ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ସ ଗତ୍ଵା ହାସ୍ତିନପୁରଂ ପୌରଵେନ୍ଦ୍ରଯଶୋଽଙ୍କିତମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ତତ୍ରାମ୍ବିକେଯଂ ସଭୀଷ୍ମଂ ଵିଦୁରଂ ପୃଥାମ୍ ॥ ୧ ॥
ସ ଗତ୍ଵା ହାସ୍ତିନପୁରଂ ପୌରଵେନ୍ଦ୍ରଯଶୋଽଙ୍କିତମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ତତ୍ରାମ୍ବିକେଯଂ ସଭୀଷ୍ମଂ ଵିଦୁରଂ ପୃଥାମ୍ ॥ ୧ ॥
ସହପୁତ୍ରଂ ଚ ବାହ୍ଲୀକଂ ଭାରଦ୍ଵାଜଂ ସଗୌତମମ୍ ।
କର୍ଣଂ ସୁଯୋଧନଂ ଦ୍ରୌଣିଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ ସୁହୃଦୋଽପରାନ୍ ॥ ୨ ॥
କର୍ଣଂ ସୁଯୋଧନଂ ଦ୍ରୌଣିଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ ସୁହୃଦୋଽପରାନ୍ ॥ ୨ ॥
ଯଥାଵଦୁପସଙ୍ଗମ୍ଯ ବନ୍ଧୁଭିର୍ଗାନ୍ଦିନୀସୁତଃ ।
ସମ୍ପୃଷ୍ଟସ୍ତୈଃ ସୁହୃଦ୍ଵାର୍ତାଂ ସ୍ଵଯଂ ଚାପୃଚ୍ଛଦଵ୍ଯଯମ୍ ॥ ୩ ॥
ସମ୍ପୃଷ୍ଟସ୍ତୈଃ ସୁହୃଦ୍ଵାର୍ତାଂ ସ୍ଵଯଂ ଚାପୃଚ୍ଛଦଵ୍ଯଯମ୍ ॥ ୩ ॥
ଉଵାସ କତିଚିନ୍ମାସାନ୍ ରାଜ୍ଞୋ ଵୃତ୍ତଵିଵିତ୍ସଯା ।
ଦୁଷ୍ପ୍ରଜସ୍ଯାଲ୍ପସାରସ୍ଯ ଖଲଚ୍ଛନ୍ଦାନୁଵର୍ତିନଃ ॥ ୪ ॥
ଦୁଷ୍ପ୍ରଜସ୍ଯାଲ୍ପସାରସ୍ଯ ଖଲଚ୍ଛନ୍ଦାନୁଵର୍ତିନଃ ॥ ୪ ॥
ତେଜ ଓଜୋ ବଲଂ ଵୀର୍ଯଂ ପ୍ରଶ୍ରଯାଦୀଂଶ୍ଚ ସଦ୍ଗୁଣାନ୍ ।
ପ୍ରଜାନୁରାଗଂ ପାର୍ଥେଷୁ ନ ସହଦ୍ଭିଶ୍ଚିକୀର୍ଷିତମ୍ ॥ ୫ ॥
ପ୍ରଜାନୁରାଗଂ ପାର୍ଥେଷୁ ନ ସହଦ୍ଭିଶ୍ଚିକୀର୍ଷିତମ୍ ॥ ୫ ॥
କୃତଂ ଚ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈର୍ଯଦ୍ ଗରଦାନାଦ୍ଯପେଶଲମ୍ ।
ଆଚଖ୍ଯୌ ସର୍ଵମେଵାସ୍ମୈ ପୃଥା ଵିଦୁର ଏଵ ଚ ॥ ୬ ॥
ଆଚଖ୍ଯୌ ସର୍ଵମେଵାସ୍ମୈ ପୃଥା ଵିଦୁର ଏଵ ଚ ॥ ୬ ॥
ପୃଥା ତୁ ଭ୍ରାତରଂ ପ୍ରାପ୍ତମକ୍ରୂରମୁପସୃତ୍ଯ ତମ୍ ।
ଉଵାଚଜନ୍ମନିଲଯଂ ସ୍ମରନ୍ତ୍ଯଶ୍ରୁକଲେକ୍ଷଣା ॥ ୭ ॥
ଉଵାଚଜନ୍ମନିଲଯଂ ସ୍ମରନ୍ତ୍ଯଶ୍ରୁକଲେକ୍ଷଣା ॥ ୭ ॥
ଅପି ସ୍ମରନ୍ତି ନଃ ସୌମ୍ଯ ପିତରୌ ଭ୍ରାତରଶ୍ଚ ମେ ।
ଭଗିନ୍ଯୌ ଭ୍ରାତୃପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଜାମଯଃ ସଖ୍ଯ ଏଵ ଚ ॥ ୮ ॥
ଭଗିନ୍ଯୌ ଭ୍ରାତୃପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଜାମଯଃ ସଖ୍ଯ ଏଵ ଚ ॥ ୮ ॥
ଭ୍ରାତ୍ରେଯୋ ଭଗଵାନ୍ କୃଷ୍ଣଃ ଶରଣ୍ଯୋ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ । ପୈତୃଷ୍ଵସ୍ରେଯାନ୍ ସ୍ମରତି ରାମଶ୍ଚାମ୍ବୁରୁହେକ୍ଷଣଃ ॥ ୯ ॥
ସପତ୍ନମଧ୍ଯେ ଶୋଚନ୍ତୀଂ ଵୃକାନାଂ ହରିଣୀମିଵ ।
ସାନ୍ତ୍ଵଯିଷ୍ଯତି ମାଂ ଵାକ୍ଯୈଃ ପିତୃହୀନାଂଶ୍ଚ ବାଲକାନ୍ ॥ ୧୦ ॥
