ସୂତ ଉଵାଚ
ମହୀପତିସ୍ତ୍ଵଥ ତତ୍କର୍ମ ଗର୍ହ୍ଯଂ
ଵିଚିନ୍ତଯନ୍ନାତ୍ମକୃତଂ ସୁଦୁର୍ମନାଃ ।
ଅହୋ ମଯା ନୀଚମନାର୍ଯଵତ୍କୃତଂ
ନିରାଗସି ବ୍ରହ୍ମଣି ଗୂଢତେଜସି ॥ ୧ ॥
ମହୀପତିସ୍ତ୍ଵଥ ତତ୍କର୍ମ ଗର୍ହ୍ଯଂ
ଵିଚିନ୍ତଯନ୍ନାତ୍ମକୃତଂ ସୁଦୁର୍ମନାଃ ।
ଅହୋ ମଯା ନୀଚମନାର୍ଯଵତ୍କୃତଂ
ନିରାଗସି ବ୍ରହ୍ମଣି ଗୂଢତେଜସି ॥ ୧ ॥
ଧ୍ରୁଵଂ ତତୋ ମେ କୃତଦେଵହେଲନାଦ୍
ଦୁରତ୍ଯଯଂ ଵ୍ଯସନଂ ନାତିଦୀର୍ଘାତ୍ ।
ତଦସ୍ତୁ କାମଂ ହ୍ଯଘନିଷ୍କୃତାଯ ମେ
ଯଥା ନ କୁର୍ଯାଂ ପୁନରେଵମଦ୍ଧା ॥ ୨ ॥
ଦୁରତ୍ଯଯଂ ଵ୍ଯସନଂ ନାତିଦୀର୍ଘାତ୍ ।
ତଦସ୍ତୁ କାମଂ ହ୍ଯଘନିଷ୍କୃତାଯ ମେ
ଯଥା ନ କୁର୍ଯାଂ ପୁନରେଵମଦ୍ଧା ॥ ୨ ॥
ଅଦ୍ଯୈଵ ରାଜ୍ଯଂ ବଲମୃଦ୍ଧକୋଶଂ
ପ୍ରକୋପିତବ୍ରହ୍ମକୁଲାନଲୋ ମେ ।
ଦହତ୍ଵଭଦ୍ରସ୍ଯ ପୁନର୍ନ ମେଽଭୂତ୍
ପାପୀଯସୀ ଧୀର୍ଦ୍ଵିଜଦେଵଗୋଭ୍ଯଃ ॥ ୩ ॥
ପ୍ରକୋପିତବ୍ରହ୍ମକୁଲାନଲୋ ମେ ।
ଦହତ୍ଵଭଦ୍ରସ୍ଯ ପୁନର୍ନ ମେଽଭୂତ୍
ପାପୀଯସୀ ଧୀର୍ଦ୍ଵିଜଦେଵଗୋଭ୍ଯଃ ॥ ୩ ॥
ସ ଚିନ୍ତଯନ୍ନିତ୍ଥମଥାଶୃଣୋଦ୍ ଯଥା
ମୁନେଃ ସୁତୋକ୍ତୋ ନିଋର୍ତିସ୍ତକ୍ଷକାଖ୍ଯଃ ।
ସ ସାଧୁ ମେନେ ନ ଚିରେଣ ତକ୍ଷକା-
ନଲଂ ପ୍ରସକ୍ତସ୍ଯ ଵିରକ୍ତିକାରଣମ୍ ॥ ୪ ॥
ମୁନେଃ ସୁତୋକ୍ତୋ ନିଋର୍ତିସ୍ତକ୍ଷକାଖ୍ଯଃ ।
ସ ସାଧୁ ମେନେ ନ ଚିରେଣ ତକ୍ଷକା-
ନଲଂ ପ୍ରସକ୍ତସ୍ଯ ଵିରକ୍ତିକାରଣମ୍ ॥ ୪ ॥
ଅଥୋ ଵିହାଯେମମମୁଂ ଚ ଲୋକଂ
ଵିମର୍ଶିତୌ ହେଯତଯା ପୁରସ୍ତାତ୍ ।
କୃଷ୍ଣାଙ୍ଘ୍ରିସେଵାମଧିମନ୍ଯମାନ
ଉପାଵିଶତ୍ ପ୍ରାଯମମର୍ତ୍ଯନଦ୍ଯାମ୍ ॥ ୫ ॥
ଵିମର୍ଶିତୌ ହେଯତଯା ପୁରସ୍ତାତ୍ ।
କୃଷ୍ଣାଙ୍ଘ୍ରିସେଵାମଧିମନ୍ଯମାନ
ଉପାଵିଶତ୍ ପ୍ରାଯମମର୍ତ୍ଯନଦ୍ଯାମ୍ ॥ ୫ ॥
ଯା ଵୈ ଲସଚ୍ଛ୍ରୀତୁଲସୀଵିମିଶ୍ର-
କୃଷ୍ଣାଙ୍ଘ୍ରିରେଣ୍ଵଭ୍ଯଧିକାମ୍ବୁନେତ୍ରୀ ।
ପୁନାତି ଲୋକାନୁଭଯତ୍ର ସେଶାନ୍
କସ୍ତାଂ ନ ସେଵେତ ମରିଷ୍ଯମାଣଃ ॥ ୬ ॥
କୃଷ୍ଣାଙ୍ଘ୍ରିରେଣ୍ଵଭ୍ଯଧିକାମ୍ବୁନେତ୍ରୀ ।
ପୁନାତି ଲୋକାନୁଭଯତ୍ର ସେଶାନ୍
କସ୍ତାଂ ନ ସେଵେତ ମରିଷ୍ଯମାଣଃ ॥ ୬ ॥
ଇତି ଵ୍ଯଵଚ୍ଛିଦ୍ଯ ସ ପାଣ୍ଡଵେଯଃ
