યાને દિવ્યાલંગ કાઢિલેં ।
સૂર્યપ્રભેહૂન આગળે । તેજ વર્ણિલેં નવજાય ॥ ૬૦ ॥
લિંગ દેખોનિ તે વેળીં । મહાનંદા તન્મય ઝાલી ।
મ્હણે જય જય ચંદ્રમૌળી । મ્હણોનિ વંદી લિંગાતેં ॥ ૬૧ ॥
મ્હણે યા લિંગાચ્યા પ્રભેવરૂની । કોટી કંકણે ટાકાવી ઓવાળૂની ।
સૌદાગર મ્હણે મહાનંદેલાગૂની । લિંગ ઠેવીં જતન હે ॥ ૬૨ ॥
મ્હણે યા લિંગાપાશી માઝા પ્રાણ । ભંગલે કી ગેલે દગ્ધ હોઊન ।
તરી મી અગ્નિપ્રવેશ કરીન । મહાકઠિણ વ્રત માઝે ॥ ૬૩ ॥
યેરીને અવશ્ય મ્હણોન । ઠેવિલેં નૃત્યાગારી નેઊન ।
મગ દોઘે કરિતી શયન । રત્નખચિત મંચકીં । ॥ ૬૪ ॥
તિચેં કૈસે આહે સત્વ । ધૈર્ય પાહે સદાશિવ ।
ભક્ત તારાવયા અભિનવ । કૌતુકચરિત્ર દાખવી ॥ ૬૫ ॥
ત્યાચ્યા આજ્ઞેકરૂન । નૃત્યશાળેસ લાગલા અગ્ન ।
જન ધાંવોં લાગલે ચહૂકડોન । એકચિ હાંક જાહલી ॥ ૬૬ ॥
તીસ સાવધ કરી મદનારી । મ્હણે અગ્નિ લાગલા ઊઠ લવકરી ।
યેરી ઉઠલી ઘાબરી । તંવ વાતાત્મજ ચેતલા ॥ ૬૭ ॥
તશામાજી ઉડી ઘાલુન । કંઠપાશ ત્યાંચે કાઢૂન ।
કુક્કુટ મર્કટ દિધલે સોડૂન । ગેલે પળોન વનાપ્રતી ॥ ૬૮ ॥
નૃત્યશાળા ભસ્મ ઝાલી સમગ્ર । મગ શાંત ઝાલા સપ્તકર ।
યાવરી પુસે સૌદાગર । મહાનંદેપ્રતિ તેધવાં ॥ ૬૯ ॥
માઝે દિવ્ય લિંગ આહે કી જતન । મહાનંદા ઘાબરી ઐકોન ।
વક્ષઃસ્થળ ઘેત બડવૂન । મ્હણે દિવ્યાલિંગ દગ્ધ ઝાલેં ॥ ૭૦ ॥
સૌદાગર બોલે વવન । નેમાચા આજિ દુસરા દિન ।
મી આપુલા દેતોં પ્રાણ । લિંગાકારણેં તુજવરી ॥ ૭૧ ॥
મગ ત્રિચરણ ચેતવિલા । આકાશપંથે જાતી જ્વાળા ।
સૌદાગર સિદ્ધ ઝાલા । સમીપ આલા કુંડાચ્યા ॥ ૭૨ ॥
અતિલાઘવી ઉમારંગ । જો ભક્તજનભવભંગ ।
ઉડી ઘાતલી સવેગ । ૐનમઃ શિવાય મ્હણવુની ॥ ૭૩ ॥
ઐસે દેખતાં મહાનંદા । બોલાવિલેં સર્વ બ્રહ્મવૃંદા ।
લુટવિલી સર્વ સંપદા । કોશસમવેત સર્વહી ॥ ૭૪ ॥
અશ્વશાળા ગજશાળા સંપૂર્ણ । સર્વસંપત્તિસહિત કરી ગૃહદાન ।
મહાનંદેનેં સ્નાન કરૂન । ભસ્મ અંગીં ચર્ચિલેં ॥ ૭૫ ॥
રુદ્રાક્ષ સર્વાંગી લેઊન । હૃદયીં ચિંતિલે શિવધ્યાન ।
