ശൌനക ഉവാച
അശ്വത്ഥാമ്നോപസൃഷ്ടേന ബ്രഹ്മശീര്ഷ്ണോരുതേജസാ ।
ഉത്തരായാ ഹതോ ഗര്ഭ ഈശേനാജീവിതഃ പുനഃ ॥ ൧ ॥
അശ്വത്ഥാമ്നോപസൃഷ്ടേന ബ്രഹ്മശീര്ഷ്ണോരുതേജസാ ।
ഉത്തരായാ ഹതോ ഗര്ഭ ഈശേനാജീവിതഃ പുനഃ ॥ ൧ ॥
തസ്യ ജന്മ മഹാബുദ്ധേഃ കര്മാണി ച മഹാത്മനഃ ।
നിധനം ച യഥൈവാസീത്സ പ്രേത്യ ഗതവാന് യഥാ ॥ ൨ ॥
നിധനം ച യഥൈവാസീത്സ പ്രേത്യ ഗതവാന് യഥാ ॥ ൨ ॥
തദിദം ശ്രോതുമിച്ഛാമോ ഗദിതും യദി മന്യസേ ।
ബ്രൂഹി നഃ ശ്രദ്ദധാനാനാം യസ്യ ജ്ഞാനമദാച്ഛുകഃ ॥ ൩ ॥
ബ്രൂഹി നഃ ശ്രദ്ദധാനാനാം യസ്യ ജ്ഞാനമദാച്ഛുകഃ ॥ ൩ ॥
സൂത ഉവാച
അപീപലദ്ധര്മരാജഃ പിതൃവദ് രഞ്ജയന് പ്രജാഃ ।
നിഃസ്പൃഹഃ സര്വകാമേഭ്യഃ കൃഷ്ണപാദാനുസേവയാ ॥ ൪ ॥
അപീപലദ്ധര്മരാജഃ പിതൃവദ് രഞ്ജയന് പ്രജാഃ ।
നിഃസ്പൃഹഃ സര്വകാമേഭ്യഃ കൃഷ്ണപാദാനുസേവയാ ॥ ൪ ॥
സമ്പദഃ ക്രതവോ ലോകാ മഹിഷീ ഭ്രാതരോ മഹീ ।
ജമ്ബൂദ്വീപാധിപത്യം ച യശശ്ച ത്രിദിവം ഗതമ് ॥ ൫ ॥
ജമ്ബൂദ്വീപാധിപത്യം ച യശശ്ച ത്രിദിവം ഗതമ് ॥ ൫ ॥
കിം തേ കാമാഃ സുരസ്പാര്ഹാ മുകുന്ദമനസോ ദ്വിജാഃ ।
അധിജഹ്രുര്മുദം രാജ്ഞഃ ക്ഷുധിതസ്യ യഥേതരേ ॥ ൬ ॥
അധിജഹ്രുര്മുദം രാജ്ഞഃ ക്ഷുധിതസ്യ യഥേതരേ ॥ ൬ ॥
മാതുര്ഗര്ഭഗതോ വീരഃ സ തദാ ഭൃഗുനന്ദന ।
ദദര്ശ പുരുഷം കഞ്ചിദ്ദഹ്യമാനോഽസ്ത്രതേജസാ ॥ ൭ ॥
ദദര്ശ പുരുഷം കഞ്ചിദ്ദഹ്യമാനോഽസ്ത്രതേജസാ ॥ ൭ ॥
അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രമമലം സ്ഫുരത്പുരടമൌലിനമ് ।
അപീവ്യദര്ശനം ശ്യാമം തഡിദ്വാസസമച്യുതമ് ॥ ൮ ॥
അപീവ്യദര്ശനം ശ്യാമം തഡിദ്വാസസമച്യുതമ് ॥ ൮ ॥
ശ്രീമദ്ദീര്ഘചതുര്ബാഹും തപ്തകാഞ്ചനകുണ്ഡലമ് ।
ക്ഷതജാക്ഷം ഗദാപാണിമാത്മനഃ സര്വതോദിശമ് ।
പരിഭ്രമന്തമുല്കാഭാം ഭ്രാമയന്തം ഗദാം മുഹുഃ ॥ ൯ ॥