ପ୍ରାଯୋପଵେଶଂ ପ୍ରତି ଵିଷ୍ଣୁପଦ୍ଯାମ୍ ।
ଦଧୌ ମୁକୁନ୍ଦାଙ୍ଘ୍ରିମନନ୍ଯଭାଵୋ
ମୁନିଵ୍ରତୋ ମୁକ୍ତସମସ୍ତସଙ୍ଗଃ ॥ ୭ ॥
ପ୍ରାଯୋପଵେଶଂ ପ୍ରତି ଵିଷ୍ଣୁପଦ୍ଯାମ୍ ।
ଦଧୌ ମୁକୁନ୍ଦାଙ୍ଘ୍ରିମନନ୍ଯଭାଵୋ
ମୁନିଵ୍ରତୋ ମୁକ୍ତସମସ୍ତସଙ୍ଗଃ ॥ ୭ ॥
ତତ୍ରୋପଜଗ୍ମୁର୍ଭୁଵନଂ ପୁନାନା
ମହାନୁଭାଵା ମୁନଯଃ ସଶିଷ୍ଯାଃ ।
ପ୍ରାଯେଣ
ତୀର୍ଥାଭିଗମାପଦେଶୈଃ
ସ୍ଵଯଂ ହି ତୀର୍ଥାନି ପୁନନ୍ତି ସନ୍ତଃ ॥ ୮ ॥
ମହାନୁଭାଵା ମୁନଯଃ ସଶିଷ୍ଯାଃ ।
ପ୍ରାଯେଣ
ତୀର୍ଥାଭିଗମାପଦେଶୈଃ
ସ୍ଵଯଂ ହି ତୀର୍ଥାନି ପୁନନ୍ତି ସନ୍ତଃ ॥ ୮ ॥
ଅତ୍ରିର୍ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ୍ଯଵନଃ ଶରଦ୍ଵା-
ନରିଷ୍ଟନେମିର୍ଭୃଗୁରଙ୍ଗିରାଶ୍ଚ ।
ପରାଶରୋ ଗାଧିସୁତୋଽଥ ରାମ
ଉତଥ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମଦେଧ୍ମଵାହୌ ॥ ୯ ॥
ନରିଷ୍ଟନେମିର୍ଭୃଗୁରଙ୍ଗିରାଶ୍ଚ ।
ପରାଶରୋ ଗାଧିସୁତୋଽଥ ରାମ
ଉତଥ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମଦେଧ୍ମଵାହୌ ॥ ୯ ॥
ମେଧାତିଥିର୍ଦେଵଲ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣୋ
ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ଗୌତମଃ ପିପ୍ପଲାଦଃ ।
ମୈତ୍ରେଯ ଔର୍ଵଃ କଵଷଃ କୁମ୍ଭଯୋନି-
ର୍ଦ୍ଵୈପାଯନୋ ଭଗଵାନ୍ନାରଦଶ୍ଚ ॥ ୧୦ ॥
ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ଗୌତମଃ ପିପ୍ପଲାଦଃ ।
ମୈତ୍ରେଯ ଔର୍ଵଃ କଵଷଃ କୁମ୍ଭଯୋନି-
ର୍ଦ୍ଵୈପାଯନୋ ଭଗଵାନ୍ନାରଦଶ୍ଚ ॥ ୧୦ ॥
ଅନ୍ଯେ ଚ ଦେଵର୍ଷିବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଵର୍ଯା
ରାଜର୍ଷିଵର୍ଯା ଅରୁଣାଦଯଶ୍ଚ ।
ନାନାର୍ଷେଯପ୍ରଵରାନ୍ ସମେତା-
ନଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ରାଜା ଶିରସା ଵଵନ୍ଦେ ॥ ୧୧ ॥
ରାଜର୍ଷିଵର୍ଯା ଅରୁଣାଦଯଶ୍ଚ ।
ନାନାର୍ଷେଯପ୍ରଵରାନ୍ ସମେତା-
ନଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ରାଜା ଶିରସା ଵଵନ୍ଦେ ॥ ୧୧ ॥
ସୁଖୋପଵିଷ୍ଟେଷ୍ଵଥ ତେଷୁ ଭୂଯଃ
କୃତପ୍ରଣାମଃ ସ୍ଵଚିକୀର୍ଷିତଂ ଯତ୍ ।
ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ
ଵିଵିକ୍ତଚେତା
ଉପସ୍ଥିତୋଽଗ୍ରେଽଭିଗୃହୀତପାଣିଃ ॥ ୧୨ ॥
କୃତପ୍ରଣାମଃ ସ୍ଵଚିକୀର୍ଷିତଂ ଯତ୍ ।
ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ
ଵିଵିକ୍ତଚେତା
ଉପସ୍ଥିତୋଽଗ୍ରେଽଭିଗୃହୀତପାଣିଃ ॥ ୧୨ ॥
ରାଜୋଵାଚ
ତସ୍ଯୈଵ ମେଽଘସ୍ଯ ପରାଵରେଶୋ
ଵ୍ଯାସକ୍ତଚିତ୍ତସ୍ଯ ଗୃହେଷ୍ଵଭୀକ୍ଷ୍ଣମ୍ ।
ନିର୍ଵେଦମୂଲୋ ଦ୍ଵିଜଶାପରୂପୋ
ଯତ୍ର ପ୍ରସକ୍ତୋ ଭଯମାଶୁ ଧତ୍ତେ ॥ ୧୪ ॥
ଵ୍ଯାସକ୍ତଚିତ୍ତସ୍ଯ ଗୃହେଷ୍ଵଭୀକ୍ଷ୍ଣମ୍ ।
ନିର୍ଵେଦମୂଲୋ ଦ୍ଵିଜଶାପରୂପୋ
ଯତ୍ର ପ୍ରସକ୍ତୋ ଭଯମାଶୁ ଧତ୍ତେ ॥ ୧୪ ॥
ତଂ ମୋପଯାତଂ ପ୍ରତିଯନ୍ତୁ ଵିପ୍ରା
ଗଙ୍ଗା ଚ ଦେଵୀ ଧୃତଚିତ୍ତମୀଶେ ।
ଦ୍ଵିଜୋପସୃଷ୍ଟଃ କୁହକସ୍ତକ୍ଷକୋ ଵା
ଦଶତ୍ଵଲଂ ଗାଯତ ଵିଷ୍ଣୁଗାଥାଃ ॥ ୧୫ ॥
ଗଙ୍ଗା ଚ ଦେଵୀ ଧୃତଚିତ୍ତମୀଶେ ।
ଦ୍ଵିଜୋପସୃଷ୍ଟଃ କୁହକସ୍ତକ୍ଷକୋ ଵା
ଦଶତ୍ଵଲଂ ଗାଯତ ଵିଷ୍ଣୁଗାଥାଃ ॥ ୧୫ ॥
ପୁନଶ୍ଚ ଭୂଯାଦ୍ଭଗଵତ୍ଯନନ୍ତେ
ରତିଃ ପ୍ରସଙ୍ଗଶ୍ଚ ତଦାଶ୍ରଯେଷୁ ।
ମହତ୍ସୁ ଯାଂ ଯାମୁପଯାମି ସୃଷ୍ଟିଂ
ମୈତ୍ର୍ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵତ୍ର ନମୋ ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯଃ ॥ ୧୬ ॥
ରତିଃ ପ୍ରସଙ୍ଗଶ୍ଚ ତଦାଶ୍ରଯେଷୁ ।
ମହତ୍ସୁ ଯାଂ ଯାମୁପଯାମି ସୃଷ୍ଟିଂ
ମୈତ୍ର୍ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵତ୍ର ନମୋ ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯଃ ॥ ୧୬ ॥
ଇତି ସ୍ମ ରାଜାଧ୍ଯଵସାଯଯୁକ୍ତଃ
ପ୍ରାଚୀନମୂଲେଷୁ କୁଶେଷୁ ଧୀରଃ ।
ଉଦଙ୍ମୁଖୋ
ଦକ୍ଷିଣକୂଲ ଆସ୍ତେ
ସମୁଦ୍ରପତ୍ନ୍ଯାଃ ସ୍ଵସୁତନ୍ଯସ୍ତଭାରଃ ॥ ୧୭ ॥
ପ୍ରାଚୀନମୂଲେଷୁ କୁଶେଷୁ ଧୀରଃ ।
ଉଦଙ୍ମୁଖୋ