હર હર શિવ મ્હણૂન । ઉડી નિઃશંક ઘાતલી ॥ ૭૬ ॥
સૂર્યબિંબ નિઘે ઉદયાચળીં । તૈસા પ્રગટલા કપાળમૌળી ।
દશભુજ પંચવદન ચંદ્રમૌળી । સંકટી પાળી ભક્તાતેં ॥ ૭૭ ॥
માથાં જટાંચા ભાર । તૃતીય નેત્રીં વૈશ્વાનર ।
શિરીં ઝુળઝુળ વાહે નીર । ભયંકર મહાજોગી ॥ ૭૮ ॥
ચંદ્રકળા તયાચે શિરી । નીલકંઠ ખટ્વાંગધારી ।
ભસ્મ ચર્ચિલેં શરીરીં । ગજચર્મ પાંઘુરલા ॥ ૭૯ ॥
નૈસલાસે વ્યાઘ્રાંબર । ગળાં મનુષ્યમુંડાંચે હાર ।
સર્વાંગી વેષ્ટિત ફણિવર । દશભુજા મિરવતી ॥ ૮૦ ॥
વરચેવરી કંદુકે ઝેલિત । તેવી દહા ભુજા પહરોનિ અકસ્માત ।
મહાનંદેસ ઝેલૂન ધરિત । હૃદયકમળી પરમાત્મા ॥ ૮૧ ॥
મ્હણે જાહલોં મી સુપ્રસન્ન । મહાનંદે માગ વરદાન ।
તી મ્હણે હેં નગર ઉદ્ધરૂન । વિમાન બૈસવી દયાળા ॥ ૮૨ ॥
માતાબંધૂંસમવેત । મહાનંદા વિમાની બૈસત ।
દિવ્યરૂપ પાવોનિ ત્વરિત । નગરાસમવેત ચાલલી ॥ ૮૩ ॥
પાવલીં સકળ શિવપદી । જેથે નાહીં આધિવ્યાધી ।
ક્ષુધાતુયાવિરહિત ત્રિશુદ્ધી । ભેદબુદ્ધિ કૈચી તેથે ॥ ૮૪ ॥
નાહીં કામ ક્રોધ દ્વંદ્વ દુઃખ । મદ મત્સર નહીં નિઃશંક ।
જેથીચે ગોડ ઉદક । અમૃતાહૂન કોટગુણેં ॥ ૮૫ ॥
જેથે સુરતરૂંચી વનેં અપારે । સુરભીચી બહુત ખિલ્લારેં ।
ચિંતાણચી ધવલાગારેં । ભક્તાકારણેં નિર્મિલી ॥ ૮૬ ॥
જેથે વોસણતાં બોલતી શિવદાસ । તેં તેં પ્રાપ્ત હોય તયાંસ ।
શિવપદ સર્વદા અવિનાશ । મહાનંદા તેથે પાવલી ॥ ૮૭ ॥
હે કથા પરમ સુરસ । પરાશર સાંગે ભદ્રસેનાસ ।
મ્હણે હે કુમર દોઘે નિઃશેષ । કુક્કુટ મર્કટ પૂર્વીચે ॥ ૮૮ ॥
કંઠી રુદ્રાક્ષધારણ । ભાળીં વિભૂતિ ચર્ચેન ।
ત્યાચ પૂર્વપુણ્યેકરૂન સુધર્મ તારક ઉપજલે ॥ ૮૯ ॥
હે પુઢે રાજ્ય કરતીલ નિર્દોષ । બત્તીસલક્ષણી ડોળસ ।
શિવભજનીં લાવિતી બહુતાંસ । ઉદ્ધરતીલ તુમ્હાંતેં ॥ ૯૦ ॥
અમાત્યસહિત ભદ્રસેન । ગુરૂસી ઘાલી લોટાંગણ ।
મ્હણે ઇતુકેન મી ધન્ય । સુપુત્ર ઉદરીં જન્મલે ॥ ૯૧ ॥
ભદ્રસેન બોલત પુઢતી । હે રાજ્ય કિતી વર્ષે કરિતી ।
