സൂത ഉവാച
ജഗൃഹേ പൌരുഷം രൂപം ഭഗവാന്മഹദാദിഭിഃ ।
സമ്ഭൂതം ഷോഡശകലമാദൌ ലോകസിസൃക്ഷയാ ॥ ൧ ॥
ജഗൃഹേ പൌരുഷം രൂപം ഭഗവാന്മഹദാദിഭിഃ ।
സമ്ഭൂതം ഷോഡശകലമാദൌ ലോകസിസൃക്ഷയാ ॥ ൧ ॥
യസ്യാമ്ഭസി ശയാനസ്യ യോഗനിദ്രാം വിതന്വതഃ ।
നാഭിഹ്രദാമ്ബുജാദാസീദ്ബ്രഹ്മാ വിശ്വസൃജാം പതിഃ ॥ ൨ ॥
നാഭിഹ്രദാമ്ബുജാദാസീദ്ബ്രഹ്മാ വിശ്വസൃജാം പതിഃ ॥ ൨ ॥
യസ്യാവയവസംസ്ഥാനൈഃ കല്പിതോ ലോകവിസ്തരഃ ।
തദ്വൈ ഭഗവതോ രൂപം വിശുദ്ധം സത്ത്വമൂര്ജിതമ് ॥ ൩ ॥
തദ്വൈ ഭഗവതോ രൂപം വിശുദ്ധം സത്ത്വമൂര്ജിതമ് ॥ ൩ ॥
പശ്യന്ത്യദോ രൂപമദഭ്രചക്ഷുഷാ
സഹസ്രപാദോരുഭുജാനനാദ്ഭുതമ് ।
സഹസ്രമൂര്ധശ്രവണാക്ഷിനാസികം
സഹസ്രമൌല്യമ്ബരകുണ്ഡലോല്ലസത് ॥ ൪ ॥
സഹസ്രപാദോരുഭുജാനനാദ്ഭുതമ് ।
സഹസ്രമൂര്ധശ്രവണാക്ഷിനാസികം
സഹസ്രമൌല്യമ്ബരകുണ്ഡലോല്ലസത് ॥ ൪ ॥
ഏതന്നാനാവതാരാണാം നിധാനം ബീജമവ്യയമ് ।
യസ്യാംശാംശേന സൃജ്യന്തേ ദേവതിര്യങ്നരാദയഃ ॥ ൫ ॥
യസ്യാംശാംശേന സൃജ്യന്തേ ദേവതിര്യങ്നരാദയഃ ॥ ൫ ॥
സ ഏവ പ്രഥമം ദേവഃ കൌമാരം സര്ഗമാശ്രിതഃ ।
ചചാര ദുശ്ചരം ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മചര്യമഖണ്ഡിതമ് ॥ ൬ ॥
ചചാര ദുശ്ചരം ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മചര്യമഖണ്ഡിതമ് ॥ ൬ ॥
ദ്വിതീയം തു ഭവായാസ്യ രസാതലഗതാം മഹീമ് ।
ഉദ്ധരിഷ്യന്നുപാദത്ത യജ്ഞേശഃ സൌകരം വപുഃ ॥ ൭ ॥
ഉദ്ധരിഷ്യന്നുപാദത്ത യജ്ഞേശഃ സൌകരം വപുഃ ॥ ൭ ॥
തൃതീയമൃഷിസര്ഗം വൈ ദേവര്ഷിത്വമുപേത്യ സഃ ।
തന്ത്രം സാത്വതമാചഷ്ട നൈഷ്കര്മ്യം കര്മണാം യതഃ ॥ ൮ ॥
തന്ത്രം സാത്വതമാചഷ്ട നൈഷ്കര്മ്യം കര്മണാം യതഃ ॥ ൮ ॥
തുര്യേ ധര്മകലാസര്ഗേ നരനാരായണാവൃഷീ ।
ഭൂത്വാത്മോപശമോപേതമകരോദ്ദുശ്ചരം തപഃ ॥ ൯ ॥
