Lord Dattatreya

śrī gurucaritra adhyāya 11

(Shri Gurucharitra Adhyay 11 in English (IAST))

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 11 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 11. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha.

#of 113
|| śrīgaṇeśāya namaḥ ||
śrīsarasvatyai namaḥ || śrīgurubhyo namaḥ ||
nāmadhāraka mhaṇe siddhāsī | puḍheṃ avatāra jāhale kaisī |
vistāroniyāṃ āmhāṃsī | sāṃgā svāmī kṛpāmūrti ||1||
siddha mhaṇe aika vatsā avatāra jhālā śrīpāda harṣā |
pūrvī vṛttāṃta aikilā aisā | kathā sāṃgitalī viprastriyecī ||2||
śanipradoṣīṃ sarveśvarāsī | pūjita hotī guru-upadeśīṃ |
dehavāsanā asatāṃ tiyesī | paṃcatva pāvalī tayevel̤īṃ ||3||
jhālā janma puḍheṃ tisī | kāraṃja-nagara uttaradeśīṃ |
vājasanīya śākhesī | viprakul̤īṃ janmalī ||4||
jātaka vartaleṃ tiyesī | nāma ‘aṃbā-bhavānī’ aisī |
āropileṃ snehesīṃ | mātāpitarīṃ pariyesā ||5||
vardhatāṃ mātāpityāgṛhīṃ | vāḍhalī kanyā atisnehī |
vivāha karitī mahotsāhīṃ | detī viprāsī teci grāmīṃ ||6||
śivavratī ase to brāhmaṇa | nāma tayā ‘mādhava’ jāṇa |
tyāsī didhalī kanyā dāna | atiprītīṃkaruni ||7||
tayā mādhavaviprāgharīṃ | śubhācāreṃ hotī nārī |
vāsanā ticī pūrvāparīṃ | īśvarapūjā karītase ||8||
pūjā karī īśvarāsī | daṃpatī ubhayavarga manomānasīṃ |
pradoṣapūjā atiharṣī | karitī bhaktipuraskara ||9||
maṃdavārīṃ trayodaśīsī | pūjā karitī atiṃviśeṣīṃ |
taṃva vatsareṃ jhālīṃ ṣoḍaśīṃ | aṃtarvatnī jhālī aikā ||10||
māsa tṛtīya-paṃcamesī | utsāha karitī aneka harṣī |
uttama ḍohāl̤e hotī tiyesī | bahmajñāna bolatase ||11||
karitī utsāha māsa-sātīṃ | dvija karī sīmaṃtī |
akṣavāṇeṃ voṃvāl̤itī āratī | suvāsinī mil̤ūniyāṃ ||12||
aiseṃ kramitāṃ navamāsīṃ | prasūta jhālī śubha divaśīṃ |
putra jāhalā mhaṇūna harṣī | nirbhara hotīṃ mātāpitā ||13||
janma hotāṃci to bāl̤aka |’oṃ’ kāra śabda mhaṇatase alolika |
pāhūni jhāle taṭastha loka |abhinava mhaṇoni tayevel̤īṃ ||14||
jātakakarma karī to brāhmaṇa | viprāṃsī deta dakṣiṇā dāna |
jyotiṣī sāṃgatī sulakṣaṇa | lagna satvara pāhoniyāṃ ||15||
sāṃgatī jyotiṣī tyā dvijāsī | muhūrta baravā ase viśeṣīṃ |
kumara hoīla kāraṇika puruṣī | guru hoīla sakal̤ikāṃ ||16||
yācā anugraha hoīla jyāsī | to vaṃdya hoīla viśvāsī |
yāceṃ vākya hoīla parisa | ciṃtāmaṇi yāce caraṇa ||17||
aṣṭahī siddhi yāce dvārīṃ | vol̤agata rāhatīla niraṃtarīṃ |
nava nidhi yācyā gharīṃ | rāhatī aika dvijottamā ||18||
na hotī yāsī gṛhiṇī-suta | pūjya hoīla tribhuvanāṃta |
yāce darśanamātreṃ patita | punīta hotīla pariyesīṃ ||19||
hoīla hā avatāra-puruṣī | āmhāṃ disatase bharavaṃsīṃ |
