সূত উৱাচ
জগৃহে পৌৰুষং ৰূপং ভগৱান্মহদাদিভিঃ ।
সম্ভূতং ষোডশকলমাদৌ লোকসিসৃক্ষযা ॥ ১ ॥
জগৃহে পৌৰুষং ৰূপং ভগৱান্মহদাদিভিঃ ।
সম্ভূতং ষোডশকলমাদৌ লোকসিসৃক্ষযা ॥ ১ ॥
যস্যাম্ভসি শযানস্য যোগনিদ্ৰাং ৱিতন্ৱতঃ ।
নাভিহ্ৰদাম্বুজাদাসীদ্ব্ৰহ্মা ৱিশ্ৱসৃজাং পতিঃ ॥ ২ ॥
নাভিহ্ৰদাম্বুজাদাসীদ্ব্ৰহ্মা ৱিশ্ৱসৃজাং পতিঃ ॥ ২ ॥
যস্যাৱযৱসংস্থানৈঃ কল্পিতো লোকৱিস্তৰঃ ।
তদ্ৱৈ ভগৱতো ৰূপং ৱিশুদ্ধং সত্ত্ৱমূৰ্জিতম্ ॥ ৩ ॥
তদ্ৱৈ ভগৱতো ৰূপং ৱিশুদ্ধং সত্ত্ৱমূৰ্জিতম্ ॥ ৩ ॥
পশ্যন্ত্যদো ৰূপমদভ্ৰচক্ষুষা
সহস্ৰপাদোৰুভুজাননাদ্ভুতম্ ।
সহস্ৰমূৰ্ধশ্ৰৱণাক্ষিনাসিকং
সহস্ৰমৌল্যম্বৰকুণ্ডলোল্লসত্ ॥ ৪ ॥
সহস্ৰপাদোৰুভুজাননাদ্ভুতম্ ।
সহস্ৰমূৰ্ধশ্ৰৱণাক্ষিনাসিকং
সহস্ৰমৌল্যম্বৰকুণ্ডলোল্লসত্ ॥ ৪ ॥
এতন্নানাৱতাৰাণাং নিধানং বীজমৱ্যযম্ ।
যস্যাংশাংশেন সৃজ্যন্তে দেৱতিৰ্যঙ্নৰাদযঃ ॥ ৫ ॥
যস্যাংশাংশেন সৃজ্যন্তে দেৱতিৰ্যঙ্নৰাদযঃ ॥ ৫ ॥
স এৱ প্ৰথমং দেৱঃ কৌমাৰং সৰ্গমাশ্ৰিতঃ ।
চচাৰ দুশ্চৰং ব্ৰহ্মা ব্ৰহ্মচৰ্যমখণ্ডিতম্ ॥ ৬ ॥
চচাৰ দুশ্চৰং ব্ৰহ্মা ব্ৰহ্মচৰ্যমখণ্ডিতম্ ॥ ৬ ॥
দ্ৱিতীযং তু ভৱাযাস্য ৰসাতলগতাং মহীম্ ।
উদ্ধৰিষ্যন্নুপাদত্ত যজ্ঞেশঃ সৌকৰং ৱপুঃ ॥ ৭ ॥
উদ্ধৰিষ্যন্নুপাদত্ত যজ্ঞেশঃ সৌকৰং ৱপুঃ ॥ ৭ ॥
তৃতীযমৃষিসৰ্গং ৱৈ দেৱৰ্ষিত্ৱমুপেত্য সঃ ।
তন্ত্ৰং সাত্ৱতমাচষ্ট নৈষ্কৰ্ম্যং কৰ্মণাং যতঃ ॥ ৮ ॥
তন্ত্ৰং সাত্ৱতমাচষ্ট নৈষ্কৰ্ম্যং কৰ্মণাং যতঃ ॥ ৮ ॥
তুৰ্যে ধৰ্মকলাসৰ্গে নৰনাৰাযণাৱৃষী ।
ভূত্ৱাত্মোপশমোপেতমকৰোদ্দুশ্চৰং তপঃ ॥ ৯ ॥
ভূত্ৱাত্মোপশমোপেতমকৰোদ্দুশ্চৰং তপঃ ॥ ৯ ॥
