ശ്രീശുക ഉവാച
തം വീക്ഷ്യ കൃഷ്ണാനുചരം വ്രജസ്ത്രിയഃ
പ്രലമ്ബബാഹും നവകഞ്ജലോചനമ് ।
പീതാമ്ബരം പുഷ്കരമാലിനം ലസ-
ന്മുഖാരവിന്ദം പരിമൃഷ്ടകുണ്ഡലമ് ॥ ൧ ॥
തം വീക്ഷ്യ കൃഷ്ണാനുചരം വ്രജസ്ത്രിയഃ
പ്രലമ്ബബാഹും നവകഞ്ജലോചനമ് ।
പീതാമ്ബരം പുഷ്കരമാലിനം ലസ-
ന്മുഖാരവിന്ദം പരിമൃഷ്ടകുണ്ഡലമ് ॥ ൧ ॥
സുവിസ്മിതാഃ കോഽയമപീവ്യദര്ശനഃ
കുതശ്ച കസ്യാച്യുതവേഷഭൂഷണഃ ।
ഇതി സ്മ സര്വാഃ പരിവവ്രുരുത്സുകാ-
സ്തമുത്തമഃശ്ലോകപദാമ്ബുജാശ്രയമ് ॥ ൨ ॥
കുതശ്ച കസ്യാച്യുതവേഷഭൂഷണഃ ।
ഇതി സ്മ സര്വാഃ പരിവവ്രുരുത്സുകാ-
സ്തമുത്തമഃശ്ലോകപദാമ്ബുജാശ്രയമ് ॥ ൨ ॥
തം പ്രശ്രയേണാവനതാഃ സുസത്കൃതം
സവ്രീഡഹാസേക്ഷണസൂനൃതാദിഭിഃ ।
രഹസ്യപൃച്ഛന്നുപവിഷ്ടമാസനേ
വിജ്ഞായ സന്ദേശഹരം രമാപതേഃ ॥ ൩ ॥
സവ്രീഡഹാസേക്ഷണസൂനൃതാദിഭിഃ ।
രഹസ്യപൃച്ഛന്നുപവിഷ്ടമാസനേ
വിജ്ഞായ സന്ദേശഹരം രമാപതേഃ ॥ ൩ ॥
ജാനീമസ്ത്വാം യദുപതേഃ പാര്ഷദം സമുപാഗതമ് ।
ഭര്ത്രേഹ പ്രേഷിതഃ പിത്രോര്ഭവാന് പ്രിയചികീര്ഷയാ ॥ ൪ ॥
ഭര്ത്രേഹ പ്രേഷിതഃ പിത്രോര്ഭവാന് പ്രിയചികീര്ഷയാ ॥ ൪ ॥
അന്യഥാ ഗോവ്രജേ തസ്യ സ്മരണീയം ന ചക്ഷ്മഹേ ।
സ്നേഹാനുബന്ധോ ബന്ധൂനാം മുനേരപി സുദുസ്ത്യജഃ ॥ ൫ ॥
സ്നേഹാനുബന്ധോ ബന്ധൂനാം മുനേരപി സുദുസ്ത്യജഃ ॥ ൫ ॥
അന്യേഷ്വര്ഥകൃതാ മൈത്രീ യാവദര്ഥവിഡമ്ബനമ് ।
പുമ്ഭിഃ സ്ത്രീഷു കൃതാ യദ്വത് സുമനഃസ്വിവ ഷട്പദൈഃ ॥ ൬ ॥
പുമ്ഭിഃ സ്ത്രീഷു കൃതാ യദ്വത് സുമനഃസ്വിവ ഷട്പദൈഃ ॥ ൬ ॥
നിഃസ്വം ത്യജന്തി ഗണികാ അകല്പം നൃപതിം പ്രജാഃ ।
അധീതവിദ്യാ ആചാര്യമൃത്വിജോ ദത്തദക്ഷിണമ് ॥ ൭ ॥
അധീതവിദ്യാ ആചാര്യമൃത്വിജോ ദത്തദക്ഷിണമ് ॥ ൭ ॥
ഖഗാ വീതഫലം വൃക്ഷം ഭുക്ത്വാ ചാതിഥയോ ഗൃഹമ് ।
ദഗ്ധം മൃഗാസ്തഥാരണ്യം ജാരാ ഭുക്ത്വാ രതാം സ്ത്രിയമ് ॥ ൮ ॥
ദഗ്ധം മൃഗാസ്തഥാരണ്യം ജാരാ ഭുക്ത്വാ രതാം സ്ത്രിയമ് ॥ ൮ ॥
ഇതി ഗോപ്യോ ഹി ഗോവിന്ദേ ഗതവാക്കായമാനസാഃ ।
കൃഷ്ണദൂതേ സമായാതേ ഉദ്ധവേ ത്യക്തലൌകികാഃ ॥ ൯ ॥
കൃഷ്ണദൂതേ സമായാതേ ഉദ്ധവേ ത്യക്തലൌകികാഃ ॥ ൯ ॥
ഗായന്ത്യഃ പ്രിയകര്മാണി രുദന്ത്യശ്ച ഗതഹ്രിയഃ ।
തസ്യ സംസ്മൃത്യ സംസ്മൃത്യ യാനി കൈശോരബാല്യയോഃ ॥ ൧൦ ॥
തസ്യ സംസ്മൃത്യ സംസ്മൃത്യ യാനി കൈശോരബാല്യയോഃ ॥ ൧൦ ॥
കാചിന്മധുകരം ദൃഷ്ട്വാ ധ്യായന്തീ കൃഷ്ണസങ്ഗമമ് ।
പ്രിയപ്രസ്ഥാപിതം ദൂതം കല്പയിത്വേദമബ്രവീത് ॥ ൧൧ ॥
പ്രിയപ്രസ്ഥാപിതം ദൂതം കല്പയിത്വേദമബ്രവീത് ॥ ൧൧ ॥
ഗോപ്യുവാച
മധുപ കിതവബന്ധോ മാ സ്പൃശാങ്ഘ്രിം സപത്ന്യാഃ
കുചവിലുലിതമാലാകുങ്കുമശ്മശ്രുഭിര്നഃ ।
വഹതു മധുപതിസ്തന്മാനിനീനാം പ്രസാദം
യദുസദസി വിഡമ്ബ്യം യസ്യ ദൂതസ്ത്വമീദൃക് ॥ ൧൨ ॥
മധുപ കിതവബന്ധോ മാ സ്പൃശാങ്ഘ്രിം സപത്ന്യാഃ
കുചവിലുലിതമാലാകുങ്കുമശ്മശ്രുഭിര്നഃ ।
വഹതു മധുപതിസ്തന്മാനിനീനാം പ്രസാദം
യദുസദസി വിഡമ്ബ്യം യസ്യ ദൂതസ്ത്വമീദൃക് ॥ ൧൨ ॥
സകൃദധരസുധാം സ്വാം മോഹിനീം പായയിത്വാ
സുമനസ ഇവ സദ്യസ്തത്യജേഽസ്മാന് ഭവാദൃക് ।
പരിചരതി കഥം തത്പാദപദ്മം നു പദ്മാ
ഹ്യപി ബത ഹൃതചേതാ ഹ്യുത്തമഃശ്ലോകജല്പൈഃ ॥ ൧൩ ॥
സുമനസ ഇവ സദ്യസ്തത്യജേഽസ്മാന് ഭവാദൃക് ।
പരിചരതി കഥം തത്പാദപദ്മം നു പദ്മാ
ഹ്യപി ബത ഹൃതചേതാ ഹ്യുത്തമഃശ്ലോകജല്പൈഃ ॥ ൧൩ ॥
കിമിഹ ബഹു ഷഡങ്ഘ്രേ ഗായസി ത്വം യദൂനാ-
മധിപതിമഗൃഹാണാമഗ്രതോ നഃ പുരാണമ് ।
വിജയസഖസഖീനാം ഗീയതാം തത്പ്രസങ്ഗഃ
ക്ഷപിതകുചരുജസ്തേ കല്പയന്തീഷ്ടമിഷ്ടാഃ ॥ ൧൪ ॥
മധിപതിമഗൃഹാണാമഗ്രതോ നഃ പുരാണമ് ।
വിജയസഖസഖീനാം ഗീയതാം തത്പ്രസങ്ഗഃ
ക്ഷപിതകുചരുജസ്തേ കല്പയന്തീഷ്ടമിഷ്ടാഃ ॥ ൧൪ ॥
ദിവി ഭുവി ച രസായാം കാഃ സ്ത്രിയസ്തദ്ദുരാപാഃ
കപടരുചിരഹാസഭ്രൂവിജൃമ്ഭസ്യ യാഃ സ്യുഃ ।
ചരണരജ ഉപാസ്തേ യസ്യ ഭൂതിര്വയം കാ
അപി ച കൃപണപക്ഷേ ഹ്യുത്തമഃശ്ലോകശബ്ദഃ ॥ ൧൫ ॥
കപടരുചിരഹാസഭ്രൂവിജൃമ്ഭസ്യ യാഃ സ്യുഃ ।
ചരണരജ ഉപാസ്തേ യസ്യ ഭൂതിര്വയം കാ
അപി ച കൃപണപക്ഷേ ഹ്യുത്തമഃശ്ലോകശബ്ദഃ ॥ ൧൫ ॥
വിസൃജ ശിരസി പാദം വേദ്മ്യഹം ചാടുകാരൈ-
രനുനയവിദുഷസ്തേഽഭ്യേത്യ ദൌത്യൈര്മുകുന്ദാത് ।
സ്വകൃത ഇഹ വിസൃഷ്ടാപത്യപത്യന്യലോകാ
വ്യസൃജദകൃതചേതാഃ കിം നു സന്ധേയമസ്മിന് ॥ ൧൬ ॥
രനുനയവിദുഷസ്തേഽഭ്യേത്യ ദൌത്യൈര്മുകുന്ദാത് ।
സ്വകൃത ഇഹ വിസൃഷ്ടാപത്യപത്യന്യലോകാ
വ്യസൃജദകൃതചേതാഃ കിം നു സന്ധേയമസ്മിന് ॥ ൧൬ ॥
മൃഗയുരിവ കപീന്ദ്രം വിവ്യധേ ലുബ്ധധര്മാ
സ്ത്രിയമകൃത വിരൂപാം സ്ത്രീജിതഃ കാമയാനാമ് ।
ബലിമപി ബലിമത്ത്വാവേഷ്ടയദ് ധ്വാങ്ക്ഷവദ്-
യസ്തദലമസിതസഖ്യൈര്ദുസ്ത്യജസ്തത്കഥാര്ഥഃ ॥ ൧൭ ॥
സ്ത്രിയമകൃത വിരൂപാം സ്ത്രീജിതഃ കാമയാനാമ് ।
ബലിമപി ബലിമത്ത്വാവേഷ്ടയദ് ധ്വാങ്ക്ഷവദ്-
യസ്തദലമസിതസഖ്യൈര്ദുസ്ത്യജസ്തത്കഥാര്ഥഃ ॥ ൧൭ ॥
യദനുചരിതലീലാകര്ണപീയൂഷവിപ്രുട്-
സകൃദദനവിധൂതദ്വന്ദ്വധര്മാ വിനഷ്ടാഃ ।
സപദി ഗൃഹകുടുമ്ബം ദീനമുത്സൃജ്യ ദീനാ
ബഹവ ഇഹ വിഹങ്ഗാ ഭിക്ഷുചര്യാം ചരന്തി ॥ ൧൮ ॥
സകൃദദനവിധൂതദ്വന്ദ്വധര്മാ വിനഷ്ടാഃ ।
സപദി ഗൃഹകുടുമ്ബം ദീനമുത്സൃജ്യ ദീനാ
ബഹവ ഇഹ വിഹങ്ഗാ ഭിക്ഷുചര്യാം ചരന്തി ॥ ൧൮ ॥
വയമൃതമിവ ജിഹ്മവ്യാഹൃതം ശ്രദ്ദധാനാഃ
കുലികരുതമിവാജ്ഞാഃ കൃഷ്ണവധ്വോ ഹരിണ്യഃ ।
ദദൃശുരസകൃദേതത്തന്നഖസ്പര്ശതീവ്ര-
സ്മരരുജ ഉപമന്ത്രിന് ഭണ്യതാമന്യവാര്താ ॥ ൧൯ ॥
കുലികരുതമിവാജ്ഞാഃ കൃഷ്ണവധ്വോ ഹരിണ്യഃ ।
ദദൃശുരസകൃദേതത്തന്നഖസ്പര്ശതീവ്ര-
സ്മരരുജ ഉപമന്ത്രിന് ഭണ്യതാമന്യവാര്താ ॥ ൧൯ ॥
പ്രിയസഖ പുനരാഗാഃ പ്രേയസാ പ്രേഷിതഃ കിം
വരയ കിമനുരുന്ധേ മാനനീയോഽസി മേഽങ്ഗ ।
നയസി കഥമിഹാസ്മാന് ദുസ്ത്യജദ്വന്ദ്വപാര്ശ്വം
സതതമുരസി സൌമ്യ ശ്രീര്വധൂഃ സാകമാസ്തേ ॥ ൨൦ ॥
വരയ കിമനുരുന്ധേ മാനനീയോഽസി മേഽങ്ഗ ।
നയസി കഥമിഹാസ്മാന് ദുസ്ത്യജദ്വന്ദ്വപാര്ശ്വം
സതതമുരസി സൌമ്യ ശ്രീര്വധൂഃ സാകമാസ്തേ ॥ ൨൦ ॥
അപി ബത മധുപുര്യാമാര്യപുത്രോഽധുനാസ്തേ
സ്മരതി സ പിതൃഗേഹാന് സൌമ്യ ബന്ധൂംശ്ച ഗോപാന് ।
ക്വചിദപി സ കഥാ നഃ കിങ്കരീണാം ഗൃണീതേ
ഭുജമഗുരുസുഗന്ധം മൂര്ധ്ന്യധാസ്യത് കദാ നു ॥ ൨൧ ॥
സ്മരതി സ പിതൃഗേഹാന് സൌമ്യ ബന്ധൂംശ്ച ഗോപാന് ।
ക്വചിദപി സ കഥാ നഃ കിങ്കരീണാം ഗൃണീതേ
ഭുജമഗുരുസുഗന്ധം മൂര്ധ്ന്യധാസ്യത് കദാ നു ॥ ൨൧ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
അഥോദ്ധവോ നിശമ്യൈവം കൃഷ്ണദര്ശനലാലസാഃ ।
സാന്ത്വയന് പ്രിയസന്ദേശൈര്ഗോപീരിദമഭാഷത ॥ ൨൨ ॥
അഥോദ്ധവോ നിശമ്യൈവം കൃഷ്ണദര്ശനലാലസാഃ ।
സാന്ത്വയന് പ്രിയസന്ദേശൈര്ഗോപീരിദമഭാഷത ॥ ൨൨ ॥
ശ്രീഉദ്ധവ ഉവാച
അഹോ യൂയം സ്മ പൂര്ണാര്ഥാ ഭവത്യോ ലോകപൂജിതാഃ ।
വാസുദേവേ ഭഗവതി യാസാമിത്യര്പിതം മനഃ ॥ ൨൩ ॥
അഹോ യൂയം സ്മ പൂര്ണാര്ഥാ ഭവത്യോ ലോകപൂജിതാഃ ।
വാസുദേവേ ഭഗവതി യാസാമിത്യര്പിതം മനഃ ॥ ൨൩ ॥
ദാനവ്രതതപോഹോമ ജപസ്വാധ്യായസംയമൈഃ ।
ശ്രേയോഭിര്വിവിധൈശ്ചാന്യൈഃ കൃഷ്ണേ ഭക്തിര്ഹി സാധ്യതേ ॥ ൨൪ ॥
ശ്രേയോഭിര്വിവിധൈശ്ചാന്യൈഃ കൃഷ്ണേ ഭക്തിര്ഹി സാധ്യതേ ॥ ൨൪ ॥
ഭഗവത്യുത്തമഃശ്ലോകേ ഭവതീഭിരനുത്തമാ ।
ഭക്തിഃ പ്രവര്തിതാ ദിഷ്ട്യാ മുനീനാമപി ദുര്ലഭാ ॥ ൨൫ ॥
ഭക്തിഃ പ്രവര്തിതാ ദിഷ്ട്യാ മുനീനാമപി ദുര്ലഭാ ॥ ൨൫ ॥
ദിഷ്ട്യാ പുത്രാന്പതീന്ദേഹാന് സ്വജനാന്ഭവനാനി ച ।
ഹിത്വാവൃണീത യൂയം യത് കൃഷ്ണാഖ്യം പുരുഷം പരമ് ॥ ൨൬ ॥
ഹിത്വാവൃണീത യൂയം യത് കൃഷ്ണാഖ്യം പുരുഷം പരമ് ॥ ൨൬ ॥
സര്വാത്മഭാവോഽധികൃതോ ഭവതീനാമധോക്ഷജേ ।
വിരഹേണ മഹാഭാഗാ മഹാന്മേഽനുഗ്രഹഃ കൃതഃ ॥ ൨൭ ॥
വിരഹേണ മഹാഭാഗാ മഹാന്മേഽനുഗ്രഹഃ കൃതഃ ॥ ൨൭ ॥
ശ്രൂയതാം പ്രിയസന്ദേശോ ഭവതീനാം സുഖാവഹഃ ।
യമാദായാഗതോ ഭദ്രാ അഹം ഭര്തൂ രഹസ്കരഃ ॥ ൨൮ ॥
യമാദായാഗതോ ഭദ്രാ അഹം ഭര്തൂ രഹസ്കരഃ ॥ ൨൮ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
ഭവതീനാം വിയോഗോ മേ ന ഹി സര്വാത്മനാ ക്വചിത് ।
യഥാ ഭൂതാനി ഭൂതേഷു ഖം വായ്വഗ്നിര്ജലം മഹീ ।
തഥാഹം ച മനഃപ്രാണഭൂതേന്ദ്രിയഗുണാശ്രയഃ ॥ ൨൯ ॥
ഭവതീനാം വിയോഗോ മേ ന ഹി സര്വാത്മനാ ക്വചിത് ।
യഥാ ഭൂതാനി ഭൂതേഷു ഖം വായ്വഗ്നിര്ജലം മഹീ ।
തഥാഹം ച മനഃപ്രാണഭൂതേന്ദ്രിയഗുണാശ്രയഃ ॥ ൨൯ ॥
ആത്മന്യേവാത്മനാത്മാനം സൃജേ ഹന്മ്യനുപാലയേ ।
ആത്മമായാനുഭാവേന ഭൂതേന്ദ്രിയഗുണാത്മനാ ॥ ൩൦ ॥
ആത്മമായാനുഭാവേന ഭൂതേന്ദ്രിയഗുണാത്മനാ ॥ ൩൦ ॥
ആത്മാ ജ്ഞാനമയഃ ശുദ്ധോ വ്യതിരിക്തോഽഗുണാന്വയഃ ।
സുഷുപ്തിസ്വപ്നജാഗ്രദ്ഭിര്മായാവൃത്തിഭിരീയതേ ॥ ൩൧ ॥
സുഷുപ്തിസ്വപ്നജാഗ്രദ്ഭിര്മായാവൃത്തിഭിരീയതേ ॥ ൩൧ ॥
യേനേന്ദ്രിയാര്ഥാന് ധ്യായേത മൃഷാ സ്വപ്നവദുത്ഥിതഃ ।
തന്നിരുന്ധ്യാദിന്ദ്രിയാണി വിനിദ്രഃ പ്രത്യപദ്യത ॥ ൩൨ ॥
തന്നിരുന്ധ്യാദിന്ദ്രിയാണി വിനിദ്രഃ പ്രത്യപദ്യത ॥ ൩൨ ॥
ഏതദന്തഃ സമാമ്നായോ യോഗഃ സാങ്ഖ്യം മനീഷിണാമ് ।
ത്യാഗസ്തപോ ദമഃ സത്യം സമുദ്രാന്താ ഇവാപഗാഃ ॥ ൩൩ ॥
ത്യാഗസ്തപോ ദമഃ സത്യം സമുദ്രാന്താ ഇവാപഗാഃ ॥ ൩൩ ॥
യത്ത്വഹം ഭവതീനാം വൈ ദൂരേ വര്തേ പ്രിയോ ദൃശാമ് ।
മനസഃ സന്നികര്ഷാര്ഥം മദനുധ്യാനകാമ്യയാ ॥ ൩൪ ॥
മനസഃ സന്നികര്ഷാര്ഥം മദനുധ്യാനകാമ്യയാ ॥ ൩൪ ॥
യഥാ ദൂരചരേ പ്രേഷ്ഠേ മന ആവിശ്യ വര്തതേ ।
സ്ത്രീണാം ച ന തഥാ ചേതഃ സന്നികൃഷ്ടേഽക്ഷിഗോചരേ ॥ ൩൫ ॥
സ്ത്രീണാം ച ന തഥാ ചേതഃ സന്നികൃഷ്ടേഽക്ഷിഗോചരേ ॥ ൩൫ ॥
മയ്യാവേശ്യ മനഃ കൃത്സ്നം വിമുക്താശേഷവൃത്തി യത് ।
അനുസ്മരന്ത്യോ മാം നിത്യമചിരാന്മാമുപൈഷ്യഥ ॥ ൩൬ ॥
അനുസ്മരന്ത്യോ മാം നിത്യമചിരാന്മാമുപൈഷ്യഥ ॥ ൩൬ ॥
യാ മയാ ക്രീഡതാ രാത്ര്യാം വനേഽസ്മിന്വ്രജ ആസ്ഥിതാഃ ।
അലബ്ധരാസാഃ കല്യാണ്യോ മാപുര്മദ്വീര്യചിന്തയാ ॥ ൩൭ ॥
അലബ്ധരാസാഃ കല്യാണ്യോ മാപുര്മദ്വീര്യചിന്തയാ ॥ ൩൭ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം പ്രിയതമാദിഷ്ടമാകര്ണ്യ വ്രജയോഷിതഃ ।
താ ഊചുരുദ്ധവം പ്രീതാസ്തത്സന്ദേശാഗതസ്മൃതീഃ ॥ ൩൮ ॥
ഏവം പ്രിയതമാദിഷ്ടമാകര്ണ്യ വ്രജയോഷിതഃ ।
താ ഊചുരുദ്ധവം പ്രീതാസ്തത്സന്ദേശാഗതസ്മൃതീഃ ॥ ൩൮ ॥
ഗോപ്യ ഊചുഃ
ദിഷ്ട്യാഹിതോ ഹതഃ കംസോ യദൂനാം സാനുഗോഽഘകൃത് ।
ദിഷ്ട്യാപ്തൈര്ലബ്ധസര്വാര്ഥൈഃ കുശല്യാസ്തേഽച്യുതോഽധുനാ ॥ ൩൯ ॥
ദിഷ്ട്യാഹിതോ ഹതഃ കംസോ യദൂനാം സാനുഗോഽഘകൃത് ।
ദിഷ്ട്യാപ്തൈര്ലബ്ധസര്വാര്ഥൈഃ കുശല്യാസ്തേഽച്യുതോഽധുനാ ॥ ൩൯ ॥
കച്ചിദ് ഗദാഗ്രജഃ സൌമ്യ കരോതി പുരയോഷിതാമ് ।
പ്രീതിം നഃ സ്നിഗ്ധസവ്രീഡഹാസോദാരേക്ഷണാര്ചിതഃ ॥ ൪൦ ॥
പ്രീതിം നഃ സ്നിഗ്ധസവ്രീഡഹാസോദാരേക്ഷണാര്ചിതഃ ॥ ൪൦ ॥
കഥം രതിവിശേഷജ്ഞഃ പ്രിയശ്ച പുരയോഷിതാമ് ।
നാനുബധ്യേത തദ്വാക്യൈര്വിഭ്രമൈശ്ചാനുഭാജിതഃ ॥ ൪൧ ॥
നാനുബധ്യേത തദ്വാക്യൈര്വിഭ്രമൈശ്ചാനുഭാജിതഃ ॥ ൪൧ ॥
അപി സ്മരതി നഃ സാധോ ഗോവിന്ദഃ പ്രസ്തുതേ ക്വചിത് ।
ഗോഷ്ഠിമധ്യേ പുരസ്ത്രീണാം ഗ്രാമ്യാഃ സ്വൈരകഥാന്തരേ ॥ ൪൨ ॥
ഗോഷ്ഠിമധ്യേ പുരസ്ത്രീണാം ഗ്രാമ്യാഃ സ്വൈരകഥാന്തരേ ॥ ൪൨ ॥
താഃ കിം നിശാഃ സ്മരതി യാസു തദാ പ്രിയാഭി-
ര്വൃന്ദാവനേ കുമുദകുന്ദശശാങ്കരമ്യേ ।
രേമേ ക്വണച്ചരണനൂപുരരാസഗോഷ്ഠ്യാ-
മസ്മാഭിരീഡിതമനോജ്ഞകഥഃ കദാചിത് ॥ ൪൩ ॥
ര്വൃന്ദാവനേ കുമുദകുന്ദശശാങ്കരമ്യേ ।
രേമേ ക്വണച്ചരണനൂപുരരാസഗോഷ്ഠ്യാ-
മസ്മാഭിരീഡിതമനോജ്ഞകഥഃ കദാചിത് ॥ ൪൩ ॥
അപ്യേഷ്യതീഹ ദാശാര്ഹസ്തപ്താഃ സ്വകൃതയാ ശുചാ ।
സഞ്ജീവയന് നു നോ ഗാത്രൈര്യഥേന്ദ്രോ വനമമ്ബുദൈഃ ॥ ൪൪ ॥
സഞ്ജീവയന് നു നോ ഗാത്രൈര്യഥേന്ദ്രോ വനമമ്ബുദൈഃ ॥ ൪൪ ॥
കസ്മാത് കൃഷ്ണ ഇഹായാതി പ്രാപ്തരാജ്യോ ഹതാഹിതഃ ।
നരേന്ദ്രകന്യാ ഉദ്വാഹ്യ പ്രീതഃ സര്വസുഹൃദ് വൃതഃ ॥ ൪൫ ॥
നരേന്ദ്രകന്യാ ഉദ്വാഹ്യ പ്രീതഃ സര്വസുഹൃദ് വൃതഃ ॥ ൪൫ ॥
കിമസ്മാഭിര്വനൌകോഭിരന്യാഭിര്വാ മഹാത്മനഃ ।
ശ്രീപതേരാപ്തകാമസ്യ ക്രിയേതാര്ഥഃ കൃതാത്മനഃ ॥ ൪൬ ॥
ശ്രീപതേരാപ്തകാമസ്യ ക്രിയേതാര്ഥഃ കൃതാത്മനഃ ॥ ൪൬ ॥
പരം സൌഖ്യം ഹി നൈരാശ്യം സ്വൈരിണ്യപ്യാഹപിങ്ഗലാ ।
തജ്ജാനതീനാം നഃ കൃഷ്ണേ തഥാപ്യാശാ ദുരത്യയാ ॥ ൪൭ ॥
തജ്ജാനതീനാം നഃ കൃഷ്ണേ തഥാപ്യാശാ ദുരത്യയാ ॥ ൪൭ ॥
ക ഉത്സഹേത സന്ത്യക്തുമുത്തമഃശ്ലോകസംവിദമ് ।
അനിച്ഛതോഽപി യസ്യ ശ്രീരങ്ഗാന്ന ച്യവതേ ക്വചിത് ॥ ൪൮ ॥
അനിച്ഛതോഽപി യസ്യ ശ്രീരങ്ഗാന്ന ച്യവതേ ക്വചിത് ॥ ൪൮ ॥
സരിച്ഛൈലവനോദ്ദേശാ ഗാവോ വേണുരവാ ഇമേ ।
സങ്കര്ഷണസഹായേന കൃഷ്ണേനാചരിതാഃ പ്രഭോ ॥ ൪൯ ॥
സങ്കര്ഷണസഹായേന കൃഷ്ണേനാചരിതാഃ പ്രഭോ ॥ ൪൯ ॥
പുനഃ പുനഃ സ്മാരയന്തി നന്ദഗോപസുതം ബത ।
ശ്രീനികേതൈസ്തത്പദകൈര്വിസ്മര്തും നൈവ ശക്നുമഃ ॥ ൫൦ ॥
ശ്രീനികേതൈസ്തത്പദകൈര്വിസ്മര്തും നൈവ ശക്നുമഃ ॥ ൫൦ ॥
ഗത്യാ ലലിതയോദാരഹാസലീലാവലോകനൈഃ ।
മാധ്വ്യാ ഗിരാ ഹൃതധിയഃ കഥം തം വിസ്മരാമഹേ ॥ ൫൧ ॥
മാധ്വ്യാ ഗിരാ ഹൃതധിയഃ കഥം തം വിസ്മരാമഹേ ॥ ൫൧ ॥
ഹേ നാഥ ഹേ രമാനാഥ വ്രജനാഥാര്തിനാശന ।
മഗ്നമുദ്ധര ഗോവിന്ദ ഗോകുലം വൃജിനാര്ണവാത് ॥ ൫൨ ॥
മഗ്നമുദ്ധര ഗോവിന്ദ ഗോകുലം വൃജിനാര്ണവാത് ॥ ൫൨ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
തതസ്താഃ കൃഷ്ണസന്ദേശൈര്വ്യപേതവിരഹജ്വരാഃ ।
ഉദ്ധവം പൂജയാം ചക്രുര്ജ്ഞാത്വാത്മാനമധോക്ഷജമ് ॥ ൫൩ ॥
തതസ്താഃ കൃഷ്ണസന്ദേശൈര്വ്യപേതവിരഹജ്വരാഃ ।
ഉദ്ധവം പൂജയാം ചക്രുര്ജ്ഞാത്വാത്മാനമധോക്ഷജമ് ॥ ൫൩ ॥
ഉവാസ കതിചിന്മാസാന്ഗോപീനാം വിനുദന് ശുചഃ ।
കൃഷ്ണലീലാകഥാം ഗായന് രമയാമാസ ഗോകുലമ് ॥ ൫൪ ॥
കൃഷ്ണലീലാകഥാം ഗായന് രമയാമാസ ഗോകുലമ് ॥ ൫൪ ॥
യാവന്ത്യഹാനി നന്ദസ്യ വ്രജേഽവാത്സീത് സ ഉദ്ധവഃ ।
വ്രജൌകസാം ക്ഷണപ്രായാണ്യാസന് കൃഷ്ണസ്യ വാര്തയാ ॥ ൫൫ ॥
വ്രജൌകസാം ക്ഷണപ്രായാണ്യാസന് കൃഷ്ണസ്യ വാര്തയാ ॥ ൫൫ ॥
സരിദ്വനഗിരിദ്രോണീര്വീക്ഷന് കുസുമിതാന് ദ്രുമാന് ।
കൃഷ്ണം സംസ്മാരയന് രേമേ ഹരിദാസോ വ്രജൌകസാമ് ॥ ൫൬ ॥
കൃഷ്ണം സംസ്മാരയന് രേമേ ഹരിദാസോ വ്രജൌകസാമ് ॥ ൫൬ ॥
ദൃഷ്ട്വൈവമാദി ഗോപീനാം കൃഷ്ണാവേശാത്മവിക്ലവമ് ।
ഉദ്ധവഃ പരമപ്രീതസ്താ നമസ്യന്നിദം ജഗൌ ॥ ൫൭ ॥
ഉദ്ധവഃ പരമപ്രീതസ്താ നമസ്യന്നിദം ജഗൌ ॥ ൫൭ ॥
ഏതാഃ പരം തനുഭൃതോ ഭുവി ഗോപവധ്വോ
ഗോവിന്ദ ഏവ നിഖിലാത്മനി രൂഢഭാവാഃ ।
വാഞ്ഛന്തി യദ് ഭവഭിയോ മുനയോ വയം ച
കിം ബ്രഹ്മജന്മഭിരനന്തകഥാരസസ്യ ॥ ൫൮ ॥
ഗോവിന്ദ ഏവ നിഖിലാത്മനി രൂഢഭാവാഃ ।
വാഞ്ഛന്തി യദ് ഭവഭിയോ മുനയോ വയം ച
കിം ബ്രഹ്മജന്മഭിരനന്തകഥാരസസ്യ ॥ ൫൮ ॥
ക്വേമാഃ സ്ത്രിയോ വനചരീര്വ്യഭിചാരദുഷ്ടാഃ
കൃഷ്ണേ ക്വ ചൈഷ പരമാത്മനി രൂഢഭാവഃ ।
നന്വീശ്വരോഽനുഭജതോഽവിദുഷോഽപി സാക്ഷാ-
ച്ഛ്രേയസ്തനോത്യഗദരാജ ഇവോപയുക്തഃ ॥ ൫൯ ॥
കൃഷ്ണേ ക്വ ചൈഷ പരമാത്മനി രൂഢഭാവഃ ।
നന്വീശ്വരോഽനുഭജതോഽവിദുഷോഽപി സാക്ഷാ-
ച്ഛ്രേയസ്തനോത്യഗദരാജ ഇവോപയുക്തഃ ॥ ൫൯ ॥
നായം ശ്രിയോഽങ്ഗ ഉ നിതാന്തരതേഃ പ്രസാദഃ
സ്വര്യോഷിതാം നലിനഗന്ധരുചാം കുതോഽന്യാഃ ।
രാസോത്സവേഽസ്യ ഭുജദണ്ഡഗൃഹീതകണ്ഠ-
ലബ്ധാശിഷാം യ ഉദഗാദ് വ്രജവല്ലഭീനാമ് ॥ ൬൦ ॥
സ്വര്യോഷിതാം നലിനഗന്ധരുചാം കുതോഽന്യാഃ ।
രാസോത്സവേഽസ്യ ഭുജദണ്ഡഗൃഹീതകണ്ഠ-
ലബ്ധാശിഷാം യ ഉദഗാദ് വ്രജവല്ലഭീനാമ് ॥ ൬൦ ॥
ആസാമഹോ ചരണരേണുജുഷാമഹം സ്യാം
വൃന്ദാവനേ കിമപി ഗുല്മലതൌഷധീനാമ് ।
യാ ദുസ്ത്യജം സ്വജനമാര്യപഥം ച ഹിത്വാ
ഭേജുര്മുകുന്ദപദവീം ശ്രുതിഭിര്വിമൃഗ്യാമ് ॥ ൬൧ ॥
വൃന്ദാവനേ കിമപി ഗുല്മലതൌഷധീനാമ് ।
യാ ദുസ്ത്യജം സ്വജനമാര്യപഥം ച ഹിത്വാ
ഭേജുര്മുകുന്ദപദവീം ശ്രുതിഭിര്വിമൃഗ്യാമ് ॥ ൬൧ ॥
യാ വൈ ശ്രിയാര്ചിതമജാദിഭിരാപ്തകാമൈ-
ര്യോഗേശ്വരൈരപി യദാത്മനി രാസഗോഷ്ഠ്യാമ് ।
കൃഷ്ണസ്യ തദ് ഭഗവതഃ ചരണാരവിന്ദം
ന്യസ്തം സ്തനേഷു വിജഹുഃ പരിരഭ്യ താപമ് ॥ ൬൨ ॥
ര്യോഗേശ്വരൈരപി യദാത്മനി രാസഗോഷ്ഠ്യാമ് ।
കൃഷ്ണസ്യ തദ് ഭഗവതഃ ചരണാരവിന്ദം
ന്യസ്തം സ്തനേഷു വിജഹുഃ പരിരഭ്യ താപമ് ॥ ൬൨ ॥
വന്ദേ നന്ദവ്രജസ്ത്രീണാം പാദരേണുമഭീക്ഷ്ണശഃ ।
യാസാം ഹരികഥോദ്ഗീതം പുനാതി ഭുവനത്രയമ് ॥ ൬൩ ॥
യാസാം ഹരികഥോദ്ഗീതം പുനാതി ഭുവനത്രയമ് ॥ ൬൩ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
അഥ ഗോപീരനുജ്ഞാപ്യ യശോദാം നന്ദമേവ ച ।
ഗോപാനാമന്ത്ര്യ ദാശാര്ഹോ യാസ്യന്നാരുരുഹേ രഥമ് ॥ ൬൪ ॥
അഥ ഗോപീരനുജ്ഞാപ്യ യശോദാം നന്ദമേവ ച ।
ഗോപാനാമന്ത്ര്യ ദാശാര്ഹോ യാസ്യന്നാരുരുഹേ രഥമ് ॥ ൬൪ ॥
തം നിര്ഗതം സമാസാദ്യ നാനോപായനപാണയഃ ।
നന്ദാദയോഽനുരാഗേണ പ്രാവോചന്നശ്രുലോചനാഃ ॥ ൬൫ ॥
നന്ദാദയോഽനുരാഗേണ പ്രാവോചന്നശ്രുലോചനാഃ ॥ ൬൫ ॥
മനസോ വൃത്തയോ നഃ സ്യുഃ കൃഷ്ണപാദാമ്ബുജാശ്രയാഃ ।
വാചോഽഭിധായിനീര്നാമ്നാം കായസ്തത്പ്രഹ്വണാദിഷു ॥ ൬൬ ॥
വാചോഽഭിധായിനീര്നാമ്നാം കായസ്തത്പ്രഹ്വണാദിഷു ॥ ൬൬ ॥
കര്മഭിര്ഭ്രാമ്യമാണാനാം യത്ര ക്വാപീശ്വരേച്ഛയാ ।
മങ്ഗലാചരിതൈര്ദാനൈ രതിര്നഃ കൃഷ്ണ ഈശ്വരേ ॥ ൬൭ ॥
മങ്ഗലാചരിതൈര്ദാനൈ രതിര്നഃ കൃഷ്ണ ഈശ്വരേ ॥ ൬൭ ॥
ഏവം സഭാജിതോ ഗോപൈഃ കൃഷ്ണഭക്ത്യാ നരാധിപ ।
ഉദ്ധവഃ പുനരാഗച്ഛന്മഥുരാം കൃഷ്ണപാലിതാമ് ॥ ൬൮ ॥
ഉദ്ധവഃ പുനരാഗച്ഛന്മഥുരാം കൃഷ്ണപാലിതാമ് ॥ ൬൮ ॥
കൃഷ്ണായ പ്രണിപത്യാഹ ഭക്ത്യുദ്രേകം വ്രജൌകസാമ് ।
വസുദേവായ രാമായ രാജ്ഞേ ചോപായനാന്യദാത് ॥ ൬൯ ॥
വസുദേവായ രാമായ രാജ്ഞേ ചോപായനാന്യദാത് ॥ ൬൯ ॥