ക്ഷതജാക്ഷം ഗദാപാണിമാത്മനഃ സര്വതോദിശമ് ।
പരിഭ്രമന്തമുല്കാഭാം ഭ്രാമയന്തം ഗദാം മുഹുഃ ॥ ൯ ॥
അസ്ത്രതേജഃ സ്വഗദയാ നീഹാരമിവ ഗോപതിഃ ।
വിധമന്തം സന്നികര്ഷേ പര്യൈക്ഷത ക ഇത്യസൌ ॥ ൧൦ ॥
വിധമന്തം സന്നികര്ഷേ പര്യൈക്ഷത ക ഇത്യസൌ ॥ ൧൦ ॥
വിധൂയ തദമേയാത്മാ ഭഗവാന്ധര്മഗുബ് വിഭുഃ ।
മിഷതോ ദശമാസസ്യ തത്രൈവാന്തര്ദധേ ഹരിഃ ॥ ൧൧ ॥
മിഷതോ ദശമാസസ്യ തത്രൈവാന്തര്ദധേ ഹരിഃ ॥ ൧൧ ॥
തതഃ സര്വഗുണോദര്കേ സാനുകൂലഗ്രഹോദയേ ।
ജജ്ഞേ വംശധരഃ പാണ്ഡോര്ഭൂയഃ പാണ്ഡുരിവൌജസാ ॥ ൧൨ ॥
ജജ്ഞേ വംശധരഃ പാണ്ഡോര്ഭൂയഃ പാണ്ഡുരിവൌജസാ ॥ ൧൨ ॥
തസ്യ പ്രീതമനാ രാജാ വിപ്രൈര്ധൌമ്യകൃപാദിഭിഃ ।
ജാതകം കാരയാമാസ വാചയിത്വാ ച മങ്ഗലമ് ॥ ൧൩ ॥
ജാതകം കാരയാമാസ വാചയിത്വാ ച മങ്ഗലമ് ॥ ൧൩ ॥
ഹിരണ്യം ഗാം മഹീം ഗ്രാമാന് ഹസ്ത്യശ്വാന്നൃപതിര്വരാന് ।
പ്രാദാത്സ്വന്നം ച വിപ്രേഭ്യഃ പ്രജാതീര്ഥേ സ തീര്ഥവിത് ॥ ൧൪ ॥
പ്രാദാത്സ്വന്നം ച വിപ്രേഭ്യഃ പ്രജാതീര്ഥേ സ തീര്ഥവിത് ॥ ൧൪ ॥
തമൂചുര്ബ്രാഹ്മണാസ്തുഷ്ടാ രാജാനം പ്രശ്രയാന്വിതമ് ।
ഏഷ ഹ്യസ്മിന് പ്രജാതന്തൌ പുരൂണാം പൌരവര്ഷഭ ॥ ൧൫ ॥
ഏഷ ഹ്യസ്മിന് പ്രജാതന്തൌ പുരൂണാം പൌരവര്ഷഭ ॥ ൧൫ ॥
ദൈവേനാപ്രതിഘാതേന ശുക്ലേ സംസ്ഥാമുപേയുഷി ।
രാതോ വോഽനുഗ്രഹാര്ഥായ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ ॥ ൧൬ ॥
രാതോ വോഽനുഗ്രഹാര്ഥായ വിഷ്ണുനാ പ്രഭവിഷ്ണുനാ ॥ ൧൬ ॥
തസ്മാന്നാമ്നാ വിഷ്ണുരാത ഇതി ലോകേ ഭവിഷ്യതി ।
ന സന്ദേഹോ മഹാഭാഗ മഹാഭാഗവതോ മഹാന് ॥ ൧൭ ॥
ന സന്ദേഹോ മഹാഭാഗ മഹാഭാഗവതോ മഹാന് ॥ ൧൭ ॥
ശ്രീരാജോവാച
അപ്യേഷ വംശ്യാന് രാജര്ഷീന് പുണ്യശ്ലോകാന് മഹാത്മനഃ ।
അനുവര്തിതാ സ്വിദ്യശസാ സാധുവാദേന സത്തമാഃ ॥ ൧൮ ॥