saṃdeha na dharāvā mānasīṃ | mhaṇoni karitī namaskāra ||20||
mhaṇatī samasta dvijavara | sāṃgatī janakāsī uttara |
yāceni mahādainya hare | bheṇeṃ nalage kal̤ikāl̤ā ||21||
tumace manīṃ je je vāsanā | sarva sādhela nirguṇā |
yāteṃ karāveṃ ho jatanā | nidhāna āleṃ tumace gharā ||22||
aiseṃ jātaka vartavona | sāṃgatā jhālā vidvajjana |
janaka jananī saṃtoṣona | detī dāna vastrābharaṇeṃ ||23||
sāṃgoni gele brāhmaṇastoma | mātāpitā ati prema |
dṛṣṭi lāgela mhaṇūna viṣama | niṃbaloṇa voṃvāl̤itī ||24||
vyavasthā phāṃkalī nagarāṃta | abhinava āji dekhileṃ mhaṇata |
upajatāṃ bāl̤a ‘oṃ’ kāra japata | āścarya mhaṇatī sakal̤a jana ||25||
nagaloka iṣṭa mitra | pahāvayā yetī vicitra |
dṛṣṭi lāgela mhaṇoni mātra | mātā na dākhavī kavaṇāsī ||26||
māyāmoheṃ janakajananī | bāl̤āsī dṛṣṭi lāgela mhaṇoni |
āṃgārā lāvitī maṃtroni | rakṣā bāṃdhitī kṛṣṇasuteṃ ||27||
paramātmayācā avatāra | dṛṣṭi tyāsī kevīṃ saṃcāra |
laukikadharma mamatkāra | mātāpitā saṃrakṣitī ||28||
vartatāṃ bāl̤a yeṇeṃparī | divasa dahā jhāliyāvarī |
nāmakaraṇa puraḥsarīṃ | ṭhevitā jhālā janaka dvijottama ||29||
‘śālagrāmadeva’ mhaṇata | janmanāma jhāleṃ khyāta |
nāma ‘naraharī’ aiseṃ mhaṇata | uccāra kelā dharmakarme ||30||
mamatva thora bāl̤akāvarī | pratipāl̤a karitī prītikarīṃ |
mātā mhaṇatase yerī | na pure kṣīra bāl̤akāsī ||31||
patīsī mhaṇe taye vel̤āṃ | stanīṃ dūdha thoḍeṃ bāl̤ā |
ekhādī mil̤avā kāṃ abal̤ā | stanapāna devavūṃ ||32||
athavā āṇā meṣī eka | āpule staneṃ na śame bhūka |
aikoni hāṃse bāl̤aka | sparśa karī stanāsī savyakara ||33||
stanīṃ sparśa hotāṃci kara | battīsa dhārā vāhe kṣīra |
vastra bhijoni vicitra | vāhoṃ lāge bhūmīvarī ||34||
vismaya karitī janakajananī | pragaṭa na karitī gaupyaguṇīṃ |
namana karitī bāl̤akācaraṇīṃ | mātā hoya khel̤avitī ||35||
pāl̤aṇyā ghālūni bāl̤akāsī | paryaṃdeṃ gāya ati harṣī |
na rāhe bāl̤aka pāl̤aṇesīṃ | sadā khel̤e mahīvarī ||36||
vardhe bāl̤a yeṇeṃparī | mātāpitā-mamatkārīṃ |
vardhatāṃ jhālā saṃvatsarīṃ | na bole bāl̤a kavaṇāsaveṃ ||37||
mātā bolavī kumarāsī | bole śabda oṃkāresīṃ |
ciṃtā karītase mānasīṃ | mukeṃ hoīla mhaṇoni ||38||
pusatī jāṇa jyotiṣyāsī | mhaṇe bola naye kāya yāsī |
upāya asela yāsa viśeṣī | mhaṇoni puse vel̤ovel̤īṃ ||39||
sāṃgatī jāṇa jyotiṣī | ārādhāveṃ kuladevatesī |
arkavārīṃ aśvatthaparṇesīṃ | anna ghālāveṃ tīnī vel̤āṃ ||40||
eka mhaṇatī hoīla mukeṃ | yāsi śikavāveṃ baravyā vivekeṃ |
bāl̤a bola bolūṃ śike | mhaṇoni sāṃgatī vinodeṃ ||41||
hāṃsoni oṃkāra uccārī bāl̤a | āṇika neṇe bola keval̤a |
vismaya karitāti loka sakal̤a | oṃkāra śabda aikoni ||42||