ഭൂത്വാത്മോപശമോപേതമകരോദ്ദുശ്ചരം തപഃ ॥ ൯ ॥
പഞ്ചമഃ കപിലോ നാമ സിദ്ധേശഃ കാലവിപ്ലുതമ് ।
പ്രോവാചാസുരയേ സാങ്ഖ്യം തത്ത്വഗ്രാമവിനിര്ണയമ് ॥ ൧൦ ॥
പ്രോവാചാസുരയേ സാങ്ഖ്യം തത്ത്വഗ്രാമവിനിര്ണയമ് ॥ ൧൦ ॥
ഷഷ്ഠമത്രേരപത്യത്വം വൃതഃ പ്രാപ്തോഽനസൂയയാ ।
ആന്വീക്ഷികീമലര്കായ പ്രഹ്ലാദാദിഭ്യ ഊചിവാന് ॥ ൧൧ ॥
ആന്വീക്ഷികീമലര്കായ പ്രഹ്ലാദാദിഭ്യ ഊചിവാന് ॥ ൧൧ ॥
തതഃ സപ്തമ ആകൂത്യാം രുചേര്യജ്ഞോഽഭ്യജായത ।
സ യാമാദ്യൈഃ സുരഗണൈരപാത്സ്വായമ്ഭുവാന്തരമ് ॥ ൧൨ ॥
സ യാമാദ്യൈഃ സുരഗണൈരപാത്സ്വായമ്ഭുവാന്തരമ് ॥ ൧൨ ॥
അഷ്ടമേ മേരുദേവ്യാം തു നാഭേര്ജാത ഉരുക്രമഃ ।
ദര്ശയന് വര്ത്മ ധീരാണാം സര്വാശ്രമനമസ്കൃതമ് ॥ ൧൩ ॥
ദര്ശയന് വര്ത്മ ധീരാണാം സര്വാശ്രമനമസ്കൃതമ് ॥ ൧൩ ॥
ഋഷിഭിര്യാചിതോ ഭേജേ നവമം പാര്ഥിവം വപുഃ ।
ദുഗ്ധേമാമോഷധീര്വിപ്രാസ്തേനായം സ ഉശത്തമഃ ॥ ൧൪ ॥
ദുഗ്ധേമാമോഷധീര്വിപ്രാസ്തേനായം സ ഉശത്തമഃ ॥ ൧൪ ॥
രൂപം സ ജഗൃഹേ മാത്സ്യം ചാക്ഷുഷോദധിസമ്പ്ലവേ ।
നാവ്യാരോപ്യ മഹീമയ്യാമപാദ്വൈവസ്വതം മനുമ് ॥ ൧൫ ॥
നാവ്യാരോപ്യ മഹീമയ്യാമപാദ്വൈവസ്വതം മനുമ് ॥ ൧൫ ॥
സുരാസുരാണാമുദധിം മഥ്നതാം മന്ദരാചലമ് ।
ദധ്രേ കമഠരൂപേണ പൃഷ്ഠ ഏകാദശേ വിഭുഃ ॥ ൧൬ ॥
ദധ്രേ കമഠരൂപേണ പൃഷ്ഠ ഏകാദശേ വിഭുഃ ॥ ൧൬ ॥
ധാന്വന്തരം ദ്വാദശമം ത്രയോദശമമേവ ച ।
അപായയത്സുരാനന്യാന്മോഹിന്യാ മോഹയന് സ്ത്രിയാ ॥ ൧൭ ॥
അപായയത്സുരാനന്യാന്മോഹിന്യാ മോഹയന് സ്ത്രിയാ ॥ ൧൭ ॥
ചതുര്ദശം നാരസിംഹം ബിഭ്രദ്ദൈത്യേന്ദ്രമൂര്ജിതമ് ।
ദദാര കരജൈരൂരാവേരകാം കടകൃദ്യഥാ ॥ ൧൮ ॥
ദദാര കരജൈരൂരാവേരകാം കടകൃദ്യഥാ ॥ ൧൮ ॥
പഞ്ചദശം വാമനകം കൃത്വാഗാദധ്വരം ബലേഃ ।
