શૌનક ઉવાચ
અશ્વત્થામ્નોપસૃષ્ટેન બ્રહ્મશીર્ષ્ણોરુતેજસા ।
ઉત્તરાયા હતો ગર્ભ ઈશેનાજીવિતઃ પુનઃ ॥ ૧ ॥
અશ્વત્થામ્નોપસૃષ્ટેન બ્રહ્મશીર્ષ્ણોરુતેજસા ।
ઉત્તરાયા હતો ગર્ભ ઈશેનાજીવિતઃ પુનઃ ॥ ૧ ॥
તસ્ય જન્મ મહાબુદ્ધેઃ કર્માણિ ચ મહાત્મનઃ ।
નિધનં ચ યથૈવાસીત્સ પ્રેત્ય ગતવાન્ યથા ॥ ૨ ॥
નિધનં ચ યથૈવાસીત્સ પ્રેત્ય ગતવાન્ યથા ॥ ૨ ॥
તદિદં શ્રોતુમિચ્છામો ગદિતું યદિ મન્યસે ।
બ્રૂહિ નઃ શ્રદ્દધાનાનાં યસ્ય જ્ઞાનમદાચ્છુકઃ ॥ ૩ ॥
બ્રૂહિ નઃ શ્રદ્દધાનાનાં યસ્ય જ્ઞાનમદાચ્છુકઃ ॥ ૩ ॥
સૂત ઉવાચ
અપીપલદ્ધર્મરાજઃ પિતૃવદ્ રઞ્જયન્ પ્રજાઃ ।
નિઃસ્પૃહઃ સર્વકામેભ્યઃ કૃષ્ણપાદાનુસેવયા ॥ ૪ ॥
અપીપલદ્ધર્મરાજઃ પિતૃવદ્ રઞ્જયન્ પ્રજાઃ ।
નિઃસ્પૃહઃ સર્વકામેભ્યઃ કૃષ્ણપાદાનુસેવયા ॥ ૪ ॥
સમ્પદઃ ક્રતવો લોકા મહિષી ભ્રાતરો મહી ।
જમ્બૂદ્વીપાધિપત્યં ચ યશશ્ચ ત્રિદિવં ગતમ્ ॥ ૫ ॥
જમ્બૂદ્વીપાધિપત્યં ચ યશશ્ચ ત્રિદિવં ગતમ્ ॥ ૫ ॥
કિં તે કામાઃ સુરસ્પાર્હા મુકુન્દમનસો દ્વિજાઃ ।
અધિજહ્રુર્મુદં રાજ્ઞઃ ક્ષુધિતસ્ય યથેતરે ॥ ૬ ॥
અધિજહ્રુર્મુદં રાજ્ઞઃ ક્ષુધિતસ્ય યથેતરે ॥ ૬ ॥
માતુર્ગર્ભગતો વીરઃ સ તદા ભૃગુનન્દન ।
દદર્શ પુરુષં કઞ્ચિદ્દહ્યમાનોઽસ્ત્રતેજસા ॥ ૭ ॥
દદર્શ પુરુષં કઞ્ચિદ્દહ્યમાનોઽસ્ત્રતેજસા ॥ ૭ ॥
અઙ્ગુષ્ઠમાત્રમમલં સ્ફુરત્પુરટમૌલિનમ્ ।
અપીવ્યદર્શનં શ્યામં તડિદ્વાસસમચ્યુતમ્ ॥ ૮ ॥
અપીવ્યદર્શનં શ્યામં તડિદ્વાસસમચ્યુતમ્ ॥ ૮ ॥
શ્રીમદ્દીર્ઘચતુર્બાહું તપ્તકાઞ્ચનકુણ્ડલમ્ ।
ક્ષતજાક્ષં ગદાપાણિમાત્મનઃ સર્વતોદિશમ્ ।
પરિભ્રમન્તમુલ્કાભાં ભ્રામયન્તં ગદાં મુહુઃ ॥ ૯ ॥
ક્ષતજાક્ષં ગદાપાણિમાત્મનઃ સર્વતોદિશમ્ ।
