ശ്രീശുക ഉവാച
നന്ദസ്ത്വാത്മജ ഉത്പന്നേ ജാതാഹ്ലാദോ മഹാമനാഃ ।
ആഹൂയ വിപ്രാന് വേദജ്ഞാന്സ്നാതഃ ശുചിരലങ്കൃതഃ ॥ ൧ ॥
നന്ദസ്ത്വാത്മജ ഉത്പന്നേ ജാതാഹ്ലാദോ മഹാമനാഃ ।
ആഹൂയ വിപ്രാന് വേദജ്ഞാന്സ്നാതഃ ശുചിരലങ്കൃതഃ ॥ ൧ ॥
വാചയിത്വാ സ്വസ്ത്യയനം ജാതകര്മാത്മജസ്യ വൈ ।
കാരയാമാസ വിധിവത് പിതൃദേവാര്ചനം തഥാ ॥ ൨ ॥
കാരയാമാസ വിധിവത് പിതൃദേവാര്ചനം തഥാ ॥ ൨ ॥
ധേനൂനാം നിയുതേ പ്രാദാദ് വിപ്രേഭ്യഃ സമലങ്കൃതേ ।
തിലാദ്രീന്സപ്ത രത്നൌഘശാതകൌമ്ഭാമ്ബരാവൃതാന് ॥ ൩ ॥
തിലാദ്രീന്സപ്ത രത്നൌഘശാതകൌമ്ഭാമ്ബരാവൃതാന് ॥ ൩ ॥
കാലേന സ്നാനശൌചാഭ്യാം സംസ്കാരൈസ്തപസേജ്യയാ ।
ശുധ്യന്തി ദാനൈഃ സന്തുഷ്ടയാ ദ്രവ്യാണ്യാത്മാത്മവിദ്യയാ ॥ ൪ ॥
ശുധ്യന്തി ദാനൈഃ സന്തുഷ്ടയാ ദ്രവ്യാണ്യാത്മാത്മവിദ്യയാ ॥ ൪ ॥
സൌമങ്ഗല്യഗിരോ വിപ്രാഃ സൂതമാഗധവന്ദിനഃ ।
ഗായകാശ്ച ജഗുര്നേദുര്ഭേര്യോ ദുന്ദുഭയോ മുഹുഃ ॥ ൫ ॥
ഗായകാശ്ച ജഗുര്നേദുര്ഭേര്യോ ദുന്ദുഭയോ മുഹുഃ ॥ ൫ ॥
വ്രജഃ സമ്മൃഷ്ടസംസിക്തദ്വാരാജിരഗൃഹാന്തരഃ ।
ചിത്രധ്വജപതാകാസ്രക്ചൈലപല്ലവതോരണൈഃ ॥ ൬ ॥
ചിത്രധ്വജപതാകാസ്രക്ചൈലപല്ലവതോരണൈഃ ॥ ൬ ॥
ഗാവോ വൃഷാ വത്സതരാ ഹരിദ്രാതൈലരൂഷിതാഃ ।
വിചിത്രധാതുബര്ഹസ്രഗ്വസ്ത്രകാഞ്ചനമാലിനഃ ॥ ൭ ॥
വിചിത്രധാതുബര്ഹസ്രഗ്വസ്ത്രകാഞ്ചനമാലിനഃ ॥ ൭ ॥
മഹാര്ഹവസ്ത്രാഭരണകഞ്ചുകോഷ്ണീഷഭൂഷിതാഃ ।
ഗോപാഃ സമായയൂ രാജന് നാനോപായനപാണയഃ ॥ ൮ ॥
ഗോപാഃ സമായയൂ രാജന് നാനോപായനപാണയഃ ॥ ൮ ॥
ഗോപ്യശ്ചാകര്ണ്യ മുദിതാ യശോദായാഃ സുതോദ്ഭവമ് ।
ആത്മാനം ഭൂഷയാംചക്രുര്വസ്ത്രാകല്പാഞ്ജനാദിഭിഃ ॥ ൯ ॥
ആത്മാനം ഭൂഷയാംചക്രുര്വസ്ത്രാകല്പാഞ്ജനാദിഭിഃ ॥ ൯ ॥
നവകുങ്കുമകിഞ്ജല്കമുഖപങ്കജഭൂതയഃ ।
ബലിഭിസ്ത്വരിതം ജഗ്മുഃ പൃഥുശ്രോണ്യശ്ചലത്കുചാഃ ॥ ൧൦ ॥
ബലിഭിസ്ത്വരിതം ജഗ്മുഃ പൃഥുശ്രോണ്യശ്ചലത്കുചാഃ ॥ ൧൦ ॥
ഗോപ്യഃ സുമൃഷ്ടമണികുണ്ഡലനിഷ്കകണ്ഠ്യ-
ശ്ചിത്രാമ്ബരാഃ പഥി ശിഖാച്യുതമാല്യവര്ഷാഃ ।
നന്ദാലയം സവലയാ വ്രജതീര്വിരേജു-
ര്വ്യാലോലകുണ്ഡലപയോധരഹാരശോഭാഃ ॥ ൧൧ ॥