આયુષ્યપ્રમાણ કિતી । સાંગા યથાર્થ ગુરુવર્યા ॥ ૯૨ ॥
બહુત કરિતાં નવસ । યેવઢાચ પુત્ર આમ્હાંસ ।
પરમ પ્રિયકર રાજસ । પ્રાણાંહૂન આવડે બહુ ॥ ૯૩ ॥
તુમચ્યા આગમનેંકરૂન । સ્વામી મજ સમાધાન ।
તરી યા પુત્રાચે આયુષ્યપ્રમાણ । સાંગા સ્વામી મજ તત્ત્વતાં ॥ ૯૪ ॥
ઋષી મ્હણે મી સત્ય બોલેન દેખ । પરી તુમ્હાંસી ઐકતાં વાટેલ દુઃખ ।
હે સભા સકળીક । દુઃખાર્ણવીં પડેલ પૈ ॥ ૯૫ ॥
પ્રત્યયસદૃશ બોલાવે વચન । નાતરી આંગાસ યેતે મૂર્ખપણ ।
તુમ્હાં વાટેલ વિષાહૂન । વિશેષ તે ગોષ્ટી ॥ ૯૬ ॥
ભદ્રસેન મ્હણે સત્યવચન । બોલાવયા ન કરાવા અનમાન ।
તરી તુઝ્યા પુત્રાસી બારા વર્ષે । પૂર્ણ ઝાલી અસતી જાણ પાં ॥ ૯૭ ॥
આજપાસોનિ સાતવે દિવશી । મૃત્યુ પાવેલ યા સમયાસી ।
રાવ ઐકતાં ધરણીસી । । મૂર્ચ્છા યેઊનિ પડિયેલા ॥ ૯૮ ॥
અમાત્યાસહિત ત્યા સ્થાનીં । દુઃખાગ્નીત ગેલે આહાળોની ।
અંતઃપુરીં સકળ કામિની । આકાંત કરિતી આક્રોશેં ॥ ૯૯ ॥
કરૂનિયાં હાહાકાર । વક્ષઃસ્થળ પિટી નૃપવર ।
મગ રાયાસી પરાશર । સાવધ કરોનિ ગોષ્ટ સાંગે ॥ ૧૦૦ ॥
નૃપશ્રેષ્ઠા ન સોડી ધીર । ઐક એક સાંગતો વિચાર ।
જેં પંચભૂતે નવ્હતી સમગ્ર । શાશમિત્ર નવ્હતે તૈ ॥ 10૧ ॥
નવ્હતા માયામય વિકાર । કેવળ બ્રહ્મમય સાચાર ।
તેથે ઝાલેં સ્ફુરણ જાગર । અહંબ્રહ્મ મ્હણોનિયાં ॥ 10૨ ॥
તે ધ્વનિ માયા સત્ય । તેથોનિ જાહલેં મહત્તત્ત્વ ।
મગ ત્રિવિધ અહંકાર હોત । શિવ ઇચ્છેકરૂનિયા ॥ 10૩ ॥
સત્ત્વાંશેં નિર્મિલા પીતવર્સન । રજશેં સૃષ્ટિકર્તા દ્રુહિણ ।
તમાંશે રુદ્ર પરિપૂર્ણ । સંર્ગસ્થિત્યંત કરવિતા ॥ ૪ ॥
વિઘીસ મ્હણે સૃષ્ટિ રચી પૂર્ણ । યેરૂ મ્હણે મજ નાહીં જ્ઞાન ।
મગ શિવેં તયાલાગૂન । ચારી વેદ ઉપદેશિલે ॥ 10૫ ॥
ચહૂં વેદાંચે સાર પૂર્ણ । તો હા રુદ્રાધ્યાય પરમ પાવન ।
ત્યાહૂનિ વિશેષ ગુહ્ય જ્ઞાન । ભુવનત્રયી અસેના ॥ 10૬ ॥
બહુત કરી હા જતન । ત્યાહૂન આણિક થોર નાહીં સાધન ।
હા રુદ્રાધ્યાય શિવરૂપ મ્હણૂન । શ્રીશંકર સ્વયેં બોલે ॥ 10૭ ॥
