ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
ନାଗାଲଯଂ ରମଣକଂ କଥଂ ତତ୍ଯାଜ କାଲିଯଃ ।
କୃତଂ କିଂ ଵା ସୁପର୍ଣସ୍ଯ ତେନୈକେନାସମଞ୍ଜସମ୍ ॥ ୧ ॥
ନାଗାଲଯଂ ରମଣକଂ କଥଂ ତତ୍ଯାଜ କାଲିଯଃ ।
କୃତଂ କିଂ ଵା ସୁପର୍ଣସ୍ଯ ତେନୈକେନାସମଞ୍ଜସମ୍ ॥ ୧ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଉପହାର୍ଯୈଃ ସର୍ପଜନୈର୍ମାସି ମାସୀହ ଯୋ ବଲିଃ ।
ଵାନସ୍ପତ୍ଯୋ ମହାବାହୋ ନାଗାନାଂ ପ୍ରାଙ୍ନିରୂପିତଃ ॥ ୨ ॥
ଉପହାର୍ଯୈଃ ସର୍ପଜନୈର୍ମାସି ମାସୀହ ଯୋ ବଲିଃ ।
ଵାନସ୍ପତ୍ଯୋ ମହାବାହୋ ନାଗାନାଂ ପ୍ରାଙ୍ନିରୂପିତଃ ॥ ୨ ॥
ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ଭାଗଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ନାଗାଃ ପର୍ଵଣି ପର୍ଵଣି ।
ଗୋପୀଥାଯାତ୍ମନଃ ସର୍ଵେ ସୁପର୍ଣାଯ ମହାତ୍ମନେ ॥ ୩ ॥
ଗୋପୀଥାଯାତ୍ମନଃ ସର୍ଵେ ସୁପର୍ଣାଯ ମହାତ୍ମନେ ॥ ୩ ॥
ଵିଷଵୀର୍ଯମଦାଵିଷ୍ଟଃ କାଦ୍ରଵେଯସ୍ତୁ କାଲିଯଃ ।
କଦର୍ଥୀକୃତ୍ଯ ଗରୁଡଂ ସ୍ଵଯଂ ତଂ ବୁଭୁଜେ ବଲିମ୍ ॥ ୪ ॥
କଦର୍ଥୀକୃତ୍ଯ ଗରୁଡଂ ସ୍ଵଯଂ ତଂ ବୁଭୁଜେ ବଲିମ୍ ॥ ୪ ॥
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କୁପିତୋ ରାଜନ୍ ଭଗଵାନ୍ ଭଗଵତ୍ପ୍ରିଯଃ ।
ଵିଜିଘାଂସୁର୍ମହାଵେଗଃ କାଲିଯଂ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍ ॥ ୫ ॥
ଵିଜିଘାଂସୁର୍ମହାଵେଗଃ କାଲିଯଂ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍ ॥ ୫ ॥
ତମାପତନ୍ତଂ ତରସା ଵିଷାଯୁଧଃ
ପ୍ରତ୍ଯଭ୍ଯଯାଦୁତ୍ଥିତନୈକମସ୍ତକଃ ।
ଦଦ୍ଭିଃ ସୁପର୍ଣଂ ଵ୍ଯଦଶଦ୍ ଦଦାଯୁଧଃ
କରାଲଜିହ୍ଵୋଚ୍ଛ୍ଵସିତୋଗ୍ରଲୋଚନଃ ॥ ୬ ॥
ପ୍ରତ୍ଯଭ୍ଯଯାଦୁତ୍ଥିତନୈକମସ୍ତକଃ ।
ଦଦ୍ଭିଃ ସୁପର୍ଣଂ ଵ୍ଯଦଶଦ୍ ଦଦାଯୁଧଃ
କରାଲଜିହ୍ଵୋଚ୍ଛ୍ଵସିତୋଗ୍ରଲୋଚନଃ ॥ ୬ ॥
ତଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯପୁତ୍ରଃ ସ ନିରସ୍ଯ ମନ୍ଯୁମାନ୍
ପ୍ରଚଣ୍ଡଵେଗୋ ମଧୁସୂଦନାସନଃ ।
ପକ୍ଷେଣ ସଵ୍ଯେନ ହିରଣ୍ଯରୋଚିଷା
ଜଘାନ କଦ୍ରୁସୁତମୁଗ୍ରଵିକ୍ରମଃ ॥ ୭ ॥
ପ୍ରଚଣ୍ଡଵେଗୋ ମଧୁସୂଦନାସନଃ ।
ପକ୍ଷେଣ ସଵ୍ଯେନ ହିରଣ୍ଯରୋଚିଷା
ଜଘାନ କଦ୍ରୁସୁତମୁଗ୍ରଵିକ୍ରମଃ ॥ ୭ ॥
ସୁପର୍ଣପକ୍ଷାଭିହତଃ କାଲିଯୋଽତୀଵ ଵିହ୍ଵଲଃ ।
ହ୍ରଦଂ ଵିଵେଶ କାଲିନ୍ଦ୍ଯାସ୍ତଦଗମ୍ଯଂ ଦୁରାସଦମ୍ ॥ ୮ ॥
ହ୍ରଦଂ ଵିଵେଶ କାଲିନ୍ଦ୍ଯାସ୍ତଦଗମ୍ଯଂ ଦୁରାସଦମ୍ ॥ ୮ ॥
ତତ୍ରୈକଦା ଜଲଚରଂ ଗରୁଡୋ ଭକ୍ଷ୍ଯମୀପ୍ସିତମ୍ ।
ନିଵାରିତଃ ସୌଭରିଣା ପ୍ରସହ୍ଯ କ୍ଷୁଧିତୋଽହରତ୍ ॥ ୯ ॥