ശ്ചിത്രാമ്ബരാഃ പഥി ശിഖാച്യുതമാല്യവര്ഷാഃ ।
നന്ദാലയം സവലയാ വ്രജതീര്വിരേജു-
ര്വ്യാലോലകുണ്ഡലപയോധരഹാരശോഭാഃ ॥ ൧൧ ॥
താ ആശിഷഃ പ്രയുഞ്ജാനാശ്ചിരം പാഹീതി ബാലകേ ।
ഹരിദ്രാചൂര്ണതൈലാദ്ഭിഃ സിഞ്ചന്ത്യോഽജനമുജ്ജഗുഃ ॥ ൧൨ ॥
ഹരിദ്രാചൂര്ണതൈലാദ്ഭിഃ സിഞ്ചന്ത്യോഽജനമുജ്ജഗുഃ ॥ ൧൨ ॥
അവാദ്യന്ത വിചിത്രാണി വാദിത്രാണി മഹോത്സവേ ।
കൃഷ്ണേ വിശ്വേശ്വരേഽനന്തേ നന്ദസ്യ വ്രജമാഗതേ ॥ ൧൩ ॥
കൃഷ്ണേ വിശ്വേശ്വരേഽനന്തേ നന്ദസ്യ വ്രജമാഗതേ ॥ ൧൩ ॥
ഗോപാഃ പരസ്പരം ഹൃഷ്ടാ ദധിക്ഷീരഘൃതാമ്ബുഭിഃ ।
ആസിഞ്ചന്തോ വിലിമ്പന്തോ നവനീതൈശ്ച ചിക്ഷിപുഃ ॥ ൧൪ ॥
ആസിഞ്ചന്തോ വിലിമ്പന്തോ നവനീതൈശ്ച ചിക്ഷിപുഃ ॥ ൧൪ ॥
നന്ദോ മഹാമനാസ്തേഭ്യോ വാസോഽലങ്കാരഗോധനമ് ।
സൂതമാഗധവന്ദിഭ്യോ യേഽന്യേ വിദ്യോപജീവിനഃ ॥ ൧൫ ॥
സൂതമാഗധവന്ദിഭ്യോ യേഽന്യേ വിദ്യോപജീവിനഃ ॥ ൧൫ ॥
തൈസ്തൈഃ കാമൈരദീനാത്മാ യഥോചിതമപൂജയത് ।
വിഷ്ണോരാരാധനാര്ഥായ സ്വപുത്രസ്യോദയായ ച ॥ ൧൬ ॥
വിഷ്ണോരാരാധനാര്ഥായ സ്വപുത്രസ്യോദയായ ച ॥ ൧൬ ॥
രോഹിണീ ച മഹാഭാഗാ നന്ദഗോപാഭിനന്ദിതാ ।
വ്യചരദ് ദിവ്യവാസസ്രക്കണ്ഠാഭരണഭൂഷിതാ ॥ ൧൭ ॥
വ്യചരദ് ദിവ്യവാസസ്രക്കണ്ഠാഭരണഭൂഷിതാ ॥ ൧൭ ॥
തത ആരഭ്യ നന്ദസ്യ വ്രജഃ സര്വസമൃദ്ധിമാന് ।
ഹരേര്നിവാസാത്മഗുണൈ രമാക്രീഡമഭൂന്നൃപ ॥ ൧൮ ॥
ഹരേര്നിവാസാത്മഗുണൈ രമാക്രീഡമഭൂന്നൃപ ॥ ൧൮ ॥
ഗോപാന് ഗോകുലരക്ഷായാം നിരൂപ്യ മഥുരാം ഗതഃ ।
നന്ദഃ കംസസ്യ വാര്ഷിക്യം കരം ദാതും കുരൂദ്വഹ ॥ ൧൯ ॥
നന്ദഃ കംസസ്യ വാര്ഷിക്യം കരം ദാതും കുരൂദ്വഹ ॥ ൧൯ ॥
വസുദേവ ഉപശ്രുത്യ ഭ്രാതരം നന്ദമാഗതമ് ।
ജ്ഞാത്വാ ദത്തകരം രാജ്ഞേ യയൌ തദവമോചനമ് ॥ ൨൦ ॥
ജ്ഞാത്വാ ദത്തകരം രാജ്ഞേ യയൌ തദവമോചനമ് ॥ ൨൦ ॥
തം ദൃഷ്ട്വാ സഹസോത്ഥായ ദേഹഃ പ്രാണമിവാഗതമ് ।
പ്രീതഃ പ്രിയതമം ദോര്ഭ്യാം സസ്വജേ പ്രേമവിഹ്വലഃ ॥ ൨൧ ॥
പ്രീതഃ പ്രിയതമം ദോര്ഭ്യാം സസ്വജേ പ്രേമവിഹ്വലഃ ॥ ൨൧ ॥
പൂജിതഃ സുഖമാസീനഃ പൃഷ്ട്വാനാമയമാദൃതഃ ।
പ്രസക്തധീഃ സ്വാത്മജയോരിദമാഹ വിശാമ്പതേ ॥ ൨൨ ॥
പ്രസക്തധീഃ സ്വാത്മജയോരിദമാഹ വിശാമ്പതേ ॥ ൨൨ ॥