ସାନ୍ତ୍ଵଯିଷ୍ଯତି ମାଂ ଵାକ୍ଯୈଃ ପିତୃହୀନାଂଶ୍ଚ ବାଲକାନ୍ ॥ ୧୦ ॥
କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣ ମହାଯୋଗିନ୍ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନ୍ ଵିଶ୍ଵଭାଵନ ।
ପ୍ରପନ୍ନାଂ ପାହି ଗୋଵିନ୍ଦ ଶିଶୁଭିଶ୍ଚାଵସୀଦତୀମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ପ୍ରପନ୍ନାଂ ପାହି ଗୋଵିନ୍ଦ ଶିଶୁଭିଶ୍ଚାଵସୀଦତୀମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ନାନ୍ଯତ୍ତଵ ପଦାମ୍ଭୋଜାତ୍ ପଶ୍ଯାମି ଶରଣଂ ନୃଣାମ୍ ।
ବିଭ୍ଯତାଂ ମୃତ୍ଯୁସଂସାରାଦୀଶ୍ଵରସ୍ଯାପଵର୍ଗିକାତ୍ ॥ ୧୨ ॥
ବିଭ୍ଯତାଂ ମୃତ୍ଯୁସଂସାରାଦୀଶ୍ଵରସ୍ଯାପଵର୍ଗିକାତ୍ ॥ ୧୨ ॥
ନମଃ କୃଷ୍ଣାଯ ଶୁଦ୍ଧାଯ ବ୍ରହ୍ମଣେ ପରମାତ୍ମନେ ।
ଯୋଗେଶ୍ଵରାଯ ଯୋଗାଯ ତ୍ଵାମହଂ ଶରଣଂ ଗତା ॥ ୧୩ ॥
ଯୋଗେଶ୍ଵରାଯ ଯୋଗାଯ ତ୍ଵାମହଂ ଶରଣଂ ଗତା ॥ ୧୩ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯନୁସ୍ମୃତ୍ଯ ସ୍ଵଜନଂ କୃଷ୍ଣଂ ଚ ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍ ।
ପ୍ରାରୁଦଦ୍ ଦୁଃଖିତା ରାଜନ୍ ଭଵତାଂ ପ୍ରପିତାମହୀ ॥ ୧୪ ॥
ଇତ୍ଯନୁସ୍ମୃତ୍ଯ ସ୍ଵଜନଂ କୃଷ୍ଣଂ ଚ ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍ ।
ପ୍ରାରୁଦଦ୍ ଦୁଃଖିତା ରାଜନ୍ ଭଵତାଂ ପ୍ରପିତାମହୀ ॥ ୧୪ ॥
ସମଦୁଃଖସୁଖୋଽକ୍ରୂରୋ ଵିଦୁରଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ ।
ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସତୁଃ କୁନ୍ତୀଂ ତତ୍ପୁତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିହେତୁଭିଃ ॥ ୧୫ ॥
ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସତୁଃ କୁନ୍ତୀଂ ତତ୍ପୁତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିହେତୁଭିଃ ॥ ୧୫ ॥
ଯାସ୍ଯନ୍ ରାଜାନମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଵିଷମଂ ପୁତ୍ରଲାଲସମ୍ ।
ଅଵଦତ୍ ସୁହୃଦାଂ ମଧ୍ଯେ ବନ୍ଧୁଭିଃ ସୌହୃଦୋଦିତମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ଅଵଦତ୍ ସୁହୃଦାଂ ମଧ୍ଯେ ବନ୍ଧୁଭିଃ ସୌହୃଦୋଦିତମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ଅକ୍ରୂର ଉଵାଚ
ଭୋ ଭୋ ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯ ତ୍ଵଂ କୁରୂଣାଂ କୀର୍ତିଵର୍ଧନ ।
ଭ୍ରାତର୍ଯୁପରତେ ପାଣ୍ଡାଵଧୁନାସନମାସ୍ଥିତଃ ॥ ୧୭ ॥
ଭୋ ଭୋ ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯ ତ୍ଵଂ କୁରୂଣାଂ କୀର୍ତିଵର୍ଧନ ।