જે રુદ્રાધ્યાય ઐકતી પઢતી । ત્યાંચ્યા દર્શનેં જીવ ઉદ્ધરતી ।
મગ કમલોદ્ભવ એકાંતી । સપ્તપુત્રાં સાંગે રુદ્ર હા ॥ 10૮ ॥
મગ સાંપ્રદાયેં ઋષીપાસોન । ભૂતલી આલા અધ્યાય જાણ ।
થોર જપ તપ જ્ઞાન । ત્યાહૂન અન્ય નસેચિ ॥ 10૯ ॥
જો હા અધ્યાય જપે સંપૂર્ણ । ત્યાચેનિ દર્શને તીર્થે પાવન ।
સ્વર્ગીંચે દેવ દર્શન । ત્યાચે ઘેઊ ઇચ્છિતી ॥ ૧૧૦ ॥
જપ તપ શિવાર્ચન । યાહૂનિ થોર નાહીં જાણ ।
રુદ્રમહિમા અગાધ પૂર્ણ । કિતી મ્હણોનિ વર્ણાવા ॥ ૧1૧ ॥
રુદ્રમહિમા વાઢલા ફાર । ઓસ પડિલેં ભાનુપુત્રનગર ।
પાશ સોડોનિ યમકિંકર । રિતે હિંડો લાગલે ॥ ૧1૨ ॥
મગ યમેં વિધી લાગી પુસોન । અભક્તિકૃત્યા નિર્મિલી દારુણ ।
તિણે કુતર્કવાદી ભેદી લક્ષૂન । ત્યાંચ્યા હૃદયીં સંચરલી ॥ ૧1૩ ॥
ત્યાંસી મત્સર વાઢવિલા વિશેષ । વાટે કરાવા શિવદ્વેષ ।
તેણેં તે જાવોનિ યમપુરીસ । મહાનરકી પડલે સદા ॥ ૧1૪ ॥
યમ સાંગે દૂતાંપ્રતી । શિવદ્વેષી જે પાપમતી ।
તે અલ્પાયુષી હોતી । નાના રીતીં જાચણી કરા ॥ ૧1૫ ॥
શિવ થોર વિષ્ણુ લહાન । હરિ વિશેષ હર ગૌણ ।
ઐસે મ્હણતી જે ત્યાંલાગૂન । આણોનિ નરકી ઘાલાવેં ॥ ૧1૬ ॥
રુદ્રાધ્યાય નાવડે જ્યાંસી । કુંભીપાકીં ઘાલાવે ત્યાંસી ।
રુદ્રાનુષ્ઠાને આયુષ્યાસી । વૃદ્ધિ હોય નિર્ધારેં ॥ ૧1૭ ॥
યાકરિતાં ભદ્રસેના અવધારીં । અયુત રુદ્રાવર્તને કરી ।
શિવાવરી અભિષેકધાર ધરી । મૃત્યુ દૂરી હોય સાચ ॥ ૧1૮ ॥
અથવી શતઘટ સ્થાપૂન । દિવ્યવૃક્ષાંચે પલ્લવ આણૂન ।
રુદ્રે ઉદક અભિમંત્રૂન । અભિષિંચન પુત્રા કરી ॥ ૧1૯ ॥
નિત્ય દહા સહસ્ર આવર્તનેં પૂર્ણ । ક્ષોણીપાળા કરી સપ્તદિન ।
રાયેં ધરિલેં દૃઢ ચરણ । સદ્ગદ હોવોનિ બોલત ॥ ૧૨૦ ॥
સકળઋષિરત્નમંડિતપદક । સ્વામી તૂ ત્યાંત મુખ્ય નાયક ।
કાળ મૃત્યુ ભય શોક । ગુરુ રક્ષી ત્યાંપાસૂની ॥ 1૨૧ ॥
તરી ત્વાં આચાર્યત્વ કરાવેં પૂર્ણ । તુજસવેં જે આહેત બ્રાહ્મણ ।
આણીક સાંગસી તે બોલાવૂન । આતાંચિ આણિતોં આરંભીં  ॥ 1૨૨ ॥
