শ্ৰীশুক উৱাচ
অক্ৰূৰোঽপি চ তাং ৰাত্ৰিং মধুপুৰ্যাং মহামতিঃ ।
উষিত্ৱা ৰথমাস্থায প্ৰযযৌ নন্দগোকুলম্ ॥ ১ ॥
অক্ৰূৰোঽপি চ তাং ৰাত্ৰিং মধুপুৰ্যাং মহামতিঃ ।
উষিত্ৱা ৰথমাস্থায প্ৰযযৌ নন্দগোকুলম্ ॥ ১ ॥
গচ্ছন্পথি মহাভাগো ভগৱত্যম্বুজেক্ষণে ।
ভক্তিং পৰামুপগত এৱমেতদচিন্তযত্ ॥ ২ ॥
ভক্তিং পৰামুপগত এৱমেতদচিন্তযত্ ॥ ২ ॥
কিং মযাচৰিতং ভদ্ৰং কিং তপ্তং পৰমং তপঃ ।
কিং ৱাথাপ্যৰ্হতে দত্তং যদ্দ্ৰক্ষ্যাম্যদ্য কেশৱম্ ॥ ৩ ॥
কিং ৱাথাপ্যৰ্হতে দত্তং যদ্দ্ৰক্ষ্যাম্যদ্য কেশৱম্ ॥ ৩ ॥
মমৈতদ্ দুৰ্লভং মন্য উত্তমঃশ্লোকদৰ্শনম্ ।
ৱিষযাত্মনো যথা ব্ৰহ্মকীৰ্তনং শূদ্ৰজন্মনঃ ॥ ৪ ॥
ৱিষযাত্মনো যথা ব্ৰহ্মকীৰ্তনং শূদ্ৰজন্মনঃ ॥ ৪ ॥
মৈৱং মমাধমস্যাপি স্যাদেৱাচ্যুতদৰ্শনম্ ।
হ্ৰিযমাণঃ কালনদ্যা ক্ৱচিত্তৰতি কশ্চন ॥ ৫ ॥
হ্ৰিযমাণঃ কালনদ্যা ক্ৱচিত্তৰতি কশ্চন ॥ ৫ ॥
মমাদ্যামঙ্গলং নষ্টং ফলৱাংশ্চৈৱ মে ভৱঃ ।
যন্নমস্যে ভগৱতো যোগিধ্যেযাঙ্ঘ্ৰিপঙ্কজম্ ॥ ৬ ॥
যন্নমস্যে ভগৱতো যোগিধ্যেযাঙ্ঘ্ৰিপঙ্কজম্ ॥ ৬ ॥
কংসো বতাদ্যাকৃত মেঽত্যনুগ্ৰহং
দ্ৰক্ষ্যেঽঙ্ঘ্ৰিপদ্মং প্ৰহিতোঽমুনা হৰেঃ ।
কৃতাৱতাৰস্য দুৰত্যযং তমঃ
পূৰ্ৱেঽতৰন্ যন্নখমণ্ডলত্ৱিষা ॥ ৭ ॥
দ্ৰক্ষ্যেঽঙ্ঘ্ৰিপদ্মং প্ৰহিতোঽমুনা হৰেঃ ।
কৃতাৱতাৰস্য দুৰত্যযং তমঃ
পূৰ্ৱেঽতৰন্ যন্নখমণ্ডলত্ৱিষা ॥ ৭ ॥
যদৰ্চিতং ব্ৰহ্মভৱাদিভিঃ সুৰৈঃ
শ্ৰিযা চ দেৱ্যা মুনিভিঃ সসাত্ৱতৈঃ ।
গোচাৰণাযানুচৰৈশ্চৰদ্ৱনে
যদ্ গোপিকানাং কুচকুঙ্কুমাঙ্কিতম্ ॥ ৮ ॥
শ্ৰিযা চ দেৱ্যা মুনিভিঃ সসাত্ৱতৈঃ ।
গোচাৰণাযানুচৰৈশ্চৰদ্ৱনে
যদ্ গোপিকানাং কুচকুঙ্কুমাঙ্কিতম্ ॥ ৮ ॥
দ্ৰক্ষ্যামি নূনং সুকপোলনাসিকং
স্মিতাৱলোকাৰুণকঞ্জলোচনম্ ।
মুখং মুকুন্দস্য গুডালকাৱৃতং
প্ৰদক্ষিণং মে প্ৰচৰন্তি ৱৈ মৃগাঃ ॥ ৯ ॥
স্মিতাৱলোকাৰুণকঞ্জলোচনম্ ।
মুখং মুকুন্দস্য গুডালকাৱৃতং
প্ৰদক্ষিণং মে প্ৰচৰন্তি ৱৈ মৃগাঃ ॥ ৯ ॥
অপ্যদ্য ৱিষ্ণোৰ্মনুজত্ৱমীযুষো
ভাৰাৱতাৰায ভুৱো নিজেচ্ছযা ।
লাৱণ্যধাম্নো ভৱিতোপলম্ভনং
মহ্যং ন ন স্যাত্ ফলমঞ্জসা দৃশঃ ॥ ১০ ॥
ভাৰাৱতাৰায ভুৱো নিজেচ্ছযা ।
লাৱণ্যধাম্নো ভৱিতোপলম্ভনং
মহ্যং ন ন স্যাত্ ফলমঞ্জসা দৃশঃ ॥ ১০ ॥
য ঈক্ষিতাহংৰহিতোঽপ্যসত্সতোঃ
স্ৱতেজসাপাস্ততমোভিদাভ্ৰমঃ ।
স্ৱমাযযাত্মন্ ৰচিতৈস্তদীক্ষযা
প্ৰাণাক্ষধীভিঃ সদনেষ্ৱভীযতে ॥ ১১ ॥
স্ৱতেজসাপাস্ততমোভিদাভ্ৰমঃ ।
স্ৱমাযযাত্মন্ ৰচিতৈস্তদীক্ষযা
প্ৰাণাক্ষধীভিঃ সদনেষ্ৱভীযতে ॥ ১১ ॥
যস্যাখিলামীৱহভিঃ সুমঙ্গলৈ-
ৰ্ৱাচো ৱিমিশ্ৰা গুণকৰ্মজন্মভিঃ ।
প্ৰাণন্তি শুম্ভন্তি পুনন্তি ৱৈ জগত্
যাস্তদ্ৱিৰক্তাঃ শৱশোভনা মতাঃ ॥ ১২ ॥
ৰ্ৱাচো ৱিমিশ্ৰা গুণকৰ্মজন্মভিঃ ।
প্ৰাণন্তি শুম্ভন্তি পুনন্তি ৱৈ জগত্
যাস্তদ্ৱিৰক্তাঃ শৱশোভনা মতাঃ ॥ ১২ ॥
স চাৱতীৰ্ণঃ কিল সাত্ৱতান্ৱযে
স্ৱসেতুপালামৰৱৰ্যশৰ্মকৃত্ ।
যশো ৱিতন্ৱন্ ৱ্ৰজ আস্ত ঈশ্ৱৰো
গাযন্তি দেৱা যদশেষমঙ্গলম্ ॥ ১৩ ॥
স্ৱসেতুপালামৰৱৰ্যশৰ্মকৃত্ ।
যশো ৱিতন্ৱন্ ৱ্ৰজ আস্ত ঈশ্ৱৰো
গাযন্তি দেৱা যদশেষমঙ্গলম্ ॥ ১৩ ॥
তং ত্ৱদ্য নূনং মহতাং গতিং গুৰুং
ত্ৰৈলোক্যকান্তং দৃশিমন্মহোত্সৱম্ ।
ৰূপং দধানং শ্ৰিয ঈপ্সিতাস্পদং
দ্ৰক্ষ্যে মমাসন্নুষসঃ সুদৰ্শনাঃ ॥ ১৪ ॥
ত্ৰৈলোক্যকান্তং দৃশিমন্মহোত্সৱম্ ।
ৰূপং দধানং শ্ৰিয ঈপ্সিতাস্পদং
দ্ৰক্ষ্যে মমাসন্নুষসঃ সুদৰ্শনাঃ ॥ ১৪ ॥
অথাৱৰূঢঃ সপদীশযো ৰথাত্
প্ৰধানপুংসোশ্চৰণং স্ৱলব্ধযে ।
ধিযা ধৃতং যোগিভিৰপ্যহং ধ্ৰুৱং
নমস্য আভ্যাং চ সখীন্ ৱনৌকসঃ ॥ ১৫ ॥
প্ৰধানপুংসোশ্চৰণং স্ৱলব্ধযে ।
ধিযা ধৃতং যোগিভিৰপ্যহং ধ্ৰুৱং
নমস্য আভ্যাং চ সখীন্ ৱনৌকসঃ ॥ ১৫ ॥
অপ্যঙ্ঘ্ৰিমূলে পতিতস্য মে ৱিভুঃ
শিৰস্যধাস্যন্নিজহস্তপঙ্কজম্ ।
দত্তাভযং কালভুজাঙ্গৰংহসা
প্ৰোদ্ৱেজিতানাং শৰণৈষিণাং নৃণাম্ ॥ ১৬ ॥
শিৰস্যধাস্যন্নিজহস্তপঙ্কজম্ ।
দত্তাভযং কালভুজাঙ্গৰংহসা
প্ৰোদ্ৱেজিতানাং শৰণৈষিণাং নৃণাম্ ॥ ১৬ ॥
সমৰ্হণং যত্ৰ নিধায কৌশিক-
স্তথা বলিশ্চাপ জগত্ত্ৰযেন্দ্ৰতাম্ ।
যদ্ৱা ৱিহাৰে ৱ্ৰজযোষিতাং শ্ৰমং
স্পৰ্শেন সৌগন্ধিকগন্ধ্যপানুদত্ ॥ ১৭ ॥
স্তথা বলিশ্চাপ জগত্ত্ৰযেন্দ্ৰতাম্ ।
যদ্ৱা ৱিহাৰে ৱ্ৰজযোষিতাং শ্ৰমং
স্পৰ্শেন সৌগন্ধিকগন্ধ্যপানুদত্ ॥ ১৭ ॥
ন ময্যুপৈষ্যত্যৰিবুদ্ধিমচ্যুতঃ
কংসস্য দূতঃ প্ৰহিতোঽপি ৱিশ্ৱদৃক্ ।
যোঽন্তৰ্বহিশ্চেতস এতদীহিতং
ক্ষেত্ৰজ্ঞ ঈক্ষত্যমলেন চক্ষুষা ॥ ১৮ ॥
কংসস্য দূতঃ প্ৰহিতোঽপি ৱিশ্ৱদৃক্ ।
যোঽন্তৰ্বহিশ্চেতস এতদীহিতং
ক্ষেত্ৰজ্ঞ ঈক্ষত্যমলেন চক্ষুষা ॥ ১৮ ॥
অপ্যঙ্ঘ্ৰিমূলেঽৱহিতং কৃতাঞ্জলিং
মামীক্ষিতা সস্মিতমাৰ্দ্ৰযা দৃশা ।
সপদ্যপধ্ৱস্তসমস্তকিল্বিষো
ৱোঢা মুদং ৱীতৱিশঙ্ক ঊৰ্জিতাম্ ॥ ১৯ ॥
মামীক্ষিতা সস্মিতমাৰ্দ্ৰযা দৃশা ।
সপদ্যপধ্ৱস্তসমস্তকিল্বিষো
ৱোঢা মুদং ৱীতৱিশঙ্ক ঊৰ্জিতাম্ ॥ ১৯ ॥
সুহৃত্তমং জ্ঞাতিমনন্যদৈৱতং
দোৰ্ভ্যাং বৃহদ্ভ্যাং পৰিৰপ্স্যতেঽথ মাম্ ।
আত্মা হি তীৰ্থীক্ৰিযতে তদৈৱ মে
বন্ধশ্চ কৰ্মাত্মক উচ্ছ্ৱসিত্যতঃ ॥ ২০ ॥
দোৰ্ভ্যাং বৃহদ্ভ্যাং পৰিৰপ্স্যতেঽথ মাম্ ।
আত্মা হি তীৰ্থীক্ৰিযতে তদৈৱ মে
বন্ধশ্চ কৰ্মাত্মক উচ্ছ্ৱসিত্যতঃ ॥ ২০ ॥
লব্ধ্ৱাঙ্গসঙ্গং প্ৰণতং কৃতাঞ্জলিং
মাং ৱক্ষ্যতেঽক্ৰূৰ ততেত্যুৰুশ্ৰৱাঃ ।
তদা ৱযং জন্মভৃতো মহীযসা
নৈৱাদৃতো যো ধিগমুষ্য জন্ম তত্ ॥ ২১ ॥
মাং ৱক্ষ্যতেঽক্ৰূৰ ততেত্যুৰুশ্ৰৱাঃ ।
তদা ৱযং জন্মভৃতো মহীযসা
নৈৱাদৃতো যো ধিগমুষ্য জন্ম তত্ ॥ ২১ ॥
ন তস্য কশ্চিদ্ দযিতঃ সুহৃত্তমো
ন চাপ্ৰিযো দ্ৱেষ্য উপেক্ষ্য এৱ ৱা ।
তথাপি ভক্তান্ ভজতে যথা তথা
সুৰদ্ৰুমো যদ্ৱদুপাশ্ৰিতোঽৰ্থদঃ ॥ ২২ ॥
ন চাপ্ৰিযো দ্ৱেষ্য উপেক্ষ্য এৱ ৱা ।
তথাপি ভক্তান্ ভজতে যথা তথা
সুৰদ্ৰুমো যদ্ৱদুপাশ্ৰিতোঽৰ্থদঃ ॥ ২২ ॥
কিং চাগ্ৰজো মাৱনতং যদূত্তমঃ
স্মযন্ পৰিষ্ৱজ্য গৃহীতমঞ্জলৌ ।
গৃহং প্ৰৱেষ্যাপ্তসমস্তসত্কৃতং
সম্প্ৰক্ষ্যতে কংসকৃতং স্ৱবন্ধুষু ॥ ২৩ ॥
স্মযন্ পৰিষ্ৱজ্য গৃহীতমঞ্জলৌ ।
গৃহং প্ৰৱেষ্যাপ্তসমস্তসত্কৃতং
সম্প্ৰক্ষ্যতে কংসকৃতং স্ৱবন্ধুষু ॥ ২৩ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইতি সঞ্চিন্তযন্কৃষ্ণং শ্ৱফল্কতনযোঽধ্ৱনি ।
ৰথেন গোকুলং প্ৰাপ্তঃ সূৰ্যশ্চাস্তগিৰিং নৃপ ॥ ২৪ ॥
ইতি সঞ্চিন্তযন্কৃষ্ণং শ্ৱফল্কতনযোঽধ্ৱনি ।
ৰথেন গোকুলং প্ৰাপ্তঃ সূৰ্যশ্চাস্তগিৰিং নৃপ ॥ ২৪ ॥
পদানি তস্যাখিললোকপাল-
কিৰীটজুষ্টামলপাদৰেণোঃ ।
দদৰ্শ গোষ্ঠে ক্ষিতিকৌতুকানি
ৱিলক্ষিতান্যব্জযৱাঙ্কুশাদ্যৈঃ ॥ ২৫ ॥
কিৰীটজুষ্টামলপাদৰেণোঃ ।
দদৰ্শ গোষ্ঠে ক্ষিতিকৌতুকানি
ৱিলক্ষিতান্যব্জযৱাঙ্কুশাদ্যৈঃ ॥ ২৫ ॥
তদ্দৰ্শনাহ্লাদৱিৱৃদ্ধসম্ভ্ৰমঃ
প্ৰেম্ণোৰ্ধ্ৱৰোমাশ্ৰুকলাকুলেক্ষণঃ ।
ৰথাদৱস্কন্দ্য স তেষ্ৱচেষ্টত
প্ৰভোৰমূন্যঙ্ঘ্ৰিৰজাংস্যহো ইতি ॥ ২৬ ॥
প্ৰেম্ণোৰ্ধ্ৱৰোমাশ্ৰুকলাকুলেক্ষণঃ ।
ৰথাদৱস্কন্দ্য স তেষ্ৱচেষ্টত
প্ৰভোৰমূন্যঙ্ঘ্ৰিৰজাংস্যহো ইতি ॥ ২৬ ॥
দেহংভৃতামিযানৰ্থো হিত্ৱা দম্ভং ভিযং শুচম্ ।
সন্দেশাদ্ যো হৰেৰ্লিঙ্গদৰ্শনশ্ৰৱণাদিভিঃ ॥ ২৭ ॥
সন্দেশাদ্ যো হৰেৰ্লিঙ্গদৰ্শনশ্ৰৱণাদিভিঃ ॥ ২৭ ॥
দদৰ্শ কৃষ্ণং ৰামং চ ৱ্ৰজে গোদোহনং গতৌ ।
পীতনীলাম্বৰধৰৌ শৰদম্বুৰুহেক্ষণৌ ॥ ২৮ ॥
পীতনীলাম্বৰধৰৌ শৰদম্বুৰুহেক্ষণৌ ॥ ২৮ ॥
কিশোৰৌ শ্যামলশ্ৱেতৌ শ্ৰীনিকেতৌ বৃহদ্ভুজৌ ।
সুমুখৌ সুন্দৰৱৰৌ বলদ্ৱিৰদৱিক্ৰমৌ ॥ ২৯ ॥
সুমুখৌ সুন্দৰৱৰৌ বলদ্ৱিৰদৱিক্ৰমৌ ॥ ২৯ ॥
ধ্ৱজৱজ্ৰাঙ্কুশাম্ভোজৈশ্চিহ্নিতৈৰঙ্ঘ্ৰিভিৰ্ৱ্ৰজম্ ।
শোভযন্তৌ মহাত্মানৌ সানুক্ৰোশস্মিতেক্ষণৌ ॥ ৩০ ॥
শোভযন্তৌ মহাত্মানৌ সানুক্ৰোশস্মিতেক্ষণৌ ॥ ৩০ ॥
উদাৰৰুচিৰক্ৰীডৌ স্ৰগ্ৱিণৌ ৱনমালিনৌ ।
পুণ্যগন্ধানুলিপ্তাঙ্গৌ স্নাতৌ ৱিৰজৱাসসৌ ॥ ৩১ ॥
পুণ্যগন্ধানুলিপ্তাঙ্গৌ স্নাতৌ ৱিৰজৱাসসৌ ॥ ৩১ ॥
প্ৰধানপুৰুষাৱাদ্যৌ জগদ্ধেতূ জগত্পতী ।
অৱতীৰ্ণৌ জগত্যৰ্থে স্ৱাংশেন বলকেশৱৌ ॥ ৩২ ॥
অৱতীৰ্ণৌ জগত্যৰ্থে স্ৱাংশেন বলকেশৱৌ ॥ ৩২ ॥
দিশো ৱিতিমিৰা ৰাজন্কুৰ্ৱাণৌ প্ৰভযা স্ৱযা ।
যথা মাৰকতঃ শৈলো ৰৌপ্যশ্চ কনকাচিতৌ ॥ ৩৩ ॥
যথা মাৰকতঃ শৈলো ৰৌপ্যশ্চ কনকাচিতৌ ॥ ৩৩ ॥
ৰথাত্তূৰ্ণমৱপ্লুত্য সোঽক্ৰূৰঃ স্নেহৱিহ্ৱলঃ ।
পপাত চৰণোপান্তে দণ্ডৱদ্ ৰামকৃষ্ণযোঃ ॥ ৩৪ ॥
পপাত চৰণোপান্তে দণ্ডৱদ্ ৰামকৃষ্ণযোঃ ॥ ৩৪ ॥
ভগৱদ্ দৰ্শনাহ্লাদবাষ্পপৰ্যাকুলেক্ষণঃ ।
পুলকাচিতাঙ্গ ঔত্কণ্ঠ্যাত্স্ৱাখ্যানে নাশকন্নৃপ ॥ ৩৫ ॥
পুলকাচিতাঙ্গ ঔত্কণ্ঠ্যাত্স্ৱাখ্যানে নাশকন্নৃপ ॥ ৩৫ ॥
ভগৱাংস্তমভিপ্ৰেত্য ৰথাঙ্গাঙ্কিতপাণিনা ।
পৰিৰেভেঽভ্যুপাকৃষ্য প্ৰীতঃ প্ৰণতৱত্সলঃ ॥ ৩৬ ॥
পৰিৰেভেঽভ্যুপাকৃষ্য প্ৰীতঃ প্ৰণতৱত্সলঃ ॥ ৩৬ ॥
সঙ্কৰ্ষণশ্চ প্ৰণতমুপগুহ্য মহামনাঃ ।
গৃহীত্ৱা পাণিনা পাণী অনত্সানুজো গৃহম্ ॥ ৩৭ ॥
গৃহীত্ৱা পাণিনা পাণী অনত্সানুজো গৃহম্ ॥ ৩৭ ॥
পৃষ্ট্ৱাথ স্ৱাগতং তস্মৈ নিৱেদ্য চ ৱৰাসনম্ ।
প্ৰক্ষাল্য ৱিধিৱত্ পাদৌ মধুপৰ্কাৰ্হণমাহৰত্ ॥ ৩৮ ॥
প্ৰক্ষাল্য ৱিধিৱত্ পাদৌ মধুপৰ্কাৰ্হণমাহৰত্ ॥ ৩৮ ॥
নিৱেদ্য গাং চাতিথযে সংৱাহ্য শ্ৰান্তমাদৃতঃ ।
অন্নং বহুগুণং মেধ্যং শ্ৰদ্ধযোপাহৰদ্ ৱিভুঃ ॥ ৩৯ ॥
অন্নং বহুগুণং মেধ্যং শ্ৰদ্ধযোপাহৰদ্ ৱিভুঃ ॥ ৩৯ ॥
তস্মৈ ভুক্তৱতে প্ৰীত্যা ৰামঃ পৰমধৰ্মৱিত্ ।
মখৱাসৈৰ্গন্ধমাল্যৈঃ পৰাং প্ৰীতিং ৱ্যধাত্পুনঃ ॥ ৪০ ॥
মখৱাসৈৰ্গন্ধমাল্যৈঃ পৰাং প্ৰীতিং ৱ্যধাত্পুনঃ ॥ ৪০ ॥
পপ্ৰচ্ছ সত্কৃতং নন্দঃ কথং স্থ নিৰনুগ্ৰহে ।
কংসে জীৱতি দাশাৰ্হ সৌনপালা ইৱাৱযঃ ॥ ৪১ ॥
কংসে জীৱতি দাশাৰ্হ সৌনপালা ইৱাৱযঃ ॥ ৪১ ॥
যোঽৱধীত্স্ৱস্ৱসুস্তোকান্ক্ৰোশন্ত্যা অসুতৃপ্খলঃ ।
কিং নু স্ৱিত্তত্প্ৰজানাং ৱঃ কুশলং ৱিমৃশামহে ॥ ৪২ ॥
কিং নু স্ৱিত্তত্প্ৰজানাং ৱঃ কুশলং ৱিমৃশামহে ॥ ৪২ ॥
ইত্থং সূনৃতযা ৱাচা নন্দেন সুসভাজিতঃ ।
অক্ৰূৰঃ পৰিপৃষ্টেন জহাৱধ্ৱপৰিশ্ৰমম্ ॥ ৪৩ ॥
অক্ৰূৰঃ পৰিপৃষ্টেন জহাৱধ্ৱপৰিশ্ৰমম্ ॥ ৪৩ ॥