પરિભ્રમન્તમુલ્કાભાં ભ્રામયન્તં ગદાં મુહુઃ ॥ ૯ ॥
અસ્ત્રતેજઃ સ્વગદયા નીહારમિવ ગોપતિઃ ।
વિધમન્તં સન્નિકર્ષે પર્યૈક્ષત ક ઇત્યસૌ ॥ ૧૦ ॥
વિધમન્તં સન્નિકર્ષે પર્યૈક્ષત ક ઇત્યસૌ ॥ ૧૦ ॥
વિધૂય તદમેયાત્મા ભગવાન્ધર્મગુબ્ વિભુઃ ।
મિષતો દશમાસસ્ય તત્રૈવાન્તર્દધે હરિઃ ॥ ૧૧ ॥
મિષતો દશમાસસ્ય તત્રૈવાન્તર્દધે હરિઃ ॥ ૧૧ ॥
તતઃ સર્વગુણોદર્કે સાનુકૂલગ્રહોદયે ।
જજ્ઞે વંશધરઃ પાણ્ડોર્ભૂયઃ પાણ્ડુરિવૌજસા ॥ ૧૨ ॥
જજ્ઞે વંશધરઃ પાણ્ડોર્ભૂયઃ પાણ્ડુરિવૌજસા ॥ ૧૨ ॥
તસ્ય પ્રીતમના રાજા વિપ્રૈર્ધૌમ્યકૃપાદિભિઃ ।
જાતકં કારયામાસ વાચયિત્વા ચ મઙ્ગલમ્ ॥ ૧૩ ॥
જાતકં કારયામાસ વાચયિત્વા ચ મઙ્ગલમ્ ॥ ૧૩ ॥
હિરણ્યં ગાં મહીં ગ્રામાન્ હસ્ત્યશ્વાન્નૃપતિર્વરાન્ ।
પ્રાદાત્સ્વન્નં ચ વિપ્રેભ્યઃ પ્રજાતીર્થે સ તીર્થવિત્ ॥ ૧૪ ॥
પ્રાદાત્સ્વન્નં ચ વિપ્રેભ્યઃ પ્રજાતીર્થે સ તીર્થવિત્ ॥ ૧૪ ॥
તમૂચુર્બ્રાહ્મણાસ્તુષ્ટા રાજાનં પ્રશ્રયાન્વિતમ્ ।
એષ હ્યસ્મિન્ પ્રજાતન્તૌ પુરૂણાં પૌરવર્ષભ ॥ ૧૫ ॥
એષ હ્યસ્મિન્ પ્રજાતન્તૌ પુરૂણાં પૌરવર્ષભ ॥ ૧૫ ॥
દૈવેનાપ્રતિઘાતેન શુક્લે સંસ્થામુપેયુષિ ।
રાતો વોઽનુગ્રહાર્થાય વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના ॥ ૧૬ ॥
રાતો વોઽનુગ્રહાર્થાય વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના ॥ ૧૬ ॥
તસ્માન્નામ્ના વિષ્ણુરાત ઇતિ લોકે ભવિષ્યતિ ।
ન સન્દેહો મહાભાગ મહાભાગવતો મહાન્ ॥ ૧૭ ॥
ન સન્દેહો મહાભાગ મહાભાગવતો મહાન્ ॥ ૧૭ ॥
શ્રીરાજોવાચ
અપ્યેષ વંશ્યાન્ રાજર્ષીન્ પુણ્યશ્લોકાન્ મહાત્મનઃ ।
અનુવર્તિતા સ્વિદ્યશસા સાધુવાદેન સત્તમાઃ ॥ ૧૮ ॥
