శ్రీశుక ఉవాచ
అథ విజ్ఞాయ భగవాన్ సర్వాత్మా సర్వదర్శనః ।
సైరన్ధ్రయాః కామతప్తాయాః ప్రియమిచ్ఛన్ గృహం యయౌ ॥ ౧ ॥
అథ విజ్ఞాయ భగవాన్ సర్వాత్మా సర్వదర్శనః ।
సైరన్ధ్రయాః కామతప్తాయాః ప్రియమిచ్ఛన్ గృహం యయౌ ॥ ౧ ॥
మహార్హోపస్కరైరాఢ్యం కామోపాయోపబృంహితమ్ ।
ముక్తాదామపతాకాభిర్వితానశయనాసనైః ।
ధూపైః సురభిభిర్దీపైః స్రగ్గన్ధైరపి మణ్డితమ్ ॥ ౨ ॥
ముక్తాదామపతాకాభిర్వితానశయనాసనైః ।
ధూపైః సురభిభిర్దీపైః స్రగ్గన్ధైరపి మణ్డితమ్ ॥ ౨ ॥
గృహం తమాయాన్తమవేక్ష్య సాసనాత్
సద్యః సముత్థాయ హి జాతసమ్భ్రమా ।
యథోపసఙ్గమ్య సఖీభిరచ్యుతం
సభాజయామాస సదాసనాదిభిః ॥ ౩ ॥
సద్యః సముత్థాయ హి జాతసమ్భ్రమా ।
యథోపసఙ్గమ్య సఖీభిరచ్యుతం
సభాజయామాస సదాసనాదిభిః ॥ ౩ ॥
తథోద్ధవః సాధు తయాభిపూజితో
న్యషీదదుర్వ్యామభిమృశ్య చాసనమ్ ।
కృష్ణోఽపి తూర్ణం శయనం మహాధనం
వివేశ లోకాచరితాన్యనువ్రతః ॥ ౪ ॥
న్యషీదదుర్వ్యామభిమృశ్య చాసనమ్ ।
కృష్ణోఽపి తూర్ణం శయనం మహాధనం
వివేశ లోకాచరితాన్యనువ్రతః ॥ ౪ ॥
సా మజ్జనాలేపదుకూలభూషణ-
స్రగ్గన్ధతామ్బూలసుధాసవాదిభిః ।
ప్రసాధితాత్మోపససార మాధవం
సవ్రీడలీలోత్స్మితవిభ్రమేక్షితైః ॥ ౫ ॥
స్రగ్గన్ధతామ్బూలసుధాసవాదిభిః ।
ప్రసాధితాత్మోపససార మాధవం
సవ్రీడలీలోత్స్మితవిభ్రమేక్షితైః ॥ ౫ ॥
ఆహూయ కాన్తాం నవసఙ్గమహ్రియా
విశఙ్కితాం కఙ్కణభూషితే కరే ।
ప్రగృహ్య శయ్యామధివేశ్య రామయా
రేమేఽనులేపార్పణపుణ్యలేశయా ॥ ౬ ॥
విశఙ్కితాం కఙ్కణభూషితే కరే ।
ప్రగృహ్య శయ్యామధివేశ్య రామయా
రేమేఽనులేపార్పణపుణ్యలేశయా ॥ ౬ ॥
సానఙ్గతప్తకుచయోరురసస్తథాక్ష్ణో-
ర్జిఘ్రన్త్యనన్తచరణేన రుజో మృజన్తీ ।
దోర్భ్యాం స్తనాన్తరగతం పరిరభ్య కాన్త-
మానన్దమూర్తిమజహాదతిదీర్ఘతాపమ్ ॥ ౭ ॥
ర్జిఘ్రన్త్యనన్తచరణేన రుజో మృజన్తీ ।
దోర్భ్యాం స్తనాన్తరగతం పరిరభ్య కాన్త-
మానన్దమూర్తిమజహాదతిదీర్ఘతాపమ్ ॥ ౭ ॥
సైవం కైవల్యనాథం తం ప్రాప్య దుష్ప్రాప్యమీశ్వరమ్ ।
అఙ్గరాగార్పణేనాహో దుర్భగేదమయాచత ॥ ౮ ॥
