సూత ఉవాచ
జగృహే పౌరుషం రూపం భగవాన్మహదాదిభిః ।
సమ్భూతం షోడశకలమాదౌ లోకసిసృక్షయా ॥ ౧ ॥
జగృహే పౌరుషం రూపం భగవాన్మహదాదిభిః ।
సమ్భూతం షోడశకలమాదౌ లోకసిసృక్షయా ॥ ౧ ॥
యస్యామ్భసి శయానస్య యోగనిద్రాం వితన్వతః ।
నాభిహ్రదామ్బుజాదాసీద్బ్రహ్మా విశ్వసృజాం పతిః ॥ ౨ ॥
నాభిహ్రదామ్బుజాదాసీద్బ్రహ్మా విశ్వసృజాం పతిః ॥ ౨ ॥
యస్యావయవసంస్థానైః కల్పితో లోకవిస్తరః ।
తద్వై భగవతో రూపం విశుద్ధం సత్త్వమూర్జితమ్ ॥ ౩ ॥
తద్వై భగవతో రూపం విశుద్ధం సత్త్వమూర్జితమ్ ॥ ౩ ॥
పశ్యన్త్యదో రూపమదభ్రచక్షుషా
సహస్రపాదోరుభుజాననాద్భుతమ్ ।
సహస్రమూర్ధశ్రవణాక్షినాసికం
సహస్రమౌల్యమ్బరకుణ్డలోల్లసత్ ॥ ౪ ॥
సహస్రపాదోరుభుజాననాద్భుతమ్ ।
సహస్రమూర్ధశ్రవణాక్షినాసికం
సహస్రమౌల్యమ్బరకుణ్డలోల్లసత్ ॥ ౪ ॥
ఏతన్నానావతారాణాం నిధానం బీజమవ్యయమ్ ।
యస్యాంశాంశేన సృజ్యన్తే దేవతిర్యఙ్నరాదయః ॥ ౫ ॥
యస్యాంశాంశేన సృజ్యన్తే దేవతిర్యఙ్నరాదయః ॥ ౫ ॥
స ఏవ ప్రథమం దేవః కౌమారం సర్గమాశ్రితః ।
చచార దుశ్చరం బ్రహ్మా బ్రహ్మచర్యమఖణ్డితమ్ ॥ ౬ ॥
చచార దుశ్చరం బ్రహ్మా బ్రహ్మచర్యమఖణ్డితమ్ ॥ ౬ ॥
ద్వితీయం తు భవాయాస్య రసాతలగతాం మహీమ్ ।
ఉద్ధరిష్యన్నుపాదత్త యజ్ఞేశః సౌకరం వపుః ॥ ౭ ॥
ఉద్ధరిష్యన్నుపాదత్త యజ్ఞేశః సౌకరం వపుః ॥ ౭ ॥
తృతీయమృషిసర్గం వై దేవర్షిత్వముపేత్య సః ।
తన్త్రం సాత్వతమాచష్ట నైష్కర్మ్యం కర్మణాం యతః ॥ ౮ ॥
తన్త్రం సాత్వతమాచష్ట నైష్కర్మ్యం కర్మణాం యతః ॥ ౮ ॥
తుర్యే ధర్మకలాసర్గే నరనారాయణావృషీ ।
భూత్వాత్మోపశమోపేతమకరోద్దుశ్చరం తపః ॥ ౯ ॥
భూత్వాత్మోపశమోపేతమకరోద్దుశ్చరం తపః ॥ ౯ ॥
పఞ్చమః కపిలో నామ సిద్ధేశః కాలవిప్లుతమ్ ।
ప్రోవాచాసురయే సాఙ్ఖ్యం తత్త్వగ్రామవినిర్ణయమ్ ॥ ౧౦ ॥
ప్రోవాచాసురయే సాఙ్ఖ్యం తత్త్వగ్రామవినిర్ణయమ్ ॥ ౧౦ ॥
షష్ఠమత్రేరపత్యత్వం వృతః ప్రాప్తోఽనసూయయా ।
ఆన్వీక్షికీమలర్కాయ ప్రహ్లాదాదిభ్య ఊచివాన్ ॥ ౧౧ ॥
ఆన్వీక్షికీమలర్కాయ ప్రహ్లాదాదిభ్య ఊచివాన్ ॥ ౧౧ ॥
తతః సప్తమ ఆకూత్యాం రుచేర్యజ్ఞోఽభ్యజాయత ।