અપ્યેષ વંશ્યાન્ રાજર્ષીન્ પુણ્યશ્લોકાન્ મહાત્મનઃ ।
અનુવર્તિતા સ્વિદ્યશસા સાધુવાદેન સત્તમાઃ ॥ ૧૮ ॥
બ્રાહ્મણા ઊચુઃ
પાર્થ પ્રજાવિતા સાક્ષાદિક્ષ્વાકુરિવ માનવઃ ।
બ્રહ્મણ્યઃ સત્યસન્ધશ્ચ રામો દાશરથિર્યથા ॥ ૧૯ ॥
પાર્થ પ્રજાવિતા સાક્ષાદિક્ષ્વાકુરિવ માનવઃ ।
બ્રહ્મણ્યઃ સત્યસન્ધશ્ચ રામો દાશરથિર્યથા ॥ ૧૯ ॥
એષ દાતા શરણ્યશ્ચ યથા હ્યૌશીનરઃ શિબિઃ ।
યશો વિતનિતા સ્વાનાં દૌષ્યન્તિરિવ યજ્વનામ્ ॥ ૨૦ ॥
યશો વિતનિતા સ્વાનાં દૌષ્યન્તિરિવ યજ્વનામ્ ॥ ૨૦ ॥
ધન્વિનામગ્રણીરેષ તુલ્યશ્ચાર્જુનયોર્દ્વયોઃ ।
હુતાશ ઇવ દુર્ધર્ષઃ સમુદ્ર ઇવ દુસ્તરઃ ॥ ૨૧ ॥
હુતાશ ઇવ દુર્ધર્ષઃ સમુદ્ર ઇવ દુસ્તરઃ ॥ ૨૧ ॥
મૃગેન્દ્ર ઇવ વિક્રાન્તો નિષેવ્યો હિમવાનિવ ।
તિતિક્ષુર્વસુધેવાસૌ સહિષ્ણુઃ પિતરાવિવ ॥ ૨૨ ॥
તિતિક્ષુર્વસુધેવાસૌ સહિષ્ણુઃ પિતરાવિવ ॥ ૨૨ ॥
પિતામહસમઃ સામ્યે પ્રસાદે ગિરિશોપમઃ ।
આશ્રયઃ સર્વભૂતાનાં યથા દેવો રમાશ્રયઃ ॥ ૨૩ ॥
આશ્રયઃ સર્વભૂતાનાં યથા દેવો રમાશ્રયઃ ॥ ૨૩ ॥
સર્વસદ્ગુણમાહાત્મ્યે એષ કૃષ્ણમનુવ્રતઃ ।
રન્તિદેવ ઇવોદારો યયાતિરિવ ધાર્મિકઃ ॥ ૨૪ ॥
રન્તિદેવ ઇવોદારો યયાતિરિવ ધાર્મિકઃ ॥ ૨૪ ॥
ધૃત્યા બલિસમઃ કૃષ્ણે પ્રહ્રાદ ઇવ સદ્ગ્રહઃ ।
આહર્તૈષોઽશ્વમેધાનાં વૃદ્ધાનાં પર્યુપાસકઃ ॥ ૨૫ ॥
આહર્તૈષોઽશ્વમેધાનાં વૃદ્ધાનાં પર્યુપાસકઃ ॥ ૨૫ ॥
રાજર્ષીણાં જનયિતા શાસ્તા ચોત્પથગામિનામ્ ।
નિગ્રહીતા કલેરેષ ભુવો ધર્મસ્ય કારણાત્ ॥ ૨૬ ॥
નિગ્રહીતા કલેરેષ ભુવો ધર્મસ્ય કારણાત્ ॥ ૨૬ ॥
તક્ષકાદાત્મનો મૃત્યું દ્વિજપુત્રોપસર્જિતાત્ ।
પ્રપત્સ્યત ઉપશ્રુત્ય મુક્તસઙ્ગઃ પદં હરેઃ ॥ ૨૭ ॥