eka mhaṇatī navala jhāleṃ | sarva jñāna ase bhaleṃ |
śravaṇīṃ aikato bola sakal̤a | jāṇūni na bole kavaṇyā guṇeṃ ||43||
kāṃhīṃ keliyā na bole suta | ciṃtā karitāti mātāpitā |
putrāsī jāhalīṃ varṣe sāta | mukā jhālā daivayogeṃ ||44||
sātaveṃ varṣa kumarāsī | yogya jhālā muṃjīsī |
pusatāti samasta brāhmaṇāṃsī | keṃvī karāveṃ mhaṇoniyāṃ ||45||
vipra mhaṇatī tayā vel̤āṃ | saṃskārāveṃ brāhmaṇakul̤ā |
upanayanāveṃ keval̤ā | aṣṭa varuṣeṃ hoūṃ naye ||46||
mātāpitā ciṃtā karitī | upadeśāveṃ kavaṇe rītīṃ |
mukā ase hā niścitīṃ | kaiseṃ daiva jhāleṃ āmhāṃ ||47||
kaiseṃ daiva jāhaleṃ āpuleṃ | īśvaragaurī ārādhile |
trayodaśīṃ śivāsī pūjileṃ | vāyāṃ jhāleṃ mhaṇatase ||48||
īśvareṃ tarī didhalā varu | sulakṣaṇa jhālā kumaru |
na bole ātāṃ kāya karuṃ | mhaṇoni ciṃtā śivāsī ||49||
ekaci bāl̤a āmuce kuśīṃ | āṇika na dekhoṃ svapnesīṃ |
veṣṭiloṃ hotoṃ āmhī āśīṃ | āmuteṃ rakṣīla mhaṇoni ||50||
navheca āmuce manīṃcā vāsa | putra jhālā nirvāṇaveṣa |
kāya vara didhalā tyā maheśeṃ | śanipradoṣīṃ pūjitāṃ myāṃ ||51||
aiseṃ nānāparī dekhā | jananī karī mahāduḥkhā |
javal̤ī yevoni bāl̤aka | saṃbokhīta mātesī ||52||
gharāṃta jāūni taye vel̤āṃ | gheūni ālā lokhaṃḍa sabal̤ā |
hātīṃ dharitāṃci nirmal̤ā | jhāleṃ suvarṇa bāvannakaśī ||53||
āṇoni detase mātesī | vismaya karī bahuvasīṃ |
bolāvūniyāṃ patīsī | dāvitī jhālī tayevel̤īṃ ||54||
gaupya karitī taye vel̤āṃ | maṃdirāṃta neleṃ tayā bāl̤ā |
pāhatī tyācī bāl̤alīlā | āṇika loha hātīṃ detī ||55||
amṛtadṛṣṭīṃ pāhatāṃ svāmī | samṛddhi jhālī sarva hemīṃ |
viśvāsa dharitī manodharmī | hoīla puruṣa kāraṇika ||56||
maga putrāteṃ āliṃgoni | vinavitāti janakajananī |
tūṃ tārakā śiromaṇi | kāraṇika puruṣa kul̤adīpakā ||57||
tujheniṃ sarvasva lādhaleṃ | bolatāṃ āmhīṃ nāhīṃ aikileṃ |
ajñāna-māyeneṃ viṣṭileṃ | bhukeṃ aiseṃ mhaṇoṃ tuja ||58||
āmuce manīṃcī vāsanā | tuṃvā puravāvī naṃdanā |
tujhe bobaḍe bola āpaṇā | aikavāve putrarāyā ||59||
hāsyavadana karī bāl̤a | yajñopavīta dāvī gal̤āṃ |
kaṭīṃ dāṃvī mauṃjīsthal̤ā | mhaṇoni dākhavī mātesī ||60||
saṃjñā karoni mātesī | dāvī bāl̤aka saṃtoṣīṃ |
muṃjī bāṃdhitāṃci āpaṇāsī | yeīla mhaṇe bola sakal̤a ||61||
mātāpitā saṃtoṣatī | vidvāṃsa jyotiṣī pācāritī |
vratabaṃdhamuhūrta-lagna pāhatī | sarva āyatī karite jhāle ||62||
kelī āyatī bahutāṃparī | ratnakhacita al̤aṃkārīṃ |
māyāmoheṃ prītīkarīṃ | samāraṃbha karitāti ||63||
caturvedī brāhmaṇa yetī | śākhāparatveṃ veda paḍhatī |
iṣṭa soyare dāīja gotrī | samasta āle tayā bhavanā ||64||
nānāparīce śrṛṃgāra | ubhārile maṃḍapākāra |
