શ્રીશુક ઉવાચ
એકદા દેવયાત્રાયાં ગોપાલા જાતકૌતુકાઃ ।
અનોભિરનડુદ્યુક્તૈઃ પ્રયયુસ્તેઽમ્બિકાવનમ્ ॥ ૧ ॥
એકદા દેવયાત્રાયાં ગોપાલા જાતકૌતુકાઃ ।
અનોભિરનડુદ્યુક્તૈઃ પ્રયયુસ્તેઽમ્બિકાવનમ્ ॥ ૧ ॥
તત્ર સ્નાત્વા સરસ્વત્યાં દેવં પશુપતિં વિભુમ્ ।
આનર્ચુરર્હણૈર્ભક્ત્યા દેવીં ચ નૃપતેઽમ્બિકામ્ ॥ ૨ ॥
આનર્ચુરર્હણૈર્ભક્ત્યા દેવીં ચ નૃપતેઽમ્બિકામ્ ॥ ૨ ॥
ગાવો હિરણ્યં વાસાંસિ મધુ મધ્વન્નમાદૃતાઃ ।
બ્રાહ્મણેભ્યો દદુઃ સર્વે દેવો નઃ પ્રીયતામિતિ ॥ ૩ ॥
બ્રાહ્મણેભ્યો દદુઃ સર્વે દેવો નઃ પ્રીયતામિતિ ॥ ૩ ॥
ઊષુઃ સરસ્વતીતીરે જલં પ્રાશ્ય યતવ્રતાઃ ।
રજનીં તાં મહાભાગા નન્દસુનન્દકાદયઃ ॥ ૪ ॥
રજનીં તાં મહાભાગા નન્દસુનન્દકાદયઃ ॥ ૪ ॥
કશ્ચિન્મહાનહિસ્તસ્મિન્ વિપિનેઽતિબુભુક્ષિતઃ ।
યદૃચ્છયાગતો નન્દં શયાનમુરગોઽગ્રસીત્ ॥ ૫ ॥
યદૃચ્છયાગતો નન્દં શયાનમુરગોઽગ્રસીત્ ॥ ૫ ॥
સ ચુક્રોશાહિના ગ્રસ્તઃ કૃષ્ણ કૃષ્ણ મહાનયમ્ ।
સર્પો માં ગ્રસતે તાત પ્રપન્નં પરિમોચય ॥ ૬ ॥
સર્પો માં ગ્રસતે તાત પ્રપન્નં પરિમોચય ॥ ૬ ॥
તસ્ય ચાક્રન્દિતં શ્રુત્વા ગોપાલાઃ સહસોત્થિતાઃ ।
ગ્રસ્તં ચ દૃષ્ટ્વા વિભ્રાન્તાઃ સર્પં વિવ્યધુરુલ્મુકૈઃ ॥ ૭ ॥
ગ્રસ્તં ચ દૃષ્ટ્વા વિભ્રાન્તાઃ સર્પં વિવ્યધુરુલ્મુકૈઃ ॥ ૭ ॥
અલાતૈર્દહ્યમાનોઽપિ નામુઞ્ચત્તમુરઙ્ગમઃ ।
તમસ્પૃશત્પદાભ્યેત્ય ભગવાન્સાત્વતાં પતિઃ ॥ ૮ ॥
તમસ્પૃશત્પદાભ્યેત્ય ભગવાન્સાત્વતાં પતિઃ ॥ ૮ ॥
સ વૈ ભગવતઃ શ્રીમત્પાદસ્પર્શહતાશુભઃ ।
ભેજે સર્પવપુર્હિત્વા રૂપં વિદ્યાધરાર્ચિતમ્ ॥ ૯ ॥
ભેજે સર્પવપુર્હિત્વા રૂપં વિદ્યાધરાર્ચિતમ્ ॥ ૯ ॥
તમપૃચ્છદ્ ધૃષીકેશઃ પ્રણતં સમવસ્થિતમ્ ।
દીપ્યમાનેન વપુષા પુરુષં હેમમાલિનમ્ ॥ ૧૦ ॥
દીપ્યમાનેન વપુષા પુરુષં હેમમાલિનમ્ ॥ ૧૦ ॥
કો ભવાન્ પરયા લક્ષ્મ્યા રોચતેઽદ્ભુતદર્શનઃ ।
કથં જુગુપ્સિતામેતાં ગતિં વા પ્રાપિતોઽવશઃ ॥ ૧૧ ॥
કથં જુગુપ્સિતામેતાં ગતિં વા પ્રાપિતોઽવશઃ ॥ ૧૧ ॥
સર્પ ઉવાચ