পঞ্চমঃ কপিলো নাম সিদ্ধেশঃ কালৱিপ্লুতম্ ।
প্ৰোৱাচাসুৰযে সাঙ্খ্যং তত্ত্ৱগ্ৰামৱিনিৰ্ণযম্ ॥ ১০ ॥
প্ৰোৱাচাসুৰযে সাঙ্খ্যং তত্ত্ৱগ্ৰামৱিনিৰ্ণযম্ ॥ ১০ ॥
ষষ্ঠমত্ৰেৰপত্যত্ৱং ৱৃতঃ প্ৰাপ্তোঽনসূযযা ।
আন্ৱীক্ষিকীমলৰ্কায প্ৰহ্লাদাদিভ্য ঊচিৱান্ ॥ ১১ ॥
আন্ৱীক্ষিকীমলৰ্কায প্ৰহ্লাদাদিভ্য ঊচিৱান্ ॥ ১১ ॥
ততঃ সপ্তম আকূত্যাং ৰুচেৰ্যজ্ঞোঽভ্যজাযত ।
স যামাদ্যৈঃ সুৰগণৈৰপাত্স্ৱাযম্ভুৱান্তৰম্ ॥ ১২ ॥
স যামাদ্যৈঃ সুৰগণৈৰপাত্স্ৱাযম্ভুৱান্তৰম্ ॥ ১২ ॥
অষ্টমে মেৰুদেৱ্যাং তু নাভেৰ্জাত উৰুক্ৰমঃ ।
দৰ্শযন্ ৱৰ্ত্ম ধীৰাণাং সৰ্ৱাশ্ৰমনমস্কৃতম্ ॥ ১৩ ॥
দৰ্শযন্ ৱৰ্ত্ম ধীৰাণাং সৰ্ৱাশ্ৰমনমস্কৃতম্ ॥ ১৩ ॥
ঋষিভিৰ্যাচিতো ভেজে নৱমং পাৰ্থিৱং ৱপুঃ ।
দুগ্ধেমামোষধীৰ্ৱিপ্ৰাস্তেনাযং স উশত্তমঃ ॥ ১৪ ॥
দুগ্ধেমামোষধীৰ্ৱিপ্ৰাস্তেনাযং স উশত্তমঃ ॥ ১৪ ॥
ৰূপং স জগৃহে মাত্স্যং চাক্ষুষোদধিসম্প্লৱে ।
নাৱ্যাৰোপ্য মহীময্যামপাদ্ৱৈৱস্ৱতং মনুম্ ॥ ১৫ ॥
নাৱ্যাৰোপ্য মহীময্যামপাদ্ৱৈৱস্ৱতং মনুম্ ॥ ১৫ ॥
সুৰাসুৰাণামুদধিং মথ্নতাং মন্দৰাচলম্ ।
দধ্ৰে কমঠৰূপেণ পৃষ্ঠ একাদশে ৱিভুঃ ॥ ১৬ ॥
দধ্ৰে কমঠৰূপেণ পৃষ্ঠ একাদশে ৱিভুঃ ॥ ১৬ ॥
ধান্ৱন্তৰং দ্ৱাদশমং ত্ৰযোদশমমেৱ চ ।
অপাযযত্সুৰানন্যান্মোহিন্যা মোহযন্ স্ত্ৰিযা ॥ ১৭ ॥
অপাযযত্সুৰানন্যান্মোহিন্যা মোহযন্ স্ত্ৰিযা ॥ ১৭ ॥
চতুৰ্দশং নাৰসিংহং বিভ্ৰদ্দৈত্যেন্দ্ৰমূৰ্জিতম্ ।
দদাৰ কৰজৈৰূৰাৱেৰকাং কটকৃদ্যথা ॥ ১৮ ॥
দদাৰ কৰজৈৰূৰাৱেৰকাং কটকৃদ্যথা ॥ ১৮ ॥
পঞ্চদশং ৱামনকং কৃত্ৱাগাদধ্ৱৰং বলেঃ ।