അപ്യേഷ വംശ്യാന് രാജര്ഷീന് പുണ്യശ്ലോകാന് മഹാത്മനഃ ।
അനുവര്തിതാ സ്വിദ്യശസാ സാധുവാദേന സത്തമാഃ ॥ ൧൮ ॥
ബ്രാഹ്മണാ ഊചുഃ
പാര്ഥ പ്രജാവിതാ സാക്ഷാദിക്ഷ്വാകുരിവ മാനവഃ ।
ബ്രഹ്മണ്യഃ സത്യസന്ധശ്ച രാമോ ദാശരഥിര്യഥാ ॥ ൧൯ ॥
പാര്ഥ പ്രജാവിതാ സാക്ഷാദിക്ഷ്വാകുരിവ മാനവഃ ।
ബ്രഹ്മണ്യഃ സത്യസന്ധശ്ച രാമോ ദാശരഥിര്യഥാ ॥ ൧൯ ॥
ഏഷ ദാതാ ശരണ്യശ്ച യഥാ ഹ്യൌശീനരഃ ശിബിഃ ।
യശോ വിതനിതാ സ്വാനാം ദൌഷ്യന്തിരിവ യജ്വനാമ് ॥ ൨൦ ॥
യശോ വിതനിതാ സ്വാനാം ദൌഷ്യന്തിരിവ യജ്വനാമ് ॥ ൨൦ ॥
ധന്വിനാമഗ്രണീരേഷ തുല്യശ്ചാര്ജുനയോര്ദ്വയോഃ ।
ഹുതാശ ഇവ ദുര്ധര്ഷഃ സമുദ്ര ഇവ ദുസ്തരഃ ॥ ൨൧ ॥
ഹുതാശ ഇവ ദുര്ധര്ഷഃ സമുദ്ര ഇവ ദുസ്തരഃ ॥ ൨൧ ॥
മൃഗേന്ദ്ര ഇവ വിക്രാന്തോ നിഷേവ്യോ ഹിമവാനിവ ।
തിതിക്ഷുര്വസുധേവാസൌ സഹിഷ്ണുഃ പിതരാവിവ ॥ ൨൨ ॥
തിതിക്ഷുര്വസുധേവാസൌ സഹിഷ്ണുഃ പിതരാവിവ ॥ ൨൨ ॥
പിതാമഹസമഃ സാമ്യേ പ്രസാദേ ഗിരിശോപമഃ ।
ആശ്രയഃ സര്വഭൂതാനാം യഥാ ദേവോ രമാശ്രയഃ ॥ ൨൩ ॥
ആശ്രയഃ സര്വഭൂതാനാം യഥാ ദേവോ രമാശ്രയഃ ॥ ൨൩ ॥
സര്വസദ്ഗുണമാഹാത്മ്യേ ഏഷ കൃഷ്ണമനുവ്രതഃ ।
രന്തിദേവ ഇവോദാരോ യയാതിരിവ ധാര്മികഃ ॥ ൨൪ ॥
രന്തിദേവ ഇവോദാരോ യയാതിരിവ ധാര്മികഃ ॥ ൨൪ ॥
ധൃത്യാ ബലിസമഃ കൃഷ്ണേ പ്രഹ്രാദ ഇവ സദ്ഗ്രഹഃ ।
ആഹര്തൈഷോഽശ്വമേധാനാം വൃദ്ധാനാം പര്യുപാസകഃ ॥ ൨൫ ॥
ആഹര്തൈഷോഽശ്വമേധാനാം വൃദ്ധാനാം പര്യുപാസകഃ ॥ ൨൫ ॥
രാജര്ഷീണാം ജനയിതാ ശാസ്താ ചോത്പഥഗാമിനാമ് ।
നിഗ്രഹീതാ കലേരേഷ ഭുവോ ധര്മസ്യ കാരണാത് ॥ ൨൬ ॥
നിഗ്രഹീതാ കലേരേഷ ഭുവോ ധര്മസ്യ കാരണാത് ॥ ൨൬ ॥
തക്ഷകാദാത്മനോ മൃത്യും ദ്വിജപുത്രോപസര്ജിതാത് ।
പ്രപത്സ്യത ഉപശ്രുത്യ മുക്തസങ്ഗഃ പദം ഹരേഃ ॥ ൨൭ ॥
