જ્ઞાનાનન્દમયં દેવં નિર્મલસ્ફટિકાકૃતિં
આધારં સર્વવિદ્યાનાં હયગ્રીવમુપાસ્મહે ॥1॥
આધારં સર્વવિદ્યાનાં હયગ્રીવમુપાસ્મહે ॥1॥
સ્વતસ્સિદ્ધં શુદ્ધસ્ફટિકમણિભૂ ભૃત્પ્રતિભટં
સુધાસધ્રીચીભિર્દ્યુતિભિરવદાતત્રિભુવનં
અનન્તૈસ્ત્રય્યન્તૈરનુવિહિત હેષાહલહલં
હતાશેષાવદ્યં હયવદનમીડેમહિમહઃ ॥2॥
સુધાસધ્રીચીભિર્દ્યુતિભિરવદાતત્રિભુવનં
અનન્તૈસ્ત્રય્યન્તૈરનુવિહિત હેષાહલહલં
હતાશેષાવદ્યં હયવદનમીડેમહિમહઃ ॥2॥
સમાહારસ્સામ્નાં પ્રતિપદમૃચાં ધામ યજુષાં
લયઃ પ્રત્યૂહાનાં લહરિવિતતિર્બોધજલધેઃ
કથાદર્પક્ષુભ્યત્કથકકુલકોલાહલભવં
હરત્વન્તર્ધ્વાન્તં હયવદનહેષાહલહલઃ ॥3॥
લયઃ પ્રત્યૂહાનાં લહરિવિતતિર્બોધજલધેઃ
કથાદર્પક્ષુભ્યત્કથકકુલકોલાહલભવં
હરત્વન્તર્ધ્વાન્તં હયવદનહેષાહલહલઃ ॥3॥
પ્રાચી સન્ધ્યા કાચિદન્તર્નિશાયાઃ
પ્રજ્ઞાદૃષ્ટે રઞ્જનશ્રીરપૂર્વા
વક્ત્રી વેદાન્ ભાતુ મે વાજિવક્ત્રા
વાગીશાખ્યા વાસુદેવસ્ય મૂર્તિઃ ॥4॥
પ્રજ્ઞાદૃષ્ટે રઞ્જનશ્રીરપૂર્વા
વક્ત્રી વેદાન્ ભાતુ મે વાજિવક્ત્રા
વાગીશાખ્યા વાસુદેવસ્ય મૂર્તિઃ ॥4॥
વિશુદ્ધવિજ્ઞાનઘનસ્વરૂપં
વિજ્ઞાનવિશ્રાણનબદ્ધદીક્ષં
દયાનિધિં દેહભૃતાં શરણ્યં
દેવં હયગ્રીવમહં પ્રપદ્યે ॥5॥
વિજ્ઞાનવિશ્રાણનબદ્ધદીક્ષં
દયાનિધિં દેહભૃતાં શરણ્યં
દેવં હયગ્રીવમહં પ્રપદ્યે ॥5॥
અપૌરુષેયૈરપિ વાક્પ્રપઞ્ચૈઃ
અદ્યાપિ તે ભૂતિમદૃષ્ટપારાં
સ્તુવન્નહં મુગ્ધ ઇતિ ત્વયૈવ
કારુણ્યતો નાથ કટાક્ષણીયઃ ॥6॥
અદ્યાપિ તે ભૂતિમદૃષ્ટપારાં
સ્તુવન્નહં મુગ્ધ ઇતિ ત્વયૈવ
કારુણ્યતો નાથ કટાક્ષણીયઃ ॥6॥
દાક્ષિણ્યરમ્યા ગિરિશસ્ય મૂર્તિઃ-
દેવી સરોજાસનધર્મપત્ની
વ્યાસાદયોઽપિ વ્યપદેશ્યવાચઃ
સ્ફુરન્તિ સર્વે તવ શક્તિલેશૈઃ ॥7॥
દેવી સરોજાસનધર્મપત્ની
વ્યાસાદયોઽપિ વ્યપદેશ્યવાચઃ
સ્ફુરન્તિ સર્વે તવ શક્તિલેશૈઃ ॥7॥
મન્દોઽભવિષ્યન્નિયતં વિરિઞ્ચઃ
વાચાં નિધેર્વાઞ્છિતભાગધેયઃ
દૈત્યાપનીતાન્ દયયૈન ભૂયોઽપિ
અધ્યાપયિષ્યો નિગમાન્નચેત્ત્વમ્ ॥8॥
વાચાં નિધેર્વાઞ્છિતભાગધેયઃ
દૈત્યાપનીતાન્ દયયૈન ભૂયોઽપિ
અધ્યાપયિષ્યો નિગમાન્નચેત્ત્વમ્ ॥8॥
વિતર્કડોલાં વ્યવધૂય સત્ત્વે