পদত্ৰযং যাচমানঃ প্ৰত্যাদিত্সুস্ত্ৰিপিষ্টপম্ ॥ ১৯ ॥
পদত্ৰযং যাচমানঃ প্ৰত্যাদিত্সুস্ত্ৰিপিষ্টপম্ ॥ ১৯ ॥
অৱতাৰে ষোডশমে পশ্যন্ ব্ৰহ্মদ্ৰুহো নৃপান্ ।
ত্ৰিঃসপ্তকৃত্ৱঃ কুপিতো নিঃক্ষত্ৰামকৰোন্মহীম্ ॥ ২০ ॥
ত্ৰিঃসপ্তকৃত্ৱঃ কুপিতো নিঃক্ষত্ৰামকৰোন্মহীম্ ॥ ২০ ॥
ততঃ সপ্তদশে জাতঃ সত্যৱত্যাং পৰাশৰাত্ ।
চক্ৰে ৱেদতৰোঃ শাখা দৃষ্ট্ৱা পুংসোঽল্পমেধসঃ ॥ ২১ ॥
চক্ৰে ৱেদতৰোঃ শাখা দৃষ্ট্ৱা পুংসোঽল্পমেধসঃ ॥ ২১ ॥
নৰদেৱত্ৱমাপন্নঃ সুৰকাৰ্যচিকীৰ্ষযা ।
সমুদ্ৰনিগ্ৰহাদীনি চক্ৰে ৱীৰ্যাণ্যতঃ পৰম্ ॥ ২২ ॥
সমুদ্ৰনিগ্ৰহাদীনি চক্ৰে ৱীৰ্যাণ্যতঃ পৰম্ ॥ ২২ ॥
একোনৱিংশে ৱিংশতিমে ৱৃষ্ণিষু প্ৰাপ্য জন্মনী ।
ৰামকৃষ্ণাৱিতি ভুৱো ভগৱানহৰদ্ভৰম্ ॥ ২৩ ॥
ৰামকৃষ্ণাৱিতি ভুৱো ভগৱানহৰদ্ভৰম্ ॥ ২৩ ॥
ততঃ কলৌ সম্প্ৰৱৃত্তে সম্মোহায সুৰদ্ৱিষাম্ ।
বুদ্ধো নাম্নাঞ্জনসুতঃ কীকটেষু ভৱিষ্যতি ॥ ২৪ ॥
বুদ্ধো নাম্নাঞ্জনসুতঃ কীকটেষু ভৱিষ্যতি ॥ ২৪ ॥
অথাসৌ যুগসন্ধ্যাযাং দস্যুপ্ৰাযেষু ৰাজসু ।
জনিতা ৱিষ্ণুযশসো নাম্না কল্কিৰ্জগত্পতিঃ ॥ ২৫ ॥
জনিতা ৱিষ্ণুযশসো নাম্না কল্কিৰ্জগত্পতিঃ ॥ ২৫ ॥
অৱতাৰা হ্যসঙ্খ্যেযা হৰেঃ সত্ত্ৱনিধেৰ্দ্ৱিজাঃ ।
যথাৱিদাসিনঃ কুল্যাঃ সৰসঃ স্যুঃ সহস্ৰশঃ ॥ ২৬ ॥
যথাৱিদাসিনঃ কুল্যাঃ সৰসঃ স্যুঃ সহস্ৰশঃ ॥ ২৬ ॥
ঋষযো মনৱো দেৱা মনুপুত্ৰা মহৌজসঃ ।
কলাঃ সৰ্ৱে হৰেৰেৱ সপ্ৰজাপতযঃ স্মৃতাঃ ॥ ২৭ ॥
কলাঃ সৰ্ৱে হৰেৰেৱ সপ্ৰজাপতযঃ স্মৃতাঃ ॥ ২৭ ॥
এতে চাংশকলাঃ পুংসঃ কৃষ্ণস্তু ভগৱান্ স্ৱযম্ ।
ইন্দ্ৰাৰিৱ্যাকুলং লোকং মৃডযন্তি যুগে যুগে ॥ ২৮ ॥
ইন্দ্ৰাৰিৱ্যাকুলং লোকং মৃডযন্তি যুগে যুগে ॥ ২৮ ॥