મગ સહસ્ર વિપ્ર બોલાવૂન । જ્યાંચી રુદ્રાનુષ્ઠાની ભક્તિ પૂર્ણ ।
ન્યાસધ્યાનયુક્ત પઢૂન । ગુરૂપાસૂન જે આલે ॥ 1૨૩ ॥
પરદારા આણિ પરધન જ્યાંસ । વમનાહૂનિ નીચ પૂર્ણ ।
વિરક્ત સુશીલ ગેલિયા પ્રાણ । દુષ્ટપ્રતિગ્રહ ન ઘેતી ॥ 1૨૪ ॥
જે શાપાનુગ્રહસમર્થ । સામર્થ્યે ચાલોં ન દેતી મિત્રરથ ।
કિંવા સાક્ષાત ઉમાનાથ । પુઢે આણોનિ ઉભા કરિતી ॥ 1૨૫ ॥
ઐસે લક્ષણયુક્ત બ્રાહ્મણ । બૈસલા વ્યાસપિતા ઘેઊન ।
સહસ્ર ઘટ માંડૂન । અભિમંત્રોનિ સ્થાપિલે ॥ 1૨૬ ॥
સ્વર્ધુનીચે સલિલ ભરલેં પૂર્ણ । ત્યાંત આમ્રપલ્લવ ઘાલૂન ।
રુદ્રઘોષે ગર્જિન્નલે બ્રાહ્મણ । અનુષ્ઠાન દિવ્ય માંડિલેં ॥ 1૨૭ ॥
શાસ્ત્રસંખ્યા ઝાલે દિવસ । સાતવે દિવશીં માધ્યાન્હીં આલા ચંડાંશ ।
મૃત્યુસમય યેતાં ધરણીસ । બાળ મૂર્ચ્છિત પડિયેલા ॥ 1૨૮ ॥
એક મુહૂર્ત નિચેષ્ટિત । ચલનવલન રાહિલેં સમસ્ત ।
પરમ ઘાબરલા નૃપનાથ । ગુરુ દેત નાભીકરા ॥ 1૨૯ ॥
રુદ્રોદક શિંપોન । સાવધ કેલા રાજનંદન ।
ત્યાસી પુસતી વર્તમાન । વર્તલેં તેંચિ સાંગત ॥ ૧૩૦ ॥
એક કાળપુરુષ ભયાનક થોર । ઊર્ધ્વ જટા કપાળી શેંદૂર ।
વિક્રાળ દાઢા ભયંકર । નેત્ર ખદિરાંગારાસારિખે ॥ 1૩૧ ॥
તો મજ ઘેઊન જાત અસતાં । ચૌઘે પુરુષ ધાંવોનિ આલે તત્ત્વતાં ।
પંચવદન દશભુજ ત્યાંચી સામ્યતા । કમળભવાંડી દુજી નસે ॥ 1૩૨ ॥
તે તેજે જૈસે ગભસ્તી । દિગંતતમ સંહારિતી ।
ભસ્મ અંગીં વ્યાઘ્રાંબર દિસતી । દશહસ્તી આયુધે ॥ 1૩૩ ॥
તે મહારાજ યેઊન । મજ સોડવિલે તોડોનિ બંધન ।
ત્યા કાળપુરુષાસી ધરૂન । કરીત તાડણ ગેલે તે ॥ 1૩૪ ॥
ઐસેં પુત્રમુખીચે ઐકતાં ઉત્તર । ભદ્રસેન કરી જયજયકાર ।
બ્રાહ્મણાંસી ઘાલી નમસ્કાર । આનંદાશ્રૂ નેત્રીં આલે ॥ 1૩૫ ॥
અંગી રોમાંચ દાટલે । મગ વિચરણી ગડબડા લોળે ।
શિવનામ ગર્જત તયે વેળે । દેવ સુમનેં વર્ષતી ॥ 1૩૬ ॥
અનેક વાચે ગજર । ડંકા ગર્જે અવઘ્યાંત થોર ।
મુખદ્વયાચીં મહાસુસ્વર । મૃદંગવાયેં ગર્જતી ॥ 1૩૭ ॥