પ્રપત્સ્યત ઉપશ્રુત્ય મુક્તસઙ્ગઃ પદં હરેઃ ॥ ૨૭ ॥
જિજ્ઞાસિતાત્મયાથાર્થ્યો મુનેર્વ્યાસસુતાદસૌ ।
હિત્વેદં નૃપ ગઙ્ગાયાં યાસ્યત્યદ્ધાકુતોભયમ્ ॥ ૨૮ ॥
હિત્વેદં નૃપ ગઙ્ગાયાં યાસ્યત્યદ્ધાકુતોભયમ્ ॥ ૨૮ ॥
ઇતિ રાજ્ઞ ઉપાદિશ્ય વિપ્રા જાતકકોવિદાઃ ।
લબ્ધાપચિતયઃ સર્વે પ્રતિજગ્મુઃ સ્વકાન્ ગૃહાન્ ॥ ૨૯ ॥
લબ્ધાપચિતયઃ સર્વે પ્રતિજગ્મુઃ સ્વકાન્ ગૃહાન્ ॥ ૨૯ ॥
સ એષ લોકે વિખ્યાતઃ પરીક્ષિદિતિ યત્પ્રભુઃ ।
પૂર્વં દૃષ્ટમનુધ્યાયન્ પરીક્ષેત નરેષ્વિહ ॥ ૩૦ ॥
પૂર્વં દૃષ્ટમનુધ્યાયન્ પરીક્ષેત નરેષ્વિહ ॥ ૩૦ ॥
સ રાજપુત્રો વવૃધે આશુ શુક્લ ઇવોડુપઃ ।
આપૂર્યમાણઃ પિતૃભિઃ કાષ્ઠાભિરિવ સોઽન્વહમ્ ॥ ૩૧ ॥
આપૂર્યમાણઃ પિતૃભિઃ કાષ્ઠાભિરિવ સોઽન્વહમ્ ॥ ૩૧ ॥
યક્ષ્યમાણોઽશ્વમેધેન જ્ઞાતિદ્રોહજિહાસયા ।
રાજા લબ્ધધનો દધ્યૌ નાન્યત્ર કરદણ્ડયોઃ ॥ ૩૨ ॥
રાજા લબ્ધધનો દધ્યૌ નાન્યત્ર કરદણ્ડયોઃ ॥ ૩૨ ॥
તદભિપ્રેતમાલક્ષ્ય ભ્રાતરોઽચ્યુતચોદિતાઃ ।
ધનં પ્રહીણમાજહ્રુરુદીચ્યાં દિશિ ભૂરિશઃ ॥ ૩૩ ॥
ધનં પ્રહીણમાજહ્રુરુદીચ્યાં દિશિ ભૂરિશઃ ॥ ૩૩ ॥
તેન સમ્ભૃતસમ્ભારો ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
વાજિમેધૈસ્ત્રિભિર્ભીતો યજ્ઞૈઃ સમયજદ્ધરિમ્ ॥ ૩૪ ॥
વાજિમેધૈસ્ત્રિભિર્ભીતો યજ્ઞૈઃ સમયજદ્ધરિમ્ ॥ ૩૪ ॥
આહૂતો ભગવાન્ રાજ્ઞા યાજયિત્વા દ્વિજૈર્નૃપમ્ ।
ઉવાસ કતિચિન્માસાન્ સુહૃદાં પ્રિયકામ્યયા ॥ ૩૫ ॥
ઉવાસ કતિચિન્માસાન્ સુહૃદાં પ્રિયકામ્યયા ॥ ૩૫ ॥
તતો રાજ્ઞાભ્યનુજ્ઞાતઃ કૃષ્ણયા સહ બન્ધુભિઃ ।
યયૌ દ્વારવતીં બ્રહ્મન્ સાર્જુનો યદુભિર્વૃતઃ ॥ ૩૬ ॥
યયૌ દ્વારવતીં બ્રહ્મન્ સાર્જુનો યદુભિર્વૃતઃ ॥ ૩૬ ॥