స యామాద్యైః సురగణైరపాత్స్వాయమ్భువాన్తరమ్ ॥ ౧౨ ॥
స యామాద్యైః సురగణైరపాత్స్వాయమ్భువాన్తరమ్ ॥ ౧౨ ॥
అష్టమే మేరుదేవ్యాం తు నాభేర్జాత ఉరుక్రమః ।
దర్శయన్ వర్త్మ ధీరాణాం సర్వాశ్రమనమస్కృతమ్ ॥ ౧౩ ॥
దర్శయన్ వర్త్మ ధీరాణాం సర్వాశ్రమనమస్కృతమ్ ॥ ౧౩ ॥
ఋషిభిర్యాచితో భేజే నవమం పార్థివం వపుః ।
దుగ్ధేమామోషధీర్విప్రాస్తేనాయం స ఉశత్తమః ॥ ౧౪ ॥
దుగ్ధేమామోషధీర్విప్రాస్తేనాయం స ఉశత్తమః ॥ ౧౪ ॥
రూపం స జగృహే మాత్స్యం చాక్షుషోదధిసమ్ప్లవే ।
నావ్యారోప్య మహీమయ్యామపాద్వైవస్వతం మనుమ్ ॥ ౧౫ ॥
నావ్యారోప్య మహీమయ్యామపాద్వైవస్వతం మనుమ్ ॥ ౧౫ ॥
సురాసురాణాముదధిం మథ్నతాం మన్దరాచలమ్ ।
దధ్రే కమఠరూపేణ పృష్ఠ ఏకాదశే విభుః ॥ ౧౬ ॥
దధ్రే కమఠరూపేణ పృష్ఠ ఏకాదశే విభుః ॥ ౧౬ ॥
ధాన్వన్తరం ద్వాదశమం త్రయోదశమమేవ చ ।
అపాయయత్సురానన్యాన్మోహిన్యా మోహయన్ స్త్రియా ॥ ౧౭ ॥
అపాయయత్సురానన్యాన్మోహిన్యా మోహయన్ స్త్రియా ॥ ౧౭ ॥
చతుర్దశం నారసింహం బిభ్రద్దైత్యేన్ద్రమూర్జితమ్ ।
దదార కరజైరూరావేరకాం కటకృద్యథా ॥ ౧౮ ॥
దదార కరజైరూరావేరకాం కటకృద్యథా ॥ ౧౮ ॥
పఞ్చదశం వామనకం కృత్వాగాదధ్వరం బలేః ।
పదత్రయం యాచమానః ప్రత్యాదిత్సుస్త్రిపిష్టపమ్ ॥ ౧౯ ॥
పదత్రయం యాచమానః ప్రత్యాదిత్సుస్త్రిపిష్టపమ్ ॥ ౧౯ ॥
అవతారే షోడశమే పశ్యన్ బ్రహ్మద్రుహో నృపాన్ ।
త్రిఃసప్తకృత్వః కుపితో నిఃక్షత్రామకరోన్మహీమ్ ॥ ౨౦ ॥
త్రిఃసప్తకృత్వః కుపితో నిఃక్షత్రామకరోన్మహీమ్ ॥ ౨౦ ॥
తతః సప్తదశే జాతః సత్యవత్యాం పరాశరాత్ ।
చక్రే వేదతరోః శాఖా దృష్ట్వా పుంసోఽల్పమేధసః ॥ ౨౧ ॥
చక్రే వేదతరోః శాఖా దృష్ట్వా పుంసోఽల్పమేధసః ॥ ౨౧ ॥
నరదేవత్వమాపన్నః సురకార్యచికీర్షయా ।
సముద్రనిగ్రహాదీని చక్రే వీర్యాణ్యతః పరమ్ ॥ ౨౨ ॥
సముద్రనిగ్రహాదీని చక్రే వీర్యాణ్యతః పరమ్ ॥ ౨౨ ॥
ఏకోనవింశే వింశతిమే వృష్ణిషు ప్రాప్య జన్మనీ ।
రామకృష్ణావితి భువో భగవానహరద్భరమ్ ॥ ౨౩ ॥
రామకృష్ణావితి భువో భగవానహరద్భరమ్ ॥ ౨౩ ॥