અનેક વાદ્યાંચે ગજર । શિવલીલા ગાતી અપાર ।
શૃંગે ભૃંગે કાહાળ થોર । સનયા અપાર વાજતી ॥ 1૩૮ ॥
ચંદ્રાનના ધડકતી ભેરી । નાદ ન માયે નભાદરીં ।
અસો ભદ્રસેન યાવરી । વિધિયુક્ત હોમ કરીતસે ॥ 1૩૯ ॥
ષડ્રસ અન્નેં શોભિવંત । અલંકાર દિવ્ય વસ્ત્રે દેત ।
અમોલિક વસ્તુ અદ્ભુત । અણોનિ અર્પિ બ્રાહ્મણાંસી ॥ ૧૪૦ ॥
દક્ષિણેલાગ ભાંડારેં । મુક્ત કેલીં રાજેંદ્રે ।
મ્હણે આવડે તિતુકે ભરા એકસરે । માગે પુઢે પાહૂં નકા ॥ 1૪૧ ॥
સર્વ યાચક કેલે તૃપ્ત । પુરે પુરે હેચિ ઐકિલી માત ।
ધનભાર ઝાલા બહુત । મ્હણોનિ સાંડિતી । ઠાયી ઠાયીં ॥ 1૪૨ ॥
બ્રાહ્મણ દેતી મંત્રાક્ષતા । વિજય કલ્યાણ હો તુઝિયા સુતા ।
ઐસા અતિ આનંદ હોત અસતાં । તોં અદ્ભુત વર્તલેં ॥ 1૪૩ ॥
વસંત યેત સુગંધવનીં । કીં કાશીક્ષેત્રાવરી સ્વર્ધુની ।
કી શ્વેતોત્પલે મૃડાની । રૈમણલિંગ અર્ચિજે ॥ 1૪૪ ॥
કીં નિર્દૈવાસ સાંપડે ચિંતામણી । કીં ક્ષુધિતાપુઢે ક્ષીરાબ્ધિ યે ધાવુની ।
તૈસા કમલોદ્ભવનંદન તે ક્ષણીં । નારદમુનિ પાતલા ॥ 1૪૫ ॥
વાલ્મીક સત્યવતીનંદન । ઔત્તાનપાદી કયાધુહૃદયરત્ન ।
હે શિષ્ય જ્યાચે ત્રિભુવનીં જાણ । વૈદ્ય જે કાં સર્વાતેં ॥ 1૪૬ ॥
જો ચતુઃષષ્ટિકલાપ્રવીણ નિર્મળ । ચતુર્દશવિદ્યા કરતળમળ ।
જ્યાચે સ્વરૂપ પાહતાં કેવળ । નારાયણ દુસરા કીં ॥ 1૪૭ ॥
હૈં કમળભવાંડ મોડોની । પુનઃ સૃષ્ટિ કરણાર માગુતેની ।
અન્યાય વિલોકતાં નયનીં । દંડે તાડીલ શક્રાદિકાં ॥ 1૪૮ ॥
તો નારદ દેખોનિ તેચ ક્ષણીં । કુંડાંતૂનિ નિઘે મૂર્તિમંત અગ્ની ।
દક્ષિણાગ્નિ ગાર્હપત્ય આહવની । ઉભે ઠાકલે દેખતાં ॥ 1૪૯ ॥
પરાશરાદિ સકળ બ્રાહ્મણ । પ્રધાનાસહિત ભદ્રસેન ।
ધાંવોનિ ધારતી ચરણ । બ્રહ્માનંદેં ઉચંબળલે ॥ ૧૫૦ ॥
દિવ્ય ગંધ દિવ્ય સુમનીં । ષોડશોપચારે પૂજલા નારદમુની ।
રાવ ઉભા ઠાકે કર જોડોની । મ્હણે સ્વામી અતીંદ્રિયદ્રષ્ટા તૂં ॥ 1૫૧ ॥
ત્રિભુવની ગમન તુઝે સર્વ । કાંહીં દેખીલેં સાંગ અપૂર્વ ।
નારદ મ્હણે માર્ગી યેતા શિવ । દૂત ચૌઘે દેખિલે ॥ 1૫૨ ॥