ଦକ୍ଷିଣକୂଲ ଆସ୍ତେ
ସମୁଦ୍ରପତ୍ନ୍ଯାଃ ସ୍ଵସୁତନ୍ଯସ୍ତଭାରଃ ॥ ୧୭ ॥
ଏଵଂ ଚ ତସ୍ମିନ୍ନରଦେଵଦେଵେ
ପ୍ରାଯୋପଵିଷ୍ଟେ ଦିଵି ଦେଵସଙ୍ଘାଃ ।
ପ୍ରଶସ୍ଯ
ଭୂମୌ ଵ୍ଯକିରନ୍ ପ୍ରସୂନୈ-
ର୍ମୁଦା ମୁହୁର୍ଦୁନ୍ଦୁଭଯଶ୍ଚ ନେଦୁଃ ॥ ୧୮ ॥
ପ୍ରାଯୋପଵିଷ୍ଟେ ଦିଵି ଦେଵସଙ୍ଘାଃ ।
ପ୍ରଶସ୍ଯ
ଭୂମୌ ଵ୍ଯକିରନ୍ ପ୍ରସୂନୈ-
ର୍ମୁଦା ମୁହୁର୍ଦୁନ୍ଦୁଭଯଶ୍ଚ ନେଦୁଃ ॥ ୧୮ ॥
ମହର୍ଷଯୋ ଵୈ ସମୁପାଗତା ଯେ
ପ୍ରଶସ୍ଯ ସାଧ୍ଵିତ୍ଯନୁମୋଦମାନାଃ ।
ଊଚୁଃ ପ୍ରଜାନୁଗ୍ରହଶୀଲସାରା
ଯଦୁତ୍ତମଶ୍ଲୋକଗୁଣାଭିରୂପମ୍ ॥ ୧୯ ॥
ପ୍ରଶସ୍ଯ ସାଧ୍ଵିତ୍ଯନୁମୋଦମାନାଃ ।
ଊଚୁଃ ପ୍ରଜାନୁଗ୍ରହଶୀଲସାରା
ଯଦୁତ୍ତମଶ୍ଲୋକଗୁଣାଭିରୂପମ୍ ॥ ୧୯ ॥
ନ ଵା ଇଦଂ ରାଜର୍ଷିଵର୍ଯ ଚିତ୍ରଂ
ଭଵତ୍ସୁ କୃଷ୍ଣଂ ସମନୁଵ୍ରତେଷୁ ।
ଯେଽଧ୍ଯାସନଂ ରାଜକିରୀଟଜୁଷ୍ଟଂ
ସଦ୍ଯୋ ଜହୁର୍ଭଗଵତ୍ପାର୍ଶ୍ଵକାମାଃ ॥ ୨୦ ॥
ଭଵତ୍ସୁ କୃଷ୍ଣଂ ସମନୁଵ୍ରତେଷୁ ।
ଯେଽଧ୍ଯାସନଂ ରାଜକିରୀଟଜୁଷ୍ଟଂ
ସଦ୍ଯୋ ଜହୁର୍ଭଗଵତ୍ପାର୍ଶ୍ଵକାମାଃ ॥ ୨୦ ॥
ସର୍ଵେ ଵଯଂ ତାଵଦିହାସ୍ମହେଽଥ
କଲେଵରଂ ଯାଵଦସୌ ଵିହାଯ ।
ଲୋକଂ ପରଂ ଵିରଜସ୍କଂ ଵିଶୋକଂ
ଯାସ୍ଯତ୍ଯଯଂ ଭାଗଵତପ୍ରଧାନଃ ॥ ୨୧ ॥
କଲେଵରଂ ଯାଵଦସୌ ଵିହାଯ ।
ଲୋକଂ ପରଂ ଵିରଜସ୍କଂ ଵିଶୋକଂ
ଯାସ୍ଯତ୍ଯଯଂ ଭାଗଵତପ୍ରଧାନଃ ॥ ୨୧ ॥
ଆଶ୍ରୁତ୍ଯ ତଦୃଷିଗଣଵଚଃ ପରୀକ୍ଷିତ୍
ସମଂ ମଧୁଚ୍ଯୁଦ୍ ଗୁରୁ ଚାଵ୍ଯଲୀକମ୍ ।
ଆଭାଷତୈନାନଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଯୁକ୍ତାନ୍
ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣଶ୍ଚରିତାନି ଵିଷ୍ଣୋଃ ॥ ୨୨ ॥
ସମଂ ମଧୁଚ୍ଯୁଦ୍ ଗୁରୁ ଚାଵ୍ଯଲୀକମ୍ ।
ଆଭାଷତୈନାନଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଯୁକ୍ତାନ୍
ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣଶ୍ଚରିତାନି ଵିଷ୍ଣୋଃ ॥ ୨୨ ॥
ସମାଗତାଃ ସର୍ଵତ ଏଵ ସର୍ଵେ
ଵେଦା ଯଥା ମୂର୍ତିଧରାସ୍ତ୍ରିପୃଷ୍ଠେ ।
ନେହାଥ ନାମୁତ୍ର ଚ କଶ୍ଚନାର୍ଥ