പദത്രയം യാചമാനഃ പ്രത്യാദിത്സുസ്ത്രിപിഷ്ടപമ് ॥ ൧൯ ॥
പദത്രയം യാചമാനഃ പ്രത്യാദിത്സുസ്ത്രിപിഷ്ടപമ് ॥ ൧൯ ॥
അവതാരേ ഷോഡശമേ പശ്യന് ബ്രഹ്മദ്രുഹോ നൃപാന് ।
ത്രിഃസപ്തകൃത്വഃ കുപിതോ നിഃക്ഷത്രാമകരോന്മഹീമ് ॥ ൨൦ ॥
ത്രിഃസപ്തകൃത്വഃ കുപിതോ നിഃക്ഷത്രാമകരോന്മഹീമ് ॥ ൨൦ ॥
തതഃ സപ്തദശേ ജാതഃ സത്യവത്യാം പരാശരാത് ।
ചക്രേ വേദതരോഃ ശാഖാ ദൃഷ്ട്വാ പുംസോഽല്പമേധസഃ ॥ ൨൧ ॥
ചക്രേ വേദതരോഃ ശാഖാ ദൃഷ്ട്വാ പുംസോഽല്പമേധസഃ ॥ ൨൧ ॥
നരദേവത്വമാപന്നഃ സുരകാര്യചികീര്ഷയാ ।
സമുദ്രനിഗ്രഹാദീനി ചക്രേ വീര്യാണ്യതഃ പരമ് ॥ ൨൨ ॥
സമുദ്രനിഗ്രഹാദീനി ചക്രേ വീര്യാണ്യതഃ പരമ് ॥ ൨൨ ॥
ഏകോനവിംശേ വിംശതിമേ വൃഷ്ണിഷു പ്രാപ്യ ജന്മനീ ।
രാമകൃഷ്ണാവിതി ഭുവോ ഭഗവാനഹരദ്ഭരമ് ॥ ൨൩ ॥
രാമകൃഷ്ണാവിതി ഭുവോ ഭഗവാനഹരദ്ഭരമ് ॥ ൨൩ ॥
തതഃ കലൌ സമ്പ്രവൃത്തേ സമ്മോഹായ സുരദ്വിഷാമ് ।
ബുദ്ധോ നാമ്നാഞ്ജനസുതഃ കീകടേഷു ഭവിഷ്യതി ॥ ൨൪ ॥
ബുദ്ധോ നാമ്നാഞ്ജനസുതഃ കീകടേഷു ഭവിഷ്യതി ॥ ൨൪ ॥
അഥാസൌ യുഗസന്ധ്യായാം ദസ്യുപ്രായേഷു രാജസു ।
ജനിതാ വിഷ്ണുയശസോ നാമ്നാ കല്കിര്ജഗത്പതിഃ ॥ ൨൫ ॥
ജനിതാ വിഷ്ണുയശസോ നാമ്നാ കല്കിര്ജഗത്പതിഃ ॥ ൨൫ ॥
അവതാരാ ഹ്യസങ്ഖ്യേയാ ഹരേഃ സത്ത്വനിധേര്ദ്വിജാഃ ।
യഥാവിദാസിനഃ കുല്യാഃ സരസഃ സ്യുഃ സഹസ്രശഃ ॥ ൨൬ ॥
യഥാവിദാസിനഃ കുല്യാഃ സരസഃ സ്യുഃ സഹസ്രശഃ ॥ ൨൬ ॥
ഋഷയോ മനവോ ദേവാ മനുപുത്രാ മഹൌജസഃ ।
കലാഃ സര്വേ ഹരേരേവ സപ്രജാപതയഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൨൭ ॥
കലാഃ സര്വേ ഹരേരേവ സപ്രജാപതയഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൨൭ ॥
ഏതേ ചാംശകലാഃ പുംസഃ കൃഷ്ണസ്തു ഭഗവാന് സ്വയമ് ।