બૃહસ્પતિં વર્તયસે યતસ્ત્વં
તેનૈવ દેવ ત્રિદેશેશ્વરાણા
અસ્પૃષ્ટડોલાયિતમાધિરાજ્યમ્ ॥9॥
બૃહસ્પતિં વર્તયસે યતસ્ત્વં
તેનૈવ દેવ ત્રિદેશેશ્વરાણા
અસ્પૃષ્ટડોલાયિતમાધિરાજ્યમ્ ॥9॥
અગ્નૌ સમિદ્ધાર્ચિષિ સપ્તતન્તોઃ
આતસ્થિવાન્મન્ત્રમયં શરીરં
અખણ્ડસારૈર્હવિષાં પ્રદાનૈઃ
આપ્યાયનં વ્યોમસદાં વિધત્સે ॥10॥
આતસ્થિવાન્મન્ત્રમયં શરીરં
અખણ્ડસારૈર્હવિષાં પ્રદાનૈઃ
આપ્યાયનં વ્યોમસદાં વિધત્સે ॥10॥
યન્મૂલ મીદૃક્પ્રતિભાતત્ત્વં
યા મૂલમામ્નાયમહાદ્રુમાણાં
તત્ત્વેન જાનન્તિ વિશુદ્ધસત્ત્વાઃ
ત્વામક્ષરામક્ષરમાતૃકાં ત્વામ્ ॥11॥
યા મૂલમામ્નાયમહાદ્રુમાણાં
તત્ત્વેન જાનન્તિ વિશુદ્ધસત્ત્વાઃ
ત્વામક્ષરામક્ષરમાતૃકાં ત્વામ્ ॥11॥
અવ્યાકૃતાદ્વ્યાકૃતવાનસિ ત્વં
નામાનિ રૂપાણિ ચ યાનિ પૂર્વં
શંસન્તિ તેષાં ચરમાં પ્રતિષ્ઠાં
વાગીશ્વર ત્વાં ત્વદુપજ્ઞવાચઃ ॥12॥
નામાનિ રૂપાણિ ચ યાનિ પૂર્વં
શંસન્તિ તેષાં ચરમાં પ્રતિષ્ઠાં
વાગીશ્વર ત્વાં ત્વદુપજ્ઞવાચઃ ॥12॥
મુગ્ધેન્દુનિષ્યન્દવિલોભનીયાં
મૂર્તિં તવાનન્દસુધાપ્રસૂતિં
વિપશ્ચિતશ્ચેતસિ ભાવયન્તે
વેલામુદારામિવ દુગ્ધ સિન્ધોઃ ॥13॥
મૂર્તિં તવાનન્દસુધાપ્રસૂતિં
વિપશ્ચિતશ્ચેતસિ ભાવયન્તે
વેલામુદારામિવ દુગ્ધ સિન્ધોઃ ॥13॥
મનોગતં પશ્યતિ યસ્સદા ત્વાં
મનીષિણાં માનસરાજહંસં
સ્વયમ્પુરોભાવવિવાદભાજઃ
કિઙ્કુર્વતે તસ્ય ગિરો યથાર્હમ્ ॥14॥
મનીષિણાં માનસરાજહંસં
સ્વયમ્પુરોભાવવિવાદભાજઃ
કિઙ્કુર્વતે તસ્ય ગિરો યથાર્હમ્ ॥14॥
અપિ ક્ષણાર્ધં કલયન્તિ યે ત્વાં
આપ્લાવયન્તં વિશદૈર્મયૂખૈઃ
વાચાં પ્રવાહૈરનિવારિતૈસ્તે
મન્દાકિનીં મન્દયિતું ક્ષમન્તે ॥15॥
આપ્લાવયન્તં વિશદૈર્મયૂખૈઃ
વાચાં પ્રવાહૈરનિવારિતૈસ્તે
મન્દાકિનીં મન્દયિતું ક્ષમન્તે ॥15॥
સ્વામિન્ભવદ્દ્યાનસુધાભિષેકાત્
વહન્તિ ધન્યાઃ પુલકાનુબન્દં
અલક્ષિતે ક્વાપિ નિરૂઢ મૂલં
અઙ્ગ્વેષ્વિ વાનન્દથુમઙ્કુરન્તમ્ ॥16॥
વહન્તિ ધન્યાઃ પુલકાનુબન્દં
અલક્ષિતે ક્વાપિ નિરૂઢ મૂલં
અઙ્ગ્વેષ્વિ વાનન્દથુમઙ્કુરન્તમ્ ॥16॥
સ્વામિન્પ્રતીચા હૃદયેન ધન્યાઃ
ત્વદ્ધ્યાનચન્દ્રોદયવર્ધમાનં