പ്രപത്സ്യത ഉപശ്രുത്യ മുക്തസങ്ഗഃ പദം ഹരേഃ ॥ ൨൭ ॥
ജിജ്ഞാസിതാത്മയാഥാര്ഥ്യോ മുനേര്വ്യാസസുതാദസൌ ।
ഹിത്വേദം നൃപ ഗങ്ഗായാം യാസ്യത്യദ്ധാകുതോഭയമ് ॥ ൨൮ ॥
ഹിത്വേദം നൃപ ഗങ്ഗായാം യാസ്യത്യദ്ധാകുതോഭയമ് ॥ ൨൮ ॥
ഇതി രാജ്ഞ ഉപാദിശ്യ വിപ്രാ ജാതകകോവിദാഃ ।
ലബ്ധാപചിതയഃ സര്വേ പ്രതിജഗ്മുഃ സ്വകാന് ഗൃഹാന് ॥ ൨൯ ॥
ലബ്ധാപചിതയഃ സര്വേ പ്രതിജഗ്മുഃ സ്വകാന് ഗൃഹാന് ॥ ൨൯ ॥
സ ഏഷ ലോകേ വിഖ്യാതഃ പരീക്ഷിദിതി യത്പ്രഭുഃ ।
പൂര്വം ദൃഷ്ടമനുധ്യായന് പരീക്ഷേത നരേഷ്വിഹ ॥ ൩൦ ॥
പൂര്വം ദൃഷ്ടമനുധ്യായന് പരീക്ഷേത നരേഷ്വിഹ ॥ ൩൦ ॥
സ രാജപുത്രോ വവൃധേ ആശു ശുക്ല ഇവോഡുപഃ ।
ആപൂര്യമാണഃ പിതൃഭിഃ കാഷ്ഠാഭിരിവ സോഽന്വഹമ് ॥ ൩൧ ॥
ആപൂര്യമാണഃ പിതൃഭിഃ കാഷ്ഠാഭിരിവ സോഽന്വഹമ് ॥ ൩൧ ॥
യക്ഷ്യമാണോഽശ്വമേധേന ജ്ഞാതിദ്രോഹജിഹാസയാ ।
രാജാ ലബ്ധധനോ ദധ്യൌ നാന്യത്ര കരദണ്ഡയോഃ ॥ ൩൨ ॥
രാജാ ലബ്ധധനോ ദധ്യൌ നാന്യത്ര കരദണ്ഡയോഃ ॥ ൩൨ ॥
തദഭിപ്രേതമാലക്ഷ്യ ഭ്രാതരോഽച്യുതചോദിതാഃ ।
ധനം പ്രഹീണമാജഹ്രുരുദീച്യാം ദിശി ഭൂരിശഃ ॥ ൩൩ ॥
ധനം പ്രഹീണമാജഹ്രുരുദീച്യാം ദിശി ഭൂരിശഃ ॥ ൩൩ ॥
തേന സമ്ഭൃതസമ്ഭാരോ ധര്മപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ ।
വാജിമേധൈസ്ത്രിഭിര്ഭീതോ യജ്ഞൈഃ സമയജദ്ധരിമ് ॥ ൩൪ ॥
വാജിമേധൈസ്ത്രിഭിര്ഭീതോ യജ്ഞൈഃ സമയജദ്ധരിമ് ॥ ൩൪ ॥
ആഹൂതോ ഭഗവാന് രാജ്ഞാ യാജയിത്വാ ദ്വിജൈര്നൃപമ് ।
ഉവാസ കതിചിന്മാസാന് സുഹൃദാം പ്രിയകാമ്യയാ ॥ ൩൫ ॥
ഉവാസ കതിചിന്മാസാന് സുഹൃദാം പ്രിയകാമ്യയാ ॥ ൩൫ ॥
തതോ രാജ്ഞാഭ്യനുജ്ഞാതഃ കൃഷ്ണയാ സഹ ബന്ധുഭിഃ ।
യയൌ ദ്വാരവതീം ബ്രഹ്മന് സാര്ജുനോ യദുഭിര്വൃതഃ ॥ ൩൬ ॥
യയൌ ദ്വാരവതീം ബ്രഹ്മന് സാര്ജുനോ യദുഭിര്വൃതഃ ॥ ൩൬ ॥