ദിഷ്ടയാ ഭ്രാതഃ പ്രവയസ ഇദാനീമപ്രജസ്യ തേ ।
പ്രജാശായാ നിവൃത്തസ്യ പ്രജാ യത് സമപദ്യത ॥ ൨൩ ॥
പ്രജാശായാ നിവൃത്തസ്യ പ്രജാ യത് സമപദ്യത ॥ ൨൩ ॥
ദിഷ്ടയാ സംസാരചക്രേഽസ്മിന് വര്തമാനഃ പുനര്ഭവഃ ।
ഉപലബ്ധോ ഭവാനദ്യ ദുര്ലഭം പ്രിയദര്ശനമ് ॥ ൨൪ ॥
ഉപലബ്ധോ ഭവാനദ്യ ദുര്ലഭം പ്രിയദര്ശനമ് ॥ ൨൪ ॥
നൈകത്ര പ്രിയസംവാസഃ സുഹൃദാം ചിത്രകര്മണാമ് ।
ഓഘേന വ്യൂഹ്യമാനാനാം പ്ലവാനാം സ്രോതസോ യഥാ ॥ ൨൫ ॥
ഓഘേന വ്യൂഹ്യമാനാനാം പ്ലവാനാം സ്രോതസോ യഥാ ॥ ൨൫ ॥
കച്ചിത് പശവ്യം നിരുജം ഭൂര്യമ്ബുതൃണവീരുധമ് ।
ബൃഹദ്വനം തദധുനാ യത്രാസ്സേ ത്വം സുഹൃദ്വൃതഃ ॥ ൨൬ ॥
ബൃഹദ്വനം തദധുനാ യത്രാസ്സേ ത്വം സുഹൃദ്വൃതഃ ॥ ൨൬ ॥
ഭ്രാതര്മമ സുതഃ കച്ചിന്മാത്രാ സഹ ഭവദ്വ്രജേ ।
താതം ഭവന്തം മന്വാനോ ഭവദ്ഭ്യാമുപലാലിതഃ ॥ ൨൭ ॥
താതം ഭവന്തം മന്വാനോ ഭവദ്ഭ്യാമുപലാലിതഃ ॥ ൨൭ ॥
പുംസസ്ത്രിവര്ഗോ വിഹിതഃ സുഹൃദോ ഹ്യനുഭാവിതഃ ।
ന തേഷു ക്ലിശ്യമാനേഷു ത്രിവര്ഗോഽര്ഥായ കല്പതേ ॥ ൨൮ ॥
ന തേഷു ക്ലിശ്യമാനേഷു ത്രിവര്ഗോഽര്ഥായ കല്പതേ ॥ ൨൮ ॥
ശ്രീനന്ദ ഉവാച
അഹോ തേ ദേവകീപുത്രാഃ കംസേന ബഹവോ ഹതാഃ ।
ഏകാവശിഷ്ടാവരജാ കന്യാ സാപി ദിവം ഗതാ ॥ ൨൯ ॥
അഹോ തേ ദേവകീപുത്രാഃ കംസേന ബഹവോ ഹതാഃ ।
ഏകാവശിഷ്ടാവരജാ കന്യാ സാപി ദിവം ഗതാ ॥ ൨൯ ॥
നൂനം ഹ്യദൃഷ്ടനിഷ്ഠോഽയമദൃഷ്ടപരമോ ജനഃ ।
അദൃഷ്ടമാത്മനസ്തത്ത്വം യോ വേദ ന സ മുഹ്യതി ॥ ൩൦ ॥
അദൃഷ്ടമാത്മനസ്തത്ത്വം യോ വേദ ന സ മുഹ്യതി ॥ ൩൦ ॥
ശ്രീവസുദേവ ഉവാച
കരോ വൈ വാര്ഷികോ ദത്തോ രാജ്ഞേ ദൃഷ്ടാ വയം ച വഃ ।
നേഹ സ്ഥേയം ബഹുതിഥം സന്ത്യുത്പാതാശ്ച ഗോകുലേ ॥ ൩൧ ॥
കരോ വൈ വാര്ഷികോ ദത്തോ രാജ്ഞേ ദൃഷ്ടാ വയം ച വഃ ।
നേഹ സ്ഥേയം ബഹുതിഥം സന്ത്യുത്പാതാശ്ച ഗോകുലേ ॥ ൩൧ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഇതി നന്ദാദയോ ഗോപാഃ പ്രോക്താസ്തേ ശൌരിണാ യയുഃ ।
അനോഭിരനഡുദ്യുക്തൈസ്തമനുജ്ഞാപ്യ ഗോകുലമ് ॥ ൩൨ ॥
ഇതി നന്ദാദയോ ഗോപാഃ പ്രോക്താസ്തേ ശൌരിണാ യയുഃ ।
അനോഭിരനഡുദ്യുക്തൈസ്തമനുജ്ഞാപ്യ ഗോകുലമ് ॥ ൩൨ ॥