અમાન્તમાનન્દપયોધિમન્તઃ
પયોભિ રક્ષ્ણાં પરિવાહયન્તિ ॥17॥
ત્વદ્ધ્યાનચન્દ્રોદયવર્ધમાનં
અમાન્તમાનન્દપયોધિમન્તઃ
પયોભિ રક્ષ્ણાં પરિવાહયન્તિ ॥17॥
સ્વૈરાનુભાવાસ્ ત્વદધીનભાવાઃ
સમૃદ્ધવીર્યાસ્ત્વદનુગ્રહેણ
વિપશ્ચિતોનાથ તરન્તિ માયાં
વૈહારિકીં મોહનપિઞ્છિકાં તે ॥18॥
સમૃદ્ધવીર્યાસ્ત્વદનુગ્રહેણ
વિપશ્ચિતોનાથ તરન્તિ માયાં
વૈહારિકીં મોહનપિઞ્છિકાં તે ॥18॥
પ્રાઙ્નિર્મિતાનાં તપસાં વિપાકાઃ
પ્રત્યગ્રનિશ્શ્રેયસસમ્પદો મે
સમેધિષીરં સ્તવ પાદપદ્મે
સઙ્કલ્પચિન્તામણયઃ પ્રણામાઃ ॥19॥
પ્રત્યગ્રનિશ્શ્રેયસસમ્પદો મે
સમેધિષીરં સ્તવ પાદપદ્મે
સઙ્કલ્પચિન્તામણયઃ પ્રણામાઃ ॥19॥
વિલુપ્તમૂર્ધન્યલિપિક્રમાણા
સુરેન્દ્રચૂડાપદલાલિતાનાં
ત્વદઙ્ઘ્રિ રાજીવરજઃકણાનાં
ભૂયાન્પ્રસાદો મયિ નાથ ભૂયાત્ ॥20॥
સુરેન્દ્રચૂડાપદલાલિતાનાં
ત્વદઙ્ઘ્રિ રાજીવરજઃકણાનાં
ભૂયાન્પ્રસાદો મયિ નાથ ભૂયાત્ ॥20॥
પરિસ્ફુરન્નૂપુરચિત્રભાનુ –
પ્રકાશનિર્ધૂતતમોનુષઙ્ગા
પદદ્વયીં તે પરિચિન્મહેઽન્તઃ
પ્રબોધરાજીવવિભાતસન્ધ્યામ્ ॥21॥
પ્રકાશનિર્ધૂતતમોનુષઙ્ગા
પદદ્વયીં તે પરિચિન્મહેઽન્તઃ
પ્રબોધરાજીવવિભાતસન્ધ્યામ્ ॥21॥
ત્વત્કિઙ્કરાલઙ્કરણોચિતાનાં
ત્વયૈવ કલ્પાન્તરપાલિતાનાં
મઞ્જુપ્રણાદં મણિનૂપુરં તે
મઞ્જૂષિકાં વેદગિરાં પ્રતીમઃ ॥22॥
ત્વયૈવ કલ્પાન્તરપાલિતાનાં
મઞ્જુપ્રણાદં મણિનૂપુરં તે
મઞ્જૂષિકાં વેદગિરાં પ્રતીમઃ ॥22॥
સઞ્ચિન્તયામિ પ્રતિભાદશાસ્થાન્
સન્ધુક્ષયન્તં સમયપ્રદીપાન્
વિજ્ઞાનકલ્પદ્રુમપલ્લવાભં
વ્યાખ્યાનમુદ્રામધુરં કરં તે ॥23॥
સન્ધુક્ષયન્તં સમયપ્રદીપાન્
વિજ્ઞાનકલ્પદ્રુમપલ્લવાભં
વ્યાખ્યાનમુદ્રામધુરં કરં તે ॥23॥
ચિત્તે કરોમિ સ્ફુરિતાક્ષમાલં
સવ્યેતરં નાથ કરં ત્વદીયં
જ્ઞાનામૃતોદઞ્ચનલમ્પટાનાં
લીલાઘટીયન્ત્રમિવાઽઽશ્રિતાનામ્ ॥24॥
સવ્યેતરં નાથ કરં ત્વદીયં
જ્ઞાનામૃતોદઞ્ચનલમ્પટાનાં
લીલાઘટીયન્ત્રમિવાઽઽશ્રિતાનામ્ ॥24॥
પ્રબોધસિન્ધોરરુણૈઃ પ્રકાશૈઃ
પ્રવાલસઙ્ઘાતમિવોદ્વહન્તં
વિભાવયે દેવ સ પુસ્તકં તે
વામં કરં દક્ષિણમાશ્રિતાનામ્ ॥25॥
પ્રવાલસઙ્ઘાતમિવોદ્વહન્તં