ഇന്ദ്രാരിവ്യാകുലം ലോകം മൃഡയന്തി യുഗേ യുഗേ ॥ ൨൮ ॥
ഇന്ദ്രാരിവ്യാകുലം ലോകം മൃഡയന്തി യുഗേ യുഗേ ॥ ൨൮ ॥
ജന്മ ഗുഹ്യം ഭഗവതോ യ ഏതത്പ്രയതോ നരഃ ।
സായം പ്രാതര്ഗൃണന് ഭക്ത്യാ ദുഃഖഗ്രാമാദ്വിമുച്യതേ ॥ ൨൯ ॥
സായം പ്രാതര്ഗൃണന് ഭക്ത്യാ ദുഃഖഗ്രാമാദ്വിമുച്യതേ ॥ ൨൯ ॥
ഏതദ്രൂപം ഭഗവതോ ഹ്യരൂപസ്യ ചിദാത്മനഃ ।
മായാഗുണൈര്വിരചിതം മഹദാദിഭിരാത്മനി ॥ ൩൦ ॥
മായാഗുണൈര്വിരചിതം മഹദാദിഭിരാത്മനി ॥ ൩൦ ॥
യഥാ നഭസി മേഘൌഘോ രേണുര്വാ പാര്ഥിവോഽനിലേ ।
ഏവം ദ്രഷ്ടരി ദൃശ്യത്വമാരോപിതമബുദ്ധിഭിഃ ॥ ൩൧ ॥
ഏവം ദ്രഷ്ടരി ദൃശ്യത്വമാരോപിതമബുദ്ധിഭിഃ ॥ ൩൧ ॥
അതഃ പരം യദവ്യക്തമവ്യൂഢഗുണബൃംഹിതമ് ।
അദൃഷ്ടാശ്രുതവസ്തുത്വാത്സ ജീവോ യത്പുനര്ഭവഃ ॥ ൩൨ ॥
അദൃഷ്ടാശ്രുതവസ്തുത്വാത്സ ജീവോ യത്പുനര്ഭവഃ ॥ ൩൨ ॥
യത്രേമേ സദസദ്രൂപേ പ്രതിഷിദ്ധേ സ്വസംവിദാ ।
അവിദ്യയാത്മനി കൃതേ ഇതി തദ്ബ്രഹ്മദര്ശനമ് ॥ ൩൩ ॥
അവിദ്യയാത്മനി കൃതേ ഇതി തദ്ബ്രഹ്മദര്ശനമ് ॥ ൩൩ ॥
യദ്യേഷോപരതാ ദേവീ മായാ വൈശാരദീ മതിഃ ।
സമ്പന്ന ഏവേതി വിദുര്മഹിമ്നി സ്വേ മഹീയതേ ॥ ൩൪ ॥
സമ്പന്ന ഏവേതി വിദുര്മഹിമ്നി സ്വേ മഹീയതേ ॥ ൩൪ ॥
ഏവം ജന്മാനി കര്മാണി ഹ്യകര്തുരജനസ്യ ച ।
വര്ണയന്തി സ്മ കവയോ വേദഗുഹ്യാനി ഹൃത്പതേഃ ॥ ൩൫ ॥
വര്ണയന്തി സ്മ കവയോ വേദഗുഹ്യാനി ഹൃത്പതേഃ ॥ ൩൫ ॥
സ വാ ഇദം വിശ്വമമോഘലീലഃ
സൃജത്യവത്യത്തി ന സജ്ജതേഽസ്മിന് ।
ഭൂതേഷു ചാന്തര്ഹിത ആത്മതന്ത്രഃ
ഷാഡ്വര്ഗികം ജിഘ്രതി ഷഡ്ഗുണേശഃ ॥ ൩൬ ॥
സൃജത്യവത്യത്തി ന സജ്ജതേഽസ്മിന് ।
ഭൂതേഷു ചാന്തര്ഹിത ആത്മതന്ത്രഃ
ഷാഡ്വര്ഗികം ജിഘ്രതി ഷഡ്ഗുണേശഃ ॥ ൩൬ ॥
ന ചാസ്യ കശ്ചിന്നിപുണേന ധാതു-
രവൈതി ജന്തുഃ കുമനീഷ ഊതീഃ ।
നാമാനി രൂപാണി മനോവചോഭിഃ