জন্ম গুহ্যং ভগৱতো য এতত্প্ৰযতো নৰঃ ।
সাযং প্ৰাতৰ্গৃণন্ ভক্ত্যা দুঃখগ্ৰামাদ্ৱিমুচ্যতে ॥ ২৯ ॥
সাযং প্ৰাতৰ্গৃণন্ ভক্ত্যা দুঃখগ্ৰামাদ্ৱিমুচ্যতে ॥ ২৯ ॥
এতদ্ৰূপং ভগৱতো হ্যৰূপস্য চিদাত্মনঃ ।
মাযাগুণৈৰ্ৱিৰচিতং মহদাদিভিৰাত্মনি ॥ ৩০ ॥
মাযাগুণৈৰ্ৱিৰচিতং মহদাদিভিৰাত্মনি ॥ ৩০ ॥
যথা নভসি মেঘৌঘো ৰেণুৰ্ৱা পাৰ্থিৱোঽনিলে ।
এৱং দ্ৰষ্টৰি দৃশ্যত্ৱমাৰোপিতমবুদ্ধিভিঃ ॥ ৩১ ॥
এৱং দ্ৰষ্টৰি দৃশ্যত্ৱমাৰোপিতমবুদ্ধিভিঃ ॥ ৩১ ॥
অতঃ পৰং যদৱ্যক্তমৱ্যূঢগুণবৃংহিতম্ ।
অদৃষ্টাশ্ৰুতৱস্তুত্ৱাত্স জীৱো যত্পুনৰ্ভৱঃ ॥ ৩২ ॥
অদৃষ্টাশ্ৰুতৱস্তুত্ৱাত্স জীৱো যত্পুনৰ্ভৱঃ ॥ ৩২ ॥
যত্ৰেমে সদসদ্ৰূপে প্ৰতিষিদ্ধে স্ৱসংৱিদা ।
অৱিদ্যযাত্মনি কৃতে ইতি তদ্ব্ৰহ্মদৰ্শনম্ ॥ ৩৩ ॥
অৱিদ্যযাত্মনি কৃতে ইতি তদ্ব্ৰহ্মদৰ্শনম্ ॥ ৩৩ ॥
যদ্যেষোপৰতা দেৱী মাযা ৱৈশাৰদী মতিঃ ।
সম্পন্ন এৱেতি ৱিদুৰ্মহিম্নি স্ৱে মহীযতে ॥ ৩৪ ॥
সম্পন্ন এৱেতি ৱিদুৰ্মহিম্নি স্ৱে মহীযতে ॥ ৩৪ ॥
এৱং জন্মানি কৰ্মাণি হ্যকৰ্তুৰজনস্য চ ।
ৱৰ্ণযন্তি স্ম কৱযো ৱেদগুহ্যানি হৃত্পতেঃ ॥ ৩৫ ॥
ৱৰ্ণযন্তি স্ম কৱযো ৱেদগুহ্যানি হৃত্পতেঃ ॥ ৩৫ ॥
স ৱা ইদং ৱিশ্ৱমমোঘলীলঃ
সৃজত্যৱত্যত্তি ন সজ্জতেঽস্মিন্ ।
ভূতেষু চান্তৰ্হিত আত্মতন্ত্ৰঃ
ষাড্ৱৰ্গিকং জিঘ্ৰতি ষড্গুণেশঃ ॥ ৩৬ ॥
সৃজত্যৱত্যত্তি ন সজ্জতেঽস্মিন্ ।
ভূতেষু চান্তৰ্হিত আত্মতন্ত্ৰঃ
ষাড্ৱৰ্গিকং জিঘ্ৰতি ষড্গুণেশঃ ॥ ৩৬ ॥
ন চাস্য কশ্চিন্নিপুণেন ধাতু-
ৰৱৈতি জন্তুঃ কুমনীষ ঊতীঃ ।
নামানি ৰূপাণি মনোৱচোভিঃ
সন্তন্ৱতো নটচৰ্যামিৱাজ্ঞঃ ॥ ৩৭ ॥