ଭ୍ରାତର୍ଯୁପରତେ ପାଣ୍ଡାଵଧୁନାସନମାସ୍ଥିତଃ ॥ ୧୭ ॥
ଧର୍ମେଣ ପାଲଯନ୍ନୁର୍ଵୀଂ ପ୍ରଜାଃ ଶୀଲେନ ରଞ୍ଜଯନ୍ ।
ଵର୍ତମାନଃ ସମଃ ସ୍ଵେଷୁ ଶ୍ରେଯଃ କୀର୍ତିମଵାପ୍ସ୍ଯସି ॥ ୧୮ ॥
ଵର୍ତମାନଃ ସମଃ ସ୍ଵେଷୁ ଶ୍ରେଯଃ କୀର୍ତିମଵାପ୍ସ୍ଯସି ॥ ୧୮ ॥
ଅନ୍ଯଥା ତ୍ଵାଚରଁଲ୍ଲୋକେ ଗର୍ହିତୋ ଯାସ୍ଯସେ ତମଃ ।
ତସ୍ମାତ୍ ସମତ୍ଵେ ଵର୍ତସ୍ଵ ପାଣ୍ଡଵେଷ୍ଵାତ୍ମଜେଷୁ ଚ ॥ ୧୯ ॥
ତସ୍ମାତ୍ ସମତ୍ଵେ ଵର୍ତସ୍ଵ ପାଣ୍ଡଵେଷ୍ଵାତ୍ମଜେଷୁ ଚ ॥ ୧୯ ॥
ନେହ ଚାତ୍ଯନ୍ତସଂଵାସଃ କସ୍ଯଚିତ୍ କେନଚିତ୍ ସହ ।
ରାଜନ୍ ସ୍ଵେନାପି ଦେହେନ କିମୁ ଜାଯାତ୍ମଜାଦିଭିଃ ॥ ୨୦ ॥
ରାଜନ୍ ସ୍ଵେନାପି ଦେହେନ କିମୁ ଜାଯାତ୍ମଜାଦିଭିଃ ॥ ୨୦ ॥
ଏକଃ ପ୍ରସୂଯତେ ଜନ୍ତୁରେକ ଏଵ ପ୍ରଲୀଯତେ ।
ଏକୋଽନୁଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୁକୃତମେକ ଏଵ ଚ ଦୁଷ୍କୃତମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଏକୋଽନୁଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୁକୃତମେକ ଏଵ ଚ ଦୁଷ୍କୃତମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଅଧର୍ମୋପଚିତଂ ଵିତ୍ତଂ ହରନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେଽଲ୍ପମେଧସଃ ।
ସମ୍ଭୋଜନୀଯାପଦେଶୈର୍ଜଲାନୀଵ ଜଲୌକସଃ ॥ ୨୨ ॥
ସମ୍ଭୋଜନୀଯାପଦେଶୈର୍ଜଲାନୀଵ ଜଲୌକସଃ ॥ ୨୨ ॥
ପୁଷ୍ଣାତି ଯାନଧର୍ମେଣ ସ୍ଵବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତମପଣ୍ଡିତମ୍ ।
ତେଽକୃତାର୍ଥଂ ପ୍ରହିଣ୍ଵନ୍ତି ପ୍ରାଣା ରାଯଃ ସୁତାଦଯଃ ॥ ୨୩ ॥
ତେଽକୃତାର୍ଥଂ ପ୍ରହିଣ୍ଵନ୍ତି ପ୍ରାଣା ରାଯଃ ସୁତାଦଯଃ ॥ ୨୩ ॥
ସ୍ଵଯଂ କିଲ୍ବିଷମାଦାଯ ତୈସ୍ତ୍ଯକ୍ତୋ ନାର୍ଥକୋଵିଦଃ ।
ଅସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ଵିଶତ୍ଯନ୍ଧଂ ସ୍ଵଧର୍ମଵିମୁଖସ୍ତମଃ ॥ ୨୪ ॥
ଅସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ଵିଶତ୍ଯନ୍ଧଂ ସ୍ଵଧର୍ମଵିମୁଖସ୍ତମଃ ॥ ୨୪ ॥
ତସ୍ମାଲ୍ଲୋକମିମଂ ରାଜନ୍ ସ୍ଵପ୍ନମାଯାମନୋରଥମ୍ ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯାଯମ୍ଯାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ସମଃ ଶାନ୍ତୋ ଭଵ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨୫ ॥
ଵୀକ୍ଷ୍ଯାଯମ୍ଯାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ସମଃ ଶାନ୍ତୋ ଭଵ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨୫ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଉଵାଚ
ଯଥା ଵଦତି କଲ୍ଯାଣୀଂ ଵାଚଂ ଦାନପତେ ଭଵାନ୍ ।
ତଥାନଯା ନ ତୃପ୍ଯାମି ମର୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥାମୃତମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଯଥା ଵଦତି କଲ୍ଯାଣୀଂ ଵାଚଂ ଦାନପତେ ଭଵାନ୍ ।
ତଥାନଯା ନ ତୃପ୍ଯାମି ମର୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥାମୃତମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ତଥାପି ସୂନୃତା ସୌମ୍ଯ ହୃଦି ନ ସ୍ଥୀଯତେ ଚଲେ ।
ପୁତ୍ରାନୁରାଗଵିଷମେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ ସୌଦାମନୀ ଯଥା ॥ ୨୭ ॥
ପୁତ୍ରାନୁରାଗଵିଷମେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ ସୌଦାମନୀ ଯଥା ॥ ୨୭ ॥
ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ଵିଧିଂ କୋ ନୁ ଵିଧୁନୋତ୍ଯନ୍ଯଥା ପୁମାନ୍ ।
ଭୂମେର୍ଭାରାଵତାରାଯ ଯୋଽଵତୀର୍ଣୋ ଯଦୋଃ କୁଲେ ॥ ୨୮ ॥
ଭୂମେର୍ଭାରାଵତାରାଯ ଯୋଽଵତୀର୍ଣୋ ଯଦୋଃ କୁଲେ ॥ ୨୮ ॥
ଯୋ ଦୁର୍ଵିମର୍ଶପଥଯା ନିଜମାଯଯେଦଂ
ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୁଣାନ୍ ଵିଭଜତେ ତଦନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ।
ତସ୍ମୈ ନମୋ ଦୁରଵବୋଧଵିହାରତନ୍ତ୍ର-
ସଂସାରଚକ୍ରଗତଯେ ପରମେଶ୍ଵରାଯ ॥ ୨୯ ॥
ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୁଣାନ୍ ଵିଭଜତେ ତଦନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ।
ତସ୍ମୈ ନମୋ ଦୁରଵବୋଧଵିହାରତନ୍ତ୍ର-
ସଂସାରଚକ୍ରଗତଯେ ପରମେଶ୍ଵରାଯ ॥ ୨୯ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯଭିପ୍ରେତ୍ଯ ନୃପତେରଭିପ୍ରାଯଂ ସ ଯାଦଵଃ । ସୁହୃଦ୍ଭିଃ ସମନୁଜ୍ଞାତଃ ପୁନର୍ଯଦୁପୁରୀମଗାତ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଇତ୍ଯଭିପ୍ରେତ୍ଯ ନୃପତେରଭିପ୍ରାଯଂ ସ ଯାଦଵଃ । ସୁହୃଦ୍ଭିଃ ସମନୁଜ୍ଞାତଃ ପୁନର୍ଯଦୁପୁରୀମଗାତ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଶଶଂସ ରାମକୃଷ୍ଣାଭ୍ଯାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ।
ପାଣ୍ଡଵାନ୍ ପ୍ରତି କୌରଵ୍ଯ ଯଦର୍ଥଂ ପ୍ରେଷିତଃ ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ପାଣ୍ଡଵାନ୍ ପ୍ରତି କୌରଵ୍ଯ ଯଦର୍ଥଂ ପ୍ରେଷିତଃ ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୩୧ ॥