వ్యాస ఉవాచ
ఇతి సమ్ప్రశ్నసంహృష్టో విప్రాణాం రౌమహర్షణిః ।
ప్రతిపూజ్య వచస్తేషాం ప్రవక్తుముపచక్రమే ॥ ౧ ॥
ఇతి సమ్ప్రశ్నసంహృష్టో విప్రాణాం రౌమహర్షణిః ।
ప్రతిపూజ్య వచస్తేషాం ప్రవక్తుముపచక్రమే ॥ ౧ ॥
సూత ఉవాచ
యం ప్రవ్రజన్తమనుపేతమపేతకృత్యం
ద్వైపాయనో విరహకాతర ఆజుహావ ।
పుత్రేతి తన్మయతయా తరవోఽభినేదు-
స్తం సర్వభూతహృదయం మునిమానతోఽస్మి ॥ ౨ ॥
యం ప్రవ్రజన్తమనుపేతమపేతకృత్యం
ద్వైపాయనో విరహకాతర ఆజుహావ ।
పుత్రేతి తన్మయతయా తరవోఽభినేదు-
స్తం సర్వభూతహృదయం మునిమానతోఽస్మి ॥ ౨ ॥
యః స్వానుభావమఖిలశ్రుతిసారమేక-
మధ్యాత్మదీపమతితితీర్షతాం తమోఽన్ధమ్ ।
సంసారిణాం కరుణయాహ పురాణగుహ్యం
తం వ్యాససూనుముపయామి గురుం మునీనామ్ ॥ ౩ ॥
మధ్యాత్మదీపమతితితీర్షతాం తమోఽన్ధమ్ ।
సంసారిణాం కరుణయాహ పురాణగుహ్యం
తం వ్యాససూనుముపయామి గురుం మునీనామ్ ॥ ౩ ॥
నారాయణం నమస్కృత్య నరం చైవ నరోత్తమమ్ ।
దేవీం సరస్వతీం వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్ ॥ ౪ ॥
దేవీం సరస్వతీం వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్ ॥ ౪ ॥
మునయః సాధు పృష్టోఽహం భవద్భిర్లోకమఙ్గలమ్ ।
యత్కృతః కృష్ణసమ్ప్రశ్నో యేనాత్మా సుప్రసీదతి ॥ ౫ ॥
యత్కృతః కృష్ణసమ్ప్రశ్నో యేనాత్మా సుప్రసీదతి ॥ ౫ ॥
స వై పుంసాం పరో ధర్మో యతో భక్తిరధోక్షజే ।
అహైతుక్యప్రతిహతా యయాత్మా సుప్రసీదతి ॥ ౬ ॥
అహైతుక్యప్రతిహతా యయాత్మా సుప్రసీదతి ॥ ౬ ॥
వాసుదేవే భగవతి భక్తియోగః ప్రయోజితః ।
జనయత్యాశు వైరాగ్యం జ్ఞానం చ యదహైతుకమ్ ॥ ౭ ॥
జనయత్యాశు వైరాగ్యం జ్ఞానం చ యదహైతుకమ్ ॥ ౭ ॥
ధర్మః స్వనుష్ఠితః పుంసాం విష్వక్సేనకథాసు యః ।
నోత్పాదయేద్యది రతిం శ్రమ ఏవ హి కేవలమ్ ॥ ౮ ॥
నోత్పాదయేద్యది రతిం శ్రమ ఏవ హి కేవలమ్ ॥ ౮ ॥
ధర్మస్య హ్యాపవర్గ్యస్య నార్థోఽర్థాయోపకల్పతే ।
నార్థస్య ధర్మైకాన్తస్య కామో లాభాయ హి స్మృతః ॥ ౯ ॥
నార్థస్య ధర్మైకాన్తస్య కామో లాభాయ హి స్మృతః ॥ ౯ ॥
కామస్య నేన్ద్రియప్రీతిర్లాభో జీవేత యావతా ।
జీవస్య తత్త్వజిజ్ఞాసా నార్థో యశ్చేహ కర్మభిః ॥ ౧౦ ॥
జీవస్య తత్త్వజిజ్ఞాసా నార్థో యశ్చేహ కర్మభిః ॥ ౧౦ ॥