ଋତେ ପରାନୁଗ୍ରହମାତ୍ମଶୀଲମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଵେଦା ଯଥା ମୂର୍ତିଧରାସ୍ତ୍ରିପୃଷ୍ଠେ ।
ନେହାଥ ନାମୁତ୍ର ଚ କଶ୍ଚନାର୍ଥ
ଋତେ ପରାନୁଗ୍ରହମାତ୍ମଶୀଲମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ତତଶ୍ଚ ଵଃ ପୃଚ୍ଛ୍ଯମିମଂ ଵିପୃଚ୍ଛେ
ଵିଶ୍ରଭ୍ଯ ଵିପ୍ରା ଇତି କୃତ୍ଯତାଯାମ୍ ।
ସର୍ଵାତ୍ମନା ମ୍ରିଯମାଣୈଶ୍ଚ କୃତ୍ଯଂ
ଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ତତ୍ରାମୃଶତାଭିଯୁକ୍ତାଃ ॥ ୨୪ ॥
ଵିଶ୍ରଭ୍ଯ ଵିପ୍ରା ଇତି କୃତ୍ଯତାଯାମ୍ ।
ସର୍ଵାତ୍ମନା ମ୍ରିଯମାଣୈଶ୍ଚ କୃତ୍ଯଂ
ଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ତତ୍ରାମୃଶତାଭିଯୁକ୍ତାଃ ॥ ୨୪ ॥
ତତ୍ରାଭଵଦ୍ଭଗଵାନ୍ ଵ୍ଯାସପୁତ୍ରୋ
ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଗାମଟମାନୋଽନପେକ୍ଷଃ ।
ଅଲକ୍ଷ୍ଯଲିଙ୍ଗୋ ନିଜଲାଭତୁଷ୍ଟୋ
ଵୃତଶ୍ଚ ବାଲୈରଵଧୂତଵେଷଃ ॥ ୨୫ ॥
ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଗାମଟମାନୋଽନପେକ୍ଷଃ ।
ଅଲକ୍ଷ୍ଯଲିଙ୍ଗୋ ନିଜଲାଭତୁଷ୍ଟୋ
ଵୃତଶ୍ଚ ବାଲୈରଵଧୂତଵେଷଃ ॥ ୨୫ ॥
ତଂ ଦ୍ଵ୍ଯଷ୍ଟଵର୍ଷଂ
ସୁକୁମାରପାଦ-
କରୋରୁବାହ୍ଵଂସକପୋଲଗାତ୍ରମ୍ ।
ଚାର୍ଵାଯତାକ୍ଷୋନ୍ନସତୁଲ୍ଯକର୍ଣ-
ସୁଭ୍ର୍ଵାନନଂ
କମ୍ବୁସୁଜାତକଣ୍ଠମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ସୁକୁମାରପାଦ-
କରୋରୁବାହ୍ଵଂସକପୋଲଗାତ୍ରମ୍ ।
ଚାର୍ଵାଯତାକ୍ଷୋନ୍ନସତୁଲ୍ଯକର୍ଣ-
ସୁଭ୍ର୍ଵାନନଂ
କମ୍ବୁସୁଜାତକଣ୍ଠମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ନିଗୂଢଜତ୍ରୁଂ ପୃଥୁତୁଙ୍ଗଵକ୍ଷସ-
ମାଵର୍ତନାଭିଂ ଵଲିଵଲ୍ଗୂଦରଂ ଚ ।
ଦିଗମ୍ବରଂ ଵକ୍ତ୍ରଵିକୀର୍ଣକେଶଂ
ପ୍ରଲମ୍ବବାହୁଂ ସ୍ଵମରୋତ୍ତମାଭମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ମାଵର୍ତନାଭିଂ ଵଲିଵଲ୍ଗୂଦରଂ ଚ ।
ଦିଗମ୍ବରଂ ଵକ୍ତ୍ରଵିକୀର୍ଣକେଶଂ