ৰৱৈতি জন্তুঃ কুমনীষ ঊতীঃ ।
নামানি ৰূপাণি মনোৱচোভিঃ
সন্তন্ৱতো নটচৰ্যামিৱাজ্ঞঃ ॥ ৩৭ ॥
স ৱেদ ধাতুঃ পদৱীং পৰস্য
দুৰন্তৱীৰ্যস্য ৰথাঙ্গপাণেঃ ।
যোঽমাযযা সন্ততযানুৱৃত্ত্যা
ভজেত তত্পাদসৰোজগন্ধম্ ॥ ৩৮ ॥
দুৰন্তৱীৰ্যস্য ৰথাঙ্গপাণেঃ ।
যোঽমাযযা সন্ততযানুৱৃত্ত্যা
ভজেত তত্পাদসৰোজগন্ধম্ ॥ ৩৮ ॥
অথেহ ধন্যা ভগৱন্ত ইত্থং
যদ্ৱাসুদেৱেঽখিললোকনাথে ।
কুৰ্ৱন্তি সৰ্ৱাত্মকমাত্মভাৱং
ন যত্ৰ ভূযঃ পৰিৱৰ্ত উগ্ৰঃ ॥ ৩৯ ॥
যদ্ৱাসুদেৱেঽখিললোকনাথে ।
কুৰ্ৱন্তি সৰ্ৱাত্মকমাত্মভাৱং
ন যত্ৰ ভূযঃ পৰিৱৰ্ত উগ্ৰঃ ॥ ৩৯ ॥
ইদং ভাগৱতং নাম পুৰাণং ব্ৰহ্মসম্মিতম্ ।
উত্তমশ্লোকচৰিতং চকাৰ ভগৱানৃষিঃ ।
নিঃশ্ৰেযসায লোকস্য ধন্যং স্ৱস্ত্যযনং মহত্ ॥ ৪০ ॥
উত্তমশ্লোকচৰিতং চকাৰ ভগৱানৃষিঃ ।
নিঃশ্ৰেযসায লোকস্য ধন্যং স্ৱস্ত্যযনং মহত্ ॥ ৪০ ॥
তদিদং গ্ৰাহযামাস সুতমাত্মৱতাং ৱৰম্ ।
সৰ্ৱৱেদেতিহাসানাং সাৰং সাৰং সমুদ্ধৃতম্ ॥ ৪১ ॥
সৰ্ৱৱেদেতিহাসানাং সাৰং সাৰং সমুদ্ধৃতম্ ॥ ৪১ ॥
স তু সংশ্ৰাৱযামাস মহাৰাজং পৰীক্ষিতম্ ।
প্ৰাযোপৱিষ্টং গঙ্গাযাং পৰীতং পৰমৰ্ষিভিঃ ॥ ৪২ ॥
প্ৰাযোপৱিষ্টং গঙ্গাযাং পৰীতং পৰমৰ্ষিভিঃ ॥ ৪২ ॥
কৃষ্ণে স্ৱধামোপগতে ধৰ্মজ্ঞানাদিভিঃ সহ ।
কলৌ নষ্টদৃশামেষ পুৰাণাৰ্কোঽধুনোদিতঃ ॥ ৪৩ ॥
কলৌ নষ্টদৃশামেষ পুৰাণাৰ্কোঽধুনোদিতঃ ॥ ৪৩ ॥
তত্ৰ কীৰ্তযতো ৱিপ্ৰা ৱিপ্ৰৰ্ষেৰ্ভূৰিতেজসঃ ।
অহং চাধ্যগমং তত্ৰ নিৱিষ্টস্তদনুগ্ৰহাত্ ।
সোঽহং ৱঃ শ্ৰাৱযিষ্যামি যথাধীতং যথামতি ॥ ৪৪ ॥
অহং চাধ্যগমং তত্ৰ নিৱিষ্টস্তদনুগ্ৰহাত্ ।
সোঽহং ৱঃ শ্ৰাৱযিষ্যামি যথাধীতং যথামতি ॥ ৪৪ ॥