అఙ్గరాగార్పణేనాహో దుర్భగేదమయాచత ॥ ౮ ॥
సహోష్యతామిహ ప్రేష్ఠ దినాని కతిచిన్మయా ।
రమస్వ నోత్సహే త్యక్తుం సఙ్గం తేఽమ్బురుహేక్షణ ॥ ౯ ॥
రమస్వ నోత్సహే త్యక్తుం సఙ్గం తేఽమ్బురుహేక్షణ ॥ ౯ ॥
తస్యై కామవరం దత్త్వా మానయిత్వా చ మానదః ।
సహోద్ధవేన సర్వేశః స్వధామాగమద్ ఋద్ధిమత్ ॥ ౧౦ ॥
సహోద్ధవేన సర్వేశః స్వధామాగమద్ ఋద్ధిమత్ ॥ ౧౦ ॥
దురారాధ్యం సమారాధ్య విష్ణుం సర్వేశ్వరేశ్వరమ్ ।
యో వృణీతే మనోగ్రాహ్యమసత్త్వాత్ కుమనీష్యసౌ ॥ ౧౧ ॥
యో వృణీతే మనోగ్రాహ్యమసత్త్వాత్ కుమనీష్యసౌ ॥ ౧౧ ॥
అక్రూరభవనం కృష్ణః సహరామోద్ధవః ప్రభుః ।
కిఞ్చిచ్చికీర్షయన్ ప్రాగాదక్రూరప్రీయకామ్యయా ॥ ౧౨ ॥
కిఞ్చిచ్చికీర్షయన్ ప్రాగాదక్రూరప్రీయకామ్యయా ॥ ౧౨ ॥
స తాన్నరవరశ్రేష్ఠానారాద్ వీక్ష్య స్వబాన్ధవాన్ ।
ప్రత్యుత్థాయ ప్రముదితః పరిష్వజ్యాభినన్ద్య చ ॥ ౧౩ ॥
ప్రత్యుత్థాయ ప్రముదితః పరిష్వజ్యాభినన్ద్య చ ॥ ౧౩ ॥
ననామ కృష్ణం రామం చ స తైరప్యభివాదితః ।
పూజయామాస విధివత్ కృతాసనపరిగ్రహాన్ ॥ ౧౪ ॥
పూజయామాస విధివత్ కృతాసనపరిగ్రహాన్ ॥ ౧౪ ॥
పాదావనేజనీరాపో ధారయన్ శిరసా నృప ।
అర్హణేనామ్బరైర్దివ్యైర్గన్ధస్రగ్భూషణోత్తమైః ॥ ౧౫ ॥
అర్హణేనామ్బరైర్దివ్యైర్గన్ధస్రగ్భూషణోత్తమైః ॥ ౧౫ ॥
అర్చిత్వా శిరసానమ్య పాదావఙ్కగతౌ మృజన్ ।
ప్రశ్రయావనతోఽక్రూరః కృష్ణరామావభాషత ॥ ౧౬ ॥
ప్రశ్రయావనతోఽక్రూరః కృష్ణరామావభాషత ॥ ౧౬ ॥
దిష్ట్యా పాపో హతః కంసః సానుగో వామిదం కులమ్ ।
భవద్భయాముద్ధృతం కృచ్ఛ్రాద్ దురన్తాచ్చ సమేధితమ్ ॥ ౧౭ ॥
భవద్భయాముద్ధృతం కృచ్ఛ్రాద్ దురన్తాచ్చ సమేధితమ్ ॥ ౧౭ ॥
యువాం ప్రధానపురుషౌ జగద్ధేతూ జగన్మయౌ ।
భవద్భయాం న వినా కిఞ్చిత్పరమస్తి న చాపరమ్ ॥ ౧౮ ॥
భవద్భయాం న వినా కిఞ్చిత్పరమస్తి న చాపరమ్ ॥ ౧౮ ॥
ఆత్మసృష్టమిదం విశ్వమన్వావిశ్య స్వశక్తిభిః ।
ఈయతే బహుధా బ్రహ్మన్ శ్రుతప్రత్యక్షగోచరమ్ ॥ ౧౯ ॥
ఈయతే బహుధా బ్రహ్మన్ శ్రుతప్రత్యక్షగోచరమ్ ॥ ౧౯ ॥
యథా హి భూతేషు చరాచరేషు