ପ୍ରଲମ୍ବବାହୁଂ ସ୍ଵମରୋତ୍ତମାଭମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଶ୍ଯାମଂ ସଦାପୀଵ୍ଯଵଯୋଽଙ୍ଗଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମନୋଜ୍ଞଂ ରୁଚିରସ୍ମିତେନ ।
ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥିତାସ୍ତେ ମୁନଯଃ ସ୍ଵାସନେଭ୍ଯ-
ସ୍ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଜ୍ଞା ଅପି ଗୂଢଵର୍ଚସମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମନୋଜ୍ଞଂ ରୁଚିରସ୍ମିତେନ ।
ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥିତାସ୍ତେ ମୁନଯଃ ସ୍ଵାସନେଭ୍ଯ-
ସ୍ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଜ୍ଞା ଅପି ଗୂଢଵର୍ଚସମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ସ ଵିଷ୍ଣୁରାତୋଽତିଥଯ ଆଗତାଯ
ତସ୍ମୈ ସପର୍ଯାଂ ଶିରସାଜହାର ।
ତତୋ ନିଵୃତ୍ତା ହ୍ଯବୁଧାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋଽର୍ଭକା
ମହାସନେ ସୋପଵିଵେଶ ପୂଜିତଃ ॥ ୨୯ ॥
ତସ୍ମୈ ସପର୍ଯାଂ ଶିରସାଜହାର ।
ତତୋ ନିଵୃତ୍ତା ହ୍ଯବୁଧାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋଽର୍ଭକା
ମହାସନେ ସୋପଵିଵେଶ ପୂଜିତଃ ॥ ୨୯ ॥
ସ ସଂଵୃତସ୍ତତ୍ର ମହାନ୍ ମହୀଯସାଂ
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିରାଜର୍ଷିଦେଵର୍ଷିସଙ୍ଘୈଃ ।
ଵ୍ଯରୋଚତାଲଂ ଭଗଵାନ୍ ଯଥେନ୍ଦୁ-
ର୍ଗ୍ରହର୍କ୍ଷତାରାନିକରୈଃ ପରୀତଃ ॥ ୩୦ ॥
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିରାଜର୍ଷିଦେଵର୍ଷିସଙ୍ଘୈଃ ।
ଵ୍ଯରୋଚତାଲଂ ଭଗଵାନ୍ ଯଥେନ୍ଦୁ-
ର୍ଗ୍ରହର୍କ୍ଷତାରାନିକରୈଃ ପରୀତଃ ॥ ୩୦ ॥
ପ୍ରଶାନ୍ତମାସୀନମକୁଣ୍ଠମେଧସଂ
ମୁନିଂ ନୃପୋ ଭାଗଵତୋଽଭ୍ଯୁପେତ୍ଯ ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନାଵହିତଃ କୃତାଞ୍ଜଲି-