వదన్తి తత్తత్త్వవిదస్తత్త్వం యజ్జ్ఞానమద్వయమ్ ।
బ్రహ్మేతి పరమాత్మేతి భగవానితి శబ్ద్యతే ॥ ౧౧ ॥
బ్రహ్మేతి పరమాత్మేతి భగవానితి శబ్ద్యతే ॥ ౧౧ ॥
తచ్ఛ్రద్దధానా మునయో జ్ఞానవైరాగ్యయుక్తయా ।
పశ్యన్త్యాత్మని చాత్మానం భక్త్యా శ్రుతగృహీతయా ॥ ౧౨ ॥
పశ్యన్త్యాత్మని చాత్మానం భక్త్యా శ్రుతగృహీతయా ॥ ౧౨ ॥
అతః పుమ్భిర్ద్విజశ్రేష్ఠా వర్ణాశ్రమవిభాగశః ।
స్వనుష్ఠితస్య ధర్మస్య సంసిద్ధిర్హరితోషణమ్ ॥ ౧౩ ॥
స్వనుష్ఠితస్య ధర్మస్య సంసిద్ధిర్హరితోషణమ్ ॥ ౧౩ ॥
తస్మాదేకేన మనసా భగవాన్ సాత్వతాం పతిః ।
శ్రోతవ్యః కీర్తితవ్యశ్చ ధ్యేయః పూజ్యశ్చ నిత్యదా ॥ ౧౪ ॥
శ్రోతవ్యః కీర్తితవ్యశ్చ ధ్యేయః పూజ్యశ్చ నిత్యదా ॥ ౧౪ ॥
యదనుధ్యాసినా యుక్తాః కర్మగ్రన్థినిబన్ధనమ్ ।
ఛిన్దన్తి కోవిదాస్తస్య కో న కుర్యాత్కథారతిమ్ ॥ ౧౫ ॥
ఛిన్దన్తి కోవిదాస్తస్య కో న కుర్యాత్కథారతిమ్ ॥ ౧౫ ॥
శుశ్రూషోః శ్రద్దధానస్య వాసుదేవకథారుచిః ।
స్యాన్మహత్సేవయా విప్రాః పుణ్యతీర్థనిషేవణాత్ ॥ ౧౬ ॥
స్యాన్మహత్సేవయా విప్రాః పుణ్యతీర్థనిషేవణాత్ ॥ ౧౬ ॥
శృణ్వతాం స్వకథాః కృష్ణః పుణ్యశ్రవణకీర్తనః ।
హృద్యన్తఃస్థో హ్యభద్రాణి విధునోతి సుహృత్సతామ్ ॥ ౧౭ ॥
హృద్యన్తఃస్థో హ్యభద్రాణి విధునోతి సుహృత్సతామ్ ॥ ౧౭ ॥
నష్టప్రాయేష్వభద్రేషు నిత్యం భాగవతసేవయా ।
భగవత్యుత్తమశ్లోకే భక్తిర్భవతి నైష్ఠికీ ॥ ౧౮ ॥
భగవత్యుత్తమశ్లోకే భక్తిర్భవతి నైష్ఠికీ ॥ ౧౮ ॥
తదా రజస్తమోభావాః కామలోభాదయశ్చ యే ।
చేత ఏతైరనావిద్ధం స్థితం సత్త్వే ప్రసీదతి ॥ ౧౯ ॥
చేత ఏతైరనావిద్ధం స్థితం సత్త్వే ప్రసీదతి ॥ ౧౯ ॥
ఏవం ప్రసన్నమనసో భగవద్భక్తియోగతః ।
భగవత్తత్త్వవిజ్ఞానం ముక్తసఙ్గస్య జాయతే ॥ ౨౦ ॥
భగవత్తత్త్వవిజ్ఞానం ముక్తసఙ్గస్య జాయతే ॥ ౨౦ ॥
భిద్యతే హృదయగ్రన్థిశ్ఛిద్యన్తే సర్వసంశయాః ।
క్షీయన్తే చాస్య కర్మాణి దృష్ట ఏవాత్మనీశ్వరే ॥ ౨౧ ॥
క్షీయన్తే చాస్య కర్మాణి దృష్ట ఏవాత్మనీశ్వరే ॥ ౨౧ ॥
అతో వై కవయో నిత్యం భక్తిం పరమయా ముదా ।
వాసుదేవే భగవతి కుర్వన్త్యాత్మప్రసాదనీమ్ ॥ ౨౨ ॥
వాసుదేవే భగవతి కుర్వన్త్యాత్మప్రసాదనీమ్ ॥ ౨౨ ॥
సత్త్వం రజస్తమ ఇతి ప్రకృతేర్గుణాస్తై-