తతః కలౌ సమ్ప్రవృత్తే సమ్మోహాయ సురద్విషామ్ ।
బుద్ధో నామ్నాఞ్జనసుతః కీకటేషు భవిష్యతి ॥ ౨౪ ॥
బుద్ధో నామ్నాఞ్జనసుతః కీకటేషు భవిష్యతి ॥ ౨౪ ॥
అథాసౌ యుగసన్ధ్యాయాం దస్యుప్రాయేషు రాజసు ।
జనితా విష్ణుయశసో నామ్నా కల్కిర్జగత్పతిః ॥ ౨౫ ॥
జనితా విష్ణుయశసో నామ్నా కల్కిర్జగత్పతిః ॥ ౨౫ ॥
అవతారా హ్యసఙ్ఖ్యేయా హరేః సత్త్వనిధేర్ద్విజాః ।
యథావిదాసినః కుల్యాః సరసః స్యుః సహస్రశః ॥ ౨౬ ॥
యథావిదాసినః కుల్యాః సరసః స్యుః సహస్రశః ॥ ౨౬ ॥
ఋషయో మనవో దేవా మనుపుత్రా మహౌజసః ।
కలాః సర్వే హరేరేవ సప్రజాపతయః స్మృతాః ॥ ౨౭ ॥
కలాః సర్వే హరేరేవ సప్రజాపతయః స్మృతాః ॥ ౨౭ ॥
ఏతే చాంశకలాః పుంసః కృష్ణస్తు భగవాన్ స్వయమ్ ।
ఇన్ద్రారివ్యాకులం లోకం మృడయన్తి యుగే యుగే ॥ ౨౮ ॥
ఇన్ద్రారివ్యాకులం లోకం మృడయన్తి యుగే యుగే ॥ ౨౮ ॥
జన్మ గుహ్యం భగవతో య ఏతత్ప్రయతో నరః ।
సాయం ప్రాతర్గృణన్ భక్త్యా దుఃఖగ్రామాద్విముచ్యతే ॥ ౨౯ ॥
సాయం ప్రాతర్గృణన్ భక్త్యా దుఃఖగ్రామాద్విముచ్యతే ॥ ౨౯ ॥
ఏతద్రూపం భగవతో హ్యరూపస్య చిదాత్మనః ।
మాయాగుణైర్విరచితం మహదాదిభిరాత్మని ॥ ౩౦ ॥
మాయాగుణైర్విరచితం మహదాదిభిరాత్మని ॥ ౩౦ ॥
యథా నభసి మేఘౌఘో రేణుర్వా పార్థివోఽనిలే ।
ఏవం ద్రష్టరి దృశ్యత్వమారోపితమబుద్ధిభిః ॥ ౩౧ ॥
ఏవం ద్రష్టరి దృశ్యత్వమారోపితమబుద్ధిభిః ॥ ౩౧ ॥
అతః పరం యదవ్యక్తమవ్యూఢగుణబృంహితమ్ ।
అదృష్టాశ్రుతవస్తుత్వాత్స జీవో యత్పునర్భవః ॥ ౩౨ ॥
అదృష్టాశ్రుతవస్తుత్వాత్స జీవో యత్పునర్భవః ॥ ౩౨ ॥
యత్రేమే సదసద్రూపే ప్రతిషిద్ధే స్వసంవిదా ।
అవిద్యయాత్మని కృతే ఇతి తద్బ్రహ్మదర్శనమ్ ॥ ౩౩ ॥
అవిద్యయాత్మని కృతే ఇతి తద్బ్రహ్మదర్శనమ్ ॥ ౩౩ ॥
యద్యేషోపరతా దేవీ మాయా వైశారదీ మతిః ।
సమ్పన్న ఏవేతి విదుర్మహిమ్ని స్వే మహీయతే ॥ ౩౪ ॥
సమ్పన్న ఏవేతి విదుర్మహిమ్ని స్వే మహీయతే ॥ ౩౪ ॥
ఏవం జన్మాని కర్మాణి హ్యకర్తురజనస్య చ ।
వర్ణయన్తి స్మ కవయో వేదగుహ్యాని హృత్పతేః ॥ ౩౫ ॥
వర్ణయన్తి స్మ కవయో వేదగుహ్యాని హృత్పతేః ॥ ౩౫ ॥
స వా ఇదం విశ్వమమోఘలీలః
సృజత్యవత్యత్తి న సజ్జతేఽస్మిన్ ।
భూతేషు చాన్తర్హిత ఆత్మతన్త్రః
షాడ్వర్గికం జిఘ్రతి షడ్గుణేశః ॥ ౩౬ ॥
సృజత్యవత్యత్తి న సజ్జతేఽస్మిన్ ।
భూతేషు చాన్తర్హిత ఆత్మతన్త్రః
షాడ్వర్గికం జిఘ్రతి షడ్గుణేశః ॥ ౩౬ ॥
న చాస్య కశ్చిన్నిపుణేన ధాతు-
రవైతి జన్తుః కుమనీష ఊతీః ।
నామాని రూపాణి మనోవచోభిః
సన్తన్వతో నటచర్యామివాజ్ఞః ॥ ౩౭ ॥
రవైతి జన్తుః కుమనీష ఊతీః ।
నామాని రూపాణి మనోవచోభిః
సన్తన్వతో నటచర్యామివాజ్ఞః ॥ ౩౭ ॥
స వేద ధాతుః పదవీం పరస్య
దురన్తవీర్యస్య రథాఙ్గపాణేః ।
యోఽమాయయా సన్తతయానువృత్త్యా
భజేత తత్పాదసరోజగన్ధమ్ ॥ ౩౮ ॥
దురన్తవీర్యస్య రథాఙ్గపాణేః ।
యోఽమాయయా సన్తతయానువృత్త్యా
భజేత తత్పాదసరోజగన్ధమ్ ॥ ౩౮ ॥
అథేహ ధన్యా భగవన్త ఇత్థం
యద్వాసుదేవేఽఖిలలోకనాథే ।
కుర్వన్తి సర్వాత్మకమాత్మభావం
న యత్ర భూయః పరివర్త ఉగ్రః ॥ ౩౯ ॥
యద్వాసుదేవేఽఖిలలోకనాథే ।
కుర్వన్తి సర్వాత్మకమాత్మభావం
న యత్ర భూయః పరివర్త ఉగ్రః ॥ ౩౯ ॥
ఇదం భాగవతం నామ పురాణం బ్రహ్మసమ్మితమ్ ।
ఉత్తమశ్లోకచరితం చకార భగవానృషిః ।
నిఃశ్రేయసాయ లోకస్య ధన్యం స్వస్త్యయనం మహత్ ॥ ౪౦ ॥
ఉత్తమశ్లోకచరితం చకార భగవానృషిః ।
నిఃశ్రేయసాయ లోకస్య ధన్యం స్వస్త్యయనం మహత్ ॥ ౪౦ ॥
తదిదం గ్రాహయామాస సుతమాత్మవతాం వరమ్ ।
సర్వవేదేతిహాసానాం సారం సారం సముద్ధృతమ్ ॥ ౪౧ ॥
సర్వవేదేతిహాసానాం సారం సారం సముద్ధృతమ్ ॥ ౪౧ ॥
స తు సంశ్రావయామాస మహారాజం పరీక్షితమ్ ।
ప్రాయోపవిష్టం గఙ్గాయాం పరీతం పరమర్షిభిః ॥ ౪౨ ॥
ప్రాయోపవిష్టం గఙ్గాయాం పరీతం పరమర్షిభిః ॥ ౪౨ ॥
కృష్ణే స్వధామోపగతే ధర్మజ్ఞానాదిభిః సహ ।
కలౌ నష్టదృశామేష పురాణార్కోఽధునోదితః ॥ ౪౩ ॥
కలౌ నష్టదృశామేష పురాణార్కోఽధునోదితః ॥ ౪౩ ॥
తత్ర కీర్తయతో విప్రా విప్రర్షేర్భూరితేజసః ।
అహం చాధ్యగమం తత్ర నివిష్టస్తదనుగ్రహాత్ ।
సోఽహం వః శ్రావయిష్యామి యథాధీతం యథామతి ॥ ౪౪ ॥
అహం చాధ్యగమం తత్ర నివిష్టస్తదనుగ్రహాత్ ।
సోఽహం వః శ్రావయిష్యామి యథాధీతం యథామతి ॥ ౪౪ ॥