మహ్యాదయో యోనిషు భాన్తి నానా ।
ఏవం భవాన్ కేవల ఆత్మయోని-
ష్వాత్మాత్మతన్త్రో బహుధా విభాతి ॥ ౨౦ ॥
మహ్యాదయో యోనిషు భాన్తి నానా ।
ఏవం భవాన్ కేవల ఆత్మయోని-
ష్వాత్మాత్మతన్త్రో బహుధా విభాతి ॥ ౨౦ ॥
సృజస్యథో లుమ్పసి పాసి విశ్వం
రజస్తమఃసత్త్వగుణైః స్వశక్తిభిః ।
న బధ్యసే తద్గుణకర్మభిర్వా
జ్ఞానాత్మనస్తే క్వ చ బన్ధహేతుః ॥ ౨౧ ॥
రజస్తమఃసత్త్వగుణైః స్వశక్తిభిః ।
న బధ్యసే తద్గుణకర్మభిర్వా
జ్ఞానాత్మనస్తే క్వ చ బన్ధహేతుః ॥ ౨౧ ॥
దేహాద్యుపాధేరనిరూపితత్వాద్
భవో న సాక్షాన్న భిదాత్మనః స్యాత్ ।
అతో న బన్ధస్తవ నైవ మోక్షః
స్యాతాం నికామస్త్వయి నోఽవివేకః ॥ ౨౨ ॥
భవో న సాక్షాన్న భిదాత్మనః స్యాత్ ।
అతో న బన్ధస్తవ నైవ మోక్షః
స్యాతాం నికామస్త్వయి నోఽవివేకః ॥ ౨౨ ॥
త్వయోదితోఽయం జగతో హితాయ
యదా యదా వేదపథః పురాణః ।
బాధ్యేత పాషణ్డపథైరసద్భి-
స్తదా భవాన్ సత్త్వగుణం బిభర్తి ॥ ౨౩ ॥
యదా యదా వేదపథః పురాణః ।
బాధ్యేత పాషణ్డపథైరసద్భి-
స్తదా భవాన్ సత్త్వగుణం బిభర్తి ॥ ౨౩ ॥
స త్వం ప్రభోఽద్య వసుదేవగృహేఽవతీర్ణః
స్వాంశేన భారమపనేతుమిహాసి భూమేః ।
అక్షౌహిణీశతవధేన సురేతరాంశ-
రాజ్ఞామముష్య చ కులస్య యశో వితన్వన్ ॥ ౨౪ ॥
స్వాంశేన భారమపనేతుమిహాసి భూమేః ।
అక్షౌహిణీశతవధేన సురేతరాంశ-
రాజ్ఞామముష్య చ కులస్య యశో వితన్వన్ ॥ ౨౪ ॥
అద్యేశ నో వసతయః ఖలు భూరిభాగా
యః సర్వదేవపితృభూతనృదేవమూర్తిః ।
యత్పాదశౌచసలిలం త్రిజగత్ పునాతి
స త్వం జగద్గురురధోక్షజ యాః ప్రవిష్టః ॥ ౨౫ ॥
యః సర్వదేవపితృభూతనృదేవమూర్తిః ।
యత్పాదశౌచసలిలం త్రిజగత్ పునాతి
స త్వం జగద్గురురధోక్షజ యాః ప్రవిష్టః ॥ ౨౫ ॥
కః పణ్డితస్త్వదపరం శరణం సమీయాద్
భక్తప్రియాదృతగిరః సుహృదః కృతజ్ఞాత్ ।
సర్వాన్ దదాతి సుహృదో భజతోఽభికామా-
నాత్మానమప్యుపచయాపచయౌ న యస్య ॥ ౨౬ ॥
భక్తప్రియాదృతగిరః సుహృదః కృతజ్ఞాత్ ।
సర్వాన్ దదాతి సుహృదో భజతోఽభికామా-
నాత్మానమప్యుపచయాపచయౌ న యస్య ॥ ౨౬ ॥
దిష్ట్యా జనార్దన భవానిహ నః ప్రతీతో