ର୍ନତ୍ଵା ଗିରା ସୂନୃତଯାନ୍ଵପୃଚ୍ଛତ୍ ॥ ୩୧ ॥
ମୁନିଂ ନୃପୋ ଭାଗଵତୋଽଭ୍ଯୁପେତ୍ଯ ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନାଵହିତଃ କୃତାଞ୍ଜଲି-
ର୍ନତ୍ଵା ଗିରା ସୂନୃତଯାନ୍ଵପୃଚ୍ଛତ୍ ॥ ୩୧ ॥
ପରୀକ୍ଷିଦୁଵାଚ
ଅହୋ ଅଦ୍ଯ ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସତ୍ସେଵ୍ଯାଃ କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧଵଃ ।
କୃପଯାତିଥିରୂପେଣ ଭଵଦ୍ଭିସ୍ତୀର୍ଥକାଃ କୃତାଃ ॥ ୩୨ ॥
ଅହୋ ଅଦ୍ଯ ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସତ୍ସେଵ୍ଯାଃ କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧଵଃ ।
କୃପଯାତିଥିରୂପେଣ ଭଵଦ୍ଭିସ୍ତୀର୍ଥକାଃ କୃତାଃ ॥ ୩୨ ॥
ଯେଷାଂ ସଂସ୍ମରଣାତ୍ପୁଂସାଂ ସଦ୍ଯଃ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ଗୃହାଃ ।
କିଂ ପୁନର୍ଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶପାଦଶୌଚାସନାଦିଭିଃ ॥ ୩୩ ॥
କିଂ ପୁନର୍ଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶପାଦଶୌଚାସନାଦିଭିଃ ॥ ୩୩ ॥
ସାନ୍ନିଧ୍ଯାତ୍ତେ ମହାଯୋଗିନ୍ପାତକାନି ମହାନ୍ତ୍ଯପି ।
ସଦ୍ଯୋ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ପୁଂସାଂ ଵିଷ୍ଣୋରିଵ ସୁରେତରାଃ ॥ ୩୪ ॥
ସଦ୍ଯୋ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ପୁଂସାଂ ଵିଷ୍ଣୋରିଵ ସୁରେତରାଃ ॥ ୩୪ ॥
ଅପି ମେ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରୀତଃ କୃଷ୍ଣଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତପ୍ରିଯଃ ।
ପୈତୃଷ୍ଵସେଯପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ତଦ୍ଗୋତ୍ରସ୍ଯାତ୍ତବାନ୍ଧଵଃ ॥ ୩୫ ॥
ପୈତୃଷ୍ଵସେଯପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ତଦ୍ଗୋତ୍ରସ୍ଯାତ୍ତବାନ୍ଧଵଃ ॥ ୩୫ ॥