વિભાવયે દેવ સ પુસ્તકં તે
વામં કરં દક્ષિણમાશ્રિતાનામ્ ॥25॥
તમાં સિભિત્ત્વાવિશદૈર્મયૂખૈઃ
સમ્પ્રીણયન્તં વિદુષશ્ચકોરાન્
નિશામયે ત્વાં નવપુણ્ડરીકે
શરદ્ઘનેચન્દ્રમિવ સ્ફુરન્તમ્ ॥26॥
સમ્પ્રીણયન્તં વિદુષશ્ચકોરાન્
નિશામયે ત્વાં નવપુણ્ડરીકે
શરદ્ઘનેચન્દ્રમિવ સ્ફુરન્તમ્ ॥26॥
દિશન્તુ મે દેવ સદા ત્વદીયાઃ
દયાતરઙ્ગાનુચરાઃ કટાક્ષાઃ
શ્રોત્રેષુ પુંસામમૃતઙ્ક્ષરન્તીં
સરસ્વતીં સંશ્રિતકામધેનુમ્ ॥27॥
દયાતરઙ્ગાનુચરાઃ કટાક્ષાઃ
શ્રોત્રેષુ પુંસામમૃતઙ્ક્ષરન્તીં
સરસ્વતીં સંશ્રિતકામધેનુમ્ ॥27॥
વિશેષવિત્પારિષદેષુ નાથ
વિદગ્ધગોષ્ઠી સમરાઙ્ગણેષુ
જિગીષતો મે કવિતાર્કિકેન્દ્રાન્
જિહ્વાગ્રસિંહાસનમભ્યુપેયાઃ ॥28॥
વિદગ્ધગોષ્ઠી સમરાઙ્ગણેષુ
જિગીષતો મે કવિતાર્કિકેન્દ્રાન્
જિહ્વાગ્રસિંહાસનમભ્યુપેયાઃ ॥28॥
ત્વાં ચિન્તયન્ ત્વન્મયતાં પ્રપન્નઃ
ત્વામુદ્ગૃણન્ શબ્દમયેન ધામ્ના
સ્વામિન્સમાજેષુ સમેધિષીય
સ્વચ્છન્દવાદાહવબદ્ધશૂરઃ ॥29॥
ત્વામુદ્ગૃણન્ શબ્દમયેન ધામ્ના
સ્વામિન્સમાજેષુ સમેધિષીય
સ્વચ્છન્દવાદાહવબદ્ધશૂરઃ ॥29॥
નાનાવિધાનામગતિઃ કલાનાં
ન ચાપિ તીર્થેષુ કૃતાવતારઃ
ધ્રુવં તવાઽનાધ પરિગ્રહાયાઃ
નવ નવં પાત્રમહં દયાયાઃ ॥30॥
ન ચાપિ તીર્થેષુ કૃતાવતારઃ
ધ્રુવં તવાઽનાધ પરિગ્રહાયાઃ
નવ નવં પાત્રમહં દયાયાઃ ॥30॥
અકમ્પનીયાન્યપનીતિભેદૈઃ
અલઙ્કૃષીરન્ હૃદયં મદીયમ્
શઙ્કા કલઙ્કા પગમોજ્જ્વલાનિ
તત્ત્વાનિ સમ્યઞ્ચિ તવ પ્રસાદાત્ ॥31॥
અલઙ્કૃષીરન્ હૃદયં મદીયમ્
શઙ્કા કલઙ્કા પગમોજ્જ્વલાનિ
તત્ત્વાનિ સમ્યઞ્ચિ તવ પ્રસાદાત્ ॥31॥
વ્યાખ્યામુદ્રાં કરસરસિજૈઃ પુસ્તકં શઙ્ખચક્રે
ભિભ્રદ્ભિન્ન સ્ફટિકરુચિરે પુણ્ડરીકે નિષણ્ણઃ ।
અમ્લાનશ્રીરમૃતવિશદૈરંશુભિઃ પ્લાવયન્માં
આવિર્ભૂયાદનઘમહિમામાનસે વાગધીશઃ ॥32॥
ભિભ્રદ્ભિન્ન સ્ફટિકરુચિરે પુણ્ડરીકે નિષણ્ણઃ ।
અમ્લાનશ્રીરમૃતવિશદૈરંશુભિઃ પ્લાવયન્માં
આવિર્ભૂયાદનઘમહિમામાનસે વાગધીશઃ ॥32॥
વાગર્થસિદ્ધિહેતોઃપઠત હયગ્રીવસંસ્તુતિં ભક્ત્યા
કવિતાર્કિકકેસરિણા વેઙ્કટનાથેન વિરચિતામેતામ્ ॥33॥
કવિતાર્કિકકેસરિણા વેઙ્કટનાથેન વિરચિતામેતામ્ ॥33॥