శ్రీమద్భాగవతమ్ ౧౦.౧౪

శ్రీబ్రహ్మోవాచ
నౌమీడ్య తేఽభ్రవపుషే తడిదమ్బరాయ
గుఞ్జావతంసపరిపిచ్ఛలసన్ముఖాయ ।
వన్యస్రజే కవలవేత్రవిషాణవేణు-
లక్ష్మశ్రియే మృదుపదే పశుపాఙ్గజాయ ॥ ౧ ॥

అస్యాపి దేవ వపుషో మదనుగ్రహస్య
స్వేచ్ఛామయస్య న తు భూతమయస్య కోఽపి ।
నేశే మహి త్వవసితుం మనసాన్తరేణ
సాక్షాత్తవైవ కిముతాత్మసుఖానుభూతేః ॥ ౨ ॥

జ్ఞానే ప్రయాసముదపాస్య నమన్త ఏవ
జీవన్తి సన్ముఖరితాం భవదీయవార్తామ్ ।
స్థానే స్థితాః శ్రుతిగతాం తనువాఙ్మనోభి-
ర్యే ప్రాయశోఽజిత జితోఽప్యసి తైస్త్రిలోక్యామ్ ॥ ౩ ॥

శ్రేయఃసృతిం భక్తిముదస్య తే విభో
క్లిశ్యన్తి యే కేవలబోధలబ్ధయే ।
తేషామసౌ క్లేశల ఏవ శిష్యతే
నాన్యద్ యథా స్థూలతుషావఘాతినామ్ ॥ ౪ ॥

పురేహ భూమన్ బహవోఽపి యోగిన-
స్త్వదర్పితేహా నిజకర్మలబ్ధయా ।
విబుధ్య భక్త్యైవ కథోపనీతయా
ప్రపేదిరేఽఞ్జోఽచ్యుత తే గతిం పరామ్ ॥ ౫ ॥

తథాపి భూమన్మహిమాగుణస్య తే
విబోద్ధుమర్హత్యమలాన్తరాత్మభిః ।
అవిక్రియాత్ స్వానుభవాదరూపతో
హ్యనన్యబోధ్యాత్మతయా న చాన్యథా ॥ ౬ ॥

గుణాత్మనస్తేఽపి గుణాన్ విమాతుం
హితావతీర్ణస్య క ఈశిరేఽస్య ।
కాలేన యైర్వా విమితాః సుకల్పై-
ర్భూపాంశవః ఖే మిహికా ద్యుభాసః ॥ ౭ ॥

తత్తేఽనుకమ్పాం సుసమీక్షమాణో
భుఞ్జాన ఏవాత్మకృతం విపాకమ్ ।
హృద్వాగ్వపుర్భిర్విదధన్నమస్తే
జీవేత యో ముక్తిపదే స దాయభాక్ ॥ ౮ ॥

పశ్యేశ మేఽనార్యమనన్త ఆద్యే
పరాత్మని త్వయ్యపి మాయిమాయిని ।
మాయాం వితత్యేక్షితుమాత్మవైభవం
హ్యహం కియానైచ్ఛమివార్చిరగ్నౌ ॥ ౯ ॥

అతః క్షమస్వాచ్యుత మే రజోభువో
హ్యజానతస్త్వత్పృథగీశమానినః ।
అజావలేపాన్ధతమోఽన్ధచక్షుష
ఏషోఽనుకమ్ప్యో మయి నాథవానితి ॥ ౧౦ ॥

క్వాహం తమోమహదహంఖచరాగ్నివార్భూ-
సంవేష్టితాణ్డఘటసప్తవితస్తికాయః ।
క్వేదృగ్విధావిగణితాణ్డపరాణుచర్యా-
వాతాధ్వరోమవివరస్య చ తే మహిత్వమ్ ॥ ౧౧ ॥

ఉత్క్షేపణం గర్భగతస్య పాదయోః
కిం కల్పతే మాతురధోక్షజాగసే ।
కిమస్తినాస్తివ్యపదేశభూషితం
తవాస్తి కుక్షేః కియదప్యనన్తః ॥ ౧౨ ॥

జగత్ త్రయాన్తోదధిసమ్ప్లవోదే
నారాయణస్యోదరనాభినాలాత్ ।
వినిర్గతోఽజస్త్వితి వాఙ్న వై మృషా
కిన్త్వీశ్వర త్వన్న వినిర్గతోఽస్మి ॥ ౧౩ ॥

నారాయణస్త్వం న హి సర్వదేహినా-
మాత్మాస్యధీశాఖిలలోకసాక్షీ ।
నారాయణోఽఙ్గం నరభూజలాయనా-
త్తచ్చాపి సత్యం న తవైవ మాయా ॥ ౧౪ ॥

తచ్చేజ్జలస్థం తవ సజ్జగద్వపుః
కిం మే న దృష్టం భగవంస్తదైవ ।
కిం వా సుదృష్టం హృది మే తదైవ
కిం నో సపద్యేవ పునర్వ్యదర్శి ॥ ౧౫ ॥

అత్రైవ మాయాధమనావతారే
హ్యస్య ప్రపఞ్చస్య బహిః స్ఫుటస్య ।
కృత్స్నస్య చాన్తర్జఠరే జనన్యా
మాయాత్వమేవ ప్రకటీకృతం తే ॥ ౧౬ ॥

యస్య కుక్షావిదం సర్వం సాత్మం భాతి యథా తథా ।
తత్త్వయ్యపీహ తత్ సర్వం కిమిదం మాయయా వినా ॥ ౧౭ ॥

అద్యైవ త్వదృతేఽస్య కిం మమ న తే మాయాత్వమాదర్శిత-
మేకోఽసి ప్రథమం తతో వ్రజసుహృద్వత్సాః సమస్తా అపి ।
తావన్తోఽసి చతుర్భుజాస్తదఖిలైః సాకం మయోపాసితా-
స్తావన్త్యేవ జగన్త్యభూస్తదమితం బ్రహ్మాద్వయం శిష్యతే ॥ ౧౮ ॥

అజానతాం త్వత్పదవీమనాత్మ-
న్యాత్మాత్మనా భాసి వితత్య మాయామ్ ।
సృష్టావివాహం జగతో విధాన
ఇవ త్వమేషోఽన్త ఇవ త్రినేత్రః ॥ ౧౯ ॥

సురేష్వృషిష్వీశ తథైవ నృష్వపి
తిర్యక్షు యాదఃస్వపి తేఽజనస్య ।
జన్మాసతాం దుర్మదనిగ్రహాయ
ప్రభో విధాతః సదనుగ్రహాయ చ ॥ ౨౦ ॥

కో వేత్తి భూమన్ భగవన్ పరాత్మన్
యోగేశ్వరోతీర్భవతస్త్రిలోక్యామ్ ।
క్వ వా కథం వా కతి వా కదేతి
విస్తారయన్క్రీడసి యోగమాయామ్ ॥ ౨౧ ॥

తస్మాదిదం జగదశేషమసత్స్వరూపం
స్వప్నాభమస్తధిషణం పురుదుఃఖదుఃఖమ్ ।
త్వయ్యేవ నిత్యసుఖబోధతనావనన్తే
మాయాత ఉద్యదపి యత్ సదివావభాతి ॥ ౨౨ ॥

ఏకస్త్వమాత్మా పురుషః పురాణః
సత్యః స్వయంజ్యోతిరనన్త ఆద్యః ।
నిత్యోఽక్షరోఽజస్రసుఖో నిరఞ్జనః
పూర్ణాద్వయో ముక్త ఉపాధితోఽమృతః ॥ ౨౩ ॥

ఏవంవిధం త్వాం సకలాత్మనామపి
స్వాత్మానమాత్మాత్మతయా విచక్షతే ।
గుర్వర్కలబ్ధోపనిషత్సుచక్షుషా
యే తే తరన్తీవ భవానృతామ్బుధిమ్ ॥ ౨౪ ॥

ఆత్మానమేవాత్మతయావిజానతాం
తేనైవ జాతం నిఖిలం ప్రపఞ్చితమ్ ।
జ్ఞానేన భూయోఽపి చ తత్ ప్రలీయతే
రజ్జ్వామహేర్భోగభవాభవౌ యథా ॥ ౨౫ ॥

అజ్ఞానసంజ్ఞౌ భవబన్ధమోక్షౌ
ద్వౌ నామ నాన్యౌ స్త ఋతజ్ఞభావాత్ ।
అజస్రచిత్యాత్మని కేవలే పరే
విచార్యమాణే తరణావివాహనీ ॥ ౨౬ ॥

త్వామాత్మానం పరం మత్వా పరమాత్మానమేవ చ ।
ఆత్మా పునర్బహిర్మృగ్య అహోఽజ్ఞజనతాజ్ఞతా ॥ ౨౭ ॥

అన్తర్భవేఽనన్త భవన్తమేవ
హ్యతత్త్యజన్తో మృగయన్తి సన్తః ।
అసన్తమప్యన్త్యహిమన్తరేణ
సన్తం గుణం తం కిము యన్తి సన్తః ॥ ౨౮ ॥

అథాపి తే దేవ పదామ్బుజద్వయ-
ప్రసాదలేశానుగృహీత ఏవ హి ।
జానాతి తత్త్వం భగవన్ మహిమ్నో
న చాన్య ఏకోఽపి చిరం విచిన్వన్ ॥ ౨౯ ॥

తదస్తు మే నాథ స భూరిభాగో
భవేఽత్ర వాన్యత్ర తు వా తిరశ్చామ్ ।
యేనాహమేకోఽపి భవజ్జనానాం
భూత్వా నిషేవే తవ పాదపల్లవమ్ ॥ ౩౦ ॥

అహోఽతిధన్యా వ్రజగోరమణ్యః
స్తన్యామృతం పీతమతీవ తే ముదా ।
యాసాం విభో వత్సతరాత్మజాత్మనా
యత్తృప్తయేఽద్యాపి న చాలమధ్వరాః ॥ ౩౧ ॥

అహో భాగ్యమహో భాగ్యం నన్దగోపవ్రజౌకసామ్ ।
యన్మిత్రం పరమానన్దం పూర్ణం బ్రహ్మ సనాతనమ్ ॥ ౩౨ ॥

ఏషాం తు భాగ్యమహిమాచ్యుత తావదాస్తా-
మేకాదశైవ హి వయం బత భూరిభాగాః ।
ఏతద్ధృషీకచషకైరసకృత్ పిబామః
శర్వాదయోఽఙ్ఘ్య్రుదజమధ్వమృతాసవం తే ॥ ౩౩ ॥

తద్ భూరిభాగ్యమిహ జన్మ కిమప్యటవ్యాం
యద్ గోకులేఽపి కతమాఙ్ఘ్రిరజోఽభిషేకమ్ ।
యజ్జీవితం తు నిఖిలం భగవాన్ ముకున్ద-
స్త్వద్యాపి యత్పదరజః శ్రుతిమృగ్యమేవ ॥ ౩౪ ॥

ఏషాం ఘోషనివాసినాముత భవాన్ కిం దేవ రాతేతి న-
శ్చేతో విశ్వఫలాత్ ఫలం త్వదపరం కుత్రాప్యయన్ ముహ్యతి ।
సద్వేషాదివ పూతనాపి సకులా త్వామేవ దేవాపితా
యద్ధామార్థసుహృత్ప్రియాత్మతనయప్రాణాశయాస్త్వత్కృతే ॥ ౩౫ ॥

తావద్ రాగాదయః స్తేనాస్తావత్ కారాగృహం గృహమ్ ।
తావన్మోహోఽఙ్ఘ్రినిగడో యావత్ కృష్ణ న తే జనాః ॥ ౩౬ ॥

ప్రపఞ్చం నిష్ప్రపఞ్చోఽపి విడమ్బయసి భూతలే ।
ప్రపన్నజనతానన్దసన్దోహం ప్రథితుం ప్రభో ॥ ౩౭ ॥

జానన్త ఏవ జానన్తు కిం బహూక్త్యా న మే ప్రభో ।
మనసో వపుషో వాచో వైభవం తవ గోచరః ॥ ౩౮ ॥

అనుజానీహి మాం కృష్ణ సర్వం త్వం వేత్సి సర్వదృక్ ।
త్వమేవ జగతాం నాథో జగదేతత్తవార్పితమ్ ॥ ౩౯ ॥

శ్రీకృష్ణ వృష్ణికులపుష్కరజోషదాయిన్
క్ష్మానిర్జరద్విజపశూదధివృద్ధికారిన్ ।
ఉద్ధర్మశార్వరహర క్షితిరాక్షసధ్రు-
గాకల్పమార్కమర్హన్ భగవన్నమస్తే ॥ ౪౦ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యభిష్టూయ భూమానం త్రిః పరిక్రమ్య పాదయోః ।
నత్వాభీష్టం జగద్ధాతా స్వధామ ప్రత్యపద్యత ॥ ౪౧ ॥

తతోఽనుజ్ఞాప్య భగవాన్ స్వభువం ప్రాగవస్థితాన్ ।
వత్సాన్ పులినమానిన్యే యథాపూర్వసఖం స్వకమ్ ॥ ౪౨ ॥

ఏకస్మిన్నపి యాతేఽబ్దే ప్రాణేశం చాన్తరాత్మనః ।
కృష్ణమాయాహతా రాజన్ క్షణార్ధం మేనిరేఽర్భకాః ॥ ౪౩ ॥

కిం కిం న విస్మరన్తీహ మాయామోహితచేతసః ।
యన్మోహితం జగత్ సర్వమభీక్ష్ణం విస్మృతాత్మకమ్ ॥ ౪౪ ॥

ఊచుశ్చ సుహృదః కృష్ణం స్వాగతం తేఽతిరంహసా ।
నైకోఽప్యభోజి కవల ఏహీతః సాధు భుజ్యతామ్ ॥ ౪౫ ॥

తతో హసన్ హృషీకేశోఽభ్యవహృత్య సహార్భకైః ।
దర్శయంశ్చర్మాజగరం న్యవర్తత వనాద్ వ్రజమ్ ॥ ౪౬ ॥

బర్హప్రసూనవనధాతువిచిత్రితాఙ్గః
ప్రోద్దామవేణుదలశృఙ్గరవోత్సవాఢ్యః ।
వత్సాన్ గృణన్ననుగగీతపవిత్రకీర్తి-
ర్గోపీదృగుత్సవదృశిః ప్రవివేశ గోష్ఠమ్ ॥ ౪౭ ॥

అద్యానేన మహావ్యాలో యశోదానన్దసూనునా ।
హతోఽవితా వయం చాస్మాదితి బాలా వ్రజే జగుః ॥ ౪౮ ॥

శ్రీరాజోవాచ
బ్రహ్మన్ పరోద్భవే కృష్ణే ఇయాన్ ప్రేమా కథం భవేత్ ।
యోఽభూతపూర్వస్తోకేషు స్వోద్భవేష్వపి కథ్యతామ్ ॥ ౪౯ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
సర్వేషామపి భూతానాం నృప స్వాత్మైవ వల్లభః ।
ఇతరేఽపత్యవిత్తాద్యాస్తద్వల్లభతయైవ హి ॥ ౫౦ ॥

తద్ రాజేన్ద్ర యథా స్నేహః స్వస్వకాత్మని దేహినామ్ ।
న తథా మమతాలమ్బిపుత్రవిత్తగృహాదిషు ॥ ౫౧ ॥

దేహాత్మవాదినాం పుంసామపి రాజన్యసత్తమ ।
యథా దేహః ప్రియతమస్తథా న హ్యను యే చ తమ్ ॥ ౫౨ ॥

దేహోఽపి మమతాభాక్ చేత్తర్హ్యసౌ నాత్మవత్ ప్రియః ।
యజ్జీర్యత్యపి దేహేఽస్మిన్ జీవితాశా బలీయసీ ॥ ౫౩ ॥

తస్మాత్ ప్రియతమః స్వాత్మా సర్వేషామపి దేహినామ్ ।
తదర్థమేవ సకలం జగదేతచ్చరాచరమ్ ॥ ౫౪ ॥

కృష్ణమేనమవేహి త్వమాత్మానమఖిలాత్మనామ్ ।
జగద్ధితాయ సోఽప్యత్ర దేహీవాభాతి మాయయా ॥ ౫౫ ॥

వస్తుతో జానతామత్ర కృష్ణం స్థాస్ను చరిష్ణు చ ।
భగవద్రూపమఖిలం నాన్యద్ వస్త్విహ కిఞ్చన ॥ ౫౬ ॥

సర్వేషామపి వస్తూనాం భావార్థో భవతి స్థితః ।
తస్యాపి భగవాన్ కృష్ణః కిమతద్ వస్తు రూప్యతామ్ ॥ ౫౭ ॥

సమాశ్రితా యే పదపల్లవప్లవం
మహత్పదం పుణ్యయశో మురారేః ।
భవామ్బుధిర్వత్సపదం పరం పదం
పదం పదం యద్ విపదాం న తేషామ్ ॥ ౫౮ ॥

ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యత్ పృష్టోఽహమిహ త్వయా ।
తత్ కౌమారే హరికృతం పౌగణ్డే పరికీర్తితమ్ ॥ ౫౯ ॥

ఏతత్ సుహృద్భిశ్చరితం మురారే-
రఘార్దనం శాద్వలజేమనం చ ।
వ్యక్తేతరద్ రూపమజోర్వభిష్టవం
శృణ్వన్ గృణన్నేతి నరోఽఖిలార్థాన్ ॥ ౬౦ ॥

ఏవం విహారైః కౌమారైః కౌమారం జహతుర్వ్రజే ।
నిలాయనైః సేతుబన్ధైర్మర్కటోత్ప్లవనాదిభిః ॥ ౬౧ ॥