ర్యుక్తః పరః పురుష ఏక ఇహాస్య ధత్తే ।
స్థిత్యాదయే హరివిరిఞ్చిహరేతి సంజ్ఞాః
శ్రేయాంసి తత్ర ఖలు సత్త్వతనోర్నృణాం స్యుః ॥ ౨౩ ॥
ర్యుక్తః పరః పురుష ఏక ఇహాస్య ధత్తే ।
స్థిత్యాదయే హరివిరిఞ్చిహరేతి సంజ్ఞాః
శ్రేయాంసి తత్ర ఖలు సత్త్వతనోర్నృణాం స్యుః ॥ ౨౩ ॥
పార్థివాద్దారుణో ధూమస్తస్మాదగ్నిస్త్రయీమయః ।
తమసస్తు రజస్తస్మాత్సత్త్వం యద్బ్రహ్మదర్శనమ్ ॥ ౨౪ ॥
తమసస్తు రజస్తస్మాత్సత్త్వం యద్బ్రహ్మదర్శనమ్ ॥ ౨౪ ॥
భేజిరే మునయోఽథాగ్రే భగవన్తమధోక్షజమ్ ।
సత్త్వం విశుద్ధం క్షేమాయ కల్పన్తే యేఽను తానిహ ॥ ౨౫ ॥
సత్త్వం విశుద్ధం క్షేమాయ కల్పన్తే యేఽను తానిహ ॥ ౨౫ ॥
ముముక్షవో ఘోరరూపాన్ హిత్వా భూతపతీనథ ।
నారాయణకలాః శాన్తా భజన్తి హ్యనసూయవః ॥ ౨౬ ॥
నారాయణకలాః శాన్తా భజన్తి హ్యనసూయవః ॥ ౨౬ ॥
రజస్తమఃప్రకృతయః సమశీలా భజన్తి వై ।
పితృభూతప్రజేశాదీన్శ్రియైశ్వర్యప్రజేప్సవః ॥ ౨౭ ॥
పితృభూతప్రజేశాదీన్శ్రియైశ్వర్యప్రజేప్సవః ॥ ౨౭ ॥
వాసుదేవపరా వేదా వాసుదేవపరా మఖాః ।
వాసుదేవపరా యోగా వాసుదేవపరాః క్రియాః ॥ ౨౮ ॥
వాసుదేవపరా యోగా వాసుదేవపరాః క్రియాః ॥ ౨౮ ॥
వాసుదేవపరం జ్ఞానం వాసుదేవపరం తపః ।
వాసుదేవపరో ధర్మో వాసుదేవపరా గతిః ॥ ౨౯ ॥
వాసుదేవపరో ధర్మో వాసుదేవపరా గతిః ॥ ౨౯ ॥
స ఏవేదం ససర్జాగ్రే భగవానాత్మమాయయా ।
సదసద్రూపయా చాసౌ గుణమయాగుణో విభుః ॥ ౩౦ ॥
సదసద్రూపయా చాసౌ గుణమయాగుణో విభుః ॥ ౩౦ ॥
తయా విలసితేష్వేషు గుణేషు గుణవానివ ।
అన్తఃప్రవిష్ట ఆభాతి విజ్ఞానేన విజృమ్భితః ॥ ౩౧ ॥
అన్తఃప్రవిష్ట ఆభాతి విజ్ఞానేన విజృమ్భితః ॥ ౩౧ ॥
యథా హ్యవహితో వహ్నిర్దారుష్వేకః స్వయోనిషు ।
నానేవ భాతి విశ్వాత్మా భూతేషు చ తథా పుమాన్ ॥ ౩౨ ॥
నానేవ భాతి విశ్వాత్మా భూతేషు చ తథా పుమాన్ ॥ ౩౨ ॥
అసౌ గుణమయైర్భావైర్భూతసూక్ష్మేన్ద్రియాత్మభిః ।
స్వనిర్మితేషు నిర్విష్టో భుఙ్క్తే భూతేషు తద్గుణాన్ ॥ ౩౩ ॥
స్వనిర్మితేషు నిర్విష్టో భుఙ్క్తే భూతేషు తద్గుణాన్ ॥ ౩౩ ॥
భావయత్యేష సత్త్వేన లోకాన్ వై లోకభావనః ।
లీలావతారానురతో దేవతిర్యఙ్నరాదిషు ॥ ౩౪ ॥
లీలావతారానురతో దేవతిర్యఙ్నరాదిషు ॥ ౩౪ ॥