యోగేశ్వరైరపి దురాపగతిః సురేశైః ।
ఛిన్ధ్యాశు నః సుతకలత్రధనాప్తగేహ-
దేహాదిమోహరశనాం భవదీయమాయామ్ ॥ ౨౭ ॥
యోగేశ్వరైరపి దురాపగతిః సురేశైః ।
ఛిన్ధ్యాశు నః సుతకలత్రధనాప్తగేహ-
దేహాదిమోహరశనాం భవదీయమాయామ్ ॥ ౨౭ ॥
ఇత్యర్చితః సంస్తుతశ్చ భక్తేన భగవాన్ హరిః ।
అక్రూరం సస్మితం ప్రాహ గీర్భిః సమ్మోహయన్నివ ॥ ౨౮ ॥
అక్రూరం సస్మితం ప్రాహ గీర్భిః సమ్మోహయన్నివ ॥ ౨౮ ॥
శ్రీభగవానువాచ
త్వం నో గురుః పితృవ్యశ్చ శ్లాఘ్యో బన్ధుశ్చ నిత్యదా ।
వయం తు రక్ష్యాః పోష్యాశ్చ అనుకమ్ప్యాః ప్రజా హి వః ॥ ౨౯ ॥
త్వం నో గురుః పితృవ్యశ్చ శ్లాఘ్యో బన్ధుశ్చ నిత్యదా ।
వయం తు రక్ష్యాః పోష్యాశ్చ అనుకమ్ప్యాః ప్రజా హి వః ॥ ౨౯ ॥
భవద్విధా మహాభాగా నిషేవ్యా అర్హసత్తమాః ।
శ్రేయస్కామైర్నృభిర్నిత్యం దేవాః స్వార్థా న సాధవః ॥ ౩౦ ॥
శ్రేయస్కామైర్నృభిర్నిత్యం దేవాః స్వార్థా న సాధవః ॥ ౩౦ ॥
న హ్యమ్మయాని తీర్థాని న దేవా మృచ్ఛిలామయాః ।
తే పునన్త్యురుకాలేన దర్శనాదేవ సాధవః ॥ ౩౧ ॥
తే పునన్త్యురుకాలేన దర్శనాదేవ సాధవః ॥ ౩౧ ॥
స భవాన్ సుహృదాం వై నః శ్రేయాన్ శ్రేయశ్చికీర్షయా ।
జిజ్ఞాసార్థం పాణ్డవానాం గచ్ఛస్వ త్వం గజాహ్వయమ్ ॥ ౩౨ ॥
జిజ్ఞాసార్థం పాణ్డవానాం గచ్ఛస్వ త్వం గజాహ్వయమ్ ॥ ౩౨ ॥
పితర్యుపరతే బాలాః సహ మాత్రా సుదుఃఖితాః ।
ఆనీతాః స్వపురం రాజ్ఞా వసన్త ఇతి శుశ్రుమ ॥ ౩౩ ॥
ఆనీతాః స్వపురం రాజ్ఞా వసన్త ఇతి శుశ్రుమ ॥ ౩౩ ॥
తేషు రాజామ్బికాపుత్రో భ్రాతృపుత్రేషు దీనధీః ।
సమో న వర్తతే నూనం దుష్పుత్రవశగోఽన్ధదృక్ ॥ ౩౪ ॥
సమో న వర్తతే నూనం దుష్పుత్రవశగోఽన్ధదృక్ ॥ ౩౪ ॥
గచ్ఛ జానీహి తద్ వృత్తమధునా సాధ్వసాధు వా ।
విజ్ఞాయ తద్ విధాస్యామో యథా శం సుహృదాం భవేత్ ॥ ౩౫ ॥
విజ్ఞాయ తద్ విధాస్యామో యథా శం సుహృదాం భవేత్ ॥ ౩౫ ॥
ఇత్యక్రూరం సమాదిశ్య భగవాన్ హరిరీశ్వరః ।
సఙ్కర్షణోద్ధవాభ్యాం వై తతః స్వభవనం యయౌ ॥ ౩౬ ॥
సఙ్కర్షణోద్ధవాభ్యాం వై తతః స్వభవనం యయౌ ॥ ౩౬ ॥