દશભુજ પંચવદન । તિહીં મૃત્યુ નેલા બાંધોન ।
તુઝ્યા પુત્રાચે ચુકલેં મરણ । રુદ્રાનુષ્ઠાને ધન્ય કેલેં ॥ 1૫૩ ॥
તંવ પુત્રરક્ષણાર્થ તે વેળાં । શિવેં વીરભદ્ર મુખ્ય પાઠવિલા ।
મજ દેખતાં મૃત્યુસ પુસૂ લાગલા । શિવસુત ઐકા તે ॥ 1૫૪ ॥
તૂ કોણાચ્યા આજ્ઞેકરૂન । આણીત હોતાસી ભદ્રસેનનંદન ।
ત્યાસ દહા સહસ્ર વર્ષે પૂર્ણ । આયુષ્ય અસે નિશ્ચયેં ॥ 1૫૫ ॥
તો સાર્વભૌમ હોઈલ તત્ત્વતાં । રુદ્રમહિમા તુજ ઠાઊક અસતાં ।
શિવમર્યાદા ઉલ્લંઘૂનિ તત્ત્વતાં । કૈસા આણત હોતાસી ॥ 1૫૬ ॥
મગ ચિત્રગુપ્તા પુસે સૂર્યનંદન । પત્રિકા પાહિલી વાચૂન ।
તંવ દ્વાદશવર્ષી મૃત્યુચિન્હ । ગંડાંતર થોર હોતે ॥ 1૫૭ ॥
તે મહત્પુણ્યે નિરસૂનિ સહજ । દહાસહસ્ર વર્ષે કરાવેં રાજ્ય ।
મગ તો સૂર્યનંદન મહારાજ । સ્વાપરાધે કષ્ટી બહૂ ॥ 1૫૮ ॥
મગ ઉભા ઠાકૂન કૃતાંત । કર જોડોનિ સ્તવન કરીત ।
હે અપણાર્ધવ હિમનગજામાત । અપરાધ ન કળત ઘડલા હા ॥ 1૫૯ ॥
ઐસેં નારદેં સાંગતા તે ક્ષણીં । રાયેં પાયાંવર ઘાતલી લોળણી ।
આણીક સહસ્ર રુદ્ર કરૂની । મહોત્સાહ કરીતસે ॥ ૧૬૦ ॥
શતરુદ્ર કરિતાં નિઃશેષ । શતાયુષી હોય તો પુરુષ ।
હ્ય અધ્યાય પઢતાં નિર્દોષ । તો શિવરૂપ યાચ દેહીં ॥ 1૬૧ ॥
તો યેથેચિ ઝાલા મુક્ત । ત્યાચ્યા તીર્થે તરતી બહુત ।
અસો યાવરી બ્રહ્મસુત । અંતર્ધાન પાવલા ॥ 1૬૨ ॥
આનંદમય શક્તિનંદન । રાયેં શતપદ્મ ધન દેઊન ।
તોષાવલા ગુરુ સંપૂર્ણ । ઋષીંસહિત જાતા ઝાલા ॥ 1૬૩ ॥
હે ભદ્રસેનઆખ્યાન જે પઢતી । ત્યાંસ હોય આયુષ્ય સંતતી ।
ત્યાંસી કાળ ન બાધે અંતીં । વંદોનિ નેતી શિવપદા ॥ 1૬૪ ॥
દશશત કપિલદાન । ઐકતાં પઢતાં ઘડે પુણ્ય ।
કેલેં અસેલ અભક્ષ્ય ભક્ષણ । સુરાપાન બ્રહ્મહત્યા ॥ 1૬૫ ॥
એવં મહાપાપપર્વત તત્ત્વતાં । ભસ્મ હોતી શ્રવણ કરિતાં ।
હા અધ્યાય ત્રિકાળ વાચિતાં । ગંડાંતરેં દૂર હોતી ॥ 1૬૬ ॥
યાવરી કલિયુગી નિઃશેષ । શિવકીર્તનાચા મહિમા વિશેષ ।