ānaṃda karītase dvijavara | apāra dravya veṃcītase ||65||
nagaraloka vismaya karitī | mūka putrāsī evaḍhī āyatī |
dvijā lāgalī ase bhrāṃti | vṛthā karito dravya āpuleṃ ||66||
itukeṃ veṃcūni putrāsī | vratabaṃdha karīla pariyesīṃ |
gāyatrī kevīṃ upadeśī | karīla ācāra kavaṇevarī ||67||
eka mhaṇatī ho kāṃ bhalateṃ | miṣṭānna āmhāṃsi mil̤ateṃ |
dekāra detīla hiraṇya vastreṃ | cāḍa nāhīṃ tyāce maṃtrā ||68||
aise nānāparīce loka | vicāra karitī aneka |
mātāpityā atyaṃta sukha | devadevaka karitāti ||69||
caulakarma yere divasīṃ | bhojana caulamaṇīsī |
punarabhyaṃga karuni harṣī | yajñopavīta dhāraṇa keleṃ ||70||
maṃtrapūrvaka yajñopavīta | dhāraṇa karavitī dvija samasta |
sahabhojana karāvayā mātā | gheūni gelī maṃdirāṃta ||71||
bhojana karoni mātesaveṃ | niropa ghe to ekobhāveṃ |
muṃjībaṃdhana ase karāveṃ | mhaṇoni ālā pityājaval̤ī ||72||
gṛhyoktamārge mauṃjī dekhā | baṃdhana keleṃ tyā bāl̤akā |
sumuhūrta ālā tatkāl̤ikā | maṃtropadeśa karitā jhālā ||73||
gāyatrīmaṃtra anukramesīṃ | upadeśa detī pariyesīṃ |
bāl̤a uccārī manomānasīṃ | vyakta na bole kavaṇāpuḍheṃ ||74||
gāyatrīmaṃtra kumarāsī hotāṃ | bhikṣā gheūna ālī mātā |
vastrabhūṣaṇeṃ ratnakhacitā | detī jhālī tayā vel̤īṃ ||75||
pahilī bhikṣā gheūni karīṃ | āśīrvacana de tī nārī |
bāl̤a ṛgveda mhaṇona uccārī ācāradharme vartatase ||76||
pahilī bhikṣā yeṇeṃparī | detī jhālī prītikarīṃ |
‘agnimīl̤e purohitaṃ’ uccārī | brahmacārī tayā vel̤īṃ ||77||
dusarī bhikṣā detāṃ mātā | uccāra kelā yajurveda ‘iṣetvā0|
loka samasta taṭasthā | māthā tukitī taye vel̤īṃ ||78||
tisarī bhikṣā detāṃ mātā | mhaṇe sāmaveda paḍhe ātāṃ |
‘agnaāyāhi0’ gāyana karīta | tīnhī veda mhaṇatase ||79||
sabhā samasta vismaya karī | pahātī harṣanirbharīṃ |
mukeṃ bole veda cārī | mhaṇatī hoīla kāraṇika ||80||
yāteṃ mhaṇoṃ naye nara | hoīla devācā avatāra |
mhaṇoni karitī namaskāra | jagadguru mhaṇoniyā ||81||
itukyāvarī to bāl̤aka | mātesī mhaṇatase aika |
tuṃvā upadeśa kelā eka | bhikṣā māga mhaṇoni ||82||
navhatī bola tujhe mithyā | nirdhāra rāhilā mājhiyā cittā |
niropa dyāvā āmhāṃ tvaritā | jāūṃ tīrthe ācarāvayā ||83||
āmhāṃ ācāra brahmacārī | bhikṣā karāvī gharogharīṃ |
vedābhyāsa manoharī | karaṇeṃ ase pariyesā ||84||
aikoni putrāceṃ vacana | duḥkheṃ dāṭalī atigahana |
bāṣpa nighatāti locanīṃ | ālī mūrcchanā taye vel̤īṃ ||85||
nirjīva hoūni kṣaṇeka | karitī jhālī mahāśoka |
putra mājhā tūṃ rakṣaka | mhaṇoni kelī āśā bahu ||86||
āmuteṃ rakṣisī mhaṇoni | hotī āśā bahu manīṃ |
na bolasī āmhāṃsaveṃ yāci guṇīṃ | mukeṃ mhaṇavisī āpaṇāsī ||87||
na aikoṃ kadhīṃ tujhe bola | ātāṃ aikatāṃ saṃtoṣa hoīla |
īśvarapūjā āleṃ phal̤a | mhaṇoni viśvāsa kelā āmhīṃ ||88||
aiseṃ nānāparī dekhā | putrāsi mhaṇe te bāl̤ikā |
āliṃgoni kumārakā | kṛpā bhākī tayevel̤īṃ ||89||
aikoni māteceṃ vacana | bāl̤aka sāṃge brahmajñāna |
nako khedavūṃ aṃtaḥkaraṇa | āmhāṃ karaṇeṃ teṃci ase ||90||
tuteṃ āṇakhī putra cārī | hotīla māte nirdhārīṃ |
tujhī sevā paroparī | karitīla manobhāvesīṃ ||91||
tuvāṃ ārādhilā śaṃkara | janmāṃtarīṃ pūrvāpāra |
mhaṇoni mastakīṃ ṭhevitī kara | maga tisī jahāleṃ jātismaraṇa ||92||
pūrvajanmīṃcā vṛttāṃta | smaratāṃ jāhalī vismita |
śrīpādaśrīvallabha svarupatā | disatase to bāl̤aka ||93||
dekhoni mātā taye vel̤āṃ | namana keleṃ caraṇakamal̤āṃ |
śrīpāda uṭhavūni avalīl̤ā | sāṃgatī gaupya avadhārīṃ ||94||
aika māte jñānavaṃtī | hā bola karīṃ vo guptī |
āmhī saṃnyāsī asoṃ yati | alipta asoṃ saṃsārīṃ ||95||
yācikāraṇeṃ āmhī ātāṃ | hiṃḍūṃ samasta tīrthāṃ |
kāraṇa ase puḍheṃ bahutā | mhaṇoni niropa māgatī ||96||
yeṇeṃparī jananiyesī | gurumūrti sāṃge vinayesīṃ |
punarapi vinavī putrāsī | aikā śrote ekacitteṃ ||97||
putrāsī vinavī taye vel̤a | māteṃ sāṃḍūni tumhī jarī jāla |
āṇika kadhīṃ na dekhoṃ bāl̤a | kevīṃ vāṃcūṃ putrarāyā ||98||
dhākuṭapaṇīṃ tumhāṃ tāpasa- | dharmī kavaṇa āhe harṣa |
dharmaśāstrīṃ khyāti surasa | āśrama cārī ācarāve ||99||
brahmacarya varṣe bārā | tyāvarī gṛhasthadharma barā |
mukhya ase vānaprastha tadanaṃtarā | ghaḍatī puṇyeṃ aparāṃpara ||100||
mukhya āśrama ase gṛhastha | ācaratāṃ hoya atisamartha |
maga saṃnyāsa ghyāvā mukhyārtha | dharmaśāstra yeṇeṃparī ||1||
brahmacaryamārga aikā | paṭhaṇa karāveṃ vedādikāṃ |
vivāha hotāṃ gṛhastheṃ nikā | putrādika lādhāve ||2||
yajñādika karma sādhoniyāṃ | tadanaṃtara saṃnyāsa karaṇeṃ nyāyā |
yeṇeṃvidhi saṃnyāsa ase mukhyā | agrāhya saṃnyāsa bāl̤apaṇīṃ ||3||
samasta iṃdriyeṃ saṃtuṣṭavāvīṃ | manīṃcī vāsanā puravāvī |
tadanaṃtara tapāsī jāveṃ | saṃnyāsa ghetāṃ mukhya ase ||4||
aikoni māteceṃ vacana | śrīgurū sāṃgatī tattvajñāna |
aika nāmadhārakā sumana | mhaṇoni sāṃge siddhamuni ||5||
gaṃgādharācā naṃdana | vinavītase namūna |
teṃ parisā śrote jana | śrīgurucaritravistāra ||6||
puḍheṃ vartaleṃ apūrva aikā | siddha sāṃge nāmadhārakā |
mahārāṣṭrabhāṣeṃkaruni ṭīkā | sāṃgatase sarasvatī-gaṃgādhara ||107||
iti śrīgurucaritrāmṛte paramakathākalpatarau śrīnṛsiṃhasarasvatyupākhyāne
siddha-nāmadhārakasaṃvāde śrīgurunaraharibāl̤acaritralīlāvarṇanaṃ nāma ekādaśo'dhyāyaḥ ||11||
|| śrīgurudevadatta ||
|| oṃvīsaṃkhyā 107 ||
||śrīgurudattātreyārpaṇamastu||

Explore More