സന്തന്വതോ നടചര്യാമിവാജ്ഞഃ ॥ ൩൭ ॥
രവൈതി ജന്തുഃ കുമനീഷ ഊതീഃ ।
നാമാനി രൂപാണി മനോവചോഭിഃ
സന്തന്വതോ നടചര്യാമിവാജ്ഞഃ ॥ ൩൭ ॥
സ വേദ ധാതുഃ പദവീം പരസ്യ
ദുരന്തവീര്യസ്യ രഥാങ്ഗപാണേഃ ।
യോഽമായയാ സന്തതയാനുവൃത്ത്യാ
ഭജേത തത്പാദസരോജഗന്ധമ് ॥ ൩൮ ॥
ദുരന്തവീര്യസ്യ രഥാങ്ഗപാണേഃ ।
യോഽമായയാ സന്തതയാനുവൃത്ത്യാ
ഭജേത തത്പാദസരോജഗന്ധമ് ॥ ൩൮ ॥
അഥേഹ ധന്യാ ഭഗവന്ത ഇത്ഥം
യദ്വാസുദേവേഽഖിലലോകനാഥേ ।
കുര്വന്തി സര്വാത്മകമാത്മഭാവം
ന യത്ര ഭൂയഃ പരിവര്ത ഉഗ്രഃ ॥ ൩൯ ॥
യദ്വാസുദേവേഽഖിലലോകനാഥേ ।
കുര്വന്തി സര്വാത്മകമാത്മഭാവം
ന യത്ര ഭൂയഃ പരിവര്ത ഉഗ്രഃ ॥ ൩൯ ॥
ഇദം ഭാഗവതം നാമ പുരാണം ബ്രഹ്മസമ്മിതമ് ।
ഉത്തമശ്ലോകചരിതം ചകാര ഭഗവാനൃഷിഃ ।
നിഃശ്രേയസായ ലോകസ്യ ധന്യം സ്വസ്ത്യയനം മഹത് ॥ ൪൦ ॥
ഉത്തമശ്ലോകചരിതം ചകാര ഭഗവാനൃഷിഃ ।
നിഃശ്രേയസായ ലോകസ്യ ധന്യം സ്വസ്ത്യയനം മഹത് ॥ ൪൦ ॥
തദിദം ഗ്രാഹയാമാസ സുതമാത്മവതാം വരമ് ।
സര്വവേദേതിഹാസാനാം സാരം സാരം സമുദ്ധൃതമ് ॥ ൪൧ ॥
സര്വവേദേതിഹാസാനാം സാരം സാരം സമുദ്ധൃതമ് ॥ ൪൧ ॥
സ തു സംശ്രാവയാമാസ മഹാരാജം പരീക്ഷിതമ് ।
പ്രായോപവിഷ്ടം ഗങ്ഗായാം പരീതം പരമര്ഷിഭിഃ ॥ ൪൨ ॥
പ്രായോപവിഷ്ടം ഗങ്ഗായാം പരീതം പരമര്ഷിഭിഃ ॥ ൪൨ ॥
കൃഷ്ണേ സ്വധാമോപഗതേ ധര്മജ്ഞാനാദിഭിഃ സഹ ।
കലൌ നഷ്ടദൃശാമേഷ പുരാണാര്കോഽധുനോദിതഃ ॥ ൪൩ ॥
കലൌ നഷ്ടദൃശാമേഷ പുരാണാര്കോഽധുനോദിതഃ ॥ ൪൩ ॥
തത്ര കീര്തയതോ വിപ്രാ വിപ്രര്ഷേര്ഭൂരിതേജസഃ ।
അഹം ചാധ്യഗമം തത്ര നിവിഷ്ടസ്തദനുഗ്രഹാത് ।
സോഽഹം വഃ ശ്രാവയിഷ്യാമി യഥാധീതം യഥാമതി ॥ ൪൪ ॥
അഹം ചാധ്യഗമം തത്ര നിവിഷ്ടസ്തദനുഗ്രഹാത് ।
സോഽഹം വഃ ശ്രാവയിഷ്യാമി യഥാധീതം യഥാമതി ॥ ൪൪ ॥