આયુષ્યહીન લોકાંસ । અનુષ્ઠાન હેંચિ નિર્ધારેં ॥ 1૬૭ ॥
મગ તો રાવ ભદ્રસેન । સુધર્મ પુત્રાસ રાજ્ય દેઊન ।
યુવરાજ્ય તારકાલાગૂન । દેતા ઝાલા તે કાળીં ॥ 1૬૮ ॥
મગ પ્રધાનાસમવેત રાવ જાણા । જાતા ઝાલા તપોવના ।
શિવ અનુષ્ઠાન રુદ્રધ્યાના । કરિતાં મહારુદ્ર તોષલા ॥ 1૬૯ ॥
વિમાની બૈસવૂનિ ત્વરિત । રાવ પ્રધાન નેલે મિરવિત ।
વિધિલોકીં વૈકુંઠીં વાસ બહુત । સ્વેચ્છેકરૂનિ રાહિલે ॥ ૧૭૦ ॥
શેવટી શિવપદાસી પાવૂન । રાહિલે શિવરૂપ હોઊન ।
હા અકરાવા અધ્યાય જાણ । સ્વરૂપ એકાદશ રુદ્રાંચે ॥ 1૭૧ ॥
હા અધ્યાય કરિતાં શ્રવણ । એકાદશ રુદ્રા સમાધાન ।
કી હા કલ્પદ્રુમ સંપૂર્ણ । ઇચ્છિલે ફળ દેણાર ॥ 1૭૨ ॥
મૃત્યુંજયજપ રુદ્રાનુષ્ઠાન । ત્યાસ ન બાધી ગ્રહપીડા વિઘ્ન ।
પિશાચબાધા રોગ દારુણ । ન બાધીચ સર્વથાહી ॥ 1૭૩ ॥
યેથે જો માનીલ અવિશ્વાસ । તો હોઈલ અલ્પાયુષી તામસ ।
હેં નિંદી તો ચાંડાળ નિઃશેષ । ત્યાચા વિટાળ ન વ્હાવા ॥ 1૭૪ ॥
ત્યાસ પ્રસવોનિ વાંઝ ઝાલી માતા । ત્યાચી સંગતી ન ધરાવી તત્ત્વતા ।
ત્યાસી સંભાષણ કરિતા । મહાપાતક જાણિજે ॥ 1૭૫ ॥
તે આપુલ્યા ગૃહાસ ન આણાવે । આપણ ત્યાંચ્યા સદનાસ ન જાવેં ।
તે ત્યજાવે જીવેભાવે । જેવીં સુશીલ હિંસકગૃહ ॥ 1૭૬ ॥
જો પ્રત્યક્ષ ભક્ષિતો વિષ । જે મૂર્ખ બૈસતી ત્યાચે પંક્તીસ ।
ત્યાંસી મૃત્યુ આલા યા ગોષ્ટીસ । સંદેહ કાંહીં અસેના ॥ 1૭૭ ॥
અસો સર્વભાવેં નિશ્ચિત । અખંડ પહાવેં શિવલીલામૃત ।
હેં ન ઘડે તરી ત્વરિત । હા અધ્યાય તરી વાચાવા ॥ 1૭૮ ॥
યા અધ્યાયાચેં કરિતાં અનુષ્ઠાને । તયાસી નિત્ય રુદ્ર કેલ્યાચે પુણ્ય ।
ત્યાચે ઘરીં અનુદિન । બ્રહ્માનંદ પ્રગટેલ ॥ 1૭૯ ॥
અપર્ણાહૃદયાબ્જમિલિંદ । શ્રીધરસ્વામી તો બ્રહ્માનંદ ।
જો જગદાનંદમૂળકંદ । અભંગ ન વિટે કાલત્રયીં ॥ ૧૮૦ ॥
શિવલીલામૃત ગ્રંથ પ્રચંડ । સ્કંદપુરાણ બ્રહ્મોત્તરખંડ ।
પરિસોત સજ્જન અખંડ । એકાદશાધ્યાય ગોડ હા ॥ ૧૮૧ ॥
॥ શ્રીસાંબસદાશિવાર્પણમસ્તુ ॥ શુભં ભવતુ

Explore More