અહં વિદ્યાધરઃ કશ્ચિત્સુદર્શન ઇતિ શ્રુતઃ ।
શ્રિયા સ્વરૂપસમ્પત્ત્યા વિમાનેનાચરન્ દિશઃ ॥ ૧૨ ॥
અહં વિદ્યાધરઃ કશ્ચિત્સુદર્શન ઇતિ શ્રુતઃ ।
શ્રિયા સ્વરૂપસમ્પત્ત્યા વિમાનેનાચરન્ દિશઃ ॥ ૧૨ ॥
ઋષીન્ વિરૂપાઙ્ગિરસઃ પ્રાહસં રૂપદર્પિતઃ ।
તૈરિમાં પ્રાપિતો યોનિં પ્રલબ્ધૈઃ સ્વેન પાપ્મના ॥ ૧૩ ॥
તૈરિમાં પ્રાપિતો યોનિં પ્રલબ્ધૈઃ સ્વેન પાપ્મના ॥ ૧૩ ॥
શાપો મેઽનુગ્રહાયૈવ કૃતસ્તૈઃ કરુણાત્મભિઃ ।
યદહં લોકગુરુણા પદા સ્પૃષ્ટો હતાશુભઃ ॥ ૧૪ ॥
યદહં લોકગુરુણા પદા સ્પૃષ્ટો હતાશુભઃ ॥ ૧૪ ॥
તં ત્વાહં ભવભીતાનાં પ્રપન્નાનાં ભયાપહમ્ ।
આપૃચ્છે શાપનિર્મુક્તઃ પાદસ્પર્શાદમીવહન્ ॥ ૧૫ ॥
આપૃચ્છે શાપનિર્મુક્તઃ પાદસ્પર્શાદમીવહન્ ॥ ૧૫ ॥
પ્રપન્નોઽસ્મિ મહાયોગિન્ મહાપુરુષ સત્પતે ।
અનુજાનીહિ માં દેવ સર્વલોકેશ્વરેશ્વર ॥ ૧૬ ॥
અનુજાનીહિ માં દેવ સર્વલોકેશ્વરેશ્વર ॥ ૧૬ ॥
બ્રહ્મદણ્ડાદ્વિમુક્તોઽહં સદ્યસ્તેઽચ્યુત દર્શનાત્ ।
યન્નામ ગૃહ્ણન્નખિલાન્ શ્રોતૃનાત્માનમેવ ચ ।
સદ્યઃ પુનાતિ કિં ભૂયસ્તસ્ય સ્પૃષ્ટઃ પદા હિ તે ॥ ૧૭ ॥
યન્નામ ગૃહ્ણન્નખિલાન્ શ્રોતૃનાત્માનમેવ ચ ।
સદ્યઃ પુનાતિ કિં ભૂયસ્તસ્ય સ્પૃષ્ટઃ પદા હિ તે ॥ ૧૭ ॥
ઇત્યનુજ્ઞાપ્ય દાશાર્હં પરિક્રમ્યાભિવન્દ્ય ચ ।
સુદર્શનો દિવં યાતઃ કૃચ્છ્રાન્નન્દશ્ચ મોચિતઃ ॥ ૧૮ ॥
સુદર્શનો દિવં યાતઃ કૃચ્છ્રાન્નન્દશ્ચ મોચિતઃ ॥ ૧૮ ॥
નિશામ્ય કૃષ્ણસ્ય તદાત્મવૈભવં
વ્રજૌકસો વિસ્મિતચેતસસ્તતઃ ।
સમાપ્ય તસ્મિન્ નિયમં પુનર્વ્રજં
નૃપાયયુસ્તત્ કથયન્ત આદૃતાઃ ॥ ૧૯ ॥
વ્રજૌકસો વિસ્મિતચેતસસ્તતઃ ।
સમાપ્ય તસ્મિન્ નિયમં પુનર્વ્રજં
નૃપાયયુસ્તત્ કથયન્ત આદૃતાઃ ॥ ૧૯ ॥
કદાચિદથ ગોવિન્દો રામશ્ચાદ્ભુતવિક્રમઃ ।
વિજહ્રતુર્વને રાત્ર્યાં મધ્યગૌ વ્રજયોષિતામ્ ॥ ૨૦ ॥
વિજહ્રતુર્વને રાત્ર્યાં મધ્યગૌ વ્રજયોષિતામ્ ॥ ૨૦ ॥
ઉપગીયમાનૌ લલિતં સ્ત્રીજનૈર્બદ્ધસૌહૃદૈઃ ।
સ્વલઙ્કૃતાનુલિપ્તાઙ્ગૌ સ્રગ્વિનૌ વિરજોઽમ્બરૌ ॥ ૨૧ ॥
સ્વલઙ્કૃતાનુલિપ્તાઙ્ગૌ સ્રગ્વિનૌ વિરજોઽમ્બરૌ ॥ ૨૧ ॥
નિશામુખં માનયન્તાવુદિતોડુપતારકમ્ ।
મલ્લિકાગન્ધમત્તાલિ જુષ્ટં કુમુદવાયુના ॥ ૨૨ ॥
મલ્લિકાગન્ધમત્તાલિ જુષ્ટં કુમુદવાયુના ॥ ૨૨ ॥
જગતુઃ સર્વભૂતાનાં મનઃશ્રવણમઙ્ગલમ્ ।
તૌ કલ્પયન્તૌ યુગત્સ્વરમણ્ડલમૂર્ચ્છિતમ્ ॥ ૨૩ ॥
તૌ કલ્પયન્તૌ યુગત્સ્વરમણ્ડલમૂર્ચ્છિતમ્ ॥ ૨૩ ॥
ગોપ્યસ્તદ્ગીતમાકર્ણ્ય મૂર્ચ્છિતા નાવિદન્નૃપ ।
સ્રંસદ્દુકૂલમાત્માનં સ્રસ્તકેશસ્રજં તતઃ ॥ ૨૪ ॥
સ્રંસદ્દુકૂલમાત્માનં સ્રસ્તકેશસ્રજં તતઃ ॥ ૨૪ ॥
એવં વિક્રીડતોઃ સ્વૈરં ગાયતોઃ સમ્પ્રમત્તવત્ ।
શઙ્ખચૂડ ઇતિ ખ્યાતો ધનદાનુચરોઽભ્યગાત્ ॥ ૨૫ ॥
શઙ્ખચૂડ ઇતિ ખ્યાતો ધનદાનુચરોઽભ્યગાત્ ॥ ૨૫ ॥
તયોર્નિરીક્ષતો રાજંસ્તન્નાથં પ્રમદાજનમ્ ।
ક્રોશન્તં કાલયામાસ દિશ્યુદીચ્યામશઙ્કિતઃ ॥ ૨૬ ॥
ક્રોશન્તં કાલયામાસ દિશ્યુદીચ્યામશઙ્કિતઃ ॥ ૨૬ ॥
ક્રોશન્તં કૃષ્ણ રામેતિ વિલોક્ય સ્વપરિગ્રહમ્ ।
યથા ગા દસ્યુના ગ્રસ્તા ભ્રાતરાવન્વધાવતામ્ ॥ ૨૭ ॥
યથા ગા દસ્યુના ગ્રસ્તા ભ્રાતરાવન્વધાવતામ્ ॥ ૨૭ ॥
મા ભૈષ્ટેત્યભયારાવૌ શાલહસ્તૌ તરસ્વિનૌ ।
આસેદતુસ્તં તરસા ત્વરિતં ગુહ્યકાધમમ્ ॥ ૨૮ ॥
આસેદતુસ્તં તરસા ત્વરિતં ગુહ્યકાધમમ્ ॥ ૨૮ ॥
સ વીક્ષ્ય તાવનુપ્રાપ્તૌ કાલમૃત્યૂ ઇવોદ્વિજન્ ।
વિષૃજ્ય સ્ત્રીજનં મૂઢઃ પ્રાદ્રવજ્જીવિતેચ્છયા ॥ ૨૯ ॥
વિષૃજ્ય સ્ત્રીજનં મૂઢઃ પ્રાદ્રવજ્જીવિતેચ્છયા ॥ ૨૯ ॥
તમન્વધાવદ્ ગોવિન્દો યત્ર યત્ર સ ધાવતિ ।
જિહીર્ષુસ્તચ્છિરોરત્નં તસ્થૌ રક્ષન્ સ્ત્રિયો બલઃ ॥ ૩૦ ॥
જિહીર્ષુસ્તચ્છિરોરત્નં તસ્થૌ રક્ષન્ સ્ત્રિયો બલઃ ॥ ૩૦ ॥
અવિદૂર ઇવાભ્યેત્ય શિરસ્તસ્ય દુરાત્મનઃ ।
જહાર મુષ્ટિનૈવાઙ્ગ સહચૂડમણિં વિભુઃ ॥ ૩૧ ॥
જહાર મુષ્ટિનૈવાઙ્ગ સહચૂડમણિં વિભુઃ ॥ ૩૧ ॥
શઙ્ખચૂડં નિહત્યૈવં મણિમાદાય ભાસ્વરમ્ ।
અગ્રજાયાદદાત્પ્રીત્યા પશ્યન્તીનાં ચ યોષિતામ્ ॥ ૩૨ ॥
અગ્રજાયાદદાત્પ્રીત્યા પશ્યન્તીનાં ચ યોષિતામ્ ॥ ૩૨ ॥