ଅନ୍ଯଥା ତେଽଵ୍ଯକ୍ତଗତେର୍ଦର୍ଶନଂ ନଃ କଥଂ ନୃଣାମ୍ ।
ନିତରାଂ ମ୍ରିଯମାଣାନାଂ ସଂସିଦ୍ଧସ୍ଯ ଵନୀଯସଃ ॥ ୩୬ ॥
ନିତରାଂ ମ୍ରିଯମାଣାନାଂ ସଂସିଦ୍ଧସ୍ଯ ଵନୀଯସଃ ॥ ୩୬ ॥
ଅତଃ ପୃଚ୍ଛାମି ସଂସିଦ୍ଧିଂ ଯୋଗିନାଂ ପରମଂ ଗୁରୁମ୍ ।
ପୁରୁଷସ୍ଯେହ ଯତ୍କାର୍ଯଂ ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ସର୍ଵଥା ॥ ୩୭ ॥
ପୁରୁଷସ୍ଯେହ ଯତ୍କାର୍ଯଂ ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ସର୍ଵଥା ॥ ୩୭ ॥
ଯଚ୍ଛ୍ରୋତଵ୍ଯମଥୋ ଜପ୍ଯଂ ଯତ୍କର୍ତଵ୍ଯଂ ନୃଭିଃ ପ୍ରଭୋ ।
ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯଂ ଭଜନୀଯଂ ଵା ବ୍ରୂହି ଯଦ୍ଵା ଵିପର୍ଯଯମ୍ ॥ ୩୮ ॥
ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯଂ ଭଜନୀଯଂ ଵା ବ୍ରୂହି ଯଦ୍ଵା ଵିପର୍ଯଯମ୍ ॥ ୩୮ ॥
ନୂନଂ ଭଗଵତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଗୃହେଷୁ ଗୃହମେଧିନାମ୍ ।
ନ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ହ୍ଯଵସ୍ଥାନମପି ଗୋଦୋହନଂ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୩୯ ॥
ନ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ହ୍ଯଵସ୍ଥାନମପି ଗୋଦୋହନଂ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୩୯ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ଏଵମାଭାଷିତଃ ପୃଷ୍ଟଃ ସ ରାଜ୍ଞା ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଗିରା ।
ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଭଗଵାନ୍ ବାଦରାଯଣିଃ ॥ ୪୦ ॥
ଏଵମାଭାଷିତଃ ପୃଷ୍ଟଃ ସ ରାଜ୍ଞା ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଗିରା ।
ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଭଗଵାନ୍ ବାଦରାଯଣିଃ ॥ ୪୦ ॥