শ্ৰীশুক উৱাচ
অথ ৱিজ্ঞায ভগৱান্ সৰ্ৱাত্মা সৰ্ৱদৰ্শনঃ ।
সৈৰন্ধ্ৰযাঃ কামতপ্তাযাঃ প্ৰিযমিচ্ছন্ গৃহং যযৌ ॥ ১ ॥
অথ ৱিজ্ঞায ভগৱান্ সৰ্ৱাত্মা সৰ্ৱদৰ্শনঃ ।
সৈৰন্ধ্ৰযাঃ কামতপ্তাযাঃ প্ৰিযমিচ্ছন্ গৃহং যযৌ ॥ ১ ॥
মহাৰ্হোপস্কৰৈৰাঢ্যং কামোপাযোপবৃংহিতম্ ।
মুক্তাদামপতাকাভিৰ্ৱিতানশযনাসনৈঃ ।
ধূপৈঃ সুৰভিভিৰ্দীপৈঃ স্ৰগ্গন্ধৈৰপি মণ্ডিতম্ ॥ ২ ॥
মুক্তাদামপতাকাভিৰ্ৱিতানশযনাসনৈঃ ।
ধূপৈঃ সুৰভিভিৰ্দীপৈঃ স্ৰগ্গন্ধৈৰপি মণ্ডিতম্ ॥ ২ ॥
গৃহং তমাযান্তমৱেক্ষ্য সাসনাত্
সদ্যঃ সমুত্থায হি জাতসম্ভ্ৰমা ।
যথোপসঙ্গম্য সখীভিৰচ্যুতং
সভাজযামাস সদাসনাদিভিঃ ॥ ৩ ॥
সদ্যঃ সমুত্থায হি জাতসম্ভ্ৰমা ।
যথোপসঙ্গম্য সখীভিৰচ্যুতং
সভাজযামাস সদাসনাদিভিঃ ॥ ৩ ॥
তথোদ্ধৱঃ সাধু তযাভিপূজিতো
ন্যষীদদুৰ্ৱ্যামভিমৃশ্য চাসনম্ ।
কৃষ্ণোঽপি তূৰ্ণং শযনং মহাধনং
ৱিৱেশ লোকাচৰিতান্যনুৱ্ৰতঃ ॥ ৪ ॥
ন্যষীদদুৰ্ৱ্যামভিমৃশ্য চাসনম্ ।
কৃষ্ণোঽপি তূৰ্ণং শযনং মহাধনং
ৱিৱেশ লোকাচৰিতান্যনুৱ্ৰতঃ ॥ ৪ ॥
সা মজ্জনালেপদুকূলভূষণ-
স্ৰগ্গন্ধতাম্বূলসুধাসৱাদিভিঃ ।
প্ৰসাধিতাত্মোপসসাৰ মাধৱং
সৱ্ৰীডলীলোত্স্মিতৱিভ্ৰমেক্ষিতৈঃ ॥ ৫ ॥
স্ৰগ্গন্ধতাম্বূলসুধাসৱাদিভিঃ ।
প্ৰসাধিতাত্মোপসসাৰ মাধৱং
সৱ্ৰীডলীলোত্স্মিতৱিভ্ৰমেক্ষিতৈঃ ॥ ৫ ॥
আহূয কান্তাং নৱসঙ্গমহ্ৰিযা
ৱিশঙ্কিতাং কঙ্কণভূষিতে কৰে ।
প্ৰগৃহ্য শয্যামধিৱেশ্য ৰামযা
ৰেমেঽনুলেপাৰ্পণপুণ্যলেশযা ॥ ৬ ॥
ৱিশঙ্কিতাং কঙ্কণভূষিতে কৰে ।
প্ৰগৃহ্য শয্যামধিৱেশ্য ৰামযা
ৰেমেঽনুলেপাৰ্পণপুণ্যলেশযা ॥ ৬ ॥
সানঙ্গতপ্তকুচযোৰুৰসস্তথাক্ষ্ণো-
ৰ্জিঘ্ৰন্ত্যনন্তচৰণেন ৰুজো মৃজন্তী ।
দোৰ্ভ্যাং স্তনান্তৰগতং পৰিৰভ্য কান্ত-
মানন্দমূৰ্তিমজহাদতিদীৰ্ঘতাপম্ ॥ ৭ ॥
ৰ্জিঘ্ৰন্ত্যনন্তচৰণেন ৰুজো মৃজন্তী ।
দোৰ্ভ্যাং স্তনান্তৰগতং পৰিৰভ্য কান্ত-
মানন্দমূৰ্তিমজহাদতিদীৰ্ঘতাপম্ ॥ ৭ ॥
সৈৱং কৈৱল্যনাথং তং প্ৰাপ্য দুষ্প্ৰাপ্যমীশ্ৱৰম্ ।
অঙ্গৰাগাৰ্পণেনাহো দুৰ্ভগেদমযাচত ॥ ৮ ॥
অঙ্গৰাগাৰ্পণেনাহো দুৰ্ভগেদমযাচত ॥ ৮ ॥
সহোষ্যতামিহ প্ৰেষ্ঠ দিনানি কতিচিন্মযা ।
ৰমস্ৱ নোত্সহে ত্যক্তুং সঙ্গং তেঽম্বুৰুহেক্ষণ ॥ ৯ ॥
ৰমস্ৱ নোত্সহে ত্যক্তুং সঙ্গং তেঽম্বুৰুহেক্ষণ ॥ ৯ ॥
তস্যৈ কামৱৰং দত্ত্ৱা মানযিত্ৱা চ মানদঃ ।
সহোদ্ধৱেন সৰ্ৱেশঃ স্ৱধামাগমদ্ ঋদ্ধিমত্ ॥ ১০ ॥
সহোদ্ধৱেন সৰ্ৱেশঃ স্ৱধামাগমদ্ ঋদ্ধিমত্ ॥ ১০ ॥
দুৰাৰাধ্যং সমাৰাধ্য ৱিষ্ণুং সৰ্ৱেশ্ৱৰেশ্ৱৰম্ ।
যো ৱৃণীতে মনোগ্ৰাহ্যমসত্ত্ৱাত্ কুমনীষ্যসৌ ॥ ১১ ॥
যো ৱৃণীতে মনোগ্ৰাহ্যমসত্ত্ৱাত্ কুমনীষ্যসৌ ॥ ১১ ॥
অক্ৰূৰভৱনং কৃষ্ণঃ সহৰামোদ্ধৱঃ প্ৰভুঃ ।
কিঞ্চিচ্চিকীৰ্ষযন্ প্ৰাগাদক্ৰূৰপ্ৰীযকাম্যযা ॥ ১২ ॥
কিঞ্চিচ্চিকীৰ্ষযন্ প্ৰাগাদক্ৰূৰপ্ৰীযকাম্যযা ॥ ১২ ॥
স তান্নৰৱৰশ্ৰেষ্ঠানাৰাদ্ ৱীক্ষ্য স্ৱবান্ধৱান্ ।
প্ৰত্যুত্থায প্ৰমুদিতঃ পৰিষ্ৱজ্যাভিনন্দ্য চ ॥ ১৩ ॥
প্ৰত্যুত্থায প্ৰমুদিতঃ পৰিষ্ৱজ্যাভিনন্দ্য চ ॥ ১৩ ॥
ননাম কৃষ্ণং ৰামং চ স তৈৰপ্যভিৱাদিতঃ ।
পূজযামাস ৱিধিৱত্ কৃতাসনপৰিগ্ৰহান্ ॥ ১৪ ॥
পূজযামাস ৱিধিৱত্ কৃতাসনপৰিগ্ৰহান্ ॥ ১৪ ॥
পাদাৱনেজনীৰাপো ধাৰযন্ শিৰসা নৃপ ।
অৰ্হণেনাম্বৰৈৰ্দিৱ্যৈৰ্গন্ধস্ৰগ্ভূষণোত্তমৈঃ ॥ ১৫ ॥
অৰ্হণেনাম্বৰৈৰ্দিৱ্যৈৰ্গন্ধস্ৰগ্ভূষণোত্তমৈঃ ॥ ১৫ ॥
অৰ্চিত্ৱা শিৰসানম্য পাদাৱঙ্কগতৌ মৃজন্ ।
প্ৰশ্ৰযাৱনতোঽক্ৰূৰঃ কৃষ্ণৰামাৱভাষত ॥ ১৬ ॥
প্ৰশ্ৰযাৱনতোঽক্ৰূৰঃ কৃষ্ণৰামাৱভাষত ॥ ১৬ ॥
দিষ্ট্যা পাপো হতঃ কংসঃ সানুগো ৱামিদং কুলম্ ।
ভৱদ্ভযামুদ্ধৃতং কৃচ্ছ্ৰাদ্ দুৰন্তাচ্চ সমেধিতম্ ॥ ১৭ ॥
ভৱদ্ভযামুদ্ধৃতং কৃচ্ছ্ৰাদ্ দুৰন্তাচ্চ সমেধিতম্ ॥ ১৭ ॥
যুৱাং প্ৰধানপুৰুষৌ জগদ্ধেতূ জগন্মযৌ ।
ভৱদ্ভযাং ন ৱিনা কিঞ্চিত্পৰমস্তি ন চাপৰম্ ॥ ১৮ ॥
ভৱদ্ভযাং ন ৱিনা কিঞ্চিত্পৰমস্তি ন চাপৰম্ ॥ ১৮ ॥
আত্মসৃষ্টমিদং ৱিশ্ৱমন্ৱাৱিশ্য স্ৱশক্তিভিঃ ।
ঈযতে বহুধা ব্ৰহ্মন্ শ্ৰুতপ্ৰত্যক্ষগোচৰম্ ॥ ১৯ ॥
ঈযতে বহুধা ব্ৰহ্মন্ শ্ৰুতপ্ৰত্যক্ষগোচৰম্ ॥ ১৯ ॥
যথা হি ভূতেষু চৰাচৰেষু
মহ্যাদযো যোনিষু ভান্তি নানা ।
এৱং ভৱান্ কেৱল আত্মযোনি-
ষ্ৱাত্মাত্মতন্ত্ৰো বহুধা ৱিভাতি ॥ ২০ ॥
মহ্যাদযো যোনিষু ভান্তি নানা ।
এৱং ভৱান্ কেৱল আত্মযোনি-
ষ্ৱাত্মাত্মতন্ত্ৰো বহুধা ৱিভাতি ॥ ২০ ॥
সৃজস্যথো লুম্পসি পাসি ৱিশ্ৱং
ৰজস্তমঃসত্ত্ৱগুণৈঃ স্ৱশক্তিভিঃ ।
ন বধ্যসে তদ্গুণকৰ্মভিৰ্ৱা
জ্ঞানাত্মনস্তে ক্ৱ চ বন্ধহেতুঃ ॥ ২১ ॥
ৰজস্তমঃসত্ত্ৱগুণৈঃ স্ৱশক্তিভিঃ ।
ন বধ্যসে তদ্গুণকৰ্মভিৰ্ৱা
জ্ঞানাত্মনস্তে ক্ৱ চ বন্ধহেতুঃ ॥ ২১ ॥
দেহাদ্যুপাধেৰনিৰূপিতত্ৱাদ্
ভৱো ন সাক্ষান্ন ভিদাত্মনঃ স্যাত্ ।
অতো ন বন্ধস্তৱ নৈৱ মোক্ষঃ
স্যাতাং নিকামস্ত্ৱযি নোঽৱিৱেকঃ ॥ ২২ ॥
ভৱো ন সাক্ষান্ন ভিদাত্মনঃ স্যাত্ ।
অতো ন বন্ধস্তৱ নৈৱ মোক্ষঃ
স্যাতাং নিকামস্ত্ৱযি নোঽৱিৱেকঃ ॥ ২২ ॥
ত্ৱযোদিতোঽযং জগতো হিতায
যদা যদা ৱেদপথঃ পুৰাণঃ ।
বাধ্যেত পাষণ্ডপথৈৰসদ্ভি-
স্তদা ভৱান্ সত্ত্ৱগুণং বিভৰ্তি ॥ ২৩ ॥
যদা যদা ৱেদপথঃ পুৰাণঃ ।
বাধ্যেত পাষণ্ডপথৈৰসদ্ভি-
স্তদা ভৱান্ সত্ত্ৱগুণং বিভৰ্তি ॥ ২৩ ॥
স ত্ৱং প্ৰভোঽদ্য ৱসুদেৱগৃহেঽৱতীৰ্ণঃ
স্ৱাংশেন ভাৰমপনেতুমিহাসি ভূমেঃ ।
অক্ষৌহিণীশতৱধেন সুৰেতৰাংশ-
ৰাজ্ঞামমুষ্য চ কুলস্য যশো ৱিতন্ৱন্ ॥ ২৪ ॥
স্ৱাংশেন ভাৰমপনেতুমিহাসি ভূমেঃ ।
অক্ষৌহিণীশতৱধেন সুৰেতৰাংশ-
ৰাজ্ঞামমুষ্য চ কুলস্য যশো ৱিতন্ৱন্ ॥ ২৪ ॥
অদ্যেশ নো ৱসতযঃ খলু ভূৰিভাগা
যঃ সৰ্ৱদেৱপিতৃভূতনৃদেৱমূৰ্তিঃ ।
যত্পাদশৌচসলিলং ত্ৰিজগত্ পুনাতি
স ত্ৱং জগদ্গুৰুৰধোক্ষজ যাঃ প্ৰৱিষ্টঃ ॥ ২৫ ॥
যঃ সৰ্ৱদেৱপিতৃভূতনৃদেৱমূৰ্তিঃ ।
যত্পাদশৌচসলিলং ত্ৰিজগত্ পুনাতি
স ত্ৱং জগদ্গুৰুৰধোক্ষজ যাঃ প্ৰৱিষ্টঃ ॥ ২৫ ॥
কঃ পণ্ডিতস্ত্ৱদপৰং শৰণং সমীযাদ্
ভক্তপ্ৰিযাদৃতগিৰঃ সুহৃদঃ কৃতজ্ঞাত্ ।
সৰ্ৱান্ দদাতি সুহৃদো ভজতোঽভিকামা-
নাত্মানমপ্যুপচযাপচযৌ ন যস্য ॥ ২৬ ॥
ভক্তপ্ৰিযাদৃতগিৰঃ সুহৃদঃ কৃতজ্ঞাত্ ।
সৰ্ৱান্ দদাতি সুহৃদো ভজতোঽভিকামা-
নাত্মানমপ্যুপচযাপচযৌ ন যস্য ॥ ২৬ ॥
দিষ্ট্যা জনাৰ্দন ভৱানিহ নঃ প্ৰতীতো
যোগেশ্ৱৰৈৰপি দুৰাপগতিঃ সুৰেশৈঃ ।
ছিন্ধ্যাশু নঃ সুতকলত্ৰধনাপ্তগেহ-
দেহাদিমোহৰশনাং ভৱদীযমাযাম্ ॥ ২৭ ॥
যোগেশ্ৱৰৈৰপি দুৰাপগতিঃ সুৰেশৈঃ ।
ছিন্ধ্যাশু নঃ সুতকলত্ৰধনাপ্তগেহ-
দেহাদিমোহৰশনাং ভৱদীযমাযাম্ ॥ ২৭ ॥
ইত্যৰ্চিতঃ সংস্তুতশ্চ ভক্তেন ভগৱান্ হৰিঃ ।
অক্ৰূৰং সস্মিতং প্ৰাহ গীৰ্ভিঃ সম্মোহযন্নিৱ ॥ ২৮ ॥
অক্ৰূৰং সস্মিতং প্ৰাহ গীৰ্ভিঃ সম্মোহযন্নিৱ ॥ ২৮ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
ত্ৱং নো গুৰুঃ পিতৃৱ্যশ্চ শ্লাঘ্যো বন্ধুশ্চ নিত্যদা ।
ৱযং তু ৰক্ষ্যাঃ পোষ্যাশ্চ অনুকম্প্যাঃ প্ৰজা হি ৱঃ ॥ ২৯ ॥
ত্ৱং নো গুৰুঃ পিতৃৱ্যশ্চ শ্লাঘ্যো বন্ধুশ্চ নিত্যদা ।
ৱযং তু ৰক্ষ্যাঃ পোষ্যাশ্চ অনুকম্প্যাঃ প্ৰজা হি ৱঃ ॥ ২৯ ॥
ভৱদ্ৱিধা মহাভাগা নিষেৱ্যা অৰ্হসত্তমাঃ ।
শ্ৰেযস্কামৈৰ্নৃভিৰ্নিত্যং দেৱাঃ স্ৱাৰ্থা ন সাধৱঃ ॥ ৩০ ॥
শ্ৰেযস্কামৈৰ্নৃভিৰ্নিত্যং দেৱাঃ স্ৱাৰ্থা ন সাধৱঃ ॥ ৩০ ॥
ন হ্যম্মযানি তীৰ্থানি ন দেৱা মৃচ্ছিলামযাঃ ।
তে পুনন্ত্যুৰুকালেন দৰ্শনাদেৱ সাধৱঃ ॥ ৩১ ॥
তে পুনন্ত্যুৰুকালেন দৰ্শনাদেৱ সাধৱঃ ॥ ৩১ ॥
স ভৱান্ সুহৃদাং ৱৈ নঃ শ্ৰেযান্ শ্ৰেযশ্চিকীৰ্ষযা ।
জিজ্ঞাসাৰ্থং পাণ্ডৱানাং গচ্ছস্ৱ ত্ৱং গজাহ্ৱযম্ ॥ ৩২ ॥
জিজ্ঞাসাৰ্থং পাণ্ডৱানাং গচ্ছস্ৱ ত্ৱং গজাহ্ৱযম্ ॥ ৩২ ॥
পিতৰ্যুপৰতে বালাঃ সহ মাত্ৰা সুদুঃখিতাঃ ।
আনীতাঃ স্ৱপুৰং ৰাজ্ঞা ৱসন্ত ইতি শুশ্ৰুম ॥ ৩৩ ॥
আনীতাঃ স্ৱপুৰং ৰাজ্ঞা ৱসন্ত ইতি শুশ্ৰুম ॥ ৩৩ ॥
তেষু ৰাজাম্বিকাপুত্ৰো ভ্ৰাতৃপুত্ৰেষু দীনধীঃ ।
সমো ন ৱৰ্ততে নূনং দুষ্পুত্ৰৱশগোঽন্ধদৃক্ ॥ ৩৪ ॥
সমো ন ৱৰ্ততে নূনং দুষ্পুত্ৰৱশগোঽন্ধদৃক্ ॥ ৩৪ ॥
গচ্ছ জানীহি তদ্ ৱৃত্তমধুনা সাধ্ৱসাধু ৱা ।
ৱিজ্ঞায তদ্ ৱিধাস্যামো যথা শং সুহৃদাং ভৱেত্ ॥ ৩৫ ॥
ৱিজ্ঞায তদ্ ৱিধাস্যামো যথা শং সুহৃদাং ভৱেত্ ॥ ৩৫ ॥
ইত্যক্ৰূৰং সমাদিশ্য ভগৱান্ হৰিৰীশ্ৱৰঃ ।
সঙ্কৰ্ষণোদ্ধৱাভ্যাং ৱৈ ততঃ স্ৱভৱনং যযৌ ॥ ৩৬ ॥
সঙ্কৰ্ষণোদ্ধৱাভ্যাং ৱৈ ততঃ স্ৱভৱনং যযৌ ॥ ৩৬ ॥