ନିଵାରିତଃ ସୌଭରିଣା ପ୍ରସହ୍ଯ କ୍ଷୁଧିତୋଽହରତ୍ ॥ ୯ ॥
ମୀନାନ୍ସୁଦୁଃଖିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୀନାନ୍ମୀନପତୌ ହତେ ।
କୃପଯା ସୌଭରିଃ ପ୍ରାହ ତତ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେମମାଚରନ୍ ॥ ୧୦ ॥
କୃପଯା ସୌଭରିଃ ପ୍ରାହ ତତ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେମମାଚରନ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଅତ୍ର ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଗରୁଡୋ ଯଦି ମତ୍ସ୍ଯାନ୍ ସ ଖାଦତି ।
ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରାଣୈର୍ଵିଯୁଜ୍ଯେତ ସତ୍ଯମେତଦ୍ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରାଣୈର୍ଵିଯୁଜ୍ଯେତ ସତ୍ଯମେତଦ୍ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ତତ୍ କାଲିଯଃ ପରଂ ଵେଦ ନାନ୍ଯଃ କଶ୍ଚନ ଲେଲିହଃ ।
ଅଵାତ୍ସୀଦ୍ ଗରୁଡାଦ୍ ଭୀତଃ କୃଷ୍ଣେନ ଚ ଵିଵାସିତଃ ॥ ୧୨ ॥
ଅଵାତ୍ସୀଦ୍ ଗରୁଡାଦ୍ ଭୀତଃ କୃଷ୍ଣେନ ଚ ଵିଵାସିତଃ ॥ ୧୨ ॥
କୃଷ୍ଣଂ ହ୍ରଦାଦ୍ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯସ୍ରଗ୍ଗନ୍ଧଵାସସମ୍ ।
ମହାମଣିଗଣାକୀର୍ଣଂ ଜାମ୍ବୂନଦପରିଷ୍କୃତମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ମହାମଣିଗଣାକୀର୍ଣଂ ଜାମ୍ବୂନଦପରିଷ୍କୃତମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଉପଲଭ୍ଯୋତ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ଲବ୍ଧପ୍ରାଣା ଇଵାସଵଃ ।
ପ୍ରମୋଦନିଭୃତାତ୍ମାନୋ ଗୋପାଃ ପ୍ରୀତ୍ଯାଭିରେଭିରେ ॥ ୧୪ ॥
ପ୍ରମୋଦନିଭୃତାତ୍ମାନୋ ଗୋପାଃ ପ୍ରୀତ୍ଯାଭିରେଭିରେ ॥ ୧୪ ॥
ଯଶୋଦା ରୋହିଣୀ ନନ୍ଦୋ ଗୋପ୍ଯୋ ଗୋପାଶ୍ଚ କୌରଵ ।
କୃଷ୍ଣଂ ସମେତ୍ଯ ଲବ୍ଧେହା ଆସନ୍ ଶୁଷ୍କା ନଗା ଅପି ॥ ୧୫ ॥
କୃଷ୍ଣଂ ସମେତ୍ଯ ଲବ୍ଧେହା ଆସନ୍ ଶୁଷ୍କା ନଗା ଅପି ॥ ୧୫ ॥
ରାମଶ୍ଚାଚ୍ଯୁତମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ଜହାସାସ୍ଯାନୁଭାଵଵିତ୍ ।
ପ୍ରେମ୍ଣା ତମଙ୍କମାରୋପ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନରୁଦୈକ୍ଷତ ।
ଗାଵୋ ଵୃଷା ଵତ୍ସତର୍ଯୋ ଲେଭିରେ ପରମାଂ ମୁଦମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ପ୍ରେମ୍ଣା ତମଙ୍କମାରୋପ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନରୁଦୈକ୍ଷତ ।
ଗାଵୋ ଵୃଷା ଵତ୍ସତର୍ଯୋ ଲେଭିରେ ପରମାଂ ମୁଦମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ନନ୍ଦଂ ଵିପ୍ରାଃ ସମାଗତ୍ଯ ଗୁରଵଃ ସକଲତ୍ରକାଃ ।
ଊଚୁସ୍ତେ କାଲିଯଗ୍ରସ୍ତୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ମୁକ୍ତସ୍ତଵାତ୍ମଜଃ ॥ ୧୭ ॥
ଊଚୁସ୍ତେ କାଲିଯଗ୍ରସ୍ତୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ମୁକ୍ତସ୍ତଵାତ୍ମଜଃ ॥ ୧୭ ॥
ଦେହି ଦାନଂ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ କୃଷ୍ଣନିର୍ମୁକ୍ତିହେତଵେ ।
ନନ୍ଦଃ ପ୍ରୀତମନା ରାଜନ୍ ଗାଃ ସୁଵର୍ଣଂ ତଦାଦିଶତ୍ ॥ ୧୮ ॥
ନନ୍ଦଃ ପ୍ରୀତମନା ରାଜନ୍ ଗାଃ ସୁଵର୍ଣଂ ତଦାଦିଶତ୍ ॥ ୧୮ ॥
ଯଶୋଦାପି ମହାଭାଗା ନଷ୍ଟଲବ୍ଧପ୍ରଜା ସତୀ ।
ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯାଙ୍କମାରୋପ୍ଯ ମୁମୋଚାଶ୍ରୁକଲାଂ ମୁହୁଃ ॥ ୧୯ ॥
ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯାଙ୍କମାରୋପ୍ଯ ମୁମୋଚାଶ୍ରୁକଲାଂ ମୁହୁଃ ॥ ୧୯ ॥
ତାଂ ରାତ୍ରିଂ ତତ୍ର ରାଜେନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୁତ୍ତୃଡ୍ଭ୍ଯାଂ ଶ୍ରମକର୍ଷିତାଃ ।
ଊଷୁର୍ଵ୍ରଯୌକସୋ ଗାଵଃ କାଲିନ୍ଦ୍ଯା ଉପକୂଲତଃ ॥ ୨୦ ॥
ଊଷୁର୍ଵ୍ରଯୌକସୋ ଗାଵଃ କାଲିନ୍ଦ୍ଯା ଉପକୂଲତଃ ॥ ୨୦ ॥
ତଦା ଶୁଚିଵନୋଦ୍ଭୂତୋ ଦାଵାଗ୍ନିଃ ସର୍ଵତୋ ଵ୍ରଜମ୍ ।
ସୁପ୍ତଂ ନିଶୀଥ ଆଵୃତ୍ଯ ପ୍ରଦଗ୍ଧୁମୁପଚକ୍ରମେ ॥ ୨୧ ॥
ସୁପ୍ତଂ ନିଶୀଥ ଆଵୃତ୍ଯ ପ୍ରଦଗ୍ଧୁମୁପଚକ୍ରମେ ॥ ୨୧ ॥
ତତ ଉତ୍ଥାଯ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତା ଦହ୍ଯମାନା ଵ୍ରଜୌକସଃ ।
କୃଷ୍ଣଂ ଯଯୁସ୍ତେ ଶରଣଂ ମାଯାମନୁଜମୀଶ୍ଵରମ୍ ॥ ୨୨ ॥
କୃଷ୍ଣଂ ଯଯୁସ୍ତେ ଶରଣଂ ମାଯାମନୁଜମୀଶ୍ଵରମ୍ ॥ ୨୨ ॥
କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣ ମହାଭାଗ ହେ ରାମାମିତଵିକ୍ରମ ।
ଏଷ ଘୋରତମୋ ଵହ୍ନିସ୍ତାଵକାନ୍ ଗ୍ରସତେ ହି ନଃ ॥ ୨୩ ॥
ଏଷ ଘୋରତମୋ ଵହ୍ନିସ୍ତାଵକାନ୍ ଗ୍ରସତେ ହି ନଃ ॥ ୨୩ ॥
ସୁଦୁସ୍ତରାନ୍ନଃ ସ୍ଵାନ୍ ପାହି କାଲାଗ୍ନେଃ ସୁହୃଦଃ ପ୍ରଭୋ ।
ନ ଶକ୍ନୁମସ୍ତ୍ଵଚ୍ଚରଣଂ ସନ୍ତ୍ଯକ୍ତୁମକୁତୋଭଯମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ନ ଶକ୍ନୁମସ୍ତ୍ଵଚ୍ଚରଣଂ ସନ୍ତ୍ଯକ୍ତୁମକୁତୋଭଯମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସ୍ଵଜନଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ ।
ତମଗ୍ନିମପିବତ୍ତୀଵ୍ରମନନ୍ତୋଽନନ୍ତଶକ୍ତିଧୃକ୍ ॥ ୨୫ ॥
ତମଗ୍ନିମପିବତ୍ତୀଵ୍ରମନନ୍ତୋଽନନ୍ତଶକ୍ତିଧୃକ୍